|

جو بایدن از تیم سیاست خارجی خود رونمایی کرد

بازگشت قطار دیپلماسی به ریل

‌تیم سیاست خارجی دولت بعدی ایالات‌ متحده زودتر از دیگر اعضای کابینه «جو بایدن»، رئیس‌جمهوری منتخب آمریکا، معرفی شدند. روز دوشنبه «آنتونی بلینکن» مشاور بایدن که در دوره «باراک اوباما» رئیس‌جمهوری سابق این كشور نیز در وزارت خارجه آمریکا حضور داشت، به‌عنوان وزیر خارجه دولت بایدن معرفی شد و پس از آن هم «جیک سالیوان» به‌عنوان مشاور امنیت ملی کاخ سفید در دولت بایدن و «لیندا توماس گرینفیلد» هم به‌عنوان نماینده ایالات متحده در سازمان ملل منصوب شدند. به‌این‌ترتیب قبل از رونمایی از کابینه بایدن، سه دیپلمات ارشد دولت او معرفی شدند. نقطه اشتراک این دیپلمات‌ها حضور در دولت باراک اوباماست و می‌توان انتظار داشت سیاست خارجی واشنگتن در دولت بایدن تا حد بسیار زیادی مشابه سیاست خارجی دولت اوباما باشد.‌جیک سالیوان از‌جمله دیپلمات‌هایی بود که در سال 2012 مذاکرات محرمانه با ایران را در عمان کلید زدند که در نهایت به توافق هسته‌ای در سال 2015 منجر شد. رسانه‌ها اعلام کرده‌اند که سالیوان بانی تماس تلفنی باراک اوباما رئیس‌جمهور سابق آمریکا و «حسن روحانی» رئیس‌جمهوری ایران بود. سالیوان 43‌ساله جوان‌ترین مشاور امنیت ملی یک رئیس‌جمهور آمریکا از زمان «تئودور روزولت» محسوب می‌شود.‌یکی از مواضع جنجالی سالیوان در گذشته، حمایت از «ظهور» چین به‌عنوان ابرقدرتی جدید بود. اگر سالیوان همچنان همین عقیده را درباره چین داشته باشد، باید انتظار داشت که رویکرد واشنگتن در قبال پکن چرخشی آشکار در قبال رویکرد دولت «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهوری كنونی آمریكا داشته باشد.
حامی نرمش در برابر چین
سالیوان سال 2017 و در سخنرانی در مؤسسه لووی گفته بود: «نظر من درباره چین بسیار به دیدگاه «اوون هریس» متخصص باتجربه سیاست خارجی نزدیک است. اگر ما بخواهیم دیدگاهی افراطی درباره چین را اجرا کنیم و قصد مهار این کشور را داشته باشیم، در درجه اول به خودمان ضربه می‌زنیم. ما باید یک مسیر میانه را در قبال چین پیش بگیریم. ما باید یک مسیر میانه را دنبال کنیم، روشی که جایگاه چین را کاملا منطبق با نظم منطقه‌ای باز و عادلانه و مبتنی بر قوانین تقویت کند. این به مراقبت و تدبیر و آینده‌نگری استراتژیک نیاز دارد و شاید حتی اساسا بیشتر به توجه مداوم نیاز داشته باشد. شاید از توجه شما دور نمانده باشد که اکنون شاهد چنین رویکردی در قبال چین نیستیم. سیاست آمریکا در قبال چین باید فراتر از روابط دوجانبه باشد. روابط ما در منطقه بر رابطه با چین بسیار تأثیرگذار است و بدون در‌نظر‌گرفتن این امر نمی‌توان روندی مثبت در ارتباط با پکن را طی کرد». سالیوان اعتقاد دارد که رونق در چین، به‌ویژه از نظر اقتصادی، برای اقتصاد جهانی امری بسیار مثبت است؛ اما در‌این‌میان نباید پارامترهای سیستمی را که چین در آن در حال رشد است، هم نادیده گرفت.‌این نگاه تفاوت‌های آشکاری با سیاست فعلی آمریکا در قبال چین دارد. دولت ترامپ در چهار سال گذشته تلاش کرده تا با اعمال فشار بر چین از طریق تعیین تعرفه‌های سنگین برای واردات از این کشور، پکن را مجبور کند تا برای دستیابی به یک توافق تجاری جدید پای میز مذاکره بنشیند. استدلال دولت فعلی آمریکا این است که می‌خواهد زمینه رقابت برای شرکت‌های داخلی را فراهم کند.‌حمایت از مالکیت معنوی و رفع موانع تجاری هم از دیگر خواسته‌های ترامپ بود و سال گذشته دو طرف به توافق اولیه برای ادامه مذاکرات دست یافتند؛ اما شیوع کرونا در چین و سپس گسترش آن در جهان علاوه بر توقف مذاکرات، باعث متشنج‌شدن رابطه واشنگتن و پکن شد.‌با وجود مخالفت سالیوان با سخت‌گیری‌های فعلی در قبال چین، به نظر نمی‌رسد که جو بایدن بخواهد سیاست فعلی واشنگتن در قبال پکن را کاملا تغییر دهد. ممکن است تاکتیک‌های بایدن در مقایسه با تاکتیک‌های ترامپ متفاوت باشد؛ اما رئیس‌جمهوری دموکرات آمریکا تقریبا هدف مشابهی را دنبال می‌کند. بایدن به‌تازگی در مقاله‌ای در نشریه «فارن پالیسی» از «سخت‌گیری در قبال چین» حمایت و تأکید کرده بود که «ایالات متحده باید در اتحاد با شرکای خود، اهرم فشار سنگین‌تر و مؤثرتری در برابر چین داشته باشد و نگرانی خود از رعایت‌نکردن حقوق بشر در چین را جدی‌تر از قبل به گوش رهبران پکن برساند».
‌سازمان ملل همچنان در حیطه زنان
یکی دیگر از سه دیپلمات ارشد آمریکا در دولت جدید هم لیندا توماس گرینفیلد است که قرار است نماینده این کشور در سازمان ملل باشد. گرینفیلد در دولت اوباما معاون آفریقای وزارت خارجه آمریکا بود و یکی از باتجربه‌ترین زنان دیپلمات در این کشور به شمار می‌آید. «چارلز کوپچان»، عضو سابق شورای امنیت ملی آمریکا درباره این دیپلمات با‌تجربه می‌گوید: «به طور خاص باید گفت خانم توماس گرینفیلد به‌عنوان یک مقام سابق وزارت خارجه، نماینده همان دولت پنهانی است که دونالد ترامپ بارها به آن اشاره کرد و آشکارا از آن انزجار داشت. از نظر دونالد ترامپ، مقام‌های قبلی وزارت خارجه در واقع سربازان پیاده‌ انترناسیونالیسم لیبرال بودند که او می‌خواست آنها را سرنگون کند. به دلیل همین دیدگاه ترامپ است که در چهار سال اخیر وزارت خارجه آمریکا اثرگذاری سابق خود را ندارد».
بازگشت متخصصان
«پی جی کراولی»، یکی از دیپلمات‌های ارشد سابق وزیر خارجه آمریکا، در تحلیل خود از تیم سیاست خارجی دولت بایدن و مقایسه آن با دولت ترامپ می‌گوید: «این تیمی نیست که چند رقیب در آن حضور داشته باشند. این سه نفر سال‌ها در دولت اوباما با هم کار کرده‌اند و نظرات بسیار نزدیکی به هم دارند. این امر از یک نظر می‌تواند منفی باشد. در چنین تیمی با دیدگاه‌های بسیار نزدیک شاهد تنوع دیدگاه‌ها و نظرات نخواهیم بود. در‌حالی‌که آنها سابقه همکاری دارند؛ اما باید دید در چنین سمت‌هایی و در تقابل با چالش‌های جهانی چه شرایطی را در کاخ سفید حاکم می‌کنند. ارزش انسجام استراتژیک بیش از هرگونه پتانسیل برای کار گروهی است. آنها به رهبری مؤثرتر آمریکا با تمرکز بر منافع و ارزش‌های مشترک با متحدان‌مان کمک خواهند کرد. نکته مثبت این است که آنها دیپلمات‌هایی عمل‌گرا هستند، نه ایدئولوگ. آنها جهان‌بینی ثابت دارند. آنها اعتقاد جدی به رهبری آمریکا و اتحاد بین‌المللی دارند. هر سه در وزارت امور خارجه خدمت کرده‌اند و برای حل چالش‌های فوری از بیماری همه‌گیر جهانی گرفته تا تغییرات آب‌و‌هوایی و چالش چین آمادگی لازم را دارند».‌«اندرو باچه ویچ»، رئیس مؤسسه تحقیقاتی کویینسی، هم با اشاره به وضعیت سیاست خارجی آمریکا در دولت ترامپ می‌گوید: «این انتصاب‌ها نشان‌دهنده بازگشت دیپلماسی به حالت عادی و پایان‌دادن به رویکرد نامنظم در سیاست است؛ اما سؤال این است که آیا در شرایط فعلی بازگشت به شرایط عادی به‌تنهایی کافی است؟ این تیم اعتقاد به برتری‌طلبی آمریکایی دارند و این می‌تواند احتمال استفاده از گزینه نظامی را افزایش دهد».‌اکثر کارشناسان متفق‌القول هستند تیمی که بایدن در حال تشکیل آن است، از افرادی که ترامپ در ابتدای دوران ریاست‌جمهوری خود منصوب کرده بود، باتجربه‌تر هستند. اولین وزیر خارجه ترامپ «رکس تیلرسون» بود که از مدیران سابق شرکت نفتی اکسون موبیل بود؛ اما هیچ تجربه‌ای در سیاست خارجی نداشت.‌اما میراث ترامپ در وزارت خارجه چیزی نیست که به‌زودی از بین برود. سوء‌مدیریت در وزارت خارجه و مداخله مستقیم ترامپ در تمام برنامه‌ها و اقدامات وزیر خارجه امری بود که رکس تیلرسون هم به آن معترف بود و در نهایت از مقام خود برکنار شد.‌در دوره حضور تیلرسون و «مایك پمپئو»، وزیر خارجه آمریكا، بسیاری از متخصصان و کارشناسان با‌تجربه از وزارت خارجه کنار گذاشته شدند و جای خالی تعداد زیادی از آنها تا پایان دولت ترامپ هم پر نشد. بوروکراسی در حوزه سیاست خارجی روال خاص خود را دارد و به طور معمول پرونده‌ها قبل از رسیدن به رئیس‌جمهور مورد بررسی چند کارشناس خبره در حوزه‌های مرتبط قرار می‌گیرد؛ اما در زمان دونالد ترامپ این روال کنار گذاشته شده بود.

‌تیم سیاست خارجی دولت بعدی ایالات‌ متحده زودتر از دیگر اعضای کابینه «جو بایدن»، رئیس‌جمهوری منتخب آمریکا، معرفی شدند. روز دوشنبه «آنتونی بلینکن» مشاور بایدن که در دوره «باراک اوباما» رئیس‌جمهوری سابق این كشور نیز در وزارت خارجه آمریکا حضور داشت، به‌عنوان وزیر خارجه دولت بایدن معرفی شد و پس از آن هم «جیک سالیوان» به‌عنوان مشاور امنیت ملی کاخ سفید در دولت بایدن و «لیندا توماس گرینفیلد» هم به‌عنوان نماینده ایالات متحده در سازمان ملل منصوب شدند. به‌این‌ترتیب قبل از رونمایی از کابینه بایدن، سه دیپلمات ارشد دولت او معرفی شدند. نقطه اشتراک این دیپلمات‌ها حضور در دولت باراک اوباماست و می‌توان انتظار داشت سیاست خارجی واشنگتن در دولت بایدن تا حد بسیار زیادی مشابه سیاست خارجی دولت اوباما باشد.‌جیک سالیوان از‌جمله دیپلمات‌هایی بود که در سال 2012 مذاکرات محرمانه با ایران را در عمان کلید زدند که در نهایت به توافق هسته‌ای در سال 2015 منجر شد. رسانه‌ها اعلام کرده‌اند که سالیوان بانی تماس تلفنی باراک اوباما رئیس‌جمهور سابق آمریکا و «حسن روحانی» رئیس‌جمهوری ایران بود. سالیوان 43‌ساله جوان‌ترین مشاور امنیت ملی یک رئیس‌جمهور آمریکا از زمان «تئودور روزولت» محسوب می‌شود.‌یکی از مواضع جنجالی سالیوان در گذشته، حمایت از «ظهور» چین به‌عنوان ابرقدرتی جدید بود. اگر سالیوان همچنان همین عقیده را درباره چین داشته باشد، باید انتظار داشت که رویکرد واشنگتن در قبال پکن چرخشی آشکار در قبال رویکرد دولت «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهوری كنونی آمریكا داشته باشد.
حامی نرمش در برابر چین
سالیوان سال 2017 و در سخنرانی در مؤسسه لووی گفته بود: «نظر من درباره چین بسیار به دیدگاه «اوون هریس» متخصص باتجربه سیاست خارجی نزدیک است. اگر ما بخواهیم دیدگاهی افراطی درباره چین را اجرا کنیم و قصد مهار این کشور را داشته باشیم، در درجه اول به خودمان ضربه می‌زنیم. ما باید یک مسیر میانه را در قبال چین پیش بگیریم. ما باید یک مسیر میانه را دنبال کنیم، روشی که جایگاه چین را کاملا منطبق با نظم منطقه‌ای باز و عادلانه و مبتنی بر قوانین تقویت کند. این به مراقبت و تدبیر و آینده‌نگری استراتژیک نیاز دارد و شاید حتی اساسا بیشتر به توجه مداوم نیاز داشته باشد. شاید از توجه شما دور نمانده باشد که اکنون شاهد چنین رویکردی در قبال چین نیستیم. سیاست آمریکا در قبال چین باید فراتر از روابط دوجانبه باشد. روابط ما در منطقه بر رابطه با چین بسیار تأثیرگذار است و بدون در‌نظر‌گرفتن این امر نمی‌توان روندی مثبت در ارتباط با پکن را طی کرد». سالیوان اعتقاد دارد که رونق در چین، به‌ویژه از نظر اقتصادی، برای اقتصاد جهانی امری بسیار مثبت است؛ اما در‌این‌میان نباید پارامترهای سیستمی را که چین در آن در حال رشد است، هم نادیده گرفت.‌این نگاه تفاوت‌های آشکاری با سیاست فعلی آمریکا در قبال چین دارد. دولت ترامپ در چهار سال گذشته تلاش کرده تا با اعمال فشار بر چین از طریق تعیین تعرفه‌های سنگین برای واردات از این کشور، پکن را مجبور کند تا برای دستیابی به یک توافق تجاری جدید پای میز مذاکره بنشیند. استدلال دولت فعلی آمریکا این است که می‌خواهد زمینه رقابت برای شرکت‌های داخلی را فراهم کند.‌حمایت از مالکیت معنوی و رفع موانع تجاری هم از دیگر خواسته‌های ترامپ بود و سال گذشته دو طرف به توافق اولیه برای ادامه مذاکرات دست یافتند؛ اما شیوع کرونا در چین و سپس گسترش آن در جهان علاوه بر توقف مذاکرات، باعث متشنج‌شدن رابطه واشنگتن و پکن شد.‌با وجود مخالفت سالیوان با سخت‌گیری‌های فعلی در قبال چین، به نظر نمی‌رسد که جو بایدن بخواهد سیاست فعلی واشنگتن در قبال پکن را کاملا تغییر دهد. ممکن است تاکتیک‌های بایدن در مقایسه با تاکتیک‌های ترامپ متفاوت باشد؛ اما رئیس‌جمهوری دموکرات آمریکا تقریبا هدف مشابهی را دنبال می‌کند. بایدن به‌تازگی در مقاله‌ای در نشریه «فارن پالیسی» از «سخت‌گیری در قبال چین» حمایت و تأکید کرده بود که «ایالات متحده باید در اتحاد با شرکای خود، اهرم فشار سنگین‌تر و مؤثرتری در برابر چین داشته باشد و نگرانی خود از رعایت‌نکردن حقوق بشر در چین را جدی‌تر از قبل به گوش رهبران پکن برساند».
‌سازمان ملل همچنان در حیطه زنان
یکی دیگر از سه دیپلمات ارشد آمریکا در دولت جدید هم لیندا توماس گرینفیلد است که قرار است نماینده این کشور در سازمان ملل باشد. گرینفیلد در دولت اوباما معاون آفریقای وزارت خارجه آمریکا بود و یکی از باتجربه‌ترین زنان دیپلمات در این کشور به شمار می‌آید. «چارلز کوپچان»، عضو سابق شورای امنیت ملی آمریکا درباره این دیپلمات با‌تجربه می‌گوید: «به طور خاص باید گفت خانم توماس گرینفیلد به‌عنوان یک مقام سابق وزارت خارجه، نماینده همان دولت پنهانی است که دونالد ترامپ بارها به آن اشاره کرد و آشکارا از آن انزجار داشت. از نظر دونالد ترامپ، مقام‌های قبلی وزارت خارجه در واقع سربازان پیاده‌ انترناسیونالیسم لیبرال بودند که او می‌خواست آنها را سرنگون کند. به دلیل همین دیدگاه ترامپ است که در چهار سال اخیر وزارت خارجه آمریکا اثرگذاری سابق خود را ندارد».
بازگشت متخصصان
«پی جی کراولی»، یکی از دیپلمات‌های ارشد سابق وزیر خارجه آمریکا، در تحلیل خود از تیم سیاست خارجی دولت بایدن و مقایسه آن با دولت ترامپ می‌گوید: «این تیمی نیست که چند رقیب در آن حضور داشته باشند. این سه نفر سال‌ها در دولت اوباما با هم کار کرده‌اند و نظرات بسیار نزدیکی به هم دارند. این امر از یک نظر می‌تواند منفی باشد. در چنین تیمی با دیدگاه‌های بسیار نزدیک شاهد تنوع دیدگاه‌ها و نظرات نخواهیم بود. در‌حالی‌که آنها سابقه همکاری دارند؛ اما باید دید در چنین سمت‌هایی و در تقابل با چالش‌های جهانی چه شرایطی را در کاخ سفید حاکم می‌کنند. ارزش انسجام استراتژیک بیش از هرگونه پتانسیل برای کار گروهی است. آنها به رهبری مؤثرتر آمریکا با تمرکز بر منافع و ارزش‌های مشترک با متحدان‌مان کمک خواهند کرد. نکته مثبت این است که آنها دیپلمات‌هایی عمل‌گرا هستند، نه ایدئولوگ. آنها جهان‌بینی ثابت دارند. آنها اعتقاد جدی به رهبری آمریکا و اتحاد بین‌المللی دارند. هر سه در وزارت امور خارجه خدمت کرده‌اند و برای حل چالش‌های فوری از بیماری همه‌گیر جهانی گرفته تا تغییرات آب‌و‌هوایی و چالش چین آمادگی لازم را دارند».‌«اندرو باچه ویچ»، رئیس مؤسسه تحقیقاتی کویینسی، هم با اشاره به وضعیت سیاست خارجی آمریکا در دولت ترامپ می‌گوید: «این انتصاب‌ها نشان‌دهنده بازگشت دیپلماسی به حالت عادی و پایان‌دادن به رویکرد نامنظم در سیاست است؛ اما سؤال این است که آیا در شرایط فعلی بازگشت به شرایط عادی به‌تنهایی کافی است؟ این تیم اعتقاد به برتری‌طلبی آمریکایی دارند و این می‌تواند احتمال استفاده از گزینه نظامی را افزایش دهد».‌اکثر کارشناسان متفق‌القول هستند تیمی که بایدن در حال تشکیل آن است، از افرادی که ترامپ در ابتدای دوران ریاست‌جمهوری خود منصوب کرده بود، باتجربه‌تر هستند. اولین وزیر خارجه ترامپ «رکس تیلرسون» بود که از مدیران سابق شرکت نفتی اکسون موبیل بود؛ اما هیچ تجربه‌ای در سیاست خارجی نداشت.‌اما میراث ترامپ در وزارت خارجه چیزی نیست که به‌زودی از بین برود. سوء‌مدیریت در وزارت خارجه و مداخله مستقیم ترامپ در تمام برنامه‌ها و اقدامات وزیر خارجه امری بود که رکس تیلرسون هم به آن معترف بود و در نهایت از مقام خود برکنار شد.‌در دوره حضور تیلرسون و «مایك پمپئو»، وزیر خارجه آمریكا، بسیاری از متخصصان و کارشناسان با‌تجربه از وزارت خارجه کنار گذاشته شدند و جای خالی تعداد زیادی از آنها تا پایان دولت ترامپ هم پر نشد. بوروکراسی در حوزه سیاست خارجی روال خاص خود را دارد و به طور معمول پرونده‌ها قبل از رسیدن به رئیس‌جمهور مورد بررسی چند کارشناس خبره در حوزه‌های مرتبط قرار می‌گیرد؛ اما در زمان دونالد ترامپ این روال کنار گذاشته شده بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.