تعرفهها و رضایت شغلی
بابك زمانی-نورولوژیست
درحالیكه یكی از اهداف اصلی بسیاری از انجمنهای علمی پزشكی در سطح دنیا تحقق و ارتقای career satisfaction در میان متخصصان همان رشته است، این موضوع نهتنها در سطح جامعه بهایی ندارد و جوامع علمی هم آن را رسما بهعنوان یكی از اهداف خود اعلام نمیكنند، بلكه حتی تعریف مشخصی هم از آن وجود ندارد؛ تعریفی كه در رشتههای مختلف، معنایی کاملا متفاوت پیدا میكند و بدتر از همه آنكه تقریبا تمام طرفین در گرهگاههایی مانند بحث تعرفه این مفهوم كلی را به نازلترین و مبتذلترین شكل آن «درآمد» تحدید میکنند و تقلیل میدهند. بیتردید این نگاه تقلیلی حتی در صورت افزایش درآمد هم ضرورتا به career satisfaction یا رضایتمندی شغلی نمیانجامد. رضایتمندی شغلی برای جامعه پزشكی بیش از هر چیز به كیفیت و سطح كار علمی مربوط میشود. این عاملی است كه بهتنهایی هم میتواند این احساس عمومی را پدید آورد. بسیاری از پزشكان جوانی كه مهاجرت میكنند سالهای سال بدترین شرایط زندگی را برای همین سطح كار فدا میکنند. همین الان در تمام رشتههای تخصصی داخل كشور استخدام كادر آموزشی تماموقت از بهترین و باتجربهترین استادان بینالمللی باعث رضایتمندی عمیق دستیاران پزشكی در تمام رشتهها خواهد شد و كار در هر شرایطی را تحمل خواهند كرد. علاوهبر این فرض نامحتمل، خود كیفیت و سطح علمی كار هم مستلزم پیشزمینههایی است كه همان پیشزمینهها نیز در صورت فقدان، نارضایتی پدید میآورند. در بحث تعرفههای پزشكی هم نكته مفقود همین رضایت شغلی است. یكی از مهمترین دلنگرانیهای نظام پزشكی و سایر جوامع پزشكی در این بحث همین بهخطرافتادن رضایتمندی پزشكی است، اما بهخاطر تعریف تنگ و محدودی كه از همه جوانب در این زمینه وجود دارد، آن را بهصراحت اعلام و درخواست نمیكنند. تعرفههای غیرواقعی باعث تنگدستی سیستمهای پزشكی میشود. تنگدستی سیستمهای پزشكی باعث اختلال در تهیه امكانات روزآمد و تهیه فضاهای مناسب درمانی در بیمارستانهای آموزشی و درمانی میشود. بهعلاوه تعرفههای ناچیز امكان نظارت بر كیفیت كار پزشكی را زایل میكند. كسی در بند جنس فلهای نیست. نداشتن نظارت، منابع مالی موجود را هم صرف مخارج زاید، دوبارهكاری، آزمایشها و تصویربرداریهای غیرضروری میكند و همان منابع مالی موجود هم بهینه خرج نمیشوند. فساد و رشد كمیت بهجای كیفیت رونق میگیرد. تمام اینها طرق مختلف نقض غرض در خدمترسانی هستند و باعث نارضایتی عمومی از این خدمات میشود و آنكه در پیشخوان ایستاده طبیب جوانی است در شهری دوردست با لباس سفید كه شاید تا چند دقیقه دیگر سراپا خون باشد! همه اینها عواملی هستند كه به كاهش رضایتمندی حرفهای جامعه پزشكی میانجامند؛ نارضایتیای كه حتی اگر درآمد بالایی هم درپی داشته باشد (كه در ضروریترین بخشها ندارد و بهجای آن مشكلات معیشتی انكارناپذیری وجود دارد)، به رضایتمندی از نوع حرفهای آن نمیانجامد؛ اما رضایتمندی جامعه پزشكی بیش از آنكه دغدغه پزشكان باشد دغدغه جامعه است. تکتک پزشكان در برابر این نارضایتی ممكن است راههای مختلفی برگزینند؛ گروهی بخشهای پیشرفته دنیا را برمیگزینند، گروهی به چالش بیانتهای بهبود شرایط ادامه میدهند و گروهی هم بهنوعی از رضایتمندی دست مییابند كه هرچه باشد با تعاریف پیشگفته، رضایتمندی حرفهای نیست. از دیدگاه بیرونی رضایتمندی جامعه پزشكی كیفیت سلامت را بهبود میبخشد، با جلوگیری از مهاجرت اجتماعی دخایر معنوی كشور را حفظ میكند و از همه مهمتر آنكه ارزش تحصیل و تلاش عالمانه را در اذهان جوان جامعه تثبیت میكند.
درحالیكه یكی از اهداف اصلی بسیاری از انجمنهای علمی پزشكی در سطح دنیا تحقق و ارتقای career satisfaction در میان متخصصان همان رشته است، این موضوع نهتنها در سطح جامعه بهایی ندارد و جوامع علمی هم آن را رسما بهعنوان یكی از اهداف خود اعلام نمیكنند، بلكه حتی تعریف مشخصی هم از آن وجود ندارد؛ تعریفی كه در رشتههای مختلف، معنایی کاملا متفاوت پیدا میكند و بدتر از همه آنكه تقریبا تمام طرفین در گرهگاههایی مانند بحث تعرفه این مفهوم كلی را به نازلترین و مبتذلترین شكل آن «درآمد» تحدید میکنند و تقلیل میدهند. بیتردید این نگاه تقلیلی حتی در صورت افزایش درآمد هم ضرورتا به career satisfaction یا رضایتمندی شغلی نمیانجامد. رضایتمندی شغلی برای جامعه پزشكی بیش از هر چیز به كیفیت و سطح كار علمی مربوط میشود. این عاملی است كه بهتنهایی هم میتواند این احساس عمومی را پدید آورد. بسیاری از پزشكان جوانی كه مهاجرت میكنند سالهای سال بدترین شرایط زندگی را برای همین سطح كار فدا میکنند. همین الان در تمام رشتههای تخصصی داخل كشور استخدام كادر آموزشی تماموقت از بهترین و باتجربهترین استادان بینالمللی باعث رضایتمندی عمیق دستیاران پزشكی در تمام رشتهها خواهد شد و كار در هر شرایطی را تحمل خواهند كرد. علاوهبر این فرض نامحتمل، خود كیفیت و سطح علمی كار هم مستلزم پیشزمینههایی است كه همان پیشزمینهها نیز در صورت فقدان، نارضایتی پدید میآورند. در بحث تعرفههای پزشكی هم نكته مفقود همین رضایت شغلی است. یكی از مهمترین دلنگرانیهای نظام پزشكی و سایر جوامع پزشكی در این بحث همین بهخطرافتادن رضایتمندی پزشكی است، اما بهخاطر تعریف تنگ و محدودی كه از همه جوانب در این زمینه وجود دارد، آن را بهصراحت اعلام و درخواست نمیكنند. تعرفههای غیرواقعی باعث تنگدستی سیستمهای پزشكی میشود. تنگدستی سیستمهای پزشكی باعث اختلال در تهیه امكانات روزآمد و تهیه فضاهای مناسب درمانی در بیمارستانهای آموزشی و درمانی میشود. بهعلاوه تعرفههای ناچیز امكان نظارت بر كیفیت كار پزشكی را زایل میكند. كسی در بند جنس فلهای نیست. نداشتن نظارت، منابع مالی موجود را هم صرف مخارج زاید، دوبارهكاری، آزمایشها و تصویربرداریهای غیرضروری میكند و همان منابع مالی موجود هم بهینه خرج نمیشوند. فساد و رشد كمیت بهجای كیفیت رونق میگیرد. تمام اینها طرق مختلف نقض غرض در خدمترسانی هستند و باعث نارضایتی عمومی از این خدمات میشود و آنكه در پیشخوان ایستاده طبیب جوانی است در شهری دوردست با لباس سفید كه شاید تا چند دقیقه دیگر سراپا خون باشد! همه اینها عواملی هستند كه به كاهش رضایتمندی حرفهای جامعه پزشكی میانجامند؛ نارضایتیای كه حتی اگر درآمد بالایی هم درپی داشته باشد (كه در ضروریترین بخشها ندارد و بهجای آن مشكلات معیشتی انكارناپذیری وجود دارد)، به رضایتمندی از نوع حرفهای آن نمیانجامد؛ اما رضایتمندی جامعه پزشكی بیش از آنكه دغدغه پزشكان باشد دغدغه جامعه است. تکتک پزشكان در برابر این نارضایتی ممكن است راههای مختلفی برگزینند؛ گروهی بخشهای پیشرفته دنیا را برمیگزینند، گروهی به چالش بیانتهای بهبود شرایط ادامه میدهند و گروهی هم بهنوعی از رضایتمندی دست مییابند كه هرچه باشد با تعاریف پیشگفته، رضایتمندی حرفهای نیست. از دیدگاه بیرونی رضایتمندی جامعه پزشكی كیفیت سلامت را بهبود میبخشد، با جلوگیری از مهاجرت اجتماعی دخایر معنوی كشور را حفظ میكند و از همه مهمتر آنكه ارزش تحصیل و تلاش عالمانه را در اذهان جوان جامعه تثبیت میكند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.