|

لذت ماهیگیری بدون صید: بگیر و رها کن

هوا را از من بگیر، ماهیگیری را نه

علی گنجی

فعالیتی کسل‌کننده یا ورزشی با اوج هیجان؟ کم‌هزینه و لذت‌بخش است یا فقط وقت تلف‌کردن و هزینه اضافی؟ هرکس نظری دارد که گاه کاملا با نظر فرد دیگر متفاوت است. ماهیگیری هرچه هست، عده بسیاری را در گرما و سرما به سمت خود می‌کشاند. بعضی از طرفدارانش می‌گویند معتادش شده‌اند، بعضی هم با یک‌بار امتحان، بی‌خیالش شده‌اند. ماهیگیری چه ورزش باشد چه تفریح، عضو جدانشدنی بسیاری از خانواده‌هاست. ماهیگیری در ایران آنقدر طرفدار پیدا کرد که در سال1384 و زیر نظر فدراسیون ورزش‌های همگانی، انجمن ماهیگیری ورزشی ایران با هدف ترویج و گسترش ورزش ماهیگیری در بین افراد جامعه تاسیس شد. این انجمن دلایل مختلفی را برای جذاب‌بودن ماهیگیری عنوان می‌کند. در ابتدا معتقد است ماهیگیری به دلیل ارتباط مستقیم با آب، باعث آرامش روح و روان انسان می‌شود و سپس عنوان می‌کند تنوع و هیجان این رشته به‌دلیل تنوع فوق‌العاده مناطق مناسب ماهیگیری، تعدد روش‌های ماهیگیری و گوناگونی انواع ماهی و فصل گرفتن آنها از این فعالیت یک رشته ورزشی می‌سازد. عده بسیاری هنوز ماهیگیری را ورزش نمی‌دانند؛ متین 48ساله است و پسر 20ساله‌اش عاشق ماهیگیری است. او می‌گوید: «ماهان آخر هفته‌ها با دوستانش به ماهیگیری می‌رود. هر دوهفته یک‌بار تقریبا. اگر ما مجبورش نکنیم که آخر هفته با ما به میهمانی بیاید، هر هفته به ماهیگیری می‌رود. من ورزش را دوست دارم و یک روز در میان تکواندو کار می‌کنم اما ماهیگیری را دوست ندارم. خیلی نمی‌توانم ارتباط برقرار کنم. ماهان هر هفته هزینه می‌کند و چند وقت یک‌بار تجهیزات جدید می‌خرد اما وقتی می‌پرسم ماهی‌هایت کو، می‌گوید ولشان کردیم. خب این چه لذتی دارد؟ دوبار با او به ماهیگیری رفتم. اما حوصله‌ام سر رفت. کلی خسته شدم از پیاده‌روی‌ها و دردسرهایش. دستشویی و امکانات راحتی هم نیست که بتوانید استراحت کنید. یا سرد است یا گرم. نتوانستم شب را بخوابم و صبح با سردرد بیدار شدم. برای من لذت‌بخش نبود. اگر باز ماهی گرفته می‌شد و می‌خوردیم لذتی داشت اما به این‌صورت برای من لذتی ندارد.»«حتما که نباید جانی گرفته شود تا لذت‌بخش باشد.» این گفته مریم است. او دانشجوی سال سوم محیط‌زیست است و هر ماه دو یا سه‌بار با دوستانش به ماهیگیری می‌رود. «قرار نیست به محیط‌زیست لطمه بزنیم یا خشن باشیم. ماهیگیری برای آرامش است. ورزش روح است. در کنار طبیعت باشیم و شاید بتوانم بگویم می‌خواهیم با مخلوقی از خدا بازی کنیم. ماهی را به مبارزه دعوت کنیم، با او کلنجار برویم. یا او پیروز می‌شود یا ما. اما مبارزه دوستانه است. مثل کشتی. شاید همدیگر را خاک کنیم اما در آخر همدیگر را بغل می‌کنیم، عکس می‌اندازیم و می‌رویم سراغ کار خودمان. نشاط‌وهیجان لحظه‌هاست که ماهیگیری را جذاب می‌کند. همین که ضرری به کسی نمی‌رسد، از ویژگی‌های مثبت ماهیگیری است. هزینه زیادی هم ندارد. از خیلی ورزش‌ها وسایلش ارزان‌تر است.»حدود 150هزارتومان هزینه اولیه برای خرید وسایل ماهیگیری است. اگر بخواهید به‌صورت کاملا حرفه‌ای کار کنید، این هزینه تا یک‌میلیون‌تومان و بیشتر هم می‌رسد. چوب ماهیگیری (در دو نوع توپر و تلسکوپی) و موتور و دیگر ادواتش که مجموعا لانسر گفته می‌شود (برای هر ماهی و شرایط آب و هوایی انواع متفاوتی موجود است)، وسیله نقلیه، چادر و وسایل خواب و خوراک از ادوات مورد نیاز ماهیگیری است. مسعود تقی‌پور از حرفه‌ای‌های ماهیگیری در تبریز است. 33سال دارد و از 13سالگی ماهیگیری می‌کند. 10سال است که به‌صورت کاملا حرفه‌ای این‌کار را انجام می‌دهد. او که یک وبلاگ مفصل درباره ماهیگیری دارد، می‌گوید: «من در حال نگارش مقاله‌ای هستم که توصیف می‌کند ماهیگیری چقدر در زندگی اجتماعی و فردی تاثیر می‌گذارد. ما همیشه مشغول کاریم اما باید برای خودمان هم وقت بگذاریم. ماهیگیری ورزش در دل طبیعت است. طبیعت هم ناخودآگاه تاثیر خودش را می‌گذارد. معمولا به‌دلیل مشغله کاری، روزهای تعطیل به ماهیگیری می‌رویم. شوروشوق قبل از سفر، آماده‌کردن وسایل کمپینگ و تجهیزات برای من لذت‌بخش است. به‌نظرم ماهیگیری باید گروهی انجام شود زیرا مناطق ماهیگیری برای اقامت شب سخت است و کمک نیاز دارد. ماهیگیری هم ورزش است هم تفریح. طی‌کردن مسافت برای پیدا‌کردن مکان مناسب، صخره‌نوردی و کوهنوردی که برای عبور از مناطق انجام می‌شود، لانسرکشی و اسپینینگ، ماهیگیری را تبدیل به ورزش مفید می‌کند.» مسعود در مورد بهترین نقطه برای ماهیگیری در تبریز می‌گوید: «بهترین نقطه رودخانه ارس است. همیشه آب دارد و منابع زیادی در خودش جای داده. طبیعت بکری دارد که من از کودکی دوستش داشتم. اگر آب و هوای آنجا خوب باشد در یک روز 10 تا 12ماهی می‌گیریم. بعضی وقت‌ها رکورد زدیم و تا 25عدد هم پیش رفته‌ایم. بعضی روزها هم هیچی نگرفتیم اما در هر صورت ماهی را در آب رها می‌کنیم.»«بگیر و رهاکن». این عنوانی است که به ماهیگیری ورزشی می‌دهند که در آن ماهی شکار نمی‌شود و به طبیعت بازگردانده می‌شود. در این روش که طی دهه‌های گذشته در اکثر نقاط دنیا توسط ماهیگیران شناخته شده است، برخلاف ماهیگیری تفریحی - سنتی دیگر ماهیگیری بر مبنای نصب نوع خاصی از طعمه و انتظار نیست. بلکه از روش‌های واکنشی ماهی به طعمه یا شکار در حالت طبیعی استفاده می‌شود. از نمونه‌های این روش‌ها می‌توان به صید با لانسه، پشه، لور، قاشقک، ماهیگیری با نیزه و طعمه زنده اشاره کرد. سختی‌های سفر به مکان مورد نظر، پیاده‌روی تا محل ماهیگیری، برپایی چادر و سختی خورد و خوراک و نظافت اما در آخر دست خالی برگشتن به خانه، شاید برای بسیاری هیجان‌انگیز نباشد. پارسا اینگونه فکر نمی‌کند. او در مورد اسپینینگ (ماهیگیری ورزشی) می‌گوید: «معمولا افرادی که طبیعت را دوست دارند سمت شکار می‌روند اما شکار با روحیات من سازگار نیست. برای همین ماهی را بعد از گرفتن و عکس‌گرفتن رها می‌کنم. لذتش در نبرد چند دقیقه با ماهی است. مثلا ماهی اسبله می‌گیریم که 80کیلو است. حدود 20دقیقه جنگ‌وجدال داریم تا این موجود را از آب بگیریم و این غلبه بسیار لذت‌بخش است. بعد هم با آن عکس می‌گیریم و رهایش می‌کنیم. واقعا اعتیادآور است. البته یک اعتیاد مثبت. من اگر ماهیگیری نروم در طول هفته کسل و پراسترس خواهم بود. بعضی وقت‌ها خانواده‌ام سر ماهیگیری با من مشاجره می‌کنند اما این‌کار را دوست دارم. خانواده در اولویت هستند اما ماهیگیری برای من یک امر واجب است. همه قسمت‌هایش زیباست و دوستش دارم.»هوایی مطبوع که نه گرم است و نه سرد. پیاده‌روی در میان زمینی سرسبز تا رسیدن به آب. آرامش خیره‌شدن به آب و تماشای طلوع و غروب خورشید در کنار آتشی که رویش کتری ذغالی برای چای قرار دارد. اینها گوشه‌ای از مناظری است که ماهیگیران را به سمت خود می‌کشاند. رعنا که با همسر و دو دخترش به ماهیگیری می‌رود، از صحبت‌کردن در مورد آن نیز لذت می‌برد: «نشان‌دادن عکس‌هایمان به دیگران که یک ماهی بزرگ گرفته‌ایم و می‌توانیم پز دهیم لذت‌بخش است. اما بیشتر از آن، آرامش ماهیگیری را دوست دارم. من پرستار بخش سالمندان بیمارستان هستم. همیشه سرم شلوغ است. دعوا و ناراحتی بخش جدانشدنی کار ماست. اما وقتی ماهیگیری می‌آیم همه‌چیز درست می‌شود. لازم نیست قرص خواب و اعصاب بخورم. خیلی راحت در چادری که هیچ امکاناتی ندارد به خواب می‌روم اما در تهران با وجود قرص و رختخواب گرم و نرم باز نمی‌توانم بخوابم. تغذیه و خورد و خوراک اینجا را هم بیشتر دوست دارم. حتی اگر کنسرو لوبیا باشد.» او در مورد رها‌کردن ماهی می‌گوید: «اصلا قضیه ماهی نیست. بعضی وقت‌ها سر راه ماهی بسته‌بندی‌شده خریده‌ایم و اینجا خورده‌ایم. اسمش ماهیگیری است اما شاید فقط بهانه‌ای باشد برای پناه‌بردن به طبیعت. یک‌بار فقط یک لنگه چکمه نصیبمان شد. اما باز هم با همان لنگه کفش عکس گرفتیم. همین‌که بدون هزینه می‌توانیم تفریح سالم داشته باشیم خودش خوب است. همین که از سروصدا و دردسرهای شهر دوریم کافی است. اینجا موبایل آنتن نمی‌دهد و کسی مزاحمتان نمی‌شود. مهم نیست ماهی بگیریم یا نه. همان هیجان تکان‌خوردن هر لحظه قلاب برای سرحال‌شدن کافی است.»
فعالیتی کسل‌کننده یا ورزشی با اوج هیجان؟ کم‌هزینه و لذت‌بخش است یا فقط وقت تلف‌کردن و هزینه اضافی؟ هرکس نظری دارد که گاه کاملا با نظر فرد دیگر متفاوت است. ماهیگیری هرچه هست، عده بسیاری را در گرما و سرما به سمت خود می‌کشاند. بعضی از طرفدارانش می‌گویند معتادش شده‌اند، بعضی هم با یک‌بار امتحان، بی‌خیالش شده‌اند. ماهیگیری چه ورزش باشد چه تفریح، عضو جدانشدنی بسیاری از خانواده‌هاست. ماهیگیری در ایران آنقدر طرفدار پیدا کرد که در سال1384 و زیر نظر فدراسیون ورزش‌های همگانی، انجمن ماهیگیری ورزشی ایران با هدف ترویج و گسترش ورزش ماهیگیری در بین افراد جامعه تاسیس شد. این انجمن دلایل مختلفی را برای جذاب‌بودن ماهیگیری عنوان می‌کند. در ابتدا معتقد است ماهیگیری به دلیل ارتباط مستقیم با آب، باعث آرامش روح و روان انسان می‌شود و سپس عنوان می‌کند تنوع و هیجان این رشته به‌دلیل تنوع فوق‌العاده مناطق مناسب ماهیگیری، تعدد روش‌های ماهیگیری و گوناگونی انواع ماهی و فصل گرفتن آنها از این فعالیت یک رشته ورزشی می‌سازد. عده بسیاری هنوز ماهیگیری را ورزش نمی‌دانند؛ متین 48ساله است و پسر 20ساله‌اش عاشق ماهیگیری است. او می‌گوید: «ماهان آخر هفته‌ها با دوستانش به ماهیگیری می‌رود. هر دوهفته یک‌بار تقریبا. اگر ما مجبورش نکنیم که آخر هفته با ما به میهمانی بیاید، هر هفته به ماهیگیری می‌رود. من ورزش را دوست دارم و یک روز در میان تکواندو کار می‌کنم اما ماهیگیری را دوست ندارم. خیلی نمی‌توانم ارتباط برقرار کنم. ماهان هر هفته هزینه می‌کند و چند وقت یک‌بار تجهیزات جدید می‌خرد اما وقتی می‌پرسم ماهی‌هایت کو، می‌گوید ولشان کردیم. خب این چه لذتی دارد؟ دوبار با او به ماهیگیری رفتم. اما حوصله‌ام سر رفت. کلی خسته شدم از پیاده‌روی‌ها و دردسرهایش. دستشویی و امکانات راحتی هم نیست که بتوانید استراحت کنید. یا سرد است یا گرم. نتوانستم شب را بخوابم و صبح با سردرد بیدار شدم. برای من لذت‌بخش نبود. اگر باز ماهی گرفته می‌شد و می‌خوردیم لذتی داشت اما به این‌صورت برای من لذتی ندارد.»«حتما که نباید جانی گرفته شود تا لذت‌بخش باشد.» این گفته مریم است. او دانشجوی سال سوم محیط‌زیست است و هر ماه دو یا سه‌بار با دوستانش به ماهیگیری می‌رود. «قرار نیست به محیط‌زیست لطمه بزنیم یا خشن باشیم. ماهیگیری برای آرامش است. ورزش روح است. در کنار طبیعت باشیم و شاید بتوانم بگویم می‌خواهیم با مخلوقی از خدا بازی کنیم. ماهی را به مبارزه دعوت کنیم، با او کلنجار برویم. یا او پیروز می‌شود یا ما. اما مبارزه دوستانه است. مثل کشتی. شاید همدیگر را خاک کنیم اما در آخر همدیگر را بغل می‌کنیم، عکس می‌اندازیم و می‌رویم سراغ کار خودمان. نشاط‌وهیجان لحظه‌هاست که ماهیگیری را جذاب می‌کند. همین که ضرری به کسی نمی‌رسد، از ویژگی‌های مثبت ماهیگیری است. هزینه زیادی هم ندارد. از خیلی ورزش‌ها وسایلش ارزان‌تر است.»حدود 150هزارتومان هزینه اولیه برای خرید وسایل ماهیگیری است. اگر بخواهید به‌صورت کاملا حرفه‌ای کار کنید، این هزینه تا یک‌میلیون‌تومان و بیشتر هم می‌رسد. چوب ماهیگیری (در دو نوع توپر و تلسکوپی) و موتور و دیگر ادواتش که مجموعا لانسر گفته می‌شود (برای هر ماهی و شرایط آب و هوایی انواع متفاوتی موجود است)، وسیله نقلیه، چادر و وسایل خواب و خوراک از ادوات مورد نیاز ماهیگیری است. مسعود تقی‌پور از حرفه‌ای‌های ماهیگیری در تبریز است. 33سال دارد و از 13سالگی ماهیگیری می‌کند. 10سال است که به‌صورت کاملا حرفه‌ای این‌کار را انجام می‌دهد. او که یک وبلاگ مفصل درباره ماهیگیری دارد، می‌گوید: «من در حال نگارش مقاله‌ای هستم که توصیف می‌کند ماهیگیری چقدر در زندگی اجتماعی و فردی تاثیر می‌گذارد. ما همیشه مشغول کاریم اما باید برای خودمان هم وقت بگذاریم. ماهیگیری ورزش در دل طبیعت است. طبیعت هم ناخودآگاه تاثیر خودش را می‌گذارد. معمولا به‌دلیل مشغله کاری، روزهای تعطیل به ماهیگیری می‌رویم. شوروشوق قبل از سفر، آماده‌کردن وسایل کمپینگ و تجهیزات برای من لذت‌بخش است. به‌نظرم ماهیگیری باید گروهی انجام شود زیرا مناطق ماهیگیری برای اقامت شب سخت است و کمک نیاز دارد. ماهیگیری هم ورزش است هم تفریح. طی‌کردن مسافت برای پیدا‌کردن مکان مناسب، صخره‌نوردی و کوهنوردی که برای عبور از مناطق انجام می‌شود، لانسرکشی و اسپینینگ، ماهیگیری را تبدیل به ورزش مفید می‌کند.» مسعود در مورد بهترین نقطه برای ماهیگیری در تبریز می‌گوید: «بهترین نقطه رودخانه ارس است. همیشه آب دارد و منابع زیادی در خودش جای داده. طبیعت بکری دارد که من از کودکی دوستش داشتم. اگر آب و هوای آنجا خوب باشد در یک روز 10 تا 12ماهی می‌گیریم. بعضی وقت‌ها رکورد زدیم و تا 25عدد هم پیش رفته‌ایم. بعضی روزها هم هیچی نگرفتیم اما در هر صورت ماهی را در آب رها می‌کنیم.»«بگیر و رهاکن». این عنوانی است که به ماهیگیری ورزشی می‌دهند که در آن ماهی شکار نمی‌شود و به طبیعت بازگردانده می‌شود. در این روش که طی دهه‌های گذشته در اکثر نقاط دنیا توسط ماهیگیران شناخته شده است، برخلاف ماهیگیری تفریحی - سنتی دیگر ماهیگیری بر مبنای نصب نوع خاصی از طعمه و انتظار نیست. بلکه از روش‌های واکنشی ماهی به طعمه یا شکار در حالت طبیعی استفاده می‌شود. از نمونه‌های این روش‌ها می‌توان به صید با لانسه، پشه، لور، قاشقک، ماهیگیری با نیزه و طعمه زنده اشاره کرد. سختی‌های سفر به مکان مورد نظر، پیاده‌روی تا محل ماهیگیری، برپایی چادر و سختی خورد و خوراک و نظافت اما در آخر دست خالی برگشتن به خانه، شاید برای بسیاری هیجان‌انگیز نباشد. پارسا اینگونه فکر نمی‌کند. او در مورد اسپینینگ (ماهیگیری ورزشی) می‌گوید: «معمولا افرادی که طبیعت را دوست دارند سمت شکار می‌روند اما شکار با روحیات من سازگار نیست. برای همین ماهی را بعد از گرفتن و عکس‌گرفتن رها می‌کنم. لذتش در نبرد چند دقیقه با ماهی است. مثلا ماهی اسبله می‌گیریم که 80کیلو است. حدود 20دقیقه جنگ‌وجدال داریم تا این موجود را از آب بگیریم و این غلبه بسیار لذت‌بخش است. بعد هم با آن عکس می‌گیریم و رهایش می‌کنیم. واقعا اعتیادآور است. البته یک اعتیاد مثبت. من اگر ماهیگیری نروم در طول هفته کسل و پراسترس خواهم بود. بعضی وقت‌ها خانواده‌ام سر ماهیگیری با من مشاجره می‌کنند اما این‌کار را دوست دارم. خانواده در اولویت هستند اما ماهیگیری برای من یک امر واجب است. همه قسمت‌هایش زیباست و دوستش دارم.»هوایی مطبوع که نه گرم است و نه سرد. پیاده‌روی در میان زمینی سرسبز تا رسیدن به آب. آرامش خیره‌شدن به آب و تماشای طلوع و غروب خورشید در کنار آتشی که رویش کتری ذغالی برای چای قرار دارد. اینها گوشه‌ای از مناظری است که ماهیگیران را به سمت خود می‌کشاند. رعنا که با همسر و دو دخترش به ماهیگیری می‌رود، از صحبت‌کردن در مورد آن نیز لذت می‌برد: «نشان‌دادن عکس‌هایمان به دیگران که یک ماهی بزرگ گرفته‌ایم و می‌توانیم پز دهیم لذت‌بخش است. اما بیشتر از آن، آرامش ماهیگیری را دوست دارم. من پرستار بخش سالمندان بیمارستان هستم. همیشه سرم شلوغ است. دعوا و ناراحتی بخش جدانشدنی کار ماست. اما وقتی ماهیگیری می‌آیم همه‌چیز درست می‌شود. لازم نیست قرص خواب و اعصاب بخورم. خیلی راحت در چادری که هیچ امکاناتی ندارد به خواب می‌روم اما در تهران با وجود قرص و رختخواب گرم و نرم باز نمی‌توانم بخوابم. تغذیه و خورد و خوراک اینجا را هم بیشتر دوست دارم. حتی اگر کنسرو لوبیا باشد.» او در مورد رها‌کردن ماهی می‌گوید: «اصلا قضیه ماهی نیست. بعضی وقت‌ها سر راه ماهی بسته‌بندی‌شده خریده‌ایم و اینجا خورده‌ایم. اسمش ماهیگیری است اما شاید فقط بهانه‌ای باشد برای پناه‌بردن به طبیعت. یک‌بار فقط یک لنگه چکمه نصیبمان شد. اما باز هم با همان لنگه کفش عکس گرفتیم. همین‌که بدون هزینه می‌توانیم تفریح سالم داشته باشیم خودش خوب است. همین که از سروصدا و دردسرهای شهر دوریم کافی است. اینجا موبایل آنتن نمی‌دهد و کسی مزاحمتان نمی‌شود. مهم نیست ماهی بگیریم یا نه. همان هیجان تکان‌خوردن هر لحظه قلاب برای سرحال‌شدن کافی است.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.