لزوم توجه بیشتر به محیطزیست
از حاشیه به متن
کریم ارغندهپور
«محمد» نام دوستی است که کمتر از یکسال است با او آشنا شدهام. دغدغه اصلی او حفظ حیات وحش و بهطور ویژه «یوزپلنگ ایرانی» است. او زندگی علمی و حرفهای خود را وقف این راه کرده است. میداند چه میخواهد و در این راه چنان مصمم است که طعنههای اطرافیان یا دشواریهای قابل درک، او را طی سالیان پرفرازونشیب از هدفش بازنداشته است. چند شب پیش فرصتی دست داد تا در جمعی، بیشتر با او گفتوگو کنیم. به او گفتم بازدید اخیر رییس فیفا از پروژه حمایت از «یوزپلنگ ایرانی» در تهران و جلب حمایت او خیلی ابتکار خوبی بود. تایید میکرد و راضی بود از توجهات خانم ابتکار. طبیعی است که موضوع حمایت از یک حیوان در خطر انقراض و پیچیدگیهایش خیلی بیش از اینهاست. شاید نخستین سوالی که به ذهن برسد این است که وقتی انسانهای واقعا نیازمندی هستند چرا باید برای جانوران وحشی - که ممکن است برای زندگی انسان، نالازم یا بنا بر تعبیری حتی لوکس تلقی شوند - منابع محدودمان را صرف کنیم؟ این پرسش و فرض پیش از آن هر دو وارد نیستند. بشر با افزایش جمعیت و روند رو به رشد صنعتیشدن بهویژه پس از قرن بیستم با دخالتهایی که در طبیعت کرده تاثیرات نامطلوبی در «اکوسیستم»
و چرخه طبیعی حیات گذاشته که این روند ناسالم پیامدهای ناگواری را به زندگی خود او تحمیل کرده است. بسیاری از دانشمندان حدس میزنند پیدایش پارهای بیماریها با منشا شناخته یا ناشناخته جدید به همین دلیل است. توجه باید داشت که انقراضهای طبیعی با انقراضهای مصنوعی متفاوت است. انقراض طبیعی بخشی از روند تکاملی جهان محسوب میشود ولی تاثیر انقراض مصنوعی به خاطر بیتوجهی انسان به طبیعت یا خطرناکتر از آن، دستکاریهای عمدی در طبیعت که میتواند با نیتهای سوداگرانه یا غیر آن باشد معمولا به پیدایش وضعیتی منجر میشود که کیفیت زندگی نوع انسان را برای درازمدت تحتالشعاع قرار میدهد و راه را برای تغییرات ناگزیر و نامطلوب میگشاید. با این فرض حمایت از محیطزیست بهطور کلی و جلوگیری از انقراض یک جانور بهطور خاص، نهتنها لازم که اتفاقا همانطور که حمایت از یک فرد رنجور و بیمار، لازم و مهم است، دغدغه نکاستن از کیفیت زیست سالم و طبیعی نیز مهم و حیاتی است. پیش از این هم نوشتهام و باز تاکید میکنم در مباحث جدید توسعه، امروزه محیطزیست از یک بحث صرفا حاشیهای به متن موضوعات بسیار مهم بشری تبدیل شده است. مثلا آلودگی هوا و آب،
گرمایش زمین یا سوراخشدن لایه ازن مسالهای همهگیر و تاثیرگذار در سرنوشت همه بشر برای نسلهاست. به همین دلیل است که پیمانهای بینالمللی محیطزیستی نظیر «پیمان کیوتو» امروزه در کنار مهمترین توافقهای جهانی مورد بحث قرار میگیرند و دولتهایی که آن را امضا نکرده یا نمیکنند همواره مورد پرسش و چالش و انتقاد قرار دارند. دوستمان «محمد» میگفت در دوران آقای خاتمی تلاشهای مفید و امیدوارکننده محیطزیستی انجام شد ولی این روند در دوره آقای احمدینژاد روند معکوس داشته و ابراز امیدواری میکرد که دوباره با توجه دولت آقای روحانی و شخص خانم ابتکار، امکان توجه و حمایتهای بیشتر پدید آید. محیطزیست البته باید از یک مساله دولتی به موضوعی اجتماعی تبدیل شود. همه ما باید طبیعتمان را دوست داشته باشیم و برای بالابردن جریان زندگی در آن بکوشیم.
«محمد» نام دوستی است که کمتر از یکسال است با او آشنا شدهام. دغدغه اصلی او حفظ حیات وحش و بهطور ویژه «یوزپلنگ ایرانی» است. او زندگی علمی و حرفهای خود را وقف این راه کرده است. میداند چه میخواهد و در این راه چنان مصمم است که طعنههای اطرافیان یا دشواریهای قابل درک، او را طی سالیان پرفرازونشیب از هدفش بازنداشته است. چند شب پیش فرصتی دست داد تا در جمعی، بیشتر با او گفتوگو کنیم. به او گفتم بازدید اخیر رییس فیفا از پروژه حمایت از «یوزپلنگ ایرانی» در تهران و جلب حمایت او خیلی ابتکار خوبی بود. تایید میکرد و راضی بود از توجهات خانم ابتکار. طبیعی است که موضوع حمایت از یک حیوان در خطر انقراض و پیچیدگیهایش خیلی بیش از اینهاست. شاید نخستین سوالی که به ذهن برسد این است که وقتی انسانهای واقعا نیازمندی هستند چرا باید برای جانوران وحشی - که ممکن است برای زندگی انسان، نالازم یا بنا بر تعبیری حتی لوکس تلقی شوند - منابع محدودمان را صرف کنیم؟ این پرسش و فرض پیش از آن هر دو وارد نیستند. بشر با افزایش جمعیت و روند رو به رشد صنعتیشدن بهویژه پس از قرن بیستم با دخالتهایی که در طبیعت کرده تاثیرات نامطلوبی در «اکوسیستم»
و چرخه طبیعی حیات گذاشته که این روند ناسالم پیامدهای ناگواری را به زندگی خود او تحمیل کرده است. بسیاری از دانشمندان حدس میزنند پیدایش پارهای بیماریها با منشا شناخته یا ناشناخته جدید به همین دلیل است. توجه باید داشت که انقراضهای طبیعی با انقراضهای مصنوعی متفاوت است. انقراض طبیعی بخشی از روند تکاملی جهان محسوب میشود ولی تاثیر انقراض مصنوعی به خاطر بیتوجهی انسان به طبیعت یا خطرناکتر از آن، دستکاریهای عمدی در طبیعت که میتواند با نیتهای سوداگرانه یا غیر آن باشد معمولا به پیدایش وضعیتی منجر میشود که کیفیت زندگی نوع انسان را برای درازمدت تحتالشعاع قرار میدهد و راه را برای تغییرات ناگزیر و نامطلوب میگشاید. با این فرض حمایت از محیطزیست بهطور کلی و جلوگیری از انقراض یک جانور بهطور خاص، نهتنها لازم که اتفاقا همانطور که حمایت از یک فرد رنجور و بیمار، لازم و مهم است، دغدغه نکاستن از کیفیت زیست سالم و طبیعی نیز مهم و حیاتی است. پیش از این هم نوشتهام و باز تاکید میکنم در مباحث جدید توسعه، امروزه محیطزیست از یک بحث صرفا حاشیهای به متن موضوعات بسیار مهم بشری تبدیل شده است. مثلا آلودگی هوا و آب،
گرمایش زمین یا سوراخشدن لایه ازن مسالهای همهگیر و تاثیرگذار در سرنوشت همه بشر برای نسلهاست. به همین دلیل است که پیمانهای بینالمللی محیطزیستی نظیر «پیمان کیوتو» امروزه در کنار مهمترین توافقهای جهانی مورد بحث قرار میگیرند و دولتهایی که آن را امضا نکرده یا نمیکنند همواره مورد پرسش و چالش و انتقاد قرار دارند. دوستمان «محمد» میگفت در دوران آقای خاتمی تلاشهای مفید و امیدوارکننده محیطزیستی انجام شد ولی این روند در دوره آقای احمدینژاد روند معکوس داشته و ابراز امیدواری میکرد که دوباره با توجه دولت آقای روحانی و شخص خانم ابتکار، امکان توجه و حمایتهای بیشتر پدید آید. محیطزیست البته باید از یک مساله دولتی به موضوعی اجتماعی تبدیل شود. همه ما باید طبیعتمان را دوست داشته باشیم و برای بالابردن جریان زندگی در آن بکوشیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.