مروج شادی باشیم
سیدحسن موسویچلک. رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران
یکی از نیازهای انسان در زندگی اجتماعی «نیاز به شادی» است. تأملی بر زندگی نیاکان ما نشان میدهد که با وجود دراختیارنداشتن امکانات امروزی و نداشتن تحصیلات بالاتر از مردمی که امروز در جامعه با آنها زندگی میکنیم، زندگیکردن با شادی و نشاط در کنار یکدیگر را بهتر از ما بلد بودند. به همین دلیل برای برآوردهکردن این نیاز خلق شادی میکردند و جشن میگرفتند. از جمله این جشنها، جشنهای مذهبی و ملی و قومی است. جشن شب یلدا که بلندترین شب سال است توسط مردم گرامی داشته میشود. حال این سؤال مطرح میشود که چرا بلندترین روز سال که به انقلاب تابستانی یا خوریستان ِتابستانی معروف است در نیمکره شمالی مانند شب یلدا گرامی داشته نمیشود، درحالیکه این روز هم میتواند بهانهای باشد برای ترویج شادی در کنار همدیگر. روز اول تیرماه قطب شمال بیش از هر زمان دیگری (به اندازه ۲۳٫۵ درجه) به سوی خورشید متمایل است و نور خورشید فقط به برخی از سرزمینهای نیمکره شمالی عمود میتابد. این روز طولانیترین روز در نیمکره شمالی است و به آن انقلاب تابستانی میگویند. ساکنان نیمکره شمالی انقلاب تابستانی را در بلندترین روز سال (اول تیرماه) تجربه خواهند کرد. در گذشته در خراسان بزرگ طولانیترین روز سال را گرامی میداشتند و آن را چله تموز مینامیدند. وقتی خورشید به این نقطه میرسد، بیشترین زاویه با افق را داراست و این نشاندهنده آغاز فصل تابستان در نیمکره شمالی است. در این روز ساکنانی که در منطقه رأس سرطان زندگی میکنند خورشید را دقیقا در بالای سر خود میبینند. در اوایل بهار طول شب و روز تقریبا برابر است، ولی به مرور زمان طول روز بیشتر میشود و در زمان انقلاب تابستانی که بلندترین روز سال است به بیشترین ساعات خود میرسد و با نزدیکشدن به فصل تابستان کمکم روزها کوتاهتر میشوند. بیاییم این مناسبتها را هوشمندانه برای ترویج فضای شادمانه انتخاب کرده و استفاده کنیم. تأملی بر شاخصهای سلامت روانی در کشور نشان میدهد که طبق آمار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، بین 23 تا 25 درصد مردم حداقل یک اختلال روانی دارند. طبق آمار مراجع قضائی، خشونت (ضربوجرح) یکی از پروندههای قضائی دارای فراوانی بسیار بالا در کشور است. آمارهای پزشکی قانونی نیز مؤید همین وضعیت است. رشد خودکشی هم همین پیام را میدهد و ... حال که این وضعیت را در جامعه داریم، بیاییم اینگونه نگوییم که «دل خوش سیری چند»، «مردم گشنه هستند دنبال شادی هستید؟»، «شادی مال ازمابهترونه» و ... . چندسالی است که به همت مؤسسه فرهنگی، هنری پارپیرار، این مناسبت در تهران با عنوان «جشن روشنا» جشن گرفته میشود تا بهانهای باشد برای ایجاد فضای شادمانه. امسال هم از طریق اینستاگرام مؤسسه این روز گرامی داشته میشود تا فراموش نکنیم که شادی در همه شرایط بحرانی و غیربحرانی حق ماست. این روزها کشور و جهان درگیر ویروس کروناست و با تأثیر منفیای که این ویروس بر سبک زندگی ما گذاشته، نگرانی برای افزایش شاخصهای منفی سلامت روانی، اجتماعی بیشتر هم شده است. این در حالی است که قبل از کرونا هم حال ما در این حوزه طبق شاخصهای رسمی کشور خیلی خوب نبوده و نیست. پس این ضرورت که باید برای ایجاد فضای شادمانه تلاش کرد، بیش از پیش احساس میشود. لازمه کار این است که از همه ظرفیتها؛ چه در بخش دولتی و غیردولتی بتوانیم استفاده کنیم. پس لازم است مسئولان در حوزه فرهنگی از ممیزه فرهنگی به شکلی که مانع تقویت هویت فرهنگی شود، خودداری کنند. این موضوع به منزله این نیست که ما نباید تبادل فرهنگی داشته باشیم، زیرا تبادل فرهنگی پویایی جامعه را به دنبال خواهد داشت. نکته بعدی این است که باید در جهت آشنایی نوجوانان و جوانان با حوزه تقویت هویت فرهنگی تلاش کنیم. تقویت هویت فرهنگی میتواند زمینهای را فراهم کند تا شاخصهای سلامت روانی، اجتماعی، مشارکت و تعامل اجتماعی و مسئولیتپذیری اجتماعی افزایش پیدا کند. طبیعتا در چنین جامعهای شاهد کاهش آسیبهای اجتماعی، جرائم و ... مختلف خواهیم بود. توجه داشته باشیم، بسیاری از مراسم ملی و مذهبی ما در جهت ترویج ارزشهاست و بار اجتماعی دارند. امروزه در برخی از کشورها بهعنوانمثال افراد برای نشاط و شادی به همدیگر گوجهفرنگی پرتاب میکنند یا تن به حوادث خطرناکی میدهند، درحالیکه ما مراسم و آیینهایی داریم که ضمن انتقال شادی، دارای مفاهیم اجتماعی و فرهنگی نیز هستند. فراموش نکنیم اگر به دنبال تقویت این حوزه نباشیم، بهناچار جوانان ما تحتتأثیر فرهنگ بیگانه قرار خواهند گرفت که یکی از اثرات تأثیرپذیری از فرهنگ بیگانه، بیگانگی با فرهنگ اجتماعی است که عدم مسئولیتپذیری و بیتفاوتی نسبت به خانواده را به دنبال خواهد داشت. در پایان لازم به ذکر است برای تقویت هویت فرهنگی، خانوادهها و نهادهای فرهنگی و اجتماعی نقش اساسی دارند و نباید منتظر باشیم تا دیگران از بیرون مرز برای هویت فرهنگی ما سیاستگذاری و برنامهریزی کنند. پس انقلاب تابستانی میتواند مانند شب یلدا یک فرصت فراگیر دیگر برای با هم شادبودن باشد.
یکی از نیازهای انسان در زندگی اجتماعی «نیاز به شادی» است. تأملی بر زندگی نیاکان ما نشان میدهد که با وجود دراختیارنداشتن امکانات امروزی و نداشتن تحصیلات بالاتر از مردمی که امروز در جامعه با آنها زندگی میکنیم، زندگیکردن با شادی و نشاط در کنار یکدیگر را بهتر از ما بلد بودند. به همین دلیل برای برآوردهکردن این نیاز خلق شادی میکردند و جشن میگرفتند. از جمله این جشنها، جشنهای مذهبی و ملی و قومی است. جشن شب یلدا که بلندترین شب سال است توسط مردم گرامی داشته میشود. حال این سؤال مطرح میشود که چرا بلندترین روز سال که به انقلاب تابستانی یا خوریستان ِتابستانی معروف است در نیمکره شمالی مانند شب یلدا گرامی داشته نمیشود، درحالیکه این روز هم میتواند بهانهای باشد برای ترویج شادی در کنار همدیگر. روز اول تیرماه قطب شمال بیش از هر زمان دیگری (به اندازه ۲۳٫۵ درجه) به سوی خورشید متمایل است و نور خورشید فقط به برخی از سرزمینهای نیمکره شمالی عمود میتابد. این روز طولانیترین روز در نیمکره شمالی است و به آن انقلاب تابستانی میگویند. ساکنان نیمکره شمالی انقلاب تابستانی را در بلندترین روز سال (اول تیرماه) تجربه خواهند کرد. در گذشته در خراسان بزرگ طولانیترین روز سال را گرامی میداشتند و آن را چله تموز مینامیدند. وقتی خورشید به این نقطه میرسد، بیشترین زاویه با افق را داراست و این نشاندهنده آغاز فصل تابستان در نیمکره شمالی است. در این روز ساکنانی که در منطقه رأس سرطان زندگی میکنند خورشید را دقیقا در بالای سر خود میبینند. در اوایل بهار طول شب و روز تقریبا برابر است، ولی به مرور زمان طول روز بیشتر میشود و در زمان انقلاب تابستانی که بلندترین روز سال است به بیشترین ساعات خود میرسد و با نزدیکشدن به فصل تابستان کمکم روزها کوتاهتر میشوند. بیاییم این مناسبتها را هوشمندانه برای ترویج فضای شادمانه انتخاب کرده و استفاده کنیم. تأملی بر شاخصهای سلامت روانی در کشور نشان میدهد که طبق آمار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، بین 23 تا 25 درصد مردم حداقل یک اختلال روانی دارند. طبق آمار مراجع قضائی، خشونت (ضربوجرح) یکی از پروندههای قضائی دارای فراوانی بسیار بالا در کشور است. آمارهای پزشکی قانونی نیز مؤید همین وضعیت است. رشد خودکشی هم همین پیام را میدهد و ... حال که این وضعیت را در جامعه داریم، بیاییم اینگونه نگوییم که «دل خوش سیری چند»، «مردم گشنه هستند دنبال شادی هستید؟»، «شادی مال ازمابهترونه» و ... . چندسالی است که به همت مؤسسه فرهنگی، هنری پارپیرار، این مناسبت در تهران با عنوان «جشن روشنا» جشن گرفته میشود تا بهانهای باشد برای ایجاد فضای شادمانه. امسال هم از طریق اینستاگرام مؤسسه این روز گرامی داشته میشود تا فراموش نکنیم که شادی در همه شرایط بحرانی و غیربحرانی حق ماست. این روزها کشور و جهان درگیر ویروس کروناست و با تأثیر منفیای که این ویروس بر سبک زندگی ما گذاشته، نگرانی برای افزایش شاخصهای منفی سلامت روانی، اجتماعی بیشتر هم شده است. این در حالی است که قبل از کرونا هم حال ما در این حوزه طبق شاخصهای رسمی کشور خیلی خوب نبوده و نیست. پس این ضرورت که باید برای ایجاد فضای شادمانه تلاش کرد، بیش از پیش احساس میشود. لازمه کار این است که از همه ظرفیتها؛ چه در بخش دولتی و غیردولتی بتوانیم استفاده کنیم. پس لازم است مسئولان در حوزه فرهنگی از ممیزه فرهنگی به شکلی که مانع تقویت هویت فرهنگی شود، خودداری کنند. این موضوع به منزله این نیست که ما نباید تبادل فرهنگی داشته باشیم، زیرا تبادل فرهنگی پویایی جامعه را به دنبال خواهد داشت. نکته بعدی این است که باید در جهت آشنایی نوجوانان و جوانان با حوزه تقویت هویت فرهنگی تلاش کنیم. تقویت هویت فرهنگی میتواند زمینهای را فراهم کند تا شاخصهای سلامت روانی، اجتماعی، مشارکت و تعامل اجتماعی و مسئولیتپذیری اجتماعی افزایش پیدا کند. طبیعتا در چنین جامعهای شاهد کاهش آسیبهای اجتماعی، جرائم و ... مختلف خواهیم بود. توجه داشته باشیم، بسیاری از مراسم ملی و مذهبی ما در جهت ترویج ارزشهاست و بار اجتماعی دارند. امروزه در برخی از کشورها بهعنوانمثال افراد برای نشاط و شادی به همدیگر گوجهفرنگی پرتاب میکنند یا تن به حوادث خطرناکی میدهند، درحالیکه ما مراسم و آیینهایی داریم که ضمن انتقال شادی، دارای مفاهیم اجتماعی و فرهنگی نیز هستند. فراموش نکنیم اگر به دنبال تقویت این حوزه نباشیم، بهناچار جوانان ما تحتتأثیر فرهنگ بیگانه قرار خواهند گرفت که یکی از اثرات تأثیرپذیری از فرهنگ بیگانه، بیگانگی با فرهنگ اجتماعی است که عدم مسئولیتپذیری و بیتفاوتی نسبت به خانواده را به دنبال خواهد داشت. در پایان لازم به ذکر است برای تقویت هویت فرهنگی، خانوادهها و نهادهای فرهنگی و اجتماعی نقش اساسی دارند و نباید منتظر باشیم تا دیگران از بیرون مرز برای هویت فرهنگی ما سیاستگذاری و برنامهریزی کنند. پس انقلاب تابستانی میتواند مانند شب یلدا یک فرصت فراگیر دیگر برای با هم شادبودن باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.