برنامهریزی فناوری برای کودکان در سال تحصیلی متفاوت
بیتا کریمی*
برای بسیاری از خانوادهها، بازگشت فرزندشان به مدرسه، امسال متفاوت از سالهای گذشته خواهد بود. مدرسهها سیاستهای جدیدی برای کنترل شیوع ویروس کرونا در پیش خواهند گرفت و شاید آموزش با یادگیری غیرحضوری کودکان همراه باشد. همانگونه که در یادداشتهای پیشین مطرح شد، «والدین اولین شهروندان دیجیتال» هستند که نقشی ممتاز و خطیر در تربیت کودکان بهعنوان «دومین شهروندان دیجیتال» در خانواده دارند؛ بنابراین باید به آنها یاری کنند که ایمن بمانند و آداب و رفتار شهروند دیجیتالی جهانی را رعایت کنند. در این مجال سعی میکنیم موارد مهمی را که والدین از ابتدای سال باید برای یادگیری مجازی کودکشان مدنظر قرار دهند، مرور کنیم.
• یادگیری مجازی ممکن است انتخابی یا بخشی از آموزش باشد و اگر فرزند شما دارای برخی شرایط زمینهای بهداشتی یا نقص ایمنی است، ضروری باشد. در یک مدل ترکیبی، یادگیری مجازی فرزندتان ممکن است در برخی از روزها یا ساعتهای هفته و برای بقیه دانشآموزان بهصورت حضوری باشد؛ پس بازگشت به مدرسه و ارتباط با همسالان از چالشهای فرزندتان خواهد بود؛ زیرا تعاملات غیرحضوری کمتر داشته و شاید در ارتباط دچار مشکل شود. از کارمندان مدرسه بخواهید درباره کارهایی که برای حمایت از ارتباط بین دانشآموزان، یادگیری تعاملی و ایجاد انعطافپذیری در فرزندتان انجام خواهند داد، اطلاعات لازم را ارائه دهند.
• آموزش آنلاین نیاز به حمایت خانواده دارد. برای حمایت از کودک خود، یک خط مستقیم ارتباطی با معلمان کودک برقرار کنید و در سال تحصیلی بهطور مرتب برای اتصال با آنها از ایمیل، متن، تماس تلفنی یا حتی کنفرانس ویدئویی استفاده کنید.
• سعی کنید در فعالیتها و جلسات مدرسه شرکت کنید. مدارس ممکن است بیشتر از مواردی که در ابتدای سال برنامهریزی میکنند، فعال باشند و این راهی برای بیان هرگونه نگرانی درباره آموزش مجازی فرزندتان است.
• با کودک خود یک برنامه درست کنید و تعهد دهید به آن پایبند باشید. درباره برنامه با خانواده بحث کنید و بهترین زمانهای آموزش و استفاده تفریحی از فضای مجازی را تعیین و حتما این دو زمان را شفاف و تفکیک کنید.
• اگر فرزندتان آموزش مستقیم و آنلاین از سوی معلمان دارد، فضای مناسب و آرامی برای او مهیا کنید و نظارت داشته باشید. اگر فیلم از قبل ضبط شده است، آن را پیش از تماشای کودکتان کنترل کنید.
• از مسئولان مدرسه بپرسید آیا فعالیت بدنی مجازی ارائه میدهند، در غیر این صورت، روشهایی را برای افزودن فعالیت بدنی به برنامه روزانه کودک خود شناسایی کنید.
• در آموزش مجازی کودک شما به رسانه آموزشی و اینترنت دسترسی دارد و شما شخصی هستید که میتواند در خانه بر او نظارت کند؛ پس برای بلوغ و افزایش مهارت و استفاده صحیح از فناوری خود و فرزندتان تلاش کنید.
• اگر بازیها یا شبکههای اجتماعی در زمان آموزش باعث حواسپرتی فرزندتان میشوند، آنها را در دستگاه فرزندتان مسدود کنید. روش دیگر برای ازبینبردن وسوسههای آنلاین، این است که به محض اتمام کار کودک با فضای مجازی، مودم یا سرویس تلفن همراه را خاموش کنید و به کودک کمک کنید روی کار تمرکز کند.
• ویژگیهای کودک خود برای استفاده از محتوای دیجیتال را بشناسید و مواردی را که متناسب با نیازها و قابلیتهای فرزندتان است، انتخاب کنید. هوش دیجیتال مجموعهای از تواناییهای اجتماعی، عاطفی و شناختی است که افراد را قادر میکند با چالشها روبهرو و با الزامات زندگی دیجیتال سازگار شوند. هوش دیجیتال فرزندتان را پرورش دهید.
• برای کودکتان یک هویت دیجیتالی مشخص و بامعنا با توجه به شخصیتش تعیین کنید که نشاندهنده حضور آنلاین او در فضای مجازی است.
• توانایی مدیریت خطرات بهصورت آنلاین و محتوای مشکلساز را در فرزندتان افزایش دهید.
• امنیت دیجیتالی سیستمهای کودکتان را ارتقا دهید و از ابزارهای امنیتی مناسب برای محافظت از دادهها استفاده کنید.
توجه کنید که سوادآموزی در دنیای مدرن بدون سواد دیجیتال مفهومی ندارد و سواد دیجیتال یعنی توانایی یافتن، ارزیابی، استفاده، اشتراکگذاری و ایجاد محتوا و شایستگی در تفکر محاسباتی. در کنار این مفاهیم، افزایش توانایی درک کودکتان از حقوق شخصی و قانونی، ازجمله حقوق حریم خصوصی، مالکیت معنوی، ارزشهای مطلوب انسانی مانند احترام، همدلی و احتیاط ضرورت دارد. این ارزشها استفاده عاقلانه و مسئولانه از فناوری را تسهیل میکنند.
*کارشناس ارشد برنامهریزی ارتباطات و فناوری اطلاعات
برای بسیاری از خانوادهها، بازگشت فرزندشان به مدرسه، امسال متفاوت از سالهای گذشته خواهد بود. مدرسهها سیاستهای جدیدی برای کنترل شیوع ویروس کرونا در پیش خواهند گرفت و شاید آموزش با یادگیری غیرحضوری کودکان همراه باشد. همانگونه که در یادداشتهای پیشین مطرح شد، «والدین اولین شهروندان دیجیتال» هستند که نقشی ممتاز و خطیر در تربیت کودکان بهعنوان «دومین شهروندان دیجیتال» در خانواده دارند؛ بنابراین باید به آنها یاری کنند که ایمن بمانند و آداب و رفتار شهروند دیجیتالی جهانی را رعایت کنند. در این مجال سعی میکنیم موارد مهمی را که والدین از ابتدای سال باید برای یادگیری مجازی کودکشان مدنظر قرار دهند، مرور کنیم.
• یادگیری مجازی ممکن است انتخابی یا بخشی از آموزش باشد و اگر فرزند شما دارای برخی شرایط زمینهای بهداشتی یا نقص ایمنی است، ضروری باشد. در یک مدل ترکیبی، یادگیری مجازی فرزندتان ممکن است در برخی از روزها یا ساعتهای هفته و برای بقیه دانشآموزان بهصورت حضوری باشد؛ پس بازگشت به مدرسه و ارتباط با همسالان از چالشهای فرزندتان خواهد بود؛ زیرا تعاملات غیرحضوری کمتر داشته و شاید در ارتباط دچار مشکل شود. از کارمندان مدرسه بخواهید درباره کارهایی که برای حمایت از ارتباط بین دانشآموزان، یادگیری تعاملی و ایجاد انعطافپذیری در فرزندتان انجام خواهند داد، اطلاعات لازم را ارائه دهند.
• آموزش آنلاین نیاز به حمایت خانواده دارد. برای حمایت از کودک خود، یک خط مستقیم ارتباطی با معلمان کودک برقرار کنید و در سال تحصیلی بهطور مرتب برای اتصال با آنها از ایمیل، متن، تماس تلفنی یا حتی کنفرانس ویدئویی استفاده کنید.
• سعی کنید در فعالیتها و جلسات مدرسه شرکت کنید. مدارس ممکن است بیشتر از مواردی که در ابتدای سال برنامهریزی میکنند، فعال باشند و این راهی برای بیان هرگونه نگرانی درباره آموزش مجازی فرزندتان است.
• با کودک خود یک برنامه درست کنید و تعهد دهید به آن پایبند باشید. درباره برنامه با خانواده بحث کنید و بهترین زمانهای آموزش و استفاده تفریحی از فضای مجازی را تعیین و حتما این دو زمان را شفاف و تفکیک کنید.
• اگر فرزندتان آموزش مستقیم و آنلاین از سوی معلمان دارد، فضای مناسب و آرامی برای او مهیا کنید و نظارت داشته باشید. اگر فیلم از قبل ضبط شده است، آن را پیش از تماشای کودکتان کنترل کنید.
• از مسئولان مدرسه بپرسید آیا فعالیت بدنی مجازی ارائه میدهند، در غیر این صورت، روشهایی را برای افزودن فعالیت بدنی به برنامه روزانه کودک خود شناسایی کنید.
• در آموزش مجازی کودک شما به رسانه آموزشی و اینترنت دسترسی دارد و شما شخصی هستید که میتواند در خانه بر او نظارت کند؛ پس برای بلوغ و افزایش مهارت و استفاده صحیح از فناوری خود و فرزندتان تلاش کنید.
• اگر بازیها یا شبکههای اجتماعی در زمان آموزش باعث حواسپرتی فرزندتان میشوند، آنها را در دستگاه فرزندتان مسدود کنید. روش دیگر برای ازبینبردن وسوسههای آنلاین، این است که به محض اتمام کار کودک با فضای مجازی، مودم یا سرویس تلفن همراه را خاموش کنید و به کودک کمک کنید روی کار تمرکز کند.
• ویژگیهای کودک خود برای استفاده از محتوای دیجیتال را بشناسید و مواردی را که متناسب با نیازها و قابلیتهای فرزندتان است، انتخاب کنید. هوش دیجیتال مجموعهای از تواناییهای اجتماعی، عاطفی و شناختی است که افراد را قادر میکند با چالشها روبهرو و با الزامات زندگی دیجیتال سازگار شوند. هوش دیجیتال فرزندتان را پرورش دهید.
• برای کودکتان یک هویت دیجیتالی مشخص و بامعنا با توجه به شخصیتش تعیین کنید که نشاندهنده حضور آنلاین او در فضای مجازی است.
• توانایی مدیریت خطرات بهصورت آنلاین و محتوای مشکلساز را در فرزندتان افزایش دهید.
• امنیت دیجیتالی سیستمهای کودکتان را ارتقا دهید و از ابزارهای امنیتی مناسب برای محافظت از دادهها استفاده کنید.
توجه کنید که سوادآموزی در دنیای مدرن بدون سواد دیجیتال مفهومی ندارد و سواد دیجیتال یعنی توانایی یافتن، ارزیابی، استفاده، اشتراکگذاری و ایجاد محتوا و شایستگی در تفکر محاسباتی. در کنار این مفاهیم، افزایش توانایی درک کودکتان از حقوق شخصی و قانونی، ازجمله حقوق حریم خصوصی، مالکیت معنوی، ارزشهای مطلوب انسانی مانند احترام، همدلی و احتیاط ضرورت دارد. این ارزشها استفاده عاقلانه و مسئولانه از فناوری را تسهیل میکنند.
*کارشناس ارشد برنامهریزی ارتباطات و فناوری اطلاعات
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.