|

سازمان شفافیت بین المللی، رتبه بندی «فساد اداری» 177 کشور را منتشر کرد

یکه تازی دولت های فاسد در خاورمیانه

سودابه رخش

فساد تا مغز استخوانشان رسوخ کرده و می‌گویند دلیل آن بی‌ثباتی است اما از کجا معلوم که همین فساد، آنها را در دام بی‌ثباتی نینداخته باشد. اگرچه سخت است با اعداد و ارقام نشان داد که چقدر دولت‌ها در هدایت فساد اداری نقش دارند اما بی‌شک جاده‌بازکن فرآیندهای فساد اداری زیرزمینی و مخفی، نهادهای دولتی هستند و متوقف‌کردن این فرآیند هم تنها با اراده همان دولت‌ها و با فشار افکار‌عمومی آن جامعه ممکن است. حالا بر اساس فهرستی که سازمان «شفافیت بین‌المللی» منتشر کرده است به نظر می‌رسد در خاورمیانه کمترین اراده‌ای برای ریشه‌کن‌کردن این معضل وجود ندارد هرچند هیچ کشوری در هیچ نقطه جهان نتوانسته امتیاز عالی را به دست آورد. سازمان «شفافیت بین‌المللی» در آلمان فهرست سالانه فساد اداری در میان 177 کشور جهان را منتشر کرد و پنج کشور عربی در میان 10 کشور اول این رتبه‌بندی قرار گرفتند. این فهرست که روز سه‌شنبه منتشر شد بر اساس شاخص‌هایی مانند فساد، اختلاس، رشوه‌گیری، خریدوفروش پست‌های دولتی، رشوه‌پذیری دستگاه قضایی، فساد مالی در میان سیاستمداران و مقام‌های دولتی و عدم مقابله کافی یا ناکارآیی در پیکار علیه موادمخدر، درجه فساد اداری کشورها را در فهرستی قرار داده است، فهرستی که از صفر (بالاترین درجه فساد) تا صد (پایین‌ترین درجه فساد) رتبه‌بندی شده است اما هیچ‌یک از ۱۷۷ کشوری که مطالعات در مورد آنها انجام شده است، امتیاز عالی (صد امتیاز) نگرفتند. این سازمان همچنین می‌گوید که بیش از دوسوم از این 177 کشور نمره پایین‌تر از 50 گرفته‌اند که نشان می‌دهد نهادهای دولتی در تصمیم‌گیری‌های خود نیازمند شفافیت بیشتری هستند. به گزارش الجزیره؛ سوریه، عراق، لیبی، سومالی و سودان در این رتبه‌بندی نمره کمتر از 20 گرفته‌اند. این پنج کشور عربی همگی درگیر جنگ داخلی و مبارزه با گروه‌های مسلح هستند و با بی‌ثباتی گسترده‌ای دست به گریبانند و به گفته محققان این مطالعه، رژیم‌های آنها عملکرد موثری ندارند. این سازمان افغانستان، کره‌شمالی و سومالی (هریک هشت امتیاز از صد) را صاحب فاسدترین سازوکارهای اداری دنیا و دانمارک و نیوزلند را «پاک‌ترین» کشورها از این نظر عنوان کرده است. این سازمان می‌گوید در تحقیقاتی که به تازه‌ترین گزارش انجامیده است، ۷۰‌درصد کشورهای دنیا با «مشکل جدی» در زمینه فساد روبه‌رو هستند. فین هاینریش، پژوهشگر ارشد این سازمان در برلین، در این زمینه به خبرگزاری فرانسه گفت که فساد، کشورهای فقیر را تحت سیطره خود قرار می‌دهد. او همچنین گفت: «فساد بیشتر از همه متوجه کشورهای ازهم‌پاشیده است، مثل سوریه و لیبی که اوضاع آنها نسبت به بقیه کشورها وخیم‌تر است. دولت‌های این کشورها عملکرد موثری ندارند و مردم برای دریافت خدمات و غذا و زنده‌ماندن مجبورند به هر راهی متوسل شوند.» به گفته هاینریش «افغانستان موردی است که شما را از خوش‌باوری بیرون می‌آورد. ما در این کشور پیشرفت‌های ملموسی را مشاهده نکردیم. غرب علاوه بر امنیت، برای ایجاد حاکمیت قانون در این کشور سرمایه‌گذاری کرد اما بررسی چند سال گذشته نشان می‌دهد که این کشور در پرداخت رشوه یکی از بالاترین آمارهای جهان را دارد.»به گفته عماد شاهین، استاد علوم سیاسی دانشگاه آمریکایی قاهره، مشکل فقط بی‌ثباتی نیست بلکه عدم پاسخگویی و مسوولیت‌پذیری است. عماد شاهین با گفتن اینکه حتی در کشورهای عربی که در شرایط‌ گذار دموکراتیک، پیشرفته‌تر به حساب می‌آیند، هیچ شفافیت قانونی برای آزادی اطلاعات و دسترسی مردم به آن وجود ندارد؛ ادامه داد: «با وجود ظواهر سطحی، جوامع این کشورها نیز از عدم مشارکت در تمام سطوح رنج می‌برند؛ از سیاست محلی گرفته تا قوه قضاییه مسوول نظارت بر عملکرد دولت.»او همچنین گفت: «در حالی که تمام این عوامل به فساد ختم می‌شود، به جای اراده نظام‌مند برای ریشه‌کن‌کردن آن، کسانی که رسیدگی به پرونده‌های فساد را بر‌عهده دارند اغلب به دلایل سیاسی آنها را دستکاری می‌کنند.»این سازمان در عین حال کشورهایی که بهترین و بیشترین پیشرفت را در زمینه مبارزه با فساد انجام داده‌اند، از جمله میانمار (برمه) معرفی می‌کند. کره‌شمالی در قعر جدول، در مقابل کشوری کاملا بسته است که به گفته فین هاینریش «قحطی» بدترین زمینه فساد در آن است. اما 10 کشور برتر در این فهرست عبارتند از کشورهای اسکاندیناوی، سوییس، سنگاپور و کشورهای مشترک‌المنافع انگلستان، کانادا، نیوزیلند و استرالیا. اما رییس مرکز شفافیت بین‌المللی گفت: «اگرچه بررسی این کشورها نشان می‌دهد که چگونه شفافیت از مسوولیت‌پذیری پشتیبانی می‌کند و می‌تواند فساد را متوقف کند اما آنها همچنان با مسایلی مانند تصرف دولت، امور مالی مبارزات انتخاباتی و نظارت بر قراردادهای بزرگ دولتی روبه‌رو هستند.»
فساد تا مغز استخوانشان رسوخ کرده و می‌گویند دلیل آن بی‌ثباتی است اما از کجا معلوم که همین فساد، آنها را در دام بی‌ثباتی نینداخته باشد. اگرچه سخت است با اعداد و ارقام نشان داد که چقدر دولت‌ها در هدایت فساد اداری نقش دارند اما بی‌شک جاده‌بازکن فرآیندهای فساد اداری زیرزمینی و مخفی، نهادهای دولتی هستند و متوقف‌کردن این فرآیند هم تنها با اراده همان دولت‌ها و با فشار افکار‌عمومی آن جامعه ممکن است. حالا بر اساس فهرستی که سازمان «شفافیت بین‌المللی» منتشر کرده است به نظر می‌رسد در خاورمیانه کمترین اراده‌ای برای ریشه‌کن‌کردن این معضل وجود ندارد هرچند هیچ کشوری در هیچ نقطه جهان نتوانسته امتیاز عالی را به دست آورد. سازمان «شفافیت بین‌المللی» در آلمان فهرست سالانه فساد اداری در میان 177 کشور جهان را منتشر کرد و پنج کشور عربی در میان 10 کشور اول این رتبه‌بندی قرار گرفتند. این فهرست که روز سه‌شنبه منتشر شد بر اساس شاخص‌هایی مانند فساد، اختلاس، رشوه‌گیری، خریدوفروش پست‌های دولتی، رشوه‌پذیری دستگاه قضایی، فساد مالی در میان سیاستمداران و مقام‌های دولتی و عدم مقابله کافی یا ناکارآیی در پیکار علیه موادمخدر، درجه فساد اداری کشورها را در فهرستی قرار داده است، فهرستی که از صفر (بالاترین درجه فساد) تا صد (پایین‌ترین درجه فساد) رتبه‌بندی شده است اما هیچ‌یک از ۱۷۷ کشوری که مطالعات در مورد آنها انجام شده است، امتیاز عالی (صد امتیاز) نگرفتند. این سازمان همچنین می‌گوید که بیش از دوسوم از این 177 کشور نمره پایین‌تر از 50 گرفته‌اند که نشان می‌دهد نهادهای دولتی در تصمیم‌گیری‌های خود نیازمند شفافیت بیشتری هستند. به گزارش الجزیره؛ سوریه، عراق، لیبی، سومالی و سودان در این رتبه‌بندی نمره کمتر از 20 گرفته‌اند. این پنج کشور عربی همگی درگیر جنگ داخلی و مبارزه با گروه‌های مسلح هستند و با بی‌ثباتی گسترده‌ای دست به گریبانند و به گفته محققان این مطالعه، رژیم‌های آنها عملکرد موثری ندارند. این سازمان افغانستان، کره‌شمالی و سومالی (هریک هشت امتیاز از صد) را صاحب فاسدترین سازوکارهای اداری دنیا و دانمارک و نیوزلند را «پاک‌ترین» کشورها از این نظر عنوان کرده است. این سازمان می‌گوید در تحقیقاتی که به تازه‌ترین گزارش انجامیده است، ۷۰‌درصد کشورهای دنیا با «مشکل جدی» در زمینه فساد روبه‌رو هستند. فین هاینریش، پژوهشگر ارشد این سازمان در برلین، در این زمینه به خبرگزاری فرانسه گفت که فساد، کشورهای فقیر را تحت سیطره خود قرار می‌دهد. او همچنین گفت: «فساد بیشتر از همه متوجه کشورهای ازهم‌پاشیده است، مثل سوریه و لیبی که اوضاع آنها نسبت به بقیه کشورها وخیم‌تر است. دولت‌های این کشورها عملکرد موثری ندارند و مردم برای دریافت خدمات و غذا و زنده‌ماندن مجبورند به هر راهی متوسل شوند.» به گفته هاینریش «افغانستان موردی است که شما را از خوش‌باوری بیرون می‌آورد. ما در این کشور پیشرفت‌های ملموسی را مشاهده نکردیم. غرب علاوه بر امنیت، برای ایجاد حاکمیت قانون در این کشور سرمایه‌گذاری کرد اما بررسی چند سال گذشته نشان می‌دهد که این کشور در پرداخت رشوه یکی از بالاترین آمارهای جهان را دارد.»به گفته عماد شاهین، استاد علوم سیاسی دانشگاه آمریکایی قاهره، مشکل فقط بی‌ثباتی نیست بلکه عدم پاسخگویی و مسوولیت‌پذیری است. عماد شاهین با گفتن اینکه حتی در کشورهای عربی که در شرایط‌ گذار دموکراتیک، پیشرفته‌تر به حساب می‌آیند، هیچ شفافیت قانونی برای آزادی اطلاعات و دسترسی مردم به آن وجود ندارد؛ ادامه داد: «با وجود ظواهر سطحی، جوامع این کشورها نیز از عدم مشارکت در تمام سطوح رنج می‌برند؛ از سیاست محلی گرفته تا قوه قضاییه مسوول نظارت بر عملکرد دولت.»او همچنین گفت: «در حالی که تمام این عوامل به فساد ختم می‌شود، به جای اراده نظام‌مند برای ریشه‌کن‌کردن آن، کسانی که رسیدگی به پرونده‌های فساد را بر‌عهده دارند اغلب به دلایل سیاسی آنها را دستکاری می‌کنند.»این سازمان در عین حال کشورهایی که بهترین و بیشترین پیشرفت را در زمینه مبارزه با فساد انجام داده‌اند، از جمله میانمار (برمه) معرفی می‌کند. کره‌شمالی در قعر جدول، در مقابل کشوری کاملا بسته است که به گفته فین هاینریش «قحطی» بدترین زمینه فساد در آن است. اما 10 کشور برتر در این فهرست عبارتند از کشورهای اسکاندیناوی، سوییس، سنگاپور و کشورهای مشترک‌المنافع انگلستان، کانادا، نیوزیلند و استرالیا. اما رییس مرکز شفافیت بین‌المللی گفت: «اگرچه بررسی این کشورها نشان می‌دهد که چگونه شفافیت از مسوولیت‌پذیری پشتیبانی می‌کند و می‌تواند فساد را متوقف کند اما آنها همچنان با مسایلی مانند تصرف دولت، امور مالی مبارزات انتخاباتی و نظارت بر قراردادهای بزرگ دولتی روبه‌رو هستند.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.