|

برشی از کتاب

ميل‌ورزيدن
‌هیچ‌چیز در دنیا ساده‌تر و بشری‌تر از میل‌ورزیدن نیست. پس چرا نمی‌توانیم میل‌های خود را اظهار كنیم؟ چرا بیان‌كردن و به قالب كلمات ریختن میل‌ها برای ما این‌قدر دشوار است؟ این كار به قدری دشوار است كه سرانجام آنها را مخفی می‌كنیم و جایی در نهانخانه دلمان دخمه‌ای برای آنها می‌سازیم و میل‌ها در آن دخمه مومیایی و مدفون می‌شوند، معلق می‌شوند و چشم‌به‌راه می‌مانند.
ما قادر نیستیم میل‌های خویش را در قالب زبان بریزیم، چراکه آنها را تصور کرده‌ایم، «تصورکردن» به معنای اخص، یعنی از آنها تصوری در ذهن خود ساخته‌ایم. درواقع، در دخمه درونمان چیزی به جز مشتی تصویر نیست، مثل کتاب مصوری برای کودکانی که هنوز خواندن نمی‌دانند، مثل تصویرهای چاپی دپینال که در قرن نوزدهم فرانسه برای بی‌سوادها چاپ می‌شد. پیکره میل‌ها یک تصویر است و آنچه در میل قابل اظهارکردن نیست و به زبان درنمی‌آید تصویری است که از میل برای خود ساخته‌ایم.
درمیان‌گذاشتن میل‌های خویش با دیگران بدون یاری تصویرها کاری سخیف است. درمیان‌گذاشتن تصویرهای خود با دیگران منهای میل‌های خویش کسالت‌بار است (مثل تعریف‌کردن خواب‌هایی که دیده‌ایم یا سفرهایی كه رفته‌ایم). ولی هر دو اینها کارهای آسانی است. درمیان‌گذاشتن میل‌های به‌تصویردرآمده و تصویرهای مورد میل، اما، کار دشوارتری است. به همین سبب است که ما این کار را به بعد موکول می‌کنیم. موکول می‌کنیم به لحظه‌ای که رفته‌رفته در می‌یابیم میل‌مان تا ابد برنیاورده خواهد ماند- و در‌می‌یابیم که این میل اظهارنشده، خودِ ماست، تا ابد زندانی در دخمه درونمان.
مسیحا به جهت میل‌های ما می‌آید. مسیحا میل‌های ما را از تصویرها جدا می‌كند تا آنها را برآورد. یا بهتر بگوییم، تا نشان دهد آنها را از پیش برآورده‌اند. ما هر آنچه تصور/تصویر كرده باشیم، از قبل به تملك درآورده‌ایم. می‌ماند تصویرهای (برنیاوردنی) آنچه از پیش برآورده شده است. مسیحا با میل‌های برآورده ما دوزخ می‌سازد؛ با تصویرهای برنیاوردنی، برزخ و با میلی كه تصویر شده است، با كلامِ ناب، سعادت بهشتی.

زيباترين شش دقيقه تاريخ سينما
سانچو پانزا پا در سالن سینمای شهرستانی دور از پایتخت می‌گذارد. دنبال دن‌كیشوت می‌گردد و می‌بیند او گوشه سالن نشسته و زل زده به پرده نمایش. سالن تقریبا پر است. در بالكن -كه به تراسی بزرگ می‌ماند- بچه‌هایی ازدحام كرده‌اند كه مدام سروصدا می‌كنند. پس از چند تلاش نافرجام برای رسیدن به دن‌كیشوت سانچو با اكراه در یكی از صندلی‌های ردیف جلو می‌نشیند،‌ كنار دختركی (دلسینئا؟) كه آب‌نبات چوبی تعارفش می‌كند. پخش فیلم شروع شده؛ فیلمی تاریخی است: روی پرده، شهسوارانی زره‌پوش سوار بر اسب می‌تازند. ناگهان زنی بر پرده نمایش ظاهر می‌شود؛ در خطر است. دن‌كیشوت هولكی برمی‌خیزد، تیغ از نیام بر‌می‌كشد، به پرده نمایش هجوم می‌برد و با چند ضربه آغاز می‌كند به پاره‌كردن پرده. زن و شهسواران را همچنان می‌توان بر پرده دید، اما چاك سیاهی كه شمشیر دن‌كیشوت در پرده پدید آورده بزرگ و بزرگ‌تر می‌شود و تصویرها را با سرسختی به كام خود فرو می‌برد. در پایان، هیچ از پرده به‌جا نمی‌ماند و تنها داربست چوبی پرده در دید می‌ماند. تماشاگران خشمگین سالن را ترك می‌كنند اما بچه‌ها در بالكن همچنان دیوانه‌وار دن‌كیشوت را تشویق می‌كنند. فقط دخترك است كه آن پایین در سالن ایستاده و ناخشنود به او چشم دوخته است.‌با تخیلات خویش چه باید كنیم؟ دوست‌شان بداریم و باورشان كنیم تا آن حد كه مجبور شویم نابود و مخدوش‌شان كنیم (شاید این مفهوم فیلم‌های ارسن ولز باشد) اما هنگامی كه تخیلاتمان آخر سر نشان می‌دهند كه خالی‌اند و برنیاورده، هنگامی كه پوچی و بی‌معنابودنی را كه از آن ساخته شده‌اند نشان می‌دهند، فقط آن هنگام می‌توانیم بهای حقیقت‌شان را بپردازیم و درك كنیم كه دلسینئا- كه جانش را نجات داده‌ایم- نمی‌تواند به ما عشق ورزد.
منبع: حرمت‌شکنی‌ها/ جورجو آگامبن/ ‌ترجمه: صالح نجفی و مراد فرهادپور

ميل‌ورزيدن
‌هیچ‌چیز در دنیا ساده‌تر و بشری‌تر از میل‌ورزیدن نیست. پس چرا نمی‌توانیم میل‌های خود را اظهار كنیم؟ چرا بیان‌كردن و به قالب كلمات ریختن میل‌ها برای ما این‌قدر دشوار است؟ این كار به قدری دشوار است كه سرانجام آنها را مخفی می‌كنیم و جایی در نهانخانه دلمان دخمه‌ای برای آنها می‌سازیم و میل‌ها در آن دخمه مومیایی و مدفون می‌شوند، معلق می‌شوند و چشم‌به‌راه می‌مانند.
ما قادر نیستیم میل‌های خویش را در قالب زبان بریزیم، چراکه آنها را تصور کرده‌ایم، «تصورکردن» به معنای اخص، یعنی از آنها تصوری در ذهن خود ساخته‌ایم. درواقع، در دخمه درونمان چیزی به جز مشتی تصویر نیست، مثل کتاب مصوری برای کودکانی که هنوز خواندن نمی‌دانند، مثل تصویرهای چاپی دپینال که در قرن نوزدهم فرانسه برای بی‌سوادها چاپ می‌شد. پیکره میل‌ها یک تصویر است و آنچه در میل قابل اظهارکردن نیست و به زبان درنمی‌آید تصویری است که از میل برای خود ساخته‌ایم.
درمیان‌گذاشتن میل‌های خویش با دیگران بدون یاری تصویرها کاری سخیف است. درمیان‌گذاشتن تصویرهای خود با دیگران منهای میل‌های خویش کسالت‌بار است (مثل تعریف‌کردن خواب‌هایی که دیده‌ایم یا سفرهایی كه رفته‌ایم). ولی هر دو اینها کارهای آسانی است. درمیان‌گذاشتن میل‌های به‌تصویردرآمده و تصویرهای مورد میل، اما، کار دشوارتری است. به همین سبب است که ما این کار را به بعد موکول می‌کنیم. موکول می‌کنیم به لحظه‌ای که رفته‌رفته در می‌یابیم میل‌مان تا ابد برنیاورده خواهد ماند- و در‌می‌یابیم که این میل اظهارنشده، خودِ ماست، تا ابد زندانی در دخمه درونمان.
مسیحا به جهت میل‌های ما می‌آید. مسیحا میل‌های ما را از تصویرها جدا می‌كند تا آنها را برآورد. یا بهتر بگوییم، تا نشان دهد آنها را از پیش برآورده‌اند. ما هر آنچه تصور/تصویر كرده باشیم، از قبل به تملك درآورده‌ایم. می‌ماند تصویرهای (برنیاوردنی) آنچه از پیش برآورده شده است. مسیحا با میل‌های برآورده ما دوزخ می‌سازد؛ با تصویرهای برنیاوردنی، برزخ و با میلی كه تصویر شده است، با كلامِ ناب، سعادت بهشتی.

زيباترين شش دقيقه تاريخ سينما
سانچو پانزا پا در سالن سینمای شهرستانی دور از پایتخت می‌گذارد. دنبال دن‌كیشوت می‌گردد و می‌بیند او گوشه سالن نشسته و زل زده به پرده نمایش. سالن تقریبا پر است. در بالكن -كه به تراسی بزرگ می‌ماند- بچه‌هایی ازدحام كرده‌اند كه مدام سروصدا می‌كنند. پس از چند تلاش نافرجام برای رسیدن به دن‌كیشوت سانچو با اكراه در یكی از صندلی‌های ردیف جلو می‌نشیند،‌ كنار دختركی (دلسینئا؟) كه آب‌نبات چوبی تعارفش می‌كند. پخش فیلم شروع شده؛ فیلمی تاریخی است: روی پرده، شهسوارانی زره‌پوش سوار بر اسب می‌تازند. ناگهان زنی بر پرده نمایش ظاهر می‌شود؛ در خطر است. دن‌كیشوت هولكی برمی‌خیزد، تیغ از نیام بر‌می‌كشد، به پرده نمایش هجوم می‌برد و با چند ضربه آغاز می‌كند به پاره‌كردن پرده. زن و شهسواران را همچنان می‌توان بر پرده دید، اما چاك سیاهی كه شمشیر دن‌كیشوت در پرده پدید آورده بزرگ و بزرگ‌تر می‌شود و تصویرها را با سرسختی به كام خود فرو می‌برد. در پایان، هیچ از پرده به‌جا نمی‌ماند و تنها داربست چوبی پرده در دید می‌ماند. تماشاگران خشمگین سالن را ترك می‌كنند اما بچه‌ها در بالكن همچنان دیوانه‌وار دن‌كیشوت را تشویق می‌كنند. فقط دخترك است كه آن پایین در سالن ایستاده و ناخشنود به او چشم دوخته است.‌با تخیلات خویش چه باید كنیم؟ دوست‌شان بداریم و باورشان كنیم تا آن حد كه مجبور شویم نابود و مخدوش‌شان كنیم (شاید این مفهوم فیلم‌های ارسن ولز باشد) اما هنگامی كه تخیلاتمان آخر سر نشان می‌دهند كه خالی‌اند و برنیاورده، هنگامی كه پوچی و بی‌معنابودنی را كه از آن ساخته شده‌اند نشان می‌دهند، فقط آن هنگام می‌توانیم بهای حقیقت‌شان را بپردازیم و درك كنیم كه دلسینئا- كه جانش را نجات داده‌ایم- نمی‌تواند به ما عشق ورزد.
منبع: حرمت‌شکنی‌ها/ جورجو آگامبن/ ‌ترجمه: صالح نجفی و مراد فرهادپور

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.