|

سایه مردان در رسانه‌ها

هفته پیش بود كه انجمن روزنامه زن جهان گزارشی 178 صفحه‌ای درباره میزان پوشش اخبار زنان در رسانه‌های شش كشور جهان منتشر كرد. این گزارش با بودجه بنیاد ملیندا و بیل گیتس و زیر نظر لوباكازووا کازووا، یکی از بنیان‌گذاران و مدیر مؤسسه بین‌المللی مشاوره استراتژی مخاطبان AKAS تهیه شده است. اما این گزارش درباره حضور، نقش و تأثیر زنان روزنامه‌نگار در شش کشور در گوشه‌و‌كنار جهان یعنی (ایالات‌متحده آمریکا، بریتانیا، هند، کنیا، نیجریه و آفریقای جنوبی) تهیه شده است‌. گزارشی كه از كمبود نمایندگی زنان در رسانه‌های خبری، به‌حاشیه‌بردن مستمر آنها در پوشش خبری و عدم توجه به نابرابری جنسیتی حكایت دارد. طبق این گزارش زنان سهم بسیار اندکی از سمت‌های مدیریت، دبیری و سردبیری را دارند و اخبار در رسانه‌هایی كه گاه شاید تعداد زیادی از اعضای آن را زنان تشكیل دهند، همچنان با محوریت مسائل مورد علاقه مردان تهیه می‌شود و کماکان ارزش‌های مرد‌سالار در هیئت‌های تحریریه برقرار است. هنوز تنوع جنسیتی بهبود نیافته و حتی حضور مستمر زنان در اتاق‌های خبر رسانه‌های تصویری هم سبب توجه بیشتر‌ به مسائل زنان و علاقه‌مندی‌هایشان نشده است. طبق تحلیل این گزارش فرهنگ موجود و اساسا مردانه در اتاق خبر مانع این امر می‌شود. در این گزارش همچنین مشخص شده است كه تعداد زنان حاضر در سمت‌های مدیریتی تحریریه‌ها بین سال‌های ۲۰۰۰ میلادی تا ۲۰۲۰ تقریبا ثابت باقی مانده است. با اینكه 25 سال از كنفرانس پكن می‌گذرد و باوجود آنكه در سه کشور (آمریکا، بریتانیا و آفریقای جنوبی) تعداد زنان در تحریریه‌ها بیشتر شده است اما زنان نتوانسته‌اند در سطوح بالای مدیریتی حضور داشته باشند، در نتیجه در تصمیم‌گیری‌ها سهم بسزایی ندارند. به‌طوری‌كه حتی عمده اخبار تولید‌شده براساس علایق و خواسته‌های مردان است و بیشتر اخبار برای جلب‌توجه مردان تهیه و تولید می‌شود. هرچند به نظر می‌رسد حضور تعداد كارشناسان زن در مسائل اقتصادی و سیاسی زیادتر شده است و نقل‌قول از آنها در گزارش‌ها و مطالب بیشتر منتشر می‌شود اما تغییر قابل‌توجهی نمی‌توان در این زمینه مشاهده كرد.
در این کشورها احتمال اینکه از مردان به‌عنوان کارشناس و متخصص دعوت یا از آنان نقل‌قول شود، در مقایسه با زنان دو تا شش برابر بیشتر است. صدا و نظر زنان به‌ویژه در اخبار سیاسی و اقتصادی بسیار محدود بوده است اما وضعیت در اخبار ورزشی و هنری و جامعه نیز تفاوت چندانی ندارد. کماکان در اکثر گزارش‌ها، «سوژه اصلی» گزارش مرد است و گزارش درباره مرد یا مردان است. در این گزارش مفصل همچنین درباره تنظیم مقررات برمبنای بستر فرهنگی اجتماعی كشور، بررسی میزان حساسیت یا عدم حساسیت جنسیتی در بین مردم تحلیل ارائه شده است. براساس این گزارش زنان مصرف‌کننده اخبار كمتر تلخ و تأثربرانگیز هستند و برای زنان پیشرفت‌های فناوری چه در عرصه حرفه‌ای چه در زمینه اطلاع از اخبار مانند شمشیر دولبه‌ای عمل كرده است. طبق این گزارش توجه به «حقوق جنسیت» تقریبا در اكثر رسانه‌های این كشورها غایب بوده است و به‌عنوان یك ارزش و معیار مورد توجه نیست‌. برتری مردان و علاقه‌مندی آنان در تنظیم خبر كاملا مشهود است و این زنان هستند كه خودشان را باید با «ارزش‌های فرهنگی» و «ارزش‌های حرفه‌ای» منطبق کنند.
یك نكته دردناك دیگر در این گزارش حجم اخباری است كه براساس تبعیض جنسیتی در این كشورها تولید شده است. طبق این گزارش در سال ۲۰۱۹، پوشش اخبار مربوط به نابرابری و تبعیض جنسیتی در رسانه‌های آمریکا، بریتانیا، هند و نیجریه، کمتر از نیم درصد حجم کل اخبار بوده و این رقم در آفریقای جنوبی و کنیا به کمتر از یک درصد می‌رسد؛ آن‌هم در‌حالی‌كه حتی تنظیم این اخبار براساس مردان بوده است و بین ۵۶ تا ۸۴ درصد سوژه‌های اصلی مردان بوده‌اند.
این گزارش ‌طبق 9 روش تحقیق و بررسی دوهزارو 286 مقاله دانشگاهی و تجزیه‌و‌تحلیل محتوای اخبار 11هزارو 913 نشریه و 56.9 میلیون خبر و تجزیه‌و‌تحلیل گوگل ترند براساس جست‌وجوهای مردم برای «روز جهانی زن» در شش کشور تهیه و تولید شده است.
كازووا كه در 20 سال گذشته سعی كرده تا به سازمان‌ها کمک کند استراتژی‌ها، خدمات، محصولات، برنامه‌ها و ارتباطات بازاریابی خود را برمبنای كمك به مخاطب توسعه دهند، سه توصیه اصلی برای مؤسسات رسانه‌ای داشته است:
1- روزنامه‌نگاران چارچوب‌های داستانی متقاعدکننده‌تری برای حمایت از برابری جنسیتی در اخبار در نظر بگیرند.
2- ابتکارات و جوایزی در نظر گرفته شود تا تعادل جنسیتی به‌طور سیستماتیک در هر بخش زنجیره ارزش‌های خبری اندازه‌گیری شود.
3- رفتارهایی با هدف تغییر رفتارها و بی‌تعصبی ایجاد و اجرا شود.
هفته پیش بود كه انجمن روزنامه زن جهان گزارشی 178 صفحه‌ای درباره میزان پوشش اخبار زنان در رسانه‌های شش كشور جهان منتشر كرد. این گزارش با بودجه بنیاد ملیندا و بیل گیتس و زیر نظر لوباكازووا کازووا، یکی از بنیان‌گذاران و مدیر مؤسسه بین‌المللی مشاوره استراتژی مخاطبان AKAS تهیه شده است. اما این گزارش درباره حضور، نقش و تأثیر زنان روزنامه‌نگار در شش کشور در گوشه‌و‌كنار جهان یعنی (ایالات‌متحده آمریکا، بریتانیا، هند، کنیا، نیجریه و آفریقای جنوبی) تهیه شده است‌. گزارشی كه از كمبود نمایندگی زنان در رسانه‌های خبری، به‌حاشیه‌بردن مستمر آنها در پوشش خبری و عدم توجه به نابرابری جنسیتی حكایت دارد. طبق این گزارش زنان سهم بسیار اندکی از سمت‌های مدیریت، دبیری و سردبیری را دارند و اخبار در رسانه‌هایی كه گاه شاید تعداد زیادی از اعضای آن را زنان تشكیل دهند، همچنان با محوریت مسائل مورد علاقه مردان تهیه می‌شود و کماکان ارزش‌های مرد‌سالار در هیئت‌های تحریریه برقرار است. هنوز تنوع جنسیتی بهبود نیافته و حتی حضور مستمر زنان در اتاق‌های خبر رسانه‌های تصویری هم سبب توجه بیشتر‌ به مسائل زنان و علاقه‌مندی‌هایشان نشده است. طبق تحلیل این گزارش فرهنگ موجود و اساسا مردانه در اتاق خبر مانع این امر می‌شود. در این گزارش همچنین مشخص شده است كه تعداد زنان حاضر در سمت‌های مدیریتی تحریریه‌ها بین سال‌های ۲۰۰۰ میلادی تا ۲۰۲۰ تقریبا ثابت باقی مانده است. با اینكه 25 سال از كنفرانس پكن می‌گذرد و باوجود آنكه در سه کشور (آمریکا، بریتانیا و آفریقای جنوبی) تعداد زنان در تحریریه‌ها بیشتر شده است اما زنان نتوانسته‌اند در سطوح بالای مدیریتی حضور داشته باشند، در نتیجه در تصمیم‌گیری‌ها سهم بسزایی ندارند. به‌طوری‌كه حتی عمده اخبار تولید‌شده براساس علایق و خواسته‌های مردان است و بیشتر اخبار برای جلب‌توجه مردان تهیه و تولید می‌شود. هرچند به نظر می‌رسد حضور تعداد كارشناسان زن در مسائل اقتصادی و سیاسی زیادتر شده است و نقل‌قول از آنها در گزارش‌ها و مطالب بیشتر منتشر می‌شود اما تغییر قابل‌توجهی نمی‌توان در این زمینه مشاهده كرد.
در این کشورها احتمال اینکه از مردان به‌عنوان کارشناس و متخصص دعوت یا از آنان نقل‌قول شود، در مقایسه با زنان دو تا شش برابر بیشتر است. صدا و نظر زنان به‌ویژه در اخبار سیاسی و اقتصادی بسیار محدود بوده است اما وضعیت در اخبار ورزشی و هنری و جامعه نیز تفاوت چندانی ندارد. کماکان در اکثر گزارش‌ها، «سوژه اصلی» گزارش مرد است و گزارش درباره مرد یا مردان است. در این گزارش مفصل همچنین درباره تنظیم مقررات برمبنای بستر فرهنگی اجتماعی كشور، بررسی میزان حساسیت یا عدم حساسیت جنسیتی در بین مردم تحلیل ارائه شده است. براساس این گزارش زنان مصرف‌کننده اخبار كمتر تلخ و تأثربرانگیز هستند و برای زنان پیشرفت‌های فناوری چه در عرصه حرفه‌ای چه در زمینه اطلاع از اخبار مانند شمشیر دولبه‌ای عمل كرده است. طبق این گزارش توجه به «حقوق جنسیت» تقریبا در اكثر رسانه‌های این كشورها غایب بوده است و به‌عنوان یك ارزش و معیار مورد توجه نیست‌. برتری مردان و علاقه‌مندی آنان در تنظیم خبر كاملا مشهود است و این زنان هستند كه خودشان را باید با «ارزش‌های فرهنگی» و «ارزش‌های حرفه‌ای» منطبق کنند.
یك نكته دردناك دیگر در این گزارش حجم اخباری است كه براساس تبعیض جنسیتی در این كشورها تولید شده است. طبق این گزارش در سال ۲۰۱۹، پوشش اخبار مربوط به نابرابری و تبعیض جنسیتی در رسانه‌های آمریکا، بریتانیا، هند و نیجریه، کمتر از نیم درصد حجم کل اخبار بوده و این رقم در آفریقای جنوبی و کنیا به کمتر از یک درصد می‌رسد؛ آن‌هم در‌حالی‌كه حتی تنظیم این اخبار براساس مردان بوده است و بین ۵۶ تا ۸۴ درصد سوژه‌های اصلی مردان بوده‌اند.
این گزارش ‌طبق 9 روش تحقیق و بررسی دوهزارو 286 مقاله دانشگاهی و تجزیه‌و‌تحلیل محتوای اخبار 11هزارو 913 نشریه و 56.9 میلیون خبر و تجزیه‌و‌تحلیل گوگل ترند براساس جست‌وجوهای مردم برای «روز جهانی زن» در شش کشور تهیه و تولید شده است.
كازووا كه در 20 سال گذشته سعی كرده تا به سازمان‌ها کمک کند استراتژی‌ها، خدمات، محصولات، برنامه‌ها و ارتباطات بازاریابی خود را برمبنای كمك به مخاطب توسعه دهند، سه توصیه اصلی برای مؤسسات رسانه‌ای داشته است:
1- روزنامه‌نگاران چارچوب‌های داستانی متقاعدکننده‌تری برای حمایت از برابری جنسیتی در اخبار در نظر بگیرند.
2- ابتکارات و جوایزی در نظر گرفته شود تا تعادل جنسیتی به‌طور سیستماتیک در هر بخش زنجیره ارزش‌های خبری اندازه‌گیری شود.
3- رفتارهایی با هدف تغییر رفتارها و بی‌تعصبی ایجاد و اجرا شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.