|

اهمیت نمادین ماندلا

کریم ارغنده‌پور

نمادها همیشه اهمیتی اساسی دارند. نلسون ماندلا بیش از آنکه خودش و کار بزرگی که کرده است برجسته باشد این اهمیت نمادینش هست که او را جهانی و ستودنی کرده است. از همین زاویه، یکی از باشکوه‌ترین روزها برای من روز نصب مجسمه نلسون ماندلا در اصلی‌ترین میدان لندن، مقابل پارلمان قدرتمند بریتانیا در کنار مجسمه اسطوره‌های انگلیسی همچون وینستون چرچیل بود. این مراسم حدود ١٠سال پیش با حضور خود او و در بالاترین سطح تشریفات سیاسی برگزار شد. ماندلا ٢٧سال زندانی رژیمی بود که مستقیما به بریتانیا منتسب بود. بر ستم آن شوریده و با مرارت مثال‌زدنی شمع امید را در کشورش زنده نگه داشته بود تا بالاخره رژیم آپارتاید، سرنگون و مردم آفریقای‌جنوبی به استقلال دست یافتند. پیام نصب مجسمه ماندلا با آن ویژگی‌ها، از بعد سمبلیک است که اهمیتی حیاتی دارد: اول: پذیرش حقوق و کرامت انسانی است که در دوران استعمار توسط همین کشور به طور گسترده نقض می‌شد. دوم: ستایش از فردی که سالیان طولانی پرچم مبارزه علیه نابرابری‌های اعمال‌شده توسط بریتانیا را در دست داشته است. سوم: عقب‌نشینی نماد قدرت به‌نفع نماد جامعه محروم. در مراسم رونمایی از مجسمه ماندلا، چیرگی حقیقت بر مناسبات نابرابرانه جهان، اهمیت نمادین آن را دوچندان کرده بود. وقتی در آن مراسم نخست‌وزیر وقت بریتانیا دست ماندلا را می‌فشرد در واقع به حقانیت راه او صحه می‌گذارد و بر تاریخ استعماری کشورش در کشورهای جهان سوم خط بطلان می‌کشید و این کار بزرگی است که ماندلا فقط برای نژاد و کشور خود نکرده است. او راهی را برای بشریت و تاریخش گشوده که نقطه عطفی باشد برای گذشته و آینده، و نشان مهمی از حقانیت انسان در برابر ساز و کارهای غیرانسانی و نابرابرانه.
در میدان پارلمان لندن چندین مجسمه تاریخی در برابر نماد قدرت این کشور قرار داده شده ولی به‌نظر من سمبلیک‌ترین و بامعناترین و پرسخن‌ترین آنها مجسمه مردی فروتن است که در ضلع جنوب‌غربی آن قرار داده شده و دستانش چون پیامبران رو به بشریت گشوده شده است. مجسمه‌ای که برای همه سیاستمداران پیام حق و برابری و صلح و سلطه‌ناپذیری دارد. جسم ماندلا مثل هر انسان دیگری از این دنیا رخت برمی‌بندد ولی پیامش در طول تاریخ، با نفوذ و همیشگی خواهد بود.
نمادها همیشه اهمیتی اساسی دارند. نلسون ماندلا بیش از آنکه خودش و کار بزرگی که کرده است برجسته باشد این اهمیت نمادینش هست که او را جهانی و ستودنی کرده است. از همین زاویه، یکی از باشکوه‌ترین روزها برای من روز نصب مجسمه نلسون ماندلا در اصلی‌ترین میدان لندن، مقابل پارلمان قدرتمند بریتانیا در کنار مجسمه اسطوره‌های انگلیسی همچون وینستون چرچیل بود. این مراسم حدود ١٠سال پیش با حضور خود او و در بالاترین سطح تشریفات سیاسی برگزار شد. ماندلا ٢٧سال زندانی رژیمی بود که مستقیما به بریتانیا منتسب بود. بر ستم آن شوریده و با مرارت مثال‌زدنی شمع امید را در کشورش زنده نگه داشته بود تا بالاخره رژیم آپارتاید، سرنگون و مردم آفریقای‌جنوبی به استقلال دست یافتند. پیام نصب مجسمه ماندلا با آن ویژگی‌ها، از بعد سمبلیک است که اهمیتی حیاتی دارد: اول: پذیرش حقوق و کرامت انسانی است که در دوران استعمار توسط همین کشور به طور گسترده نقض می‌شد. دوم: ستایش از فردی که سالیان طولانی پرچم مبارزه علیه نابرابری‌های اعمال‌شده توسط بریتانیا را در دست داشته است. سوم: عقب‌نشینی نماد قدرت به‌نفع نماد جامعه محروم. در مراسم رونمایی از مجسمه ماندلا، چیرگی حقیقت بر مناسبات نابرابرانه جهان، اهمیت نمادین آن را دوچندان کرده بود. وقتی در آن مراسم نخست‌وزیر وقت بریتانیا دست ماندلا را می‌فشرد در واقع به حقانیت راه او صحه می‌گذارد و بر تاریخ استعماری کشورش در کشورهای جهان سوم خط بطلان می‌کشید و این کار بزرگی است که ماندلا فقط برای نژاد و کشور خود نکرده است. او راهی را برای بشریت و تاریخش گشوده که نقطه عطفی باشد برای گذشته و آینده، و نشان مهمی از حقانیت انسان در برابر ساز و کارهای غیرانسانی و نابرابرانه.
در میدان پارلمان لندن چندین مجسمه تاریخی در برابر نماد قدرت این کشور قرار داده شده ولی به‌نظر من سمبلیک‌ترین و بامعناترین و پرسخن‌ترین آنها مجسمه مردی فروتن است که در ضلع جنوب‌غربی آن قرار داده شده و دستانش چون پیامبران رو به بشریت گشوده شده است. مجسمه‌ای که برای همه سیاستمداران پیام حق و برابری و صلح و سلطه‌ناپذیری دارد. جسم ماندلا مثل هر انسان دیگری از این دنیا رخت برمی‌بندد ولی پیامش در طول تاریخ، با نفوذ و همیشگی خواهد بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.