|

گلوله و انفجار

دو داستان جنایی

شرق: استیون کینگ از جمله نویسندگان مشهور ادبیات ژانر وحشت است که در ایران نیز شناخته شده است و تاکنون برخی از آثار او به فارسی ترجمه شده‌اند. این نویسنده امریکایی در سال 1947 متولد شد و امروز جزو نویسندگان پرفروش امریکا به شمار می‌رود و منتقدان آثارش را جزو داستان‌های جنایی و پلیسی و ژانر وحشت دسته‌بندی می‌کنند. استیون کینگ مثل اغلب نویسندگان ادبیات پلیسی و جنایی نویسنده پرکاری است و بیش از دویست اثر در فرم‌های مختلف مثل رمان، داستان کوتاه، فیلم نامه و... نوشته است. در میان آثار او کتاب‌های غیرداستانی نیز دیده می‌شود. تاکنون نزدیک به هفتاد فیلم و سریال تلویزیونی بر اساس داستان‌های او ساخته شده که از میان آنها می‌توان به «درخشش» استنلی کوبریک، «کری» به کارگردانی برایان دی پالما، «مسیر سبز»، «رستگاری در شاوشنک» و «مه» هر سه از فرانک دارابونت اشاره کرد.
چندی پیش یکی از داستان‌های استیون کینگ با عنوان «سوار بر گلوله» با ترجمه امیرمحمد جوادی در نشر کتاب‌پارسه منتشر شد. در این داستان، به آلن خبر می دهند که حال مادرش وخیم است و با مرگ فاصله چندانی ندارد. او تصمیم می گیرد دویست کیلومتر راه را برود تا مادرش را در بیمارستان ملاقات کند. در این مسیر طولانی او با افرادی مواجه می‌شود که دو گزینه را پیش روی او قرار می دهد: اینکه یا مادرش بمیرد یا خودش: «هیچ وقت این داستان را برای کسی تعریف نکرده‌ام و فکر هم نمی‌کردم روزی تعریف کنم -دقیقا نه به دلیل آنکه می‌ترسیدم باور نکنند، بلکه چون شرمسار بودم... و چون این، داستان من بود. همیشه حس می‌کردم تعریف آن، من و خود داستان را تحقیر می‌کند، آن را کوچک‌تر و معمولی‌تر می‌سازد، در حد داستان ترسناکی که سرپرست اردوگاه‌های تابستانی پیش از ساعت خاموشی تعریف می‌کند».
مترجم «سوار بر گلوله» درباره عنوان داستان و ترجمه آن توضیحاتی داده و نوشته که: «پیش از خواندن خود داستان لازم است بدانید منظور از گلوله در عنوان این کتاب، فشنگ اسلحه نیست. سوار بر گلوله و خود واژه گلوله در این داستان معانی مختلفی پیدا می‌کنند که با خواندن داستان آن‌ها را خواهید فهمید». مترجم با آوردن عبارات مشابه با عنوان کتاب، این نکته را مطرح می‌کند که «سوار بر گلوله» در زبان مبدأ آن می‌تواند شبیه شرایطی باشد که در آن باید تصمیمی بگیرید که با عواقب کاری روبه‌رو شوید یا خود را خلاص کنید، و این معنی از نظر مترجم بی‌ارتباط با داستان کینگ نیست. خارج از معنی اصطلاحی، عنوان کتاب به معنای سوار شدن بر نوعی وسیله شهربازی به نام گلوله هم هست. وسیله‌ای به شکل یک یا دو بازو که سر آن گلوله‌ای بزرگ است که از وسط به دو نیم شده و در آن دو ردیف یا کمی بیشتر صندلی قرار دارد و وسیله با حرکت بازوهای خود گلوله را بالا و پایین می‌برد. پس منظور از گلوله در این داستان، در اغلب موارد حالتی ایهامی ندارد و همان وسیله شهربازی است. مترجم همچنین اشاره می‌کند که از این کتاب در سال ۲۰۰۴ فیلمی در ژانر ترسناک ساخته شده که البته چندان به داستان اصلی وفادار نبوده و همین اسباب شکستش را فراهم می‌آورد.
از ادبیات جنایی امریکا، مدتی پیش اثر دیگری هم به فارسی منتشر شد که «انفجار» نام دارد و نویسنده آن المور لئونارد است که او نیز از نویسندگان مشهور ادبیات جنایی امریکا به شمار می‌رود. لئونارد در سال 1925 متولد شد و در ابتدا بیشتر به عنوان نویسنده داستان‌های جنایی و نوآر شناخته می‌شد اما بعدتر به سراغ نوشتن داستان‌های وسترن رفت و سپس به نوشتن داستان‌های جنایی پرداخت.
مترجم «انفجار» در مقدمه‌اش توضیحاتی درباره شیوه نویسندگی المور لئونارد داده و از جمله به این نکته اشاره کرده که او را «دیکنز دیترویت» نامیده‌اند و این ازآن رو است که لئونارد در آثارش تصویر دقیقی از زندگی مردم در دیترویت ارائه داده است. هرچند او خودش را تحت‌تاثیر ارنست همینگوی می‌دانست. مترجم کتاب با اشاره به تأثیرپذیری لئونارد از همینگوی نوشته که روایت او گاهی حالت گزارشی پیدا می‌کند و این ویژگی باعث شده است آثار او با داشتن «توصیفات ظریف و نکات نمایشی و تصویری فراوان» بارها توسط کارگردانان مختلف به فیلم سینمایی تبدیل شوند. براساس «انفجار» نیز سریال تلویزیونی پربیننده ای با نام «موجه» ساخته شده است. «انفجار» داستانی است که از دل سه رمان لئونارد نوشته شده و مترجم درباره این موضوع نوشته که «البته این امر موجب تخریب استقلال این نوشته به عنوان یک ژانر ادبی مستقل نمی‌شود. این داستان تنها در ژانر، موضوع، شخصیت‌ها و مکان‌ها، اشتراکاتی با آن سه رمان دارد و پیش‌درآمد یا ادامه برای هریک از آن سه رمان تلقی نمی‌شود.» «انفجار» روایت دو دوست قدیمی است که حالا روبه‌روی هم قرار گرفته‌اند. این دو سال‌ها پیش در یک معدن با هم کار می‌کردند اما امروز یکی معاون مارشال است و به اصطلاح مرد قانون است و دیگری قانون‌شکنی است که دارودسته‌ای برای خودش راه انداخته و می‌خواهد با زیرپاگذاشتن قانون به زندگی‌اش ادامه بدهد. او به خاطر پرداخت‌نکردن مالیات‌هایش چند سالی هم در زندان بوده و ظاهرا در این مدت افکاری افراط‌گرایانه پیدا کرده و گرایش‌هایی به جریان‌های تندروی راست دارد. او افرادی مثل خودش را دور هم جمع کرده و خودش هم به عنوان فرمانده آنها شناخته می‌شود. در بخشی از این داستان می‌خوانیم: «بوید با او بیرون آمده بود تا دست در جیب کنارش بایستد، سرش را به سمت بالای شیبی تکان دهد که مین‌هایش پاکسازی شده و عریان در مقابل آسمان شب ایستاده بود. به ریلن گفت داشتند قله کوه‌ها را منفجر می‌کردند و می‌گذاشتند خرده‌سنگ‌ها به پایین بروند و نهرها را خراب کنند. تا کوچک‌ترین اجزای خانه‌ها با انفجارها می‌لرزیدند. به ریلن یادآوری کرد که چگونه پدرانشان برای هشتاد سنت روزی ده ساعت در معدن زغال‌سنگ کار می‌کردند. که چگونه من و تو حاضر بودیم وارد معدن‌های متروکه شویم و ستون‌های زغال سنگی را ریزریز کنیم که سقف معدن را نگه داشته بودند و اگر داشت خراب می‌شد مثل اسب به بیرون بدویم...».

شرق: استیون کینگ از جمله نویسندگان مشهور ادبیات ژانر وحشت است که در ایران نیز شناخته شده است و تاکنون برخی از آثار او به فارسی ترجمه شده‌اند. این نویسنده امریکایی در سال 1947 متولد شد و امروز جزو نویسندگان پرفروش امریکا به شمار می‌رود و منتقدان آثارش را جزو داستان‌های جنایی و پلیسی و ژانر وحشت دسته‌بندی می‌کنند. استیون کینگ مثل اغلب نویسندگان ادبیات پلیسی و جنایی نویسنده پرکاری است و بیش از دویست اثر در فرم‌های مختلف مثل رمان، داستان کوتاه، فیلم نامه و... نوشته است. در میان آثار او کتاب‌های غیرداستانی نیز دیده می‌شود. تاکنون نزدیک به هفتاد فیلم و سریال تلویزیونی بر اساس داستان‌های او ساخته شده که از میان آنها می‌توان به «درخشش» استنلی کوبریک، «کری» به کارگردانی برایان دی پالما، «مسیر سبز»، «رستگاری در شاوشنک» و «مه» هر سه از فرانک دارابونت اشاره کرد.
چندی پیش یکی از داستان‌های استیون کینگ با عنوان «سوار بر گلوله» با ترجمه امیرمحمد جوادی در نشر کتاب‌پارسه منتشر شد. در این داستان، به آلن خبر می دهند که حال مادرش وخیم است و با مرگ فاصله چندانی ندارد. او تصمیم می گیرد دویست کیلومتر راه را برود تا مادرش را در بیمارستان ملاقات کند. در این مسیر طولانی او با افرادی مواجه می‌شود که دو گزینه را پیش روی او قرار می دهد: اینکه یا مادرش بمیرد یا خودش: «هیچ وقت این داستان را برای کسی تعریف نکرده‌ام و فکر هم نمی‌کردم روزی تعریف کنم -دقیقا نه به دلیل آنکه می‌ترسیدم باور نکنند، بلکه چون شرمسار بودم... و چون این، داستان من بود. همیشه حس می‌کردم تعریف آن، من و خود داستان را تحقیر می‌کند، آن را کوچک‌تر و معمولی‌تر می‌سازد، در حد داستان ترسناکی که سرپرست اردوگاه‌های تابستانی پیش از ساعت خاموشی تعریف می‌کند».
مترجم «سوار بر گلوله» درباره عنوان داستان و ترجمه آن توضیحاتی داده و نوشته که: «پیش از خواندن خود داستان لازم است بدانید منظور از گلوله در عنوان این کتاب، فشنگ اسلحه نیست. سوار بر گلوله و خود واژه گلوله در این داستان معانی مختلفی پیدا می‌کنند که با خواندن داستان آن‌ها را خواهید فهمید». مترجم با آوردن عبارات مشابه با عنوان کتاب، این نکته را مطرح می‌کند که «سوار بر گلوله» در زبان مبدأ آن می‌تواند شبیه شرایطی باشد که در آن باید تصمیمی بگیرید که با عواقب کاری روبه‌رو شوید یا خود را خلاص کنید، و این معنی از نظر مترجم بی‌ارتباط با داستان کینگ نیست. خارج از معنی اصطلاحی، عنوان کتاب به معنای سوار شدن بر نوعی وسیله شهربازی به نام گلوله هم هست. وسیله‌ای به شکل یک یا دو بازو که سر آن گلوله‌ای بزرگ است که از وسط به دو نیم شده و در آن دو ردیف یا کمی بیشتر صندلی قرار دارد و وسیله با حرکت بازوهای خود گلوله را بالا و پایین می‌برد. پس منظور از گلوله در این داستان، در اغلب موارد حالتی ایهامی ندارد و همان وسیله شهربازی است. مترجم همچنین اشاره می‌کند که از این کتاب در سال ۲۰۰۴ فیلمی در ژانر ترسناک ساخته شده که البته چندان به داستان اصلی وفادار نبوده و همین اسباب شکستش را فراهم می‌آورد.
از ادبیات جنایی امریکا، مدتی پیش اثر دیگری هم به فارسی منتشر شد که «انفجار» نام دارد و نویسنده آن المور لئونارد است که او نیز از نویسندگان مشهور ادبیات جنایی امریکا به شمار می‌رود. لئونارد در سال 1925 متولد شد و در ابتدا بیشتر به عنوان نویسنده داستان‌های جنایی و نوآر شناخته می‌شد اما بعدتر به سراغ نوشتن داستان‌های وسترن رفت و سپس به نوشتن داستان‌های جنایی پرداخت.
مترجم «انفجار» در مقدمه‌اش توضیحاتی درباره شیوه نویسندگی المور لئونارد داده و از جمله به این نکته اشاره کرده که او را «دیکنز دیترویت» نامیده‌اند و این ازآن رو است که لئونارد در آثارش تصویر دقیقی از زندگی مردم در دیترویت ارائه داده است. هرچند او خودش را تحت‌تاثیر ارنست همینگوی می‌دانست. مترجم کتاب با اشاره به تأثیرپذیری لئونارد از همینگوی نوشته که روایت او گاهی حالت گزارشی پیدا می‌کند و این ویژگی باعث شده است آثار او با داشتن «توصیفات ظریف و نکات نمایشی و تصویری فراوان» بارها توسط کارگردانان مختلف به فیلم سینمایی تبدیل شوند. براساس «انفجار» نیز سریال تلویزیونی پربیننده ای با نام «موجه» ساخته شده است. «انفجار» داستانی است که از دل سه رمان لئونارد نوشته شده و مترجم درباره این موضوع نوشته که «البته این امر موجب تخریب استقلال این نوشته به عنوان یک ژانر ادبی مستقل نمی‌شود. این داستان تنها در ژانر، موضوع، شخصیت‌ها و مکان‌ها، اشتراکاتی با آن سه رمان دارد و پیش‌درآمد یا ادامه برای هریک از آن سه رمان تلقی نمی‌شود.» «انفجار» روایت دو دوست قدیمی است که حالا روبه‌روی هم قرار گرفته‌اند. این دو سال‌ها پیش در یک معدن با هم کار می‌کردند اما امروز یکی معاون مارشال است و به اصطلاح مرد قانون است و دیگری قانون‌شکنی است که دارودسته‌ای برای خودش راه انداخته و می‌خواهد با زیرپاگذاشتن قانون به زندگی‌اش ادامه بدهد. او به خاطر پرداخت‌نکردن مالیات‌هایش چند سالی هم در زندان بوده و ظاهرا در این مدت افکاری افراط‌گرایانه پیدا کرده و گرایش‌هایی به جریان‌های تندروی راست دارد. او افرادی مثل خودش را دور هم جمع کرده و خودش هم به عنوان فرمانده آنها شناخته می‌شود. در بخشی از این داستان می‌خوانیم: «بوید با او بیرون آمده بود تا دست در جیب کنارش بایستد، سرش را به سمت بالای شیبی تکان دهد که مین‌هایش پاکسازی شده و عریان در مقابل آسمان شب ایستاده بود. به ریلن گفت داشتند قله کوه‌ها را منفجر می‌کردند و می‌گذاشتند خرده‌سنگ‌ها به پایین بروند و نهرها را خراب کنند. تا کوچک‌ترین اجزای خانه‌ها با انفجارها می‌لرزیدند. به ریلن یادآوری کرد که چگونه پدرانشان برای هشتاد سنت روزی ده ساعت در معدن زغال‌سنگ کار می‌کردند. که چگونه من و تو حاضر بودیم وارد معدن‌های متروکه شویم و ستون‌های زغال سنگی را ریزریز کنیم که سقف معدن را نگه داشته بودند و اگر داشت خراب می‌شد مثل اسب به بیرون بدویم...».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.