روایتی از مرگ و عشق
شرق: «خانم الف، در روز تولد سیوپنجسالگیام، ناگهان از سرسختیای که در چشم من بارزترین خصیصهاش بود، دست کشید. آرمیده روی تختی که دیگر برای پیکرش فراخ بود، سرانجام جهان آشنای ما را ترک کرد». «سایه سنگین خانم الف»، داستانی از پائولو جوردانو، با خبر مرگ خانم الف آغاز میشود. نویسنده این داستان، پائولو جوردانو، از نویسندگان امروز ادبیات ایتالیایی است که در سال 1982 متولد شده است. او در دانشگاه تورین در رشته فیزیک تحصیل کرده است و در بیستوشش سالگیاش اولین کتاب خود را منتشر کرد. این کتاب «تنهایی اعداد اول» نام دارد که پس از انتشار با اقبال روبهرو شد و جوایزی هم به دست آورد.
«سایه سنگین خانم الف» بهتازگی با ترجمه محیا بیات در نشر برج منتشر شده است. جوردانو در این داستان، روایتی از زندگی خانوادهای به دست داده که با مرگ زنی که خانم الف نامیده میشود، زنی که به این خانواده تعلق هم ندارد، دچار بحران میشود. او در روایتش عشق و مرگ را در کنار هم به تصویر کشیده است. همانطور که اشاره شد، داستان با مرگ خانم الف آغاز میشود. خانم الف زنی است که بههمراه زوجی جوان زندگی میکند و درواقع امور خانه آنها را انجام میدهد اما نقشی مهمتر از این برای این زوج دارد: «درباره خانم الف حرف زدیم، حکایتهایی از گذشته گفتیم، گرچه نه حکایت، که روال زندگی بودند. روالی که تا آن موقع چنان در زندگی خانوادگی ما ریشه دوانده بود که به چشم ما افسانه میآمد: هر روز صبح، سروقت، ما را در جریان طالعبینی روزانهمان میگذاشت که وقتی ما هنوز خواب بودیم از رادیو شنیده بود؛ گوشهوکنار خانه را به شیوه خودش سامان میداد، علیالخصوص آشپزخانه را، تا آنجا که برای بازکردن در یخچال باید از او اجازه میگرفتیم؛ با آن کلمات قصارش هرچه را که از نظرش پیچیدگیهای بیهوه مندرآوردی جوانان بود ساده میکرد؛ محکم و مردانه راه
میرفت و خساستش هیچوقت اصلاح نشد».
مرگ خانم الف، فقط یک جای خالی در گذشته این زوج جوان باقی نگذاشته است بلکه زندگی کنونی آنها را هم تحتتأثیر قرار داده است. او شاهد عشق این دو بوده و حالا در غیابش عشق و زندگی آنها به مخاطره افتاده است: «به رویش نیاوردم که به کل مرا از آن قاب حذف کرده بود، جرئتش را هم نداشتم که پیشش اعتراف کنم دقیقا در همان لحظه به چه فکر میکردم: خانم الف صبر کرده بود تا روز تولد من برود. هردویمان داشتیم تسلایی کوچک و شخصی سر هم میکردیم. در برابر مرگ دیگران کاری نمیشود کرد، مگر خلق چیزی که تسکینمان دهد، انتساب آخرین دلواپسیِ درگذشته به خودمان، گذاشتن اتفاقها کنار هم به ترتیبی منطقی. امروز، با سرمای ناگزیر فاصله میانمان، دیگر نمیدانم حقیقت کدام است. رنج، خانم الف را از ما، از همه، دور کرده بود و بسیار قبلتر از آن صبح ماه دسامبر، مجبورش کرده بود که به گوشه پرتی از دنیا برود».
خانم الف زنی تنها بوده که سالها به عنوان خدمتکار در خانه روبینا و نورا کار میکرده است و علاوه بر این، شاهدی بوده است بر روزهای مشترک زندگی این زوج و نیز شاهدی بر تولد و بزرگشدن فرزندشان. مرگ خانم الف بسیاری چیزها را در زندگی این زوج تغییر میدهد و معلوم میشود که نقش او بسیار مهمتر از یک خدمتکار بوده است: «در زندگی من و نورا و امانوئل، که آن دوران انگار هر روز منقلب میشد و مثل گیاهی نوپا در دست ویرانگر باد میلرزید، او عنصری پابرجا بود، پناهگاهی بود؛ درختی کهنسال با تنهای چنان تنومند که به زحمت سه دست به دورش حلقه میشد». مرگ خانم الف، نسبت او را با این خانواده سه نفره خدشهدار کرده است و حالا آنها چیزی نیستند جز کارفرمای سابق او: «با شرمساری وارد کلیسا شدیم. بیش از حد انتظار آدم آنجا جمع شده بود. نگران اتومبیلم بودم که با عجله در گوشهای تنگ و باریک پارکش کرده بودم و فقط بخش کوتاهی از موعظه را شنیدم. حواسم به وسایل حملونقل عمومی بود، اتوبوسهای شهری که راهشان بند آمده است، عابران پیاده که از خودشان میپرسند کدام احمقی راه را بند آورده است؛ اما تصمیم نداشتم بروم بیرون و اوضاع را بررسی کنم. از
روبوسی پایانی دررفتیم؛ چون کسی نبود که بتوانیم با حضورمان تسلایش بدهیم یا شاید توقع داشتیم کسی خودمان را تسلا بدهد... مرگ، قاعدهها را براساس اهمیت رسمی میچیند، بیدرنگ قوانین احساسیای را که شخص در زندگیاش آنها را شکسته رفو میکند. و چه اهمیتی دارد که امانوئل چقدر مثل نوه خانم الف بوده، که او چقدر ما، نورا و من را مثل فرزندخواندههایش میدانسته است».
شرق: «خانم الف، در روز تولد سیوپنجسالگیام، ناگهان از سرسختیای که در چشم من بارزترین خصیصهاش بود، دست کشید. آرمیده روی تختی که دیگر برای پیکرش فراخ بود، سرانجام جهان آشنای ما را ترک کرد». «سایه سنگین خانم الف»، داستانی از پائولو جوردانو، با خبر مرگ خانم الف آغاز میشود. نویسنده این داستان، پائولو جوردانو، از نویسندگان امروز ادبیات ایتالیایی است که در سال 1982 متولد شده است. او در دانشگاه تورین در رشته فیزیک تحصیل کرده است و در بیستوشش سالگیاش اولین کتاب خود را منتشر کرد. این کتاب «تنهایی اعداد اول» نام دارد که پس از انتشار با اقبال روبهرو شد و جوایزی هم به دست آورد.
«سایه سنگین خانم الف» بهتازگی با ترجمه محیا بیات در نشر برج منتشر شده است. جوردانو در این داستان، روایتی از زندگی خانوادهای به دست داده که با مرگ زنی که خانم الف نامیده میشود، زنی که به این خانواده تعلق هم ندارد، دچار بحران میشود. او در روایتش عشق و مرگ را در کنار هم به تصویر کشیده است. همانطور که اشاره شد، داستان با مرگ خانم الف آغاز میشود. خانم الف زنی است که بههمراه زوجی جوان زندگی میکند و درواقع امور خانه آنها را انجام میدهد اما نقشی مهمتر از این برای این زوج دارد: «درباره خانم الف حرف زدیم، حکایتهایی از گذشته گفتیم، گرچه نه حکایت، که روال زندگی بودند. روالی که تا آن موقع چنان در زندگی خانوادگی ما ریشه دوانده بود که به چشم ما افسانه میآمد: هر روز صبح، سروقت، ما را در جریان طالعبینی روزانهمان میگذاشت که وقتی ما هنوز خواب بودیم از رادیو شنیده بود؛ گوشهوکنار خانه را به شیوه خودش سامان میداد، علیالخصوص آشپزخانه را، تا آنجا که برای بازکردن در یخچال باید از او اجازه میگرفتیم؛ با آن کلمات قصارش هرچه را که از نظرش پیچیدگیهای بیهوه مندرآوردی جوانان بود ساده میکرد؛ محکم و مردانه راه
میرفت و خساستش هیچوقت اصلاح نشد».
مرگ خانم الف، فقط یک جای خالی در گذشته این زوج جوان باقی نگذاشته است بلکه زندگی کنونی آنها را هم تحتتأثیر قرار داده است. او شاهد عشق این دو بوده و حالا در غیابش عشق و زندگی آنها به مخاطره افتاده است: «به رویش نیاوردم که به کل مرا از آن قاب حذف کرده بود، جرئتش را هم نداشتم که پیشش اعتراف کنم دقیقا در همان لحظه به چه فکر میکردم: خانم الف صبر کرده بود تا روز تولد من برود. هردویمان داشتیم تسلایی کوچک و شخصی سر هم میکردیم. در برابر مرگ دیگران کاری نمیشود کرد، مگر خلق چیزی که تسکینمان دهد، انتساب آخرین دلواپسیِ درگذشته به خودمان، گذاشتن اتفاقها کنار هم به ترتیبی منطقی. امروز، با سرمای ناگزیر فاصله میانمان، دیگر نمیدانم حقیقت کدام است. رنج، خانم الف را از ما، از همه، دور کرده بود و بسیار قبلتر از آن صبح ماه دسامبر، مجبورش کرده بود که به گوشه پرتی از دنیا برود».
خانم الف زنی تنها بوده که سالها به عنوان خدمتکار در خانه روبینا و نورا کار میکرده است و علاوه بر این، شاهدی بوده است بر روزهای مشترک زندگی این زوج و نیز شاهدی بر تولد و بزرگشدن فرزندشان. مرگ خانم الف بسیاری چیزها را در زندگی این زوج تغییر میدهد و معلوم میشود که نقش او بسیار مهمتر از یک خدمتکار بوده است: «در زندگی من و نورا و امانوئل، که آن دوران انگار هر روز منقلب میشد و مثل گیاهی نوپا در دست ویرانگر باد میلرزید، او عنصری پابرجا بود، پناهگاهی بود؛ درختی کهنسال با تنهای چنان تنومند که به زحمت سه دست به دورش حلقه میشد». مرگ خانم الف، نسبت او را با این خانواده سه نفره خدشهدار کرده است و حالا آنها چیزی نیستند جز کارفرمای سابق او: «با شرمساری وارد کلیسا شدیم. بیش از حد انتظار آدم آنجا جمع شده بود. نگران اتومبیلم بودم که با عجله در گوشهای تنگ و باریک پارکش کرده بودم و فقط بخش کوتاهی از موعظه را شنیدم. حواسم به وسایل حملونقل عمومی بود، اتوبوسهای شهری که راهشان بند آمده است، عابران پیاده که از خودشان میپرسند کدام احمقی راه را بند آورده است؛ اما تصمیم نداشتم بروم بیرون و اوضاع را بررسی کنم. از
روبوسی پایانی دررفتیم؛ چون کسی نبود که بتوانیم با حضورمان تسلایش بدهیم یا شاید توقع داشتیم کسی خودمان را تسلا بدهد... مرگ، قاعدهها را براساس اهمیت رسمی میچیند، بیدرنگ قوانین احساسیای را که شخص در زندگیاش آنها را شکسته رفو میکند. و چه اهمیتی دارد که امانوئل چقدر مثل نوه خانم الف بوده، که او چقدر ما، نورا و من را مثل فرزندخواندههایش میدانسته است».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.