داروی بیماران پیوندی در بازار سیاه
مهدیار سعیدیان*
یکی از پیشرفتهای دانش پزشکی که کشورمان در آن خودکفا شده است، امکان پیوند عضو از اهداکننده زنده یا بیمار مرگ مغزی است. پیوند قلب، کلیه، کبد و حتی قرنیه چشم از جمله این پیوندهای عضو است که در ایران انجام میشود.
اما این اعضا چون از یک بدن بیگانه پیوند زده شدهاند، برای بدن گیرنده عضو ناشناس به حساب میآیند و در صورت عدم استفاده از داروهای ویژه سرکوبکننده سیستم ایمنی، بدن گیرنده عضو آن را قبول نمیکند و اصطلاحا عضو را پس میزند و در این شرایط امکان دوباره پیوند عضو ضعیف و خطر مرگ برای گیرنده وجود دارد. بنابراین بیمارانی که تحت اهدای عضو به ویژه کبد و کلیه قرار میگیرند، باید تا آخر عمر این داروها را مصرف کنند.
از زمستان گذشته کمبود واضحی در داروهای ویژه پیوند کبد و کلیه در کشور که بیشتر تولید خارج است، به وجود آمده است؛ بهگونهای که این بیماران با مشکلات بسیاری روبهرو شدهاند. یکی از داروهای اصلی مورد استفاده در بیماران پیوند کبد و کلیه سلسپت است که آنگونه که این بیماران میگویند، از اسفندماه گذشته در مراکز دولتی توزیع نمیشود و ممکن است با قیمت گزاف در بازار سیاه پیدا شود.
بیماران پیوند کبدی و کلیوی میگویند حدود ۹ ماه است که سلسپت خارجی در داروخانهها موجود نیست و در جواب اعتراض وزارت بهداشت به آنها توصیه میکند به دلیل عدم واردات داروی خارجی از داروی سلسپت ایرانی استفاده کنند که به گفته اغلب بیماران عوارض بسیاری دارد. در پاسخ به اعتراض مجدد این بیماران از آنها خواسته شد که از داروی «مایفورتیک» که یک داروی جایگزین برای داروی اصلی است، استفاده کنند که این دارو هم یک ماه است در بازار نیست! داروی جایگزین دیگر یعنی «پروگراف» هم در بازار یافت نمیشود و این یعنی بهخطرافتادن جان بیماران پیوندی کبد و کلیه!
یک عضو هیئتمدیره انجمن حمایت از بیماران کلیوی درباره کمبود داروی مایفورتیک به خبرگزاری فانا گفته است: «داروی مایفورتیک که برای جلوگیری از پسزدن پیوند بیماران کلیوی کاربرد دارد، مدتی است نایاب شده و بیماران مصرفکننده این دارو برای تأمین آن دچار مشکل شدهاند». محمد سعید الموسوی افزوده است: «داروی مایفورتیک در کنار داروی سلسپت دو داروی اصلی هستند که بیماران کلیوی بعد از پیوند کلیه باید برای جلوگیری از پسزدن پیوند تا آخر عمر مصرف کنند. هریک از بیماران پیوند کلیه باید با دستور پزشک روزانه این داروها را مصرف کنند و معمولا با توجه به ترس و نگرانی از خطر پسزدن کلیه، بیماران پیوندی داروی خود را تغییر نمیدهند و خطر تغییر دارو را نمیپذیرند. علت کمبود داروی مایفورتیک، تأمیننشدن ارز موردنیاز برای واردات آن است».
با تمام این تفاصیل معاونت غذاوداروی وزارت بهداشت دراینباره توضیح قانعکنندهای برای جامعه بیماران کبدی و کلیوی ارائه نکرده است. محمدرضا شانهساز، رئیس سازمان غذاودارو فقط به ذکر این نکته بسنده کرده که کمبود داروی مایفورتیک برای بیماران پیوندی در صورت اختصاص ارز برطرف میشود. ثبت سفارش و اقدامات لازم انجام شده و منتظر اختصاص ارز برای واردات این دارو از سوئیس هستیم. در شرایط کنونی شیوع کرونا و با توجه به خطر بیشتر ابتلای بیماران کبدی و کلیوی به این بیماری از دولت و مجلس و بهویژه کمیسیون بهداشت توقع میرود که با اختصاص زودرس ارز پس از ماهها از نگرانی این بیماران برای جانشان اندکی بکاهند.
*پزشک و فعال رسانه حوزه سلامت
یکی از پیشرفتهای دانش پزشکی که کشورمان در آن خودکفا شده است، امکان پیوند عضو از اهداکننده زنده یا بیمار مرگ مغزی است. پیوند قلب، کلیه، کبد و حتی قرنیه چشم از جمله این پیوندهای عضو است که در ایران انجام میشود.
اما این اعضا چون از یک بدن بیگانه پیوند زده شدهاند، برای بدن گیرنده عضو ناشناس به حساب میآیند و در صورت عدم استفاده از داروهای ویژه سرکوبکننده سیستم ایمنی، بدن گیرنده عضو آن را قبول نمیکند و اصطلاحا عضو را پس میزند و در این شرایط امکان دوباره پیوند عضو ضعیف و خطر مرگ برای گیرنده وجود دارد. بنابراین بیمارانی که تحت اهدای عضو به ویژه کبد و کلیه قرار میگیرند، باید تا آخر عمر این داروها را مصرف کنند.
از زمستان گذشته کمبود واضحی در داروهای ویژه پیوند کبد و کلیه در کشور که بیشتر تولید خارج است، به وجود آمده است؛ بهگونهای که این بیماران با مشکلات بسیاری روبهرو شدهاند. یکی از داروهای اصلی مورد استفاده در بیماران پیوند کبد و کلیه سلسپت است که آنگونه که این بیماران میگویند، از اسفندماه گذشته در مراکز دولتی توزیع نمیشود و ممکن است با قیمت گزاف در بازار سیاه پیدا شود.
بیماران پیوند کبدی و کلیوی میگویند حدود ۹ ماه است که سلسپت خارجی در داروخانهها موجود نیست و در جواب اعتراض وزارت بهداشت به آنها توصیه میکند به دلیل عدم واردات داروی خارجی از داروی سلسپت ایرانی استفاده کنند که به گفته اغلب بیماران عوارض بسیاری دارد. در پاسخ به اعتراض مجدد این بیماران از آنها خواسته شد که از داروی «مایفورتیک» که یک داروی جایگزین برای داروی اصلی است، استفاده کنند که این دارو هم یک ماه است در بازار نیست! داروی جایگزین دیگر یعنی «پروگراف» هم در بازار یافت نمیشود و این یعنی بهخطرافتادن جان بیماران پیوندی کبد و کلیه!
یک عضو هیئتمدیره انجمن حمایت از بیماران کلیوی درباره کمبود داروی مایفورتیک به خبرگزاری فانا گفته است: «داروی مایفورتیک که برای جلوگیری از پسزدن پیوند بیماران کلیوی کاربرد دارد، مدتی است نایاب شده و بیماران مصرفکننده این دارو برای تأمین آن دچار مشکل شدهاند». محمد سعید الموسوی افزوده است: «داروی مایفورتیک در کنار داروی سلسپت دو داروی اصلی هستند که بیماران کلیوی بعد از پیوند کلیه باید برای جلوگیری از پسزدن پیوند تا آخر عمر مصرف کنند. هریک از بیماران پیوند کلیه باید با دستور پزشک روزانه این داروها را مصرف کنند و معمولا با توجه به ترس و نگرانی از خطر پسزدن کلیه، بیماران پیوندی داروی خود را تغییر نمیدهند و خطر تغییر دارو را نمیپذیرند. علت کمبود داروی مایفورتیک، تأمیننشدن ارز موردنیاز برای واردات آن است».
با تمام این تفاصیل معاونت غذاوداروی وزارت بهداشت دراینباره توضیح قانعکنندهای برای جامعه بیماران کبدی و کلیوی ارائه نکرده است. محمدرضا شانهساز، رئیس سازمان غذاودارو فقط به ذکر این نکته بسنده کرده که کمبود داروی مایفورتیک برای بیماران پیوندی در صورت اختصاص ارز برطرف میشود. ثبت سفارش و اقدامات لازم انجام شده و منتظر اختصاص ارز برای واردات این دارو از سوئیس هستیم. در شرایط کنونی شیوع کرونا و با توجه به خطر بیشتر ابتلای بیماران کبدی و کلیوی به این بیماری از دولت و مجلس و بهویژه کمیسیون بهداشت توقع میرود که با اختصاص زودرس ارز پس از ماهها از نگرانی این بیماران برای جانشان اندکی بکاهند.
*پزشک و فعال رسانه حوزه سلامت
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.