|

نگاهی به کتاب «شکل‌گیری حافظه»

سفر به پیچاپیچ حافظه

«شکل‌گیری حافظه؛ از مولکول تا ذهن» کتابی است که ردپای حافظه انسانی را در دوران‌های گوناگون رشد انسان پی می‌گیرد. این کتاب را مترجمان ایرانی نام‌آشنایی همچون احمد محیط، خسرو پارسا، احمد شایگان، افشین پایدار، محمدرضا خواجه‌پور، شیوا دولت‌آبادی، رحمان نجل‌رحیم و رضا نیلی‌پور به فارسی برگردانده‌اند. در بخشی از مقدمه‌ای که احمد محیط بر کتاب نوشته، می‌خوانیم: «استیون رز کتاب را با نگاهی به حافظه‌های تاریخی آغاز می‌کند. او به کشف «سنگ روزتا» لوح باقیمانده از نوشته‌های مصر باستان اشاره می‌کند. ترجمه‌ها در حقیقت به حافظه‌ای بدل شدند که دوران‌های مختلف تاریخ را برای یکدیگر روشن می‌کرد. نویسنده آن‌گاه ردپای حافظه انسانی را در دوران‌های گوناگون بررسی می‌کند. هدف او نشان‌دادن این امر است که فعالیت‌های ذهن به‌شکل عام و پدیده حافظه به‌شکل خاص محصول یک سطح کارکردی نیستند و با سطوح گوناگون کارکرد انسان سروکار دارند، سطوحی که در درون یک سامانه باز با هم در تعامل دایمی هستند. او در فصل‌های گوناگون این کتاب خواننده را به سفری در همه این سطوح می‌برد. اسطوره، تاریخ، دنیای درونی فرد، تعامل اجتماعی فرد با جهان و دیگران و سرانجام ترجمه کارکرد همه این سطوح به زبان زیست‌شناختی، ایستگاه‌های مختلف این سفر هستند. در جریان این سفر است که نویسنده، ذهن انسان، لوح‌های تاریخی و شخصیت‌های افسانه‌ای ایلیاد را با ذره‌ها و حرکت‌های زیستی که در جوجه‌های آزمایشگاهی‌اش می‌بیند در یک مجموعه قرار می‌دهد. او در این کتاب آزمایشگاه را از انزوای فروکاست‌گرایی به بیرون می‌آورد و تاریخ، اسطوره‌شناسی، روانشناسی و جامعه‌شناسی را هم از برج عاج دانایان کل به‌سمت ذره‌های یاخته، هدایت می‌کند. او راه‌های پیچاپیچ نگاه‌های گوناگون حافظه را از طریق تونل‌ها و پی‌های میان دانش‌های مختلف به هم پیوند می‌زند و شاهراه کل‌نگر را به‌عنوان روش‌شناسی شناخت ذهن و اجزای آن و به ویژه عمده‌ترین ساختار آن یعنی حافظه می‌گشاید.»
استیون رز در زمینه دانش‌های عصبی نامی شناخته‌شده در دنیای انگلیسی‌زبان است. او قایل به نگرش نوشتن کتاب‌هایی همه‌فهم در زمینه‌های مختلف است. برخی از آثار پیشین او عبارتند از: «جنگ‌های شیمایی و زیست‌شناسی»، «جامعه و علم»، «مغز قرن بیست‌ویکم»، «ژن‌ها، ‌یاخت‌ها و مغزها: ‌نویدهای پرومته‌وار زیست‌شناسی»، «شیمی حیات»، «رویارویی جبر زیست شناختی»، «اقتصاد سیاسی علم» و «مغز آگاه».
«شکل‌گیری حافظه؛ از مولکول تا ذهن» کتابی است که ردپای حافظه انسانی را در دوران‌های گوناگون رشد انسان پی می‌گیرد. این کتاب را مترجمان ایرانی نام‌آشنایی همچون احمد محیط، خسرو پارسا، احمد شایگان، افشین پایدار، محمدرضا خواجه‌پور، شیوا دولت‌آبادی، رحمان نجل‌رحیم و رضا نیلی‌پور به فارسی برگردانده‌اند. در بخشی از مقدمه‌ای که احمد محیط بر کتاب نوشته، می‌خوانیم: «استیون رز کتاب را با نگاهی به حافظه‌های تاریخی آغاز می‌کند. او به کشف «سنگ روزتا» لوح باقیمانده از نوشته‌های مصر باستان اشاره می‌کند. ترجمه‌ها در حقیقت به حافظه‌ای بدل شدند که دوران‌های مختلف تاریخ را برای یکدیگر روشن می‌کرد. نویسنده آن‌گاه ردپای حافظه انسانی را در دوران‌های گوناگون بررسی می‌کند. هدف او نشان‌دادن این امر است که فعالیت‌های ذهن به‌شکل عام و پدیده حافظه به‌شکل خاص محصول یک سطح کارکردی نیستند و با سطوح گوناگون کارکرد انسان سروکار دارند، سطوحی که در درون یک سامانه باز با هم در تعامل دایمی هستند. او در فصل‌های گوناگون این کتاب خواننده را به سفری در همه این سطوح می‌برد. اسطوره، تاریخ، دنیای درونی فرد، تعامل اجتماعی فرد با جهان و دیگران و سرانجام ترجمه کارکرد همه این سطوح به زبان زیست‌شناختی، ایستگاه‌های مختلف این سفر هستند. در جریان این سفر است که نویسنده، ذهن انسان، لوح‌های تاریخی و شخصیت‌های افسانه‌ای ایلیاد را با ذره‌ها و حرکت‌های زیستی که در جوجه‌های آزمایشگاهی‌اش می‌بیند در یک مجموعه قرار می‌دهد. او در این کتاب آزمایشگاه را از انزوای فروکاست‌گرایی به بیرون می‌آورد و تاریخ، اسطوره‌شناسی، روانشناسی و جامعه‌شناسی را هم از برج عاج دانایان کل به‌سمت ذره‌های یاخته، هدایت می‌کند. او راه‌های پیچاپیچ نگاه‌های گوناگون حافظه را از طریق تونل‌ها و پی‌های میان دانش‌های مختلف به هم پیوند می‌زند و شاهراه کل‌نگر را به‌عنوان روش‌شناسی شناخت ذهن و اجزای آن و به ویژه عمده‌ترین ساختار آن یعنی حافظه می‌گشاید.»
استیون رز در زمینه دانش‌های عصبی نامی شناخته‌شده در دنیای انگلیسی‌زبان است. او قایل به نگرش نوشتن کتاب‌هایی همه‌فهم در زمینه‌های مختلف است. برخی از آثار پیشین او عبارتند از: «جنگ‌های شیمایی و زیست‌شناسی»، «جامعه و علم»، «مغز قرن بیست‌ویکم»، «ژن‌ها، ‌یاخت‌ها و مغزها: ‌نویدهای پرومته‌وار زیست‌شناسی»، «شیمی حیات»، «رویارویی جبر زیست شناختی»، «اقتصاد سیاسی علم» و «مغز آگاه».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.