|

چالش بازگشایی مدارس برای خانواده‌ها

الهام فخاری

روشنای روز رنگ‌پریده و هوا که خنک می‌شد، برگ‌های خسته درختان کهنسال کم‌کم سست می‌شدند و در کوچه و خیابان‌های ایرانی با باد برگ‌ها و حال‌وهوای ما بازی می‌کرد. این موقع‌ها می‌رفتیم بازار و خط‌کش و خودکار و جلد کتاب و دفتر می‌گرفتیم تا زنگ مهر نواخته شود و اول مهر صف ببندیم و با هم باشیم. اینها را که بازگو می‌کنم، انگار یک قصه قدیمی است. انگار یک‌ جایی پرتاب شده‌ایم و هیچ‌ چیزی سر جایش نیست. كرونا از اسفند‌ سال گذشته در ایران همه‌گیر شده است. از همان روزهای نخست یكی از چالش‌های اصلی این بود كه فرزندان‌مان چگونه به كلاس‌های درس بروند؟ ماه‌ها گذشته و هنوز همین چالش مسئله کلیدی خانواده‌هاست اما آیا مسئولان هم در این دوران بازنگری و پردازش نو به این موضوع داشته‌اند؟ آیا به کار پیداكردن راه چاره‌ای نو بوده‌اند؟ و آیا اصلا این چالش مسئله آنها بوده؟ با دو هفته زودتر، اکنون زمانی است كه مدرسه‌ها باز شده‌اند و سال آموزشی نو آغاز شده است و سرگردانی همگانی نشان می‌دهد كه مسئولان ما برنامه‌ریزی متناسب، یکپارچه و بسامانی برای این چالش نداشته‌اند.

کافی است از خانواده‌هایی كه دختر و پسر مدرسه‌ای دارند، بپرسیم كلاس درس فرزندشان چگونه برگزار می‌شود و به پاسخ‌هایی گوناگون و پرشمار برسیم. مدرسه یكی هنوز آغاز به كار نكرده است، در مدرسه دیگری نظرسنجی كرده‌اند كه كلاس‌ها حضوری باشد یا مجازی، دیگری از برگزاری كلاس‌ها در فضای باز می‌گوید و نگران فصل سرما و روزهای آلودگی هواست و... در فضای مجازی هم عكس‌های گوناگونی منتشر شده است، در یك كلاس دختران با روپوش و مقنعه در چادرهای پلاستیكی تك‌نفره نشسته‌اند تا از جابه‌جایی كرونا به دور باشند و در كلاس دیگری كودكانی كه سر تا ‌پای‌شان را الكل پاشیده‌اند، روی فرش درس می‌آموزند. نه‌تنها دستورنامه‌های روشن و متناسب با گوناگونی‌های وضعیت آموزشی در کشور برای برگزاری كلاس‌های درس نیست بلكه مسئولان تصمیم پایداری برای حضوری یا مجازی‌بودن مدارس نمی‌توانند بگیرند. چگونه می‌شود این همه بگذرد و تصمیم روشن و متناسب گرفته نشود.
عكس‌های روز اول مدرسه‌ها را ببینید؛ مدرسه‌ای در منطقه 4 مانند همه‌‌ روزهای عادی كلاس‌هایش برگزار شده، همه دانش‌آموزان سر صف و تنگاتنگ در کنار هم ایستاده‌اند، دانش‌آموزانی كه هر‌كدام می‌توانند جابه‌جاکننده ویروس كرونا به خانواده‌های‌شان باشند. این مسئله در شمار زیادی از مدرسه‌های دولتی اتفاق افتاده است. در مدارس غیرانتفاعی هم وضعیت خیلی دور از این نیست. همكاری داریم كه می‌گوید پسرش دبیرستان غیرانتفاعی می‌رود؛ هر روز از هفت صبح تا سه بعدازظهر سر كلاس است. دستور رئیس‌جمهوری صادر شده است؛ اجباری برای آمدن دانش‌آموزان در مدرسه‌ها نیست. اما این می‌تواند قانون باشد؟ اگر مدرسه‌ای دانش‌آموزانش را مجبور كرد كه سر كلاس باشند، پدر و مادر/ سرپرستان می‌توانند شكایت كنند و كسی هست كه به این شكایت رسیدگی كند؟ کجا می‌توان شکایت کرد؟ یا چون كه نگران آینده آموزشی فرزندش است، باید به قوانین مدرسه تن بدهد؟
امروز مدرسه دیگر جایی كه بود، نیست و این مهم‌ترین چیزی است كه برای نظام آموزشی در دوران كرونا رخ داده است. خانواده‌ها اگر تا دیروز با اطمینان و خیال آسوده فرزندان‌شان را به مدرسه می‌سپردند و آنجا را امن‌ترین جا برای آنها می‌دیدند، اکنون مدرسه را ناامن‌ترین جا برای آنها می‌دانند. این باور نه‌تنها در میان خانواده‌های دانش‌آموزان بلكه در خانواده‌های آموزش‌کاران هم هست. شاید همه كسانی كه سر كارشان می‌روند، در خطر بیماری باشند؛ ولی بودن در كلاس درسی 20، 30‌‌نفره و در ساعت طولانی بیشترین خطر را برای همه دارد.
گذشته از ترس از گرفتارشدن به كرونا، باید نگران رویدادهای دیگری هم باشیم؛ فرسودگی خانواده‌ها و آموزش‌کاران. مدرسه‌هایی هستند كه از آغاز تصمیم گرفته‌اند كلاس‌ها غیرحضوری باشد. روزهای آخر آموزشی سال گذشته و در همین چند روزی كه سال نو آموزشی آغاز شده، نشان می‌دهد كه آموزش‌کاران و خانواده‌ها بیش از روزهای دیگر درگیر درس و مشق دانش‌آموزان هستند. كندی اینترنت، نداشتن تخصص و مهارت برای برگزاری كلاس‌های مجازی و سختی كار از راه دور، كار آموزش‌کاران را دشوارتر از پیش كرده است. خانواده‌ها هم كه شرایط امروز برای‌شان دشوار است، نگران هستند فرزندان‌شان نتوانند آن‌گونه كه باید، از آموزش بهره‌مند باشند.
ای‌ كاش مسئولان از شش ماه پیش به بازپردازی برنامه روشنی متناسب با گوناگونی شرایط آموزشی در کشور و برای این روزها می‌پرداختند و با همكاری دستگاه‌ها شرایطی فراهم می‌كردند تا همه همبسته‌تر و بی‌حاشیه این چالش را مدیریت کنیم.

روشنای روز رنگ‌پریده و هوا که خنک می‌شد، برگ‌های خسته درختان کهنسال کم‌کم سست می‌شدند و در کوچه و خیابان‌های ایرانی با باد برگ‌ها و حال‌وهوای ما بازی می‌کرد. این موقع‌ها می‌رفتیم بازار و خط‌کش و خودکار و جلد کتاب و دفتر می‌گرفتیم تا زنگ مهر نواخته شود و اول مهر صف ببندیم و با هم باشیم. اینها را که بازگو می‌کنم، انگار یک قصه قدیمی است. انگار یک‌ جایی پرتاب شده‌ایم و هیچ‌ چیزی سر جایش نیست. كرونا از اسفند‌ سال گذشته در ایران همه‌گیر شده است. از همان روزهای نخست یكی از چالش‌های اصلی این بود كه فرزندان‌مان چگونه به كلاس‌های درس بروند؟ ماه‌ها گذشته و هنوز همین چالش مسئله کلیدی خانواده‌هاست اما آیا مسئولان هم در این دوران بازنگری و پردازش نو به این موضوع داشته‌اند؟ آیا به کار پیداكردن راه چاره‌ای نو بوده‌اند؟ و آیا اصلا این چالش مسئله آنها بوده؟ با دو هفته زودتر، اکنون زمانی است كه مدرسه‌ها باز شده‌اند و سال آموزشی نو آغاز شده است و سرگردانی همگانی نشان می‌دهد كه مسئولان ما برنامه‌ریزی متناسب، یکپارچه و بسامانی برای این چالش نداشته‌اند.

کافی است از خانواده‌هایی كه دختر و پسر مدرسه‌ای دارند، بپرسیم كلاس درس فرزندشان چگونه برگزار می‌شود و به پاسخ‌هایی گوناگون و پرشمار برسیم. مدرسه یكی هنوز آغاز به كار نكرده است، در مدرسه دیگری نظرسنجی كرده‌اند كه كلاس‌ها حضوری باشد یا مجازی، دیگری از برگزاری كلاس‌ها در فضای باز می‌گوید و نگران فصل سرما و روزهای آلودگی هواست و... در فضای مجازی هم عكس‌های گوناگونی منتشر شده است، در یك كلاس دختران با روپوش و مقنعه در چادرهای پلاستیكی تك‌نفره نشسته‌اند تا از جابه‌جایی كرونا به دور باشند و در كلاس دیگری كودكانی كه سر تا ‌پای‌شان را الكل پاشیده‌اند، روی فرش درس می‌آموزند. نه‌تنها دستورنامه‌های روشن و متناسب با گوناگونی‌های وضعیت آموزشی در کشور برای برگزاری كلاس‌های درس نیست بلكه مسئولان تصمیم پایداری برای حضوری یا مجازی‌بودن مدارس نمی‌توانند بگیرند. چگونه می‌شود این همه بگذرد و تصمیم روشن و متناسب گرفته نشود.
عكس‌های روز اول مدرسه‌ها را ببینید؛ مدرسه‌ای در منطقه 4 مانند همه‌‌ روزهای عادی كلاس‌هایش برگزار شده، همه دانش‌آموزان سر صف و تنگاتنگ در کنار هم ایستاده‌اند، دانش‌آموزانی كه هر‌كدام می‌توانند جابه‌جاکننده ویروس كرونا به خانواده‌های‌شان باشند. این مسئله در شمار زیادی از مدرسه‌های دولتی اتفاق افتاده است. در مدارس غیرانتفاعی هم وضعیت خیلی دور از این نیست. همكاری داریم كه می‌گوید پسرش دبیرستان غیرانتفاعی می‌رود؛ هر روز از هفت صبح تا سه بعدازظهر سر كلاس است. دستور رئیس‌جمهوری صادر شده است؛ اجباری برای آمدن دانش‌آموزان در مدرسه‌ها نیست. اما این می‌تواند قانون باشد؟ اگر مدرسه‌ای دانش‌آموزانش را مجبور كرد كه سر كلاس باشند، پدر و مادر/ سرپرستان می‌توانند شكایت كنند و كسی هست كه به این شكایت رسیدگی كند؟ کجا می‌توان شکایت کرد؟ یا چون كه نگران آینده آموزشی فرزندش است، باید به قوانین مدرسه تن بدهد؟
امروز مدرسه دیگر جایی كه بود، نیست و این مهم‌ترین چیزی است كه برای نظام آموزشی در دوران كرونا رخ داده است. خانواده‌ها اگر تا دیروز با اطمینان و خیال آسوده فرزندان‌شان را به مدرسه می‌سپردند و آنجا را امن‌ترین جا برای آنها می‌دیدند، اکنون مدرسه را ناامن‌ترین جا برای آنها می‌دانند. این باور نه‌تنها در میان خانواده‌های دانش‌آموزان بلكه در خانواده‌های آموزش‌کاران هم هست. شاید همه كسانی كه سر كارشان می‌روند، در خطر بیماری باشند؛ ولی بودن در كلاس درسی 20، 30‌‌نفره و در ساعت طولانی بیشترین خطر را برای همه دارد.
گذشته از ترس از گرفتارشدن به كرونا، باید نگران رویدادهای دیگری هم باشیم؛ فرسودگی خانواده‌ها و آموزش‌کاران. مدرسه‌هایی هستند كه از آغاز تصمیم گرفته‌اند كلاس‌ها غیرحضوری باشد. روزهای آخر آموزشی سال گذشته و در همین چند روزی كه سال نو آموزشی آغاز شده، نشان می‌دهد كه آموزش‌کاران و خانواده‌ها بیش از روزهای دیگر درگیر درس و مشق دانش‌آموزان هستند. كندی اینترنت، نداشتن تخصص و مهارت برای برگزاری كلاس‌های مجازی و سختی كار از راه دور، كار آموزش‌کاران را دشوارتر از پیش كرده است. خانواده‌ها هم كه شرایط امروز برای‌شان دشوار است، نگران هستند فرزندان‌شان نتوانند آن‌گونه كه باید، از آموزش بهره‌مند باشند.
ای‌ كاش مسئولان از شش ماه پیش به بازپردازی برنامه روشنی متناسب با گوناگونی شرایط آموزشی در کشور و برای این روزها می‌پرداختند و با همكاری دستگاه‌ها شرایطی فراهم می‌كردند تا همه همبسته‌تر و بی‌حاشیه این چالش را مدیریت کنیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.