|

آموزش خلاق و پذیرش فناوری آموزشی

مسعود کریمی . معلم

به نظر می‌رسد تغییر و تحولات در حوزه فناوری و تکنولوژی در دنیا امری تصادفی نیست. در حقیقت فناوری‌های نوین طوری طراحی شده‌اند که بتوانند در یک بازه زمانی بسیار طولانی و حتی در یک بازه زمانی نامتناهی یا نامشخص مانند عمر انسان به کمک انسان بیایند تا به انسان خدمات برسانند.
اساسا فلسفه شکل‌گیری فناوری تصادفی یا امری که دارای بنیان خاصی نباشد، نیست لذا به نظر می‌رسد زیرساخت عمده‌‌ای در زندگی انسان تعریف شده و وقتی این‌گونه تکنولوژی‌های آموزشی تعریف می‌شوند، ابعاد مختلفی به خودشان می‌گیرند. این ابعاد مختلف می‌توانند ابعاد زندگی انسان را چه در حوزه اجتماع و اقتصاد و چه در حوزه سیاست و محیط زیست تحت تأثیر قرار داده یا حتی تغییر دهند.
قطعا یکی از اساسی‌ترین حوزه‌های اجتماعی برای انسان آموزش است و ما در حوزه آموزش با انواع و اقسام پدیده‌های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و محیطی مواجهیم. این نه تنها می‌تواند در کشور ما بلکه در همه دنیا تعریف شود زیرا حوزه آموزش حوزه‌‌ای است که رویکردش به سمت آینده است و همیشه در کل دنیا حوزه آموزش به عنوان حوزه‌‌ای که نگاهش به سمت تحولات و نیازهای آینده بشر است، منعطف است لذا برنامه‌های آموزشی هم به همین سمت می‌رود و به سمت آینده‌پژوهی و آینده‌نگری می‌رویم و خیلی جالب است که دقیقا این با ذات فناوری مطابقت دارد زیرا این ذات بر این است که بر اساس نیازهای آینده انسان طراحی ‌شود و خیلی از مواردی که ما احساس می‌کنیم الان نیازی به آنها نیست، توسط آینده‌پژوهان و در بخش تکنولوژی برای آینده انسان دیده می‌شود تا وقتی انسان به آن جایگاه می‌رسد، بتواند از آن خدمات استفاده کند.
لذا پیوستگی بسیار خاصی بین فناوری و آموزش به وجود آمده است؛ از نگاه فیلسوفانه به اساس آموزش یا اساس تکنولوژی و فناوری و حتی در جاهایی می‌توان گفت پدیده فناوری بر پدیده آموزش چیرگی پیدا کرده است.
ما بر اساس آنچه به دنبال فناوری هستیم آموزش را لمس می‌کنیم و حتی فناوری این‌طور سیطره خودش را بر آموزش پوشش داده که حتی فناوری در هسته مرکزی آموزش قرار دارد و بسیاری از برنامه‌ریزان آموزشی معتقدند فناوری آموزشی صرفا ابزاری است که می‌شود آموزش را تسهیل کرد یا به آموزش دامن زد یا ابعاد آموزش را توسعه داد و شاید درست هم باشد و این در مرحله اول دید نسبت به فناوری بسیار منطقی است اما باید این را از نظرها دور ندانست که اساسا فناوری می‌تواند کالبد آموزش را به‌هم بریزد و آموزش نوینی را مبتنی بر خودش به وجود بیاورد که اگر نباشد آن آموزش هم نخواهد بود.
لذا به لحاظ منطقی این‌طور نیست که آموزش درون خودش جایگاهی برای فناوری در نظر گرفته است، بلکه می‌توان این‌گونه استنباط کرد که فناوری‌های نوین آن‌قدر جذابیت‌های محیطی و بزرگی و فراخی فلسفی منطقی دارند که اساسا مردمی جذب آن می‌شوند که در قبال این جذب آموزش می‌بینند و اهمیت فناوری‌های نوین بر اساس این توضیحات کاملا روشن است و ما باید برنامه‌های درسی و محتوایی کتاب‌های آموزشی و حتی روش‌های تدریس در کلاس‌های درس و کالبدهای آموزشی را متأثر از فناوری کنیم زیرا فناوری می‌تواند بر جذابیت‌ها در آموزش بیفزاید.
به نظر می‌رسد تغییر و تحولات در حوزه فناوری و تکنولوژی در دنیا امری تصادفی نیست. در حقیقت فناوری‌های نوین طوری طراحی شده‌اند که بتوانند در یک بازه زمانی بسیار طولانی و حتی در یک بازه زمانی نامتناهی یا نامشخص مانند عمر انسان به کمک انسان بیایند تا به انسان خدمات برسانند.
اساسا فلسفه شکل‌گیری فناوری تصادفی یا امری که دارای بنیان خاصی نباشد، نیست لذا به نظر می‌رسد زیرساخت عمده‌‌ای در زندگی انسان تعریف شده و وقتی این‌گونه تکنولوژی‌های آموزشی تعریف می‌شوند، ابعاد مختلفی به خودشان می‌گیرند. این ابعاد مختلف می‌توانند ابعاد زندگی انسان را چه در حوزه اجتماع و اقتصاد و چه در حوزه سیاست و محیط زیست تحت تأثیر قرار داده یا حتی تغییر دهند.
قطعا یکی از اساسی‌ترین حوزه‌های اجتماعی برای انسان آموزش است و ما در حوزه آموزش با انواع و اقسام پدیده‌های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و محیطی مواجهیم. این نه تنها می‌تواند در کشور ما بلکه در همه دنیا تعریف شود زیرا حوزه آموزش حوزه‌‌ای است که رویکردش به سمت آینده است و همیشه در کل دنیا حوزه آموزش به عنوان حوزه‌‌ای که نگاهش به سمت تحولات و نیازهای آینده بشر است، منعطف است لذا برنامه‌های آموزشی هم به همین سمت می‌رود و به سمت آینده‌پژوهی و آینده‌نگری می‌رویم و خیلی جالب است که دقیقا این با ذات فناوری مطابقت دارد زیرا این ذات بر این است که بر اساس نیازهای آینده انسان طراحی ‌شود و خیلی از مواردی که ما احساس می‌کنیم الان نیازی به آنها نیست، توسط آینده‌پژوهان و در بخش تکنولوژی برای آینده انسان دیده می‌شود تا وقتی انسان به آن جایگاه می‌رسد، بتواند از آن خدمات استفاده کند.
لذا پیوستگی بسیار خاصی بین فناوری و آموزش به وجود آمده است؛ از نگاه فیلسوفانه به اساس آموزش یا اساس تکنولوژی و فناوری و حتی در جاهایی می‌توان گفت پدیده فناوری بر پدیده آموزش چیرگی پیدا کرده است.
ما بر اساس آنچه به دنبال فناوری هستیم آموزش را لمس می‌کنیم و حتی فناوری این‌طور سیطره خودش را بر آموزش پوشش داده که حتی فناوری در هسته مرکزی آموزش قرار دارد و بسیاری از برنامه‌ریزان آموزشی معتقدند فناوری آموزشی صرفا ابزاری است که می‌شود آموزش را تسهیل کرد یا به آموزش دامن زد یا ابعاد آموزش را توسعه داد و شاید درست هم باشد و این در مرحله اول دید نسبت به فناوری بسیار منطقی است اما باید این را از نظرها دور ندانست که اساسا فناوری می‌تواند کالبد آموزش را به‌هم بریزد و آموزش نوینی را مبتنی بر خودش به وجود بیاورد که اگر نباشد آن آموزش هم نخواهد بود.
لذا به لحاظ منطقی این‌طور نیست که آموزش درون خودش جایگاهی برای فناوری در نظر گرفته است، بلکه می‌توان این‌گونه استنباط کرد که فناوری‌های نوین آن‌قدر جذابیت‌های محیطی و بزرگی و فراخی فلسفی منطقی دارند که اساسا مردمی جذب آن می‌شوند که در قبال این جذب آموزش می‌بینند و اهمیت فناوری‌های نوین بر اساس این توضیحات کاملا روشن است و ما باید برنامه‌های درسی و محتوایی کتاب‌های آموزشی و حتی روش‌های تدریس در کلاس‌های درس و کالبدهای آموزشی را متأثر از فناوری کنیم زیرا فناوری می‌تواند بر جذابیت‌ها در آموزش بیفزاید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.