|

نگاهی به «آسمان، کیپ ابر»

تصاویرِ تغزل

«آسمان، کیپ ابر»، سومین مجموعه‌داستان محمود حسینی‌زاد، 13قصه دارد که یک حال‌وهوای مشترک اندوه‌بار تمام این 13قصه را به هم متصل می‌کند؛ حال‌و‌هوایی که عنوان مجموعه به روشنی آن را پیشاپیش خبر می‌دهد. در تمام قصه‌های حسینی‌زاد، یک شکست، یک ناکامی و یک درد به‌زبان‌نیامده هست که در درون شخصیت‌های قصه انباشته‌ شده و قصه گویا در لحظه‌ای آغاز می‌شود که این شخصیت‌ها از فرط انباشتن آن درد به‌زبان‌نیامده در آستانه انفجار قرار گرفته‌اند و قصه‌ها به واقع روایتگر لحظه انفجارند؛ لحظه سرریزکردن آنچه شخصیت‌های قصه‌ها در خود نگه داشته‌اند. شاید از همین‌رو است که قصه‌های مجموعه «آسمان، کیپ ابر» حال‌وهوایی سخت تغزلی دارند، تا آنجا که گاه این تغزل، بار احساسی قصه‌ها را سنگین می‌کند و در مقابل، هرکجا که نویسنده توانسته است بین این تغزل و وجوه رئالیستی قصه‌ها و زبان موجز و پرشتاب و در عین حال ثبت‌کننده جزییات، نوعی تعادل برقرار کند، با قصه‌هایی موفق‌تر رو‌به‌رو هستیم که در عین شاعرانه و تغزلی‌بودن، به دام احساسات مفرط نیفتاده‌اند؛ مثل قصه «اتاقی رو به باغ» که یکی از بهترین و خوش‌ساخت‌ترین قصه‌های مجموعه است و در آن، همه عناصر قصه به دقت کنار هم قرار گرفته‌اند تا روایتی بیرونی و عینی از تحولات درون شخصیت‌ها ارایه دهند، یا قصه «نقل‌ها که ریختند و سکه‌ها» که در آن نیز بخش عمده قصه از طریق اشیا روایت می‌شود. می‌توان گفت قصه‌های مجموعه «آسمان، کیپ ابر»، آنجا موفق‌ترند که نویسنده، واقعه را از طریق زاویه دید دوربین روایت می‌کند؛ زاویه دیدی که سرد و غیرجانبدارانه است و تنها ناظر عینیات است؛ عینیاتی که باید درون شخصیت‌ها را به صورت غیرمستقیم بازگو کنند. البته منظور این نیست که زاویه دید دوربین، همواره و در همه‌جا بهترین زاویه دید ممکن است، چنان‌که برخی را اعتقاد بر آن است. اما شاید آنجا که حال‌وهوایی احساسی و تغزلی بر قصه‌ها حاکم می‌شود یکی از راه‌های ایجاد تعادل و پرهیز از احساساتی‌شدن مفرط، به‌کار‌گیری زاویه دید دوربین باشد، چنانکه حسینی‌زاد همان‌طور که اشاره شد، وقتی این زاویه دید را به کار می‌برد قصه‌هایش، قصه‌هایی موفق‌تر از کار در می‌آیند؛ مثل نمونه‌هایی که به آن اشاره شد و بخشی از این هم شاید بازمی‌گردد به تصویرسازی که یکی از نقاط قوت قصه‌های مجموعه است. مخصوصا تصویرهایی که از طبیعت ارایه شده؛ تصویرهایی موجز و فشرده و در عین حال گویا و این تصویرگری گاه چنان بر همه عناصر قصه غالب می‌شود که در برخی قصه‌ها جز با مجموعه‌ای از تصاویر با چیز دیگری سروکار نداریم. تصاویری که بیانگر یک حس یا مجموعه‌ای از حس‌ها هستند و گره خورده با همان حال‌وهوای تغزلی و اندوه‌بار قصه‌ها. همچنین است کارکرد اشیا در قصه‌های این مجموعه و تمرکز شدید راوی روی اشیا. این اشیا گاه خاطراتی را از گذشته شخصیت داستان در خود حمل می‌کنند و گاه گره خورده با امور عادی زندگی، همان درد و اندوه فروخورده و به بیان نیامده‌ای را که در آغاز به آن اشاره شد، پشت خود مخفی نگه می‌دارند تا وقتی که آن لحظه انفجار و برون‌ریزی درد، خود را با یک حرکت کوچک، شاید به قدر پلک‌برهم‌زدنی آشکار کند. از همین‌رو می‌توان گفت، قصه‌های «آسمان، کیپ ابر»، سخت وابسته به‌لحظه و تصاویر ثبت‌شده از لحظات‌اند؛ لحظاتی آبستن انفجار دردی که بیان آن به تاخیر افتاده است.
«آسمان، کیپ ابر»، سومین مجموعه‌داستان محمود حسینی‌زاد، 13قصه دارد که یک حال‌وهوای مشترک اندوه‌بار تمام این 13قصه را به هم متصل می‌کند؛ حال‌و‌هوایی که عنوان مجموعه به روشنی آن را پیشاپیش خبر می‌دهد. در تمام قصه‌های حسینی‌زاد، یک شکست، یک ناکامی و یک درد به‌زبان‌نیامده هست که در درون شخصیت‌های قصه انباشته‌ شده و قصه گویا در لحظه‌ای آغاز می‌شود که این شخصیت‌ها از فرط انباشتن آن درد به‌زبان‌نیامده در آستانه انفجار قرار گرفته‌اند و قصه‌ها به واقع روایتگر لحظه انفجارند؛ لحظه سرریزکردن آنچه شخصیت‌های قصه‌ها در خود نگه داشته‌اند. شاید از همین‌رو است که قصه‌های مجموعه «آسمان، کیپ ابر» حال‌وهوایی سخت تغزلی دارند، تا آنجا که گاه این تغزل، بار احساسی قصه‌ها را سنگین می‌کند و در مقابل، هرکجا که نویسنده توانسته است بین این تغزل و وجوه رئالیستی قصه‌ها و زبان موجز و پرشتاب و در عین حال ثبت‌کننده جزییات، نوعی تعادل برقرار کند، با قصه‌هایی موفق‌تر رو‌به‌رو هستیم که در عین شاعرانه و تغزلی‌بودن، به دام احساسات مفرط نیفتاده‌اند؛ مثل قصه «اتاقی رو به باغ» که یکی از بهترین و خوش‌ساخت‌ترین قصه‌های مجموعه است و در آن، همه عناصر قصه به دقت کنار هم قرار گرفته‌اند تا روایتی بیرونی و عینی از تحولات درون شخصیت‌ها ارایه دهند، یا قصه «نقل‌ها که ریختند و سکه‌ها» که در آن نیز بخش عمده قصه از طریق اشیا روایت می‌شود. می‌توان گفت قصه‌های مجموعه «آسمان، کیپ ابر»، آنجا موفق‌ترند که نویسنده، واقعه را از طریق زاویه دید دوربین روایت می‌کند؛ زاویه دیدی که سرد و غیرجانبدارانه است و تنها ناظر عینیات است؛ عینیاتی که باید درون شخصیت‌ها را به صورت غیرمستقیم بازگو کنند. البته منظور این نیست که زاویه دید دوربین، همواره و در همه‌جا بهترین زاویه دید ممکن است، چنان‌که برخی را اعتقاد بر آن است. اما شاید آنجا که حال‌وهوایی احساسی و تغزلی بر قصه‌ها حاکم می‌شود یکی از راه‌های ایجاد تعادل و پرهیز از احساساتی‌شدن مفرط، به‌کار‌گیری زاویه دید دوربین باشد، چنانکه حسینی‌زاد همان‌طور که اشاره شد، وقتی این زاویه دید را به کار می‌برد قصه‌هایش، قصه‌هایی موفق‌تر از کار در می‌آیند؛ مثل نمونه‌هایی که به آن اشاره شد و بخشی از این هم شاید بازمی‌گردد به تصویرسازی که یکی از نقاط قوت قصه‌های مجموعه است. مخصوصا تصویرهایی که از طبیعت ارایه شده؛ تصویرهایی موجز و فشرده و در عین حال گویا و این تصویرگری گاه چنان بر همه عناصر قصه غالب می‌شود که در برخی قصه‌ها جز با مجموعه‌ای از تصاویر با چیز دیگری سروکار نداریم. تصاویری که بیانگر یک حس یا مجموعه‌ای از حس‌ها هستند و گره خورده با همان حال‌وهوای تغزلی و اندوه‌بار قصه‌ها. همچنین است کارکرد اشیا در قصه‌های این مجموعه و تمرکز شدید راوی روی اشیا. این اشیا گاه خاطراتی را از گذشته شخصیت داستان در خود حمل می‌کنند و گاه گره خورده با امور عادی زندگی، همان درد و اندوه فروخورده و به بیان نیامده‌ای را که در آغاز به آن اشاره شد، پشت خود مخفی نگه می‌دارند تا وقتی که آن لحظه انفجار و برون‌ریزی درد، خود را با یک حرکت کوچک، شاید به قدر پلک‌برهم‌زدنی آشکار کند. از همین‌رو می‌توان گفت، قصه‌های «آسمان، کیپ ابر»، سخت وابسته به‌لحظه و تصاویر ثبت‌شده از لحظات‌اند؛ لحظاتی آبستن انفجار دردی که بیان آن به تاخیر افتاده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.