|

پروژه‎ هنری خور:

روایت امید و کشف استعدادهای نو

پس از دهه‌ها پویایی و سرزندگی عرصه‎ هنر کشورمان، باوجود تمام سختی‌ها و ناملایمات، سال 1399 با پیش‌قراول شومش برای اولین‌بار خیابان‌های پرجنب‌وجوش اطراف ایران‌شهر و انقلاب را در سکوتی غریب فرو برد؛ سکوتی که سنگینی‎اش انعکاس حال‌وروز دیوارهای سرد و برهنه‎ گالری‌های خالی از اثر و مخاطب در سرتاسر کشور و حتی بسیاری از شهرهای جهان بود و همان‌طور که تاکنون همه دریافته‌ و پذیرفته‌ایم، آنچه در ابتدا قرنطینه‌ای موقت در برابر ویروس کرونا، میهمان ناخوانده و شوم امسال می‎نمود، درواقع تنها پیش‎درآمدی بود بر بحرانی جهانی با ابعاد کم‌نظیر. وضع تازه‌ای که خودش را در قامت نُرم جدید به زیست فردی و اجتماعی انسان‎ها تحمیل کرده و به‌قول‌معروف آن سرش ناپیداست. برای جامعه‎ هنری روشن بود که چاره‌ای باید کرد پیش از آنکه این بلا زنجیره‌وار گریبان‌گیر یک‌یک اعضای کالبد هنری کشورمان شود و آن را به کما فرو برد. همین تکانه بود که حسن سرادی‌پور، بنیان‌گذار گالری سرادی‌پور را بر آن داشت تا به‌دنبال پاسخی درخور چالش‌های ناشی از همه‌گیری بیماری کرونا باشد و بدین ترتیب که ایده‎ «پروژه‌ هنری خور» تبلور یافت؛ یک رویداد سراسری احیاکننده، رقابتی و با انگیزه‌های حمایتی که بتواند دست‌کم بخشی از تمرکز، روحیه‎ مثبت و انرژی خلاقه‎ پیشین را به جان خسته‌ هنرهای تجسمی کشور بازگرداند و باب فرصت‌هایی نو را بگشاید. بدیهی می‌نمود که تخصیص زمان و بودجه به یک فراخوان آزاد که ازسوی جمع درخشانی از داوران متنوع بین‌المللی قضاوت می‌شود، دامنه‎ تأثیری بسیار گسترده‌تر از خرید چند اثر، آن‌هم به‌طور پراکنده از عده معدودی هنرمند خواهد داشت.
خور: مفهومی فر‌اجغرافیایی
«خور» به شاخه‌ای -‌‌محدوده‎ نیمه‌بسته‌ آب‌- از دریا گفته می‌شود که به خشکی داخل شده باشد. حسن سرادی‌پور ازقضا اهل بندر تاریخی ماهشهر است؛ شهری که به خورهای اطرافش مشهور است. او فلسفه‌ این نام‌گذاری را چنین شرح می‌دهد: «ازآنجاکه خور یک منطقه‌ حساس جزر و مدی است، ماهیت و بوم‌سازگان (اکوسیستم) خاص خود را دارد. از این منظر، من خور را به‌نوعی استعاره‌ای از هنر خاورمیانه، به‌ویژه ایران می‌دانم؛ از این ‌جهت که هنر این سرزمین نماینده‌ هویت خلاقه‎ای منحصربه‌فرد و اصیل در جهان است که درعین‌حال همواره با سایر سنن و فرهنگ‌های جهان در تعامل و تبادل بوده است». «پروژه‌ هنری خور» ممکن است در نگاه اول مشابه ده‌ها رویداد رقابتی هنرهای تجسمی دیگری باشد که طی سال‌ها در کشورمان برگزار شده‌اند، اما این رویداد در کنار وجوه مشترک، واجد ویژگی‌هایی منحصربه‌فرد است؛ با توجه به شرایط ناشی از همه‌گیری کرونا، تمام مراحل این رویداد از ارسال آثار تا بررسی هیئت‌ داوران و نمایشگاه گروهی آثار منتخب، می‌بایست به‌صورت آنلاین برگزار شود. هدف عمده‎ کوتاه‌مدت رویداد «خور» فراهم‌آوردن بستری برای پشتیبانی از هنرمندان در گذر از تبعات همه‌گیری بود؛ بنابراین از ابتدا تصمیم بر آن بود که شرکت در این رویداد برای تمامی هنرمندان تجسمی کشور امکان‌پذیر و رایگان باشد. به‌علاوه، گالری سرادی‌پور از سهم خود در فروش‌های صورت‌گرفته در این رویداد صرف‌نظر کرده و تنها نقش واسطه و تسهیلگر روند برقراری ارتباط میان هنرمندان و خریداران بالقوه را ایفا کرد. هدف مهم دیگر ارائه‎ آثار هنرمندان تجسمی کشور در سطح بین‌المللی بود؛ خاصه هنرمندانی که در ایران مشغول کار و زندگی‌ بوده و به‌دلیل بالا‌بودن هزینه‌ها و پیچیدگی‌های روزافزون ارتباط برون‌مرزی، به‎ویژه در سال‌های اخیر، کمتر امکان ارائه‎ آثار خود در رقابت‎های بین‌المللی را پیدا می‌کنند تا از این طریق بتوانند از بازخورد فعالان سرشناس هنر معاصر جهان بهره‌مند شود.
از ایده تا واقعیت
به‌ رسم هر ابتکار عملی، مسیر پیش‌رو عاری از ناهمواری نبود؛ گالری سرادی‌پور مجموعه‎ جوانی ا‎ست با منابع مالی و تبلیغاتی محدود و اضطرار نهفته در ماهیت پروژه، فشار زمانی خود را دربر داشت؛ چراکه برای نیل به اهداف و امکان تأثیرگذاری، پروژه‎ هنری باید ظرف چند هفته کلید می‎خورد و وقفه‎ چندماهه حکم نوشدارو پس از مرگ سهراب را داشت. در‌نهایت اما هیچ‌کدام از این سختی‌ها تیم گالری را -‌‌که هرکدام در وادی هنر از دور یا نزدیک دستی بر آتش دارند و به طریقی دغدغه‎مند این عرصه‌اند‌- از میدان به‌در نکرد؛ چراکه باور داشتند ثمره‎ چنین تلاش و تکاپویی می‌تواند ارزنده باشد. به این ترتیب روز چهارم خرداد فراخوان سراسری «خور» برای دریافت آثار نقاشی و طراحی رسما منتشر شد. آثار پرشمار دریافتی سپس توسط جمع 10‌نفره داوران بین‌المللی متشکل از هنرمندان تجسمی، کیوریتورها، منتقدان و دلالان آثار هنری مطرح منطقه و جهان مورد بررسی قرار گرفت. «پروژه‎ی هنری خور» امسال میزبان نانسی آداجانیا1، گورکا گارسیا هررا2، کیتی گرینن3، ایوا گوئورگیوا4، زابینه موریتز5، کریم نصر، جانت رادی6،رنیکولا ساموری7، کنی شکتر8 و کریستین ویوروس-فونه9 بود که همگی این داوران با وجود محدودیت فرصت تصمیم‌گیری و برنامه‎ریزی، سخاوتمندانه دعوت ما را برای داوری این رویداد پذیرفتند. هر‌یک از داوران تعدادی از آثار ارائه‌شده را دریافت کرده و به‌طور جداگانه تعدادی را از این میان گزینش می‎‌کردند. در نهایت در مجموع 138 اثر از 55 هنرمند زن و مرد عمدتا نوظهور و جوان از اقصی نقاط کشور انتخاب شدند؛ اگرچه نام هنرمندان باسابقه‌تر نیز در این فهرست به چشم می‌خورد. گام بعدی ارائه‎ آثار منتخب و معرفی این هنرمندان در شبکه‌های اجتماعی بود. یکی‌دیگر از اهداف مهم «پروژه‌ هنری خور»، فراهم‌‌کردن بستری برای ارائه گسترده‌تر آثار هنرمندان با نمایش آثارشان در پلتفرم‌های محبوب بین‌المللی بود. نهم تیرماه نمایشگاه «خور» هم‌زمان در وب‌سایت گالری سرادی‌پور و همچنین پلتفرم‌های artsy.net و artnet.com -‌وب‌سایت‌های بین‌المللی برتر برای مشاهده و فروش آثار هنری‌- به‌طور مجازی گشایش و به‌مدت دو ماه ادامه یافت. همچنین موازی با برگزاری نمایشگاه، هر هفته هنرمندان منتخب هر داور به دو زبان فارسی و انگلیسی در قالب استوری و پست‎های دائمی در صفحه‌ اینستاگرام گالری سرادی‌پور معرفی می‌شدند. برای بسیاری از این هنرمندان، این اولین‌بار بود که نامشان به‎صورت هشتگ و زندگی‌نامه‎ هنری‌شان به زبان انگلیسی منتشر می‌شد که این به‌معنای اولین گام کوچک اما تعیین‎کننده در مسیر شناخته‌شدن و جلوه‎گری آثار هنرمندان بومی فرای مرزهاست. در خلال رویداد هنری خور، شاهد روایت‌های مسرت‌بخشی از ایمان، اعتمادبه‌نفس و شور بازیافته از‌سوی هنرمندان و بازگشودن درِ کارگاه‌های نقاشی بودیم که به‌راستی خستگی را از تن دست‎اندرکاران این رویداد‌ در‌می‌کرد. همان‌طور که امید و انتظار می‌رفت، این فراخوان به کشف ده‌ها استعداد تازه‌نفس انجامید و باعث شد مجموعه‌ای از آثار نو در معرض دید و نقد داوران و مخاطبان هنر قرار بگیرد. این رویداد با فروش آثار 13 هنرمند به پایان رسید. بااین‌حال، دستاورد «پروژه‌ هنری خور» فراتر از عامل انگیزشی اولیه بود. سرادی‌پور که رویدادهای هنری بین‌المللی‌ را به‌طورجدی دنبال کرده و تا به ‎حال در چندین رویداد مهم، به‌ویژه در ایالات ‌متحده آمریکا حضور داشته، عمیقا معتقد است استعداد یا مهارت هنری به‌تنهایی برای موفقیت هنرمند کافی نیست؛ عواملی از قبیل مستندسازی و توانایی ارائه‌ مؤثر نظری و بصری فعالیت‌های هنری‌ در دنیای هنر امروز می‎تواند به همان اندازه مهم و سرنوشت‌ساز باشد. از‌همین‌رو، با گنجاندن این الزامات در فرایند ثبت‌نام، مدیر گالری سرادی‌پور بر آن بود تا از‌طریق این فراخوان، هنرمندان جوان ایرانی را با محیطی مشابه فراخوان‎های بین‎المللی آشنا کرده و به کسب مهارت‌های جانبی اما ضروری همچون اصول نگارش بیانیه، رزومه‎نویسی و همچنین نحوه‎ صحیح ثبت و ارائه‎ جزئیات آثار هنری به هر دو زبان فارسی و انگلیسی ترغیب کند.
گشایش باب گفت‌وگو
ایجاد فضایی برای برقراری ارتباط و تبادل‌نظر میان ارکان جامعه‌ هنری ایران و همچنین جامعه‎ بین‌المللی هنر از ابتدا اهمیت بسزایی برای مدیریت گالری سرادی‌پور داشته و اکنون در بحبوحه‌ یک همه‌گیری جهانی، پیوند، همدلی، همفکری و مقایسه‎ تجربیات و روایات مختلف از برخوردها با چالشی مشترک، بیش از هر زمان دیگری اهمیت می‌یابد؛ بنابراین هم‌زمان با نمایش مجازی خور، با چندین نفر از اعضای داوری درباره بازخوردشان به‌عنوان داوران این فراخوان بومی و نظراتشان درباره‎ مجموعه‌ آثار بررسی‌شده و منتخب در این رویداد، پروژه‌ها و فعالیت‌های کنونی، تجربه‎ شخصی و حرفه‎ای‌ و شیوه‌ برخوردشان با ابعاد مختلف همه‌گیری کووید‌19 به‌صورت مجازی10 به گفت‌وگو نشستیم.
داوران عموما نسبت به تجربه‎ «خور» ابراز خشنودی کرده و پذیرای فرصت دیدن آثار تازه و نقش‌داشتن در تعاملی هنری بودند. اگرچه بنا بر دلایلی رویداد «خور» امسال تنها بر پذیرش آثار نقاشی و طراحی متمرکز بود، شگفتی این داوران از سطح رقابت و تنوع گسترده‌ آثار ارسالی از نظر مضمون، ژانر و تکنیک، در خلال این مکالمات مشهود بود. برخی از اعضای داوری که شناخت یا پیش‌زمینه‌ چندانی از هنر معاصر ایران یا خاورمیانه نداشتند، به‌روشنی تحت تأثیر میزان تنوع و پویایی هنر جاری کشورمان قرار گرفته بودند.
در پایان هر گفت‌وگو، از داوران پرسیدیم آیا پیام یا توصیه‌ای برای هنرمندان به‌خصوص جمعیت هنرمندان جوان ایرانی دارند و پاسخ هرکدام از آنها حاوی بینشی متفاوت، اما در نوع خود راهگشا و ارزنده بود. جنت رادی، بنیان‌گذار گالری هنرهای زیبای جنت رادی11 و هنرشناس و فرهنگ‎شناس پرتجربه‎ ایران و خاورمیانه، هنرمندان را به صبر، واقع‌بینی و داشتن انتظارات معقول دعوت کرد. او گفت: «درک می‌کنم که فعالیت هنری چقدر می‌تواند برای شمایی که در ایران به زندگی و کار مشغول هستید، دشوار باشد... هیچ‌کس از روز اول پیکاسو نبوده. خود پیکاسو سال‌ها تمرین کرد. او قبل از اینکه اوج بگیرد و دست به خلق آثاری بدیع بزند، ابتدا نقاشی کلاسیک را فراگرفته بود. پس فقط باید حاضر باشید سخت تلاش کنید». کنی شکتر، نویسنده، کیوریتور و دلال هنری آمریکایی، از شور و علاقه‌ وصف‌ناپذیرش به هنر و خوش‌بینی عمومی‌اش نسبت به این وادی گفت و اینکه همواره هنرمندان جوان، ازجمله فرزندان خودش را تشویق می‌کند تا زندگی هنری را با همه‎ پستی‌وبلندی‌هایش در آغوش بگیرند. در گفت‌وگوی دیگری، ایوا گوئورگیوا، هنرمند تجسمی مقیم شهر لس‌آنجلس، با بیان اینکه «من همان هنرمندی هستم که هستم»، از اهمیت تمرکز و وفاداری به هنرمندی که هم‌اکنون هستید، صحبت کرد؛ خاصه در روزگار ما که هنرمندان مثل هر شهروند دیگری، هر روز با انبوهی از اطلاعات درباره سایر هنرمندان و شیوه‌های هنری مواجه شده و هر آن ممکن است در این ازدحام گیج‎کننده به ورطه‌ مقایسه و تزلزل درونی بیفتند.
برگزیده‌ نهایی رویداد هنری خور
شاید بهترین جایزه‌ای که به‌خصوص در این دوران پر‌چالش بتوان به هنرمندی حرفه‌ای تقدیم کرد، پیشنهاد حمایتی پایدار از حرفه‌اش باشد. ازاین‌رو، تصمیم بر آن شد تا از میان گزینه‌های منتخب داوران، یک هنرمند به‌عنوان برگزیده‌ نهایی از سوی گالری سرادی‌پور به جمع هنرمندان پرافتخار این گالری بپیوندد. رویداد امسال با انتخاب مهدیه ابوالحسن به‌عنوان برنده‌ «پروژه‎ هنری خور» به کار خود پایان داد. مهدیه ابوالحسن (م. 1359) هنرمند تجسمی، طراح گرافیک و خالق آثاری‎ است که ترکیبی از حجم و سطح با مصالح مختلف و با نگاهی طراحانه‌اند. ابوالحسن از جرگه‌ هنرمندان پرورش‌یافته مستقل از فضای هنر آکادمیک بوده و طراحی را به‌طور حرفه‌ای نزد فرهاد گاوزن فراگرفته است. جنبه‌ زمین‌شناختی، تاریخی و روایی آثار ابوالحسن و همچنین پویایی و قابلیت تغییر شکل این آثار از فضای دوبعدی به سه‌بعدی، کیفیاتی بودند که مورد ستایش کیتی گرینن، داور برگزیننده‌ این هنرمند قرار گرفتند.
سنگ بنای رویدادی فرامرزی
«پروژه‌ هنری خور» در قالب پاسخی خلاقانه به چالش‌های سر‌برآورده از همه‌گیری جهانی زاده شد؛ وانگهی داستان این رویداد به اینجا ختم نخواهد شد. اگرچه به سیاق غالب «اولین‌ها»، ابتکار هنری «خور» نهالی‎ است که هنوز جای رشد و پیشرفت زیادی دارد، پس از سال‌ها این اولین رویداد رقابتی هنری در ایران بود که توانست با جذب چنین جمع نخبه‌ای از داوران بین‌المللی، بستری فراهم کند تا هنرمندان پراستعداد - اما شوربختانه به‌طور فزاینده‎ای محروم از فرصت حضور در اغلب رویدادهای بین‌المللی‌- این مرزوبوم بتوانند به‌طور اختصاصی و در ابعادی بومی از نقطه‌نظر جمعی متکثر از چهره‌های مهم هنر معاصر امروز دنیا بهره‌مند شوند. رویداد هنری «خور» هم‌زمان توانست دریچه‌ای کوچک اما آنی به درون فضای اکنون و اینجای هنر تجسمی معاصر ایران بگشاید. باور داریم «پروژه‎ هنری خور» در همین گام نخست پتانسیل‌های خود را به‌عنوان پلی مستحکم از قلب هنر خاورمیانه به‌ سوی مخاطبان جهانی ثابت کرده و می‎تواند همان رویداد سطح‌ بالایی باشد که هنر غنی و پویا اما تا حدی قربانی تلاطمات جغرافیایی و سیاسی خاورمیانه و به‌ویژه کشورمان ایران نیاز داشت تا به جایگاه رفیعش در میان هنرهای جهان بازگردد. به این ترتیب از دل «پروژه‎ هنری خور»، «جایزه‎ هنری خور» زاده می‎شود؛ رویدادی با دامنه‌ای رو به گسترش که به‌تدریج در سال‌های آتی فراخوان‌های خود را به کشورهای همسایه‌ ایران و سایر کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا تعمیم داده و پذیرای طیف گسترده‌تری از رسانه‌های هنری خواهد ‎بود.
1-Nancy Adajania
2- Gorka García Herrera
3- Katie Grinnan
4- Iva Gueorguieva
5- Sabine Moritz
6-Janet Rady
7- Nicola Samori
8-Kenny Schachter
9- Christian Viveros-Faune
10- این گفت‌وگوها به‌صورت ویدئویی برگزار و ضبط‌ شده و با زیرنویس به زبان انگلیسی در کانال یوتیوب گالری سرادی‌پور در اختیار مخاطبان قرار گرفته‌اند.
11- Janet Rady Fine Arts

پس از دهه‌ها پویایی و سرزندگی عرصه‎ هنر کشورمان، باوجود تمام سختی‌ها و ناملایمات، سال 1399 با پیش‌قراول شومش برای اولین‌بار خیابان‌های پرجنب‌وجوش اطراف ایران‌شهر و انقلاب را در سکوتی غریب فرو برد؛ سکوتی که سنگینی‎اش انعکاس حال‌وروز دیوارهای سرد و برهنه‎ گالری‌های خالی از اثر و مخاطب در سرتاسر کشور و حتی بسیاری از شهرهای جهان بود و همان‌طور که تاکنون همه دریافته‌ و پذیرفته‌ایم، آنچه در ابتدا قرنطینه‌ای موقت در برابر ویروس کرونا، میهمان ناخوانده و شوم امسال می‎نمود، درواقع تنها پیش‎درآمدی بود بر بحرانی جهانی با ابعاد کم‌نظیر. وضع تازه‌ای که خودش را در قامت نُرم جدید به زیست فردی و اجتماعی انسان‎ها تحمیل کرده و به‌قول‌معروف آن سرش ناپیداست. برای جامعه‎ هنری روشن بود که چاره‌ای باید کرد پیش از آنکه این بلا زنجیره‌وار گریبان‌گیر یک‌یک اعضای کالبد هنری کشورمان شود و آن را به کما فرو برد. همین تکانه بود که حسن سرادی‌پور، بنیان‌گذار گالری سرادی‌پور را بر آن داشت تا به‌دنبال پاسخی درخور چالش‌های ناشی از همه‌گیری بیماری کرونا باشد و بدین ترتیب که ایده‎ «پروژه‌ هنری خور» تبلور یافت؛ یک رویداد سراسری احیاکننده، رقابتی و با انگیزه‌های حمایتی که بتواند دست‌کم بخشی از تمرکز، روحیه‎ مثبت و انرژی خلاقه‎ پیشین را به جان خسته‌ هنرهای تجسمی کشور بازگرداند و باب فرصت‌هایی نو را بگشاید. بدیهی می‌نمود که تخصیص زمان و بودجه به یک فراخوان آزاد که ازسوی جمع درخشانی از داوران متنوع بین‌المللی قضاوت می‌شود، دامنه‎ تأثیری بسیار گسترده‌تر از خرید چند اثر، آن‌هم به‌طور پراکنده از عده معدودی هنرمند خواهد داشت.
خور: مفهومی فر‌اجغرافیایی
«خور» به شاخه‌ای -‌‌محدوده‎ نیمه‌بسته‌ آب‌- از دریا گفته می‌شود که به خشکی داخل شده باشد. حسن سرادی‌پور ازقضا اهل بندر تاریخی ماهشهر است؛ شهری که به خورهای اطرافش مشهور است. او فلسفه‌ این نام‌گذاری را چنین شرح می‌دهد: «ازآنجاکه خور یک منطقه‌ حساس جزر و مدی است، ماهیت و بوم‌سازگان (اکوسیستم) خاص خود را دارد. از این منظر، من خور را به‌نوعی استعاره‌ای از هنر خاورمیانه، به‌ویژه ایران می‌دانم؛ از این ‌جهت که هنر این سرزمین نماینده‌ هویت خلاقه‎ای منحصربه‌فرد و اصیل در جهان است که درعین‌حال همواره با سایر سنن و فرهنگ‌های جهان در تعامل و تبادل بوده است». «پروژه‌ هنری خور» ممکن است در نگاه اول مشابه ده‌ها رویداد رقابتی هنرهای تجسمی دیگری باشد که طی سال‌ها در کشورمان برگزار شده‌اند، اما این رویداد در کنار وجوه مشترک، واجد ویژگی‌هایی منحصربه‌فرد است؛ با توجه به شرایط ناشی از همه‌گیری کرونا، تمام مراحل این رویداد از ارسال آثار تا بررسی هیئت‌ داوران و نمایشگاه گروهی آثار منتخب، می‌بایست به‌صورت آنلاین برگزار شود. هدف عمده‎ کوتاه‌مدت رویداد «خور» فراهم‌آوردن بستری برای پشتیبانی از هنرمندان در گذر از تبعات همه‌گیری بود؛ بنابراین از ابتدا تصمیم بر آن بود که شرکت در این رویداد برای تمامی هنرمندان تجسمی کشور امکان‌پذیر و رایگان باشد. به‌علاوه، گالری سرادی‌پور از سهم خود در فروش‌های صورت‌گرفته در این رویداد صرف‌نظر کرده و تنها نقش واسطه و تسهیلگر روند برقراری ارتباط میان هنرمندان و خریداران بالقوه را ایفا کرد. هدف مهم دیگر ارائه‎ آثار هنرمندان تجسمی کشور در سطح بین‌المللی بود؛ خاصه هنرمندانی که در ایران مشغول کار و زندگی‌ بوده و به‌دلیل بالا‌بودن هزینه‌ها و پیچیدگی‌های روزافزون ارتباط برون‌مرزی، به‎ویژه در سال‌های اخیر، کمتر امکان ارائه‎ آثار خود در رقابت‎های بین‌المللی را پیدا می‌کنند تا از این طریق بتوانند از بازخورد فعالان سرشناس هنر معاصر جهان بهره‌مند شود.
از ایده تا واقعیت
به‌ رسم هر ابتکار عملی، مسیر پیش‌رو عاری از ناهمواری نبود؛ گالری سرادی‌پور مجموعه‎ جوانی ا‎ست با منابع مالی و تبلیغاتی محدود و اضطرار نهفته در ماهیت پروژه، فشار زمانی خود را دربر داشت؛ چراکه برای نیل به اهداف و امکان تأثیرگذاری، پروژه‎ هنری باید ظرف چند هفته کلید می‎خورد و وقفه‎ چندماهه حکم نوشدارو پس از مرگ سهراب را داشت. در‌نهایت اما هیچ‌کدام از این سختی‌ها تیم گالری را -‌‌که هرکدام در وادی هنر از دور یا نزدیک دستی بر آتش دارند و به طریقی دغدغه‎مند این عرصه‌اند‌- از میدان به‌در نکرد؛ چراکه باور داشتند ثمره‎ چنین تلاش و تکاپویی می‌تواند ارزنده باشد. به این ترتیب روز چهارم خرداد فراخوان سراسری «خور» برای دریافت آثار نقاشی و طراحی رسما منتشر شد. آثار پرشمار دریافتی سپس توسط جمع 10‌نفره داوران بین‌المللی متشکل از هنرمندان تجسمی، کیوریتورها، منتقدان و دلالان آثار هنری مطرح منطقه و جهان مورد بررسی قرار گرفت. «پروژه‎ی هنری خور» امسال میزبان نانسی آداجانیا1، گورکا گارسیا هررا2، کیتی گرینن3، ایوا گوئورگیوا4، زابینه موریتز5، کریم نصر، جانت رادی6،رنیکولا ساموری7، کنی شکتر8 و کریستین ویوروس-فونه9 بود که همگی این داوران با وجود محدودیت فرصت تصمیم‌گیری و برنامه‎ریزی، سخاوتمندانه دعوت ما را برای داوری این رویداد پذیرفتند. هر‌یک از داوران تعدادی از آثار ارائه‌شده را دریافت کرده و به‌طور جداگانه تعدادی را از این میان گزینش می‎‌کردند. در نهایت در مجموع 138 اثر از 55 هنرمند زن و مرد عمدتا نوظهور و جوان از اقصی نقاط کشور انتخاب شدند؛ اگرچه نام هنرمندان باسابقه‌تر نیز در این فهرست به چشم می‌خورد. گام بعدی ارائه‎ آثار منتخب و معرفی این هنرمندان در شبکه‌های اجتماعی بود. یکی‌دیگر از اهداف مهم «پروژه‌ هنری خور»، فراهم‌‌کردن بستری برای ارائه گسترده‌تر آثار هنرمندان با نمایش آثارشان در پلتفرم‌های محبوب بین‌المللی بود. نهم تیرماه نمایشگاه «خور» هم‌زمان در وب‌سایت گالری سرادی‌پور و همچنین پلتفرم‌های artsy.net و artnet.com -‌وب‌سایت‌های بین‌المللی برتر برای مشاهده و فروش آثار هنری‌- به‌طور مجازی گشایش و به‌مدت دو ماه ادامه یافت. همچنین موازی با برگزاری نمایشگاه، هر هفته هنرمندان منتخب هر داور به دو زبان فارسی و انگلیسی در قالب استوری و پست‎های دائمی در صفحه‌ اینستاگرام گالری سرادی‌پور معرفی می‌شدند. برای بسیاری از این هنرمندان، این اولین‌بار بود که نامشان به‎صورت هشتگ و زندگی‌نامه‎ هنری‌شان به زبان انگلیسی منتشر می‌شد که این به‌معنای اولین گام کوچک اما تعیین‎کننده در مسیر شناخته‌شدن و جلوه‎گری آثار هنرمندان بومی فرای مرزهاست. در خلال رویداد هنری خور، شاهد روایت‌های مسرت‌بخشی از ایمان، اعتمادبه‌نفس و شور بازیافته از‌سوی هنرمندان و بازگشودن درِ کارگاه‌های نقاشی بودیم که به‌راستی خستگی را از تن دست‎اندرکاران این رویداد‌ در‌می‌کرد. همان‌طور که امید و انتظار می‌رفت، این فراخوان به کشف ده‌ها استعداد تازه‌نفس انجامید و باعث شد مجموعه‌ای از آثار نو در معرض دید و نقد داوران و مخاطبان هنر قرار بگیرد. این رویداد با فروش آثار 13 هنرمند به پایان رسید. بااین‌حال، دستاورد «پروژه‌ هنری خور» فراتر از عامل انگیزشی اولیه بود. سرادی‌پور که رویدادهای هنری بین‌المللی‌ را به‌طورجدی دنبال کرده و تا به ‎حال در چندین رویداد مهم، به‌ویژه در ایالات ‌متحده آمریکا حضور داشته، عمیقا معتقد است استعداد یا مهارت هنری به‌تنهایی برای موفقیت هنرمند کافی نیست؛ عواملی از قبیل مستندسازی و توانایی ارائه‌ مؤثر نظری و بصری فعالیت‌های هنری‌ در دنیای هنر امروز می‎تواند به همان اندازه مهم و سرنوشت‌ساز باشد. از‌همین‌رو، با گنجاندن این الزامات در فرایند ثبت‌نام، مدیر گالری سرادی‌پور بر آن بود تا از‌طریق این فراخوان، هنرمندان جوان ایرانی را با محیطی مشابه فراخوان‎های بین‎المللی آشنا کرده و به کسب مهارت‌های جانبی اما ضروری همچون اصول نگارش بیانیه، رزومه‎نویسی و همچنین نحوه‎ صحیح ثبت و ارائه‎ جزئیات آثار هنری به هر دو زبان فارسی و انگلیسی ترغیب کند.
گشایش باب گفت‌وگو
ایجاد فضایی برای برقراری ارتباط و تبادل‌نظر میان ارکان جامعه‌ هنری ایران و همچنین جامعه‎ بین‌المللی هنر از ابتدا اهمیت بسزایی برای مدیریت گالری سرادی‌پور داشته و اکنون در بحبوحه‌ یک همه‌گیری جهانی، پیوند، همدلی، همفکری و مقایسه‎ تجربیات و روایات مختلف از برخوردها با چالشی مشترک، بیش از هر زمان دیگری اهمیت می‌یابد؛ بنابراین هم‌زمان با نمایش مجازی خور، با چندین نفر از اعضای داوری درباره بازخوردشان به‌عنوان داوران این فراخوان بومی و نظراتشان درباره‎ مجموعه‌ آثار بررسی‌شده و منتخب در این رویداد، پروژه‌ها و فعالیت‌های کنونی، تجربه‎ شخصی و حرفه‎ای‌ و شیوه‌ برخوردشان با ابعاد مختلف همه‌گیری کووید‌19 به‌صورت مجازی10 به گفت‌وگو نشستیم.
داوران عموما نسبت به تجربه‎ «خور» ابراز خشنودی کرده و پذیرای فرصت دیدن آثار تازه و نقش‌داشتن در تعاملی هنری بودند. اگرچه بنا بر دلایلی رویداد «خور» امسال تنها بر پذیرش آثار نقاشی و طراحی متمرکز بود، شگفتی این داوران از سطح رقابت و تنوع گسترده‌ آثار ارسالی از نظر مضمون، ژانر و تکنیک، در خلال این مکالمات مشهود بود. برخی از اعضای داوری که شناخت یا پیش‌زمینه‌ چندانی از هنر معاصر ایران یا خاورمیانه نداشتند، به‌روشنی تحت تأثیر میزان تنوع و پویایی هنر جاری کشورمان قرار گرفته بودند.
در پایان هر گفت‌وگو، از داوران پرسیدیم آیا پیام یا توصیه‌ای برای هنرمندان به‌خصوص جمعیت هنرمندان جوان ایرانی دارند و پاسخ هرکدام از آنها حاوی بینشی متفاوت، اما در نوع خود راهگشا و ارزنده بود. جنت رادی، بنیان‌گذار گالری هنرهای زیبای جنت رادی11 و هنرشناس و فرهنگ‎شناس پرتجربه‎ ایران و خاورمیانه، هنرمندان را به صبر، واقع‌بینی و داشتن انتظارات معقول دعوت کرد. او گفت: «درک می‌کنم که فعالیت هنری چقدر می‌تواند برای شمایی که در ایران به زندگی و کار مشغول هستید، دشوار باشد... هیچ‌کس از روز اول پیکاسو نبوده. خود پیکاسو سال‌ها تمرین کرد. او قبل از اینکه اوج بگیرد و دست به خلق آثاری بدیع بزند، ابتدا نقاشی کلاسیک را فراگرفته بود. پس فقط باید حاضر باشید سخت تلاش کنید». کنی شکتر، نویسنده، کیوریتور و دلال هنری آمریکایی، از شور و علاقه‌ وصف‌ناپذیرش به هنر و خوش‌بینی عمومی‌اش نسبت به این وادی گفت و اینکه همواره هنرمندان جوان، ازجمله فرزندان خودش را تشویق می‌کند تا زندگی هنری را با همه‎ پستی‌وبلندی‌هایش در آغوش بگیرند. در گفت‌وگوی دیگری، ایوا گوئورگیوا، هنرمند تجسمی مقیم شهر لس‌آنجلس، با بیان اینکه «من همان هنرمندی هستم که هستم»، از اهمیت تمرکز و وفاداری به هنرمندی که هم‌اکنون هستید، صحبت کرد؛ خاصه در روزگار ما که هنرمندان مثل هر شهروند دیگری، هر روز با انبوهی از اطلاعات درباره سایر هنرمندان و شیوه‌های هنری مواجه شده و هر آن ممکن است در این ازدحام گیج‎کننده به ورطه‌ مقایسه و تزلزل درونی بیفتند.
برگزیده‌ نهایی رویداد هنری خور
شاید بهترین جایزه‌ای که به‌خصوص در این دوران پر‌چالش بتوان به هنرمندی حرفه‌ای تقدیم کرد، پیشنهاد حمایتی پایدار از حرفه‌اش باشد. ازاین‌رو، تصمیم بر آن شد تا از میان گزینه‌های منتخب داوران، یک هنرمند به‌عنوان برگزیده‌ نهایی از سوی گالری سرادی‌پور به جمع هنرمندان پرافتخار این گالری بپیوندد. رویداد امسال با انتخاب مهدیه ابوالحسن به‌عنوان برنده‌ «پروژه‎ هنری خور» به کار خود پایان داد. مهدیه ابوالحسن (م. 1359) هنرمند تجسمی، طراح گرافیک و خالق آثاری‎ است که ترکیبی از حجم و سطح با مصالح مختلف و با نگاهی طراحانه‌اند. ابوالحسن از جرگه‌ هنرمندان پرورش‌یافته مستقل از فضای هنر آکادمیک بوده و طراحی را به‌طور حرفه‌ای نزد فرهاد گاوزن فراگرفته است. جنبه‌ زمین‌شناختی، تاریخی و روایی آثار ابوالحسن و همچنین پویایی و قابلیت تغییر شکل این آثار از فضای دوبعدی به سه‌بعدی، کیفیاتی بودند که مورد ستایش کیتی گرینن، داور برگزیننده‌ این هنرمند قرار گرفتند.
سنگ بنای رویدادی فرامرزی
«پروژه‌ هنری خور» در قالب پاسخی خلاقانه به چالش‌های سر‌برآورده از همه‌گیری جهانی زاده شد؛ وانگهی داستان این رویداد به اینجا ختم نخواهد شد. اگرچه به سیاق غالب «اولین‌ها»، ابتکار هنری «خور» نهالی‎ است که هنوز جای رشد و پیشرفت زیادی دارد، پس از سال‌ها این اولین رویداد رقابتی هنری در ایران بود که توانست با جذب چنین جمع نخبه‌ای از داوران بین‌المللی، بستری فراهم کند تا هنرمندان پراستعداد - اما شوربختانه به‌طور فزاینده‎ای محروم از فرصت حضور در اغلب رویدادهای بین‌المللی‌- این مرزوبوم بتوانند به‌طور اختصاصی و در ابعادی بومی از نقطه‌نظر جمعی متکثر از چهره‌های مهم هنر معاصر امروز دنیا بهره‌مند شوند. رویداد هنری «خور» هم‌زمان توانست دریچه‌ای کوچک اما آنی به درون فضای اکنون و اینجای هنر تجسمی معاصر ایران بگشاید. باور داریم «پروژه‎ هنری خور» در همین گام نخست پتانسیل‌های خود را به‌عنوان پلی مستحکم از قلب هنر خاورمیانه به‌ سوی مخاطبان جهانی ثابت کرده و می‎تواند همان رویداد سطح‌ بالایی باشد که هنر غنی و پویا اما تا حدی قربانی تلاطمات جغرافیایی و سیاسی خاورمیانه و به‌ویژه کشورمان ایران نیاز داشت تا به جایگاه رفیعش در میان هنرهای جهان بازگردد. به این ترتیب از دل «پروژه‎ هنری خور»، «جایزه‎ هنری خور» زاده می‎شود؛ رویدادی با دامنه‌ای رو به گسترش که به‌تدریج در سال‌های آتی فراخوان‌های خود را به کشورهای همسایه‌ ایران و سایر کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا تعمیم داده و پذیرای طیف گسترده‌تری از رسانه‌های هنری خواهد ‎بود.
1-Nancy Adajania
2- Gorka García Herrera
3- Katie Grinnan
4- Iva Gueorguieva
5- Sabine Moritz
6-Janet Rady
7- Nicola Samori
8-Kenny Schachter
9- Christian Viveros-Faune
10- این گفت‌وگوها به‌صورت ویدئویی برگزار و ضبط‌ شده و با زیرنویس به زبان انگلیسی در کانال یوتیوب گالری سرادی‌پور در اختیار مخاطبان قرار گرفته‌اند.
11- Janet Rady Fine Arts

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.