|

حوادث هریرود و یزد روی میز ایران و افغانستان

تبعات تردد غیرمجاز

موضوع هریرود هنوز کاملا تعیین‌تکلیف نشده، وقوع حادثه برای گروه دیگری افغانستانی در یزد، بار دیگر موضوع پناه‌جویان غیرقانونی این کشور در ایران را پررنگ کرده است.هفته گذشته خودروی حامل پناه‌جویان غیرقانونی افغانستانی در استان یزد که به اخطار پلیس توجه نکرد و به دلیل شلیک به لاستیک و ادامه مسیر دچار حریق شد، مسئله جدید دو کشور شده است. سفیر افغانستان در ایران برای عیادت پناه‌جویان آسیب‌دیده به یزد رفته و گفت که مسئولان استانداری قول داده‌اند که مسببان حادثه را مجازات می‌کنند. او البته تأکید کرده که عامل این حادثه قاچاقچیان و راننده خودرو هستند.به گزارش ایلنا به نقل از وزارت خارجه افغانستان، این وزارتخانه اعلام کرده که در سفر عبدالغفور لیوال، سفیر افغانستان در ایران، به استان یزد و دیدار با مقام‌های محلی این استان، مقام‌های یزد این اطمینان را داده‌اند که عاملان حادثه آتش‌سوزی خودرو، مورد پیگرد قانونی از سوی نهادهای عدلی ‌و قضائی ایران قرار خواهند گرفت.فرماندهی نیروی انتظامی استان یزد در مورد حادثه یزد توضیح داده که «مأموران نیروی انتظامی با استفاده از علائم هشدار به چند دستگاه خودروی مشکوک دستور ایست دادند که موفق به متوقف‌کردن سه دستگاه خودرو و دستگیری تعدادی اتباع بیگانه غیرمجاز و کشف مقداری مواد مخدر شدند. از بین این خودروها یک دستگاه خودرو به فرمان ایست پلیس و صدای تیر هوایی توجهی نکرده و با استفاده از سیستم دودزا و احتراق با سرعت زیاد متواری شد که با وجود پنچری لاستیک، خودرو بیش از هشت کیلومتر ادامه مسیر داده و به علت داغ‌شدن رینگ‌ها بر اثر اصطکاک، استفاده از سیستم احتراق و دودزا و آتش‌گرفتن جلوی خودرو و ناتوانی راننده در کنترل وسیله نقلیه، خودرو از جاده منحرف شد و به گاردریل وسط جاده برخورد کرد. در این حادثه سه نفر از اتباع غیرمجاز که در صندوق عقب بودند بر اثر آتش‌سوزی در دم فوت کرده و هشت نفر نیز به بیمارستان منتقل شدند که از این تعداد چهار نفر به صورت سرپایی درمان و از بیمارستان ترخیص شدند. همچنین راننده خودرو به همراه چند نفر از اتباع غیرمجاز متواری شدند که دستگیری آنها در دستور کار پلیس قرار گرفته است».
پلیس ایران به قاچاقچیان شلیک می‌کند
سیدرسول موسوی، مدیرکل غرب آسیا در وزارت خارجه، در واکنش به این حادثه در توییتی نوشت: «اجازه دهید با کلمات بازی نکنیم. پلیس ایران به قاچاقچیان شلیک می‌کند. چه قاچاقچی مواد مخدر باشد چه قاچاقچی انسان، اگر به اخطار پلیس توجه نشود. حمل ١٣ نفر در یک خودرو ٤ نفره (٣ نفر در صندوق عقب) اگر قاچاق نیست چه هست؟».
ماه گذشته نیز وقوع حادثه‌ای در منطقه مرزی ایران و افغانستان در رودخانه هریرود، بار دیگر نگرانی در مورد مناسبات دو همسایه را پررنگ کرد؛ پناه‌جویانی که به طور غیرقانونی راهی ایران شده بودند و گفته شده با ممانعت مرزبانی مجبور به گذشت از مسیر هریرود شده و به دنبال این اتفاق غرق شده‌اند.
البته مرزبانی وقوع حادثه در آن دوره زمانی را تکذیب می‌کند و مستندات دیگری نیز مبنی‌بر خلاف‌بودن این ادعا مطرح شده است. از جمله اینکه دستیار وزیر خارجه ایران در امور آسیای غربی دو هفته گذشته در گفت‌وگو با «شرق» تأکید کرد که اگر چنین حادثه‌ای در هریرود رخ داده باشد، از نظر جغرافیایی پیکر آنها باید به سمت مرز ایران می‌آمد که چنین اتفاقی رخ نداده است.
سالانه ۵۰۰ هزار نفر تردد غیرقانونی
اما دو موضوع همچنان در دستور کار هر دو کشور است. دو هفته گذشته هیئتی از ایران برای بررسی حادثه هریرود به کابل رفت و رایزنی‌ها در این مورد را انجام داد. روز گذشته نیز محسن بهاروند، معاون حقوقی وزیر خارجه، با اشاره به آن جلسه به موضوع اتباع غیرقانونی افغانستانی در ایران یادآوری کرد: «تا وقتی با تردد غیرمجاز مهاجران افغانستانی روبه‌رو هستیم با تبعاتی مواجه خواهیم بود». بهاروند در مورد حادثه هریرود، با بیان اینکه طرف افغانستانی مصاحبه‌هایی انجام دادند و مدعی دخالت نیروهای مرزبانی ایران در حادثه رودخانه هریرود شده‌اند، گفت: بر اساس گزارش‌ها، مرزبانی جمهوری اسلامی ایران، دخالتی در این زمینه نداشته است. در سال ۵۰۰ هزار نفر تردد غیرقانونی از سمت مرزهای شرقی به ایران دارند و مرزبانی ایران فقط آنها را دستگیر و در نهایت آنها را اخراج می‌کند.
معاون حقوقی و امور بین‌الملل وزیر امور خارجه در گفت‌وگو با خبرگزاری صداوسیما با تأکید بر حفظ احترام و دوستی با کشور همسایه، یادآور شد: ایران مصاحبه‌ها و گزارش‌های طرف مقابل را بررسی و در صورت وجود نکات حقوقی به مراجع قانونی و ذی‌صلاح ارجاع خواهد داد. بهاروند، در ادامه با اشاره به همکاری ایران و افغانستان با هدف جلوگیری از ترددهای غیرمجاز، افزود: متأسفانه در روزهای اخیر نیز در استان یزد، مشکلاتی برای شهروندان افغان رخ داد؛ تا زمانی که با تردد غیرمجاز روبه‌رو باشیم، تبعاتی نیز به همراه خواهد داشت.
یک تهدید رهاشده
اواسط اردیبهشت سال گذشته زمانی که ایران در واکنش به سالگرد خروج آمریکا از برجام دست به کاهش تعهدات برجامی می‌زد، در مورد احتمال آزادکردن مسیرها برای رفتن پناه‌جویان افغانستانی به کشورهای دیگر سخنانی گفت. عباس عراقچی، معاون سیاسی وزیر خارجه ایران، در نشست مطبوعاتی از آمار بالای پناه‌جویان افغانستانی در ایران و هزینه‌هایشان گفت و اینکه ایران چنین هزینه‌هایی را تقبل کرده، ولی در صورتی که نتواند به دلیل تحریم نفت بفروشد، مجبور است در این میزبانی تجدیدنظر کند. عراقچی آن زمان توضیح داد که «هم‌اکنون بیش از سه میلیون افغانستانی در ایران هستند که دو میلیون فرصت شغلی را اشغال کرده‌اند و سالانه سه تا پنج میلیارد یورو از ایران خارج می‌کنند. هم‌اکنون ۴۶۸ هزار دانش‌آموز افغان رایگان در مدارس ایران تحصیل می‌کنند؛ درحالی‌که هرکدامشان سالانه ۶۰۰ یورو هزینه دارند. هم‌اکنون ۲۳ هزار دانشجوی افغان در دانشگاه‌های ایران مشغول به تحصیل هستند؛ درحالی‌که سالانه ۱۵ هزار یورو برای هرکدام از آنها هزینه می‌شود. آوارگان درمجموع هشت میلیارد دلار برای کشورمان هزینه دارند. اگر تحریم‌ها اثر کند و فروش نفتمان به صفر برسد، جمهوری اسلامی ایران مجبور است سیاست ویژه‌ای را برای اقتصاد خود در نظر بگیرد و ممکن است نتوانیم به این شکل ادامه دهیم و از برادران و خواهران افغانستانی‌مان بخواهیم ایران را ترک کنند».

موضوع هریرود هنوز کاملا تعیین‌تکلیف نشده، وقوع حادثه برای گروه دیگری افغانستانی در یزد، بار دیگر موضوع پناه‌جویان غیرقانونی این کشور در ایران را پررنگ کرده است.هفته گذشته خودروی حامل پناه‌جویان غیرقانونی افغانستانی در استان یزد که به اخطار پلیس توجه نکرد و به دلیل شلیک به لاستیک و ادامه مسیر دچار حریق شد، مسئله جدید دو کشور شده است. سفیر افغانستان در ایران برای عیادت پناه‌جویان آسیب‌دیده به یزد رفته و گفت که مسئولان استانداری قول داده‌اند که مسببان حادثه را مجازات می‌کنند. او البته تأکید کرده که عامل این حادثه قاچاقچیان و راننده خودرو هستند.به گزارش ایلنا به نقل از وزارت خارجه افغانستان، این وزارتخانه اعلام کرده که در سفر عبدالغفور لیوال، سفیر افغانستان در ایران، به استان یزد و دیدار با مقام‌های محلی این استان، مقام‌های یزد این اطمینان را داده‌اند که عاملان حادثه آتش‌سوزی خودرو، مورد پیگرد قانونی از سوی نهادهای عدلی ‌و قضائی ایران قرار خواهند گرفت.فرماندهی نیروی انتظامی استان یزد در مورد حادثه یزد توضیح داده که «مأموران نیروی انتظامی با استفاده از علائم هشدار به چند دستگاه خودروی مشکوک دستور ایست دادند که موفق به متوقف‌کردن سه دستگاه خودرو و دستگیری تعدادی اتباع بیگانه غیرمجاز و کشف مقداری مواد مخدر شدند. از بین این خودروها یک دستگاه خودرو به فرمان ایست پلیس و صدای تیر هوایی توجهی نکرده و با استفاده از سیستم دودزا و احتراق با سرعت زیاد متواری شد که با وجود پنچری لاستیک، خودرو بیش از هشت کیلومتر ادامه مسیر داده و به علت داغ‌شدن رینگ‌ها بر اثر اصطکاک، استفاده از سیستم احتراق و دودزا و آتش‌گرفتن جلوی خودرو و ناتوانی راننده در کنترل وسیله نقلیه، خودرو از جاده منحرف شد و به گاردریل وسط جاده برخورد کرد. در این حادثه سه نفر از اتباع غیرمجاز که در صندوق عقب بودند بر اثر آتش‌سوزی در دم فوت کرده و هشت نفر نیز به بیمارستان منتقل شدند که از این تعداد چهار نفر به صورت سرپایی درمان و از بیمارستان ترخیص شدند. همچنین راننده خودرو به همراه چند نفر از اتباع غیرمجاز متواری شدند که دستگیری آنها در دستور کار پلیس قرار گرفته است».
پلیس ایران به قاچاقچیان شلیک می‌کند
سیدرسول موسوی، مدیرکل غرب آسیا در وزارت خارجه، در واکنش به این حادثه در توییتی نوشت: «اجازه دهید با کلمات بازی نکنیم. پلیس ایران به قاچاقچیان شلیک می‌کند. چه قاچاقچی مواد مخدر باشد چه قاچاقچی انسان، اگر به اخطار پلیس توجه نشود. حمل ١٣ نفر در یک خودرو ٤ نفره (٣ نفر در صندوق عقب) اگر قاچاق نیست چه هست؟».
ماه گذشته نیز وقوع حادثه‌ای در منطقه مرزی ایران و افغانستان در رودخانه هریرود، بار دیگر نگرانی در مورد مناسبات دو همسایه را پررنگ کرد؛ پناه‌جویانی که به طور غیرقانونی راهی ایران شده بودند و گفته شده با ممانعت مرزبانی مجبور به گذشت از مسیر هریرود شده و به دنبال این اتفاق غرق شده‌اند.
البته مرزبانی وقوع حادثه در آن دوره زمانی را تکذیب می‌کند و مستندات دیگری نیز مبنی‌بر خلاف‌بودن این ادعا مطرح شده است. از جمله اینکه دستیار وزیر خارجه ایران در امور آسیای غربی دو هفته گذشته در گفت‌وگو با «شرق» تأکید کرد که اگر چنین حادثه‌ای در هریرود رخ داده باشد، از نظر جغرافیایی پیکر آنها باید به سمت مرز ایران می‌آمد که چنین اتفاقی رخ نداده است.
سالانه ۵۰۰ هزار نفر تردد غیرقانونی
اما دو موضوع همچنان در دستور کار هر دو کشور است. دو هفته گذشته هیئتی از ایران برای بررسی حادثه هریرود به کابل رفت و رایزنی‌ها در این مورد را انجام داد. روز گذشته نیز محسن بهاروند، معاون حقوقی وزیر خارجه، با اشاره به آن جلسه به موضوع اتباع غیرقانونی افغانستانی در ایران یادآوری کرد: «تا وقتی با تردد غیرمجاز مهاجران افغانستانی روبه‌رو هستیم با تبعاتی مواجه خواهیم بود». بهاروند در مورد حادثه هریرود، با بیان اینکه طرف افغانستانی مصاحبه‌هایی انجام دادند و مدعی دخالت نیروهای مرزبانی ایران در حادثه رودخانه هریرود شده‌اند، گفت: بر اساس گزارش‌ها، مرزبانی جمهوری اسلامی ایران، دخالتی در این زمینه نداشته است. در سال ۵۰۰ هزار نفر تردد غیرقانونی از سمت مرزهای شرقی به ایران دارند و مرزبانی ایران فقط آنها را دستگیر و در نهایت آنها را اخراج می‌کند.
معاون حقوقی و امور بین‌الملل وزیر امور خارجه در گفت‌وگو با خبرگزاری صداوسیما با تأکید بر حفظ احترام و دوستی با کشور همسایه، یادآور شد: ایران مصاحبه‌ها و گزارش‌های طرف مقابل را بررسی و در صورت وجود نکات حقوقی به مراجع قانونی و ذی‌صلاح ارجاع خواهد داد. بهاروند، در ادامه با اشاره به همکاری ایران و افغانستان با هدف جلوگیری از ترددهای غیرمجاز، افزود: متأسفانه در روزهای اخیر نیز در استان یزد، مشکلاتی برای شهروندان افغان رخ داد؛ تا زمانی که با تردد غیرمجاز روبه‌رو باشیم، تبعاتی نیز به همراه خواهد داشت.
یک تهدید رهاشده
اواسط اردیبهشت سال گذشته زمانی که ایران در واکنش به سالگرد خروج آمریکا از برجام دست به کاهش تعهدات برجامی می‌زد، در مورد احتمال آزادکردن مسیرها برای رفتن پناه‌جویان افغانستانی به کشورهای دیگر سخنانی گفت. عباس عراقچی، معاون سیاسی وزیر خارجه ایران، در نشست مطبوعاتی از آمار بالای پناه‌جویان افغانستانی در ایران و هزینه‌هایشان گفت و اینکه ایران چنین هزینه‌هایی را تقبل کرده، ولی در صورتی که نتواند به دلیل تحریم نفت بفروشد، مجبور است در این میزبانی تجدیدنظر کند. عراقچی آن زمان توضیح داد که «هم‌اکنون بیش از سه میلیون افغانستانی در ایران هستند که دو میلیون فرصت شغلی را اشغال کرده‌اند و سالانه سه تا پنج میلیارد یورو از ایران خارج می‌کنند. هم‌اکنون ۴۶۸ هزار دانش‌آموز افغان رایگان در مدارس ایران تحصیل می‌کنند؛ درحالی‌که هرکدامشان سالانه ۶۰۰ یورو هزینه دارند. هم‌اکنون ۲۳ هزار دانشجوی افغان در دانشگاه‌های ایران مشغول به تحصیل هستند؛ درحالی‌که سالانه ۱۵ هزار یورو برای هرکدام از آنها هزینه می‌شود. آوارگان درمجموع هشت میلیارد دلار برای کشورمان هزینه دارند. اگر تحریم‌ها اثر کند و فروش نفتمان به صفر برسد، جمهوری اسلامی ایران مجبور است سیاست ویژه‌ای را برای اقتصاد خود در نظر بگیرد و ممکن است نتوانیم به این شکل ادامه دهیم و از برادران و خواهران افغانستانی‌مان بخواهیم ایران را ترک کنند».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.