«میوه ممنوعه» از زاویهای دیگر
نگینهای درخشان
مازیار معاونی: استقبال از بازپخش مجموعه تلویزیونی «میوه ممنوعه» 13 سال پس از پخش اول که باز هم در شبهای ماه رمضان اتفاق افتاد، آنچنان گسترده و غیرمنتظره بود که بار دیگر نگاههای بسیاری را متوجه این مجموعه دیدنی و عوامل سازنده آن کرد. از حسن فتحی بهعنوان نفر اول سریال گرفته تا علیرضا نادری که نگارش فیلمنامه کار را برعهده داشته و البته بازیگران مجموعه که نقشآفرینیهای دیدنی اغلب آنها، توفیق «میوه ممنوعه» در این سطح را به دنبال داشت. به بهانه بازپخش این سریال، نگاهی انداختهایم به پیشینه درخشان دو بازیگر شاخص و پیشکسوت این مجموعه یعنی علی نصیریان و گوهر خیراندیش؛ پیشینهای که بیگمان مؤثرترین عامل در خلق دو نقش دشوار «حاج یونس فتوحی» و همسرش «قدسی» توسط این دو بازیگر توانا بوده است.
علی نصیریان: بازیگر توانا و بیبدیل تئاتر، سینما و تلویزیون که بنا به کسوت، تجربیات و نقشآفرینیهای درخشان خود در کنار محمدعلی کشاورز و زندهیادان داوود رشیدی، عزتاله انتظامی و جمشید مشایخی بهعنوان یکی از پنج قله رفیع بازیگری عرصه نمایش ایران شناخته میشود، با پشتوانه پرباری از فعالیت در محافل بزرگ تئاتری مانند جامعه باربد، تئاتر سعدی، هنرستان هنرپیشگی و سرانجام گروه هنر ملی که از او یک بازیگر تمامعیار ساخت، پا به دنیای تصویر گذاشت؛ هرچند فعالیت او در این دوره فقط محدود به بازیگری نبود و با نگارش بیش از 10 نمایشنامه، جایگاه خود در میان نمایشنامهنویسان برجسته را هم تثبیت کرد. استخدام نصیریان در اداره هنرهای نمایشی که با تأسیس تلویزیون خصوصی در اواخر دهه 30 شمسی توأم شده بود، اتفاق فرخندهای بود که زمینه انتقال بیشتر تجارب بینظیر این گوهر درخشان عرصه بازیگری را به دیگر مدیومهای نمایشی فراهم کرد. هرچند مخاطبان سینمای ایران، او را با ایفای نقش «مش اسلام» در ساخته بینظیر داریوش مهرجویی یعنی فیلم «گاو» به جای میآورند؛ ولی پشت آن بازی تحسینآمیز تجارب دو دهه خاک صحنههای مختلف و از پای نایستادن نهفته
بود. پیر دِیر بازیگری از تمام دهههای متولی بازیگری خود نقشهای اثرگذاری را برایمان به یادگار گذاشته است؛ از «تقی» و هالو در «پستچی» و «آقای هالو» گرفته تا نقش فراموشنشدنی «قاضیالقضات» در سریال تاریخی سربداران که نخستین نقش مهم پس از انقلاب نصیریان و یکی از مهمترین دلایل دیدهشدن و جذابیت کار در آن سالهای آزمون و خطای تلویزیون نوپای پس از انقلاب محسوب میشد. نصیریان در این آثار بازه متنوعی از نقشآفرینی از قهرمانان سادهلوح دوستداشتنی تا یک سیاستمدار فرصتطلب و زبانباز و مزور را با استادی هرچه تمامتر خلق کرد. در ادامه شاه نقش «ابوالفتح صحاف» در هزاردستان از راه رسید که نقشی بهشدت متفاوت از نقشآفرینیهای پیشین نصیریان بود و بعد گذشت یک دهه لازم بود تا نبوغ غبطهبرانگیز او در فیلم دیدنی «بوی پیراهن یوسف» در نقش خاطرهانگیز «دایی غفور» بر روی پرده نقرهای دیده شود. تا رمضان سال 86 یعنی زمان پخش سریال مناسبتی «میوه ممنوعه» باز هم کمی بیشتر از یک دهه سپری شد تا علی نصیریان پا به سن گذاشته، در 73سالگی، نقش دشوار و پیچیده «حاج یونس فتوحی» را در مقابل دوربین حسن فتحی بازی کند، نقشی که در کنار نقشهای
او در «سربداران» و «هزاردستان» سهگانه اعجابانگیز این بازیگر بزرگ و تکرارنشدنی را کامل کرد. کاراکتر حاج یونس که بر نگاهی اقتباسگونه از روایت شیخ صنعان منطقالطیر عطار شخصیتپردازی شده بود، از آن نقشهایی بود که بهسختی میتوان دیدهشدن با نقشآفرینی بازیگر دیگری را تصور کرد. درک و فهم بینقص نقش در کنار تسلط مثالزدنی نصیریان بر فیزیک بدن و استفاده بجا از ابزارهای حسی و عاطفی در کنار ماهیت دلنشین قصه، حاج یونس را حتی بیشتر و بالاتر از آن دو نقش دیگر در اذهان مخاطبان بیشمار تلویزیون ماندگار کرد.
گوهر خیراندیش: بازیگر توانمند اهل شیراز که در مدت سه دهه گذشته درخشش در نقشهای ماندگار بسیاری را به نام خود ثبت کرده است. خیراندیش 63ساله که در شبهای رمضان سال جاری، نقش «توران» در سریال محبوب «زیرخاکی» را بازی میکند، 13 سال پیش از این در سریال ایفاکننده نقش قدسی «همسر حاج یونس» در برابر علی نصیریان بزرگ بازی بود. نقش دشوار همسر و مادری که در آستانه ازدستدادن همسر؛ آنهم پس از 40 سال زندگی مشترک قرار میگیرد. او که مانند بسیاری از دیگر بزرگان عرصه بازیگری کار خود را از صحنههای تئاتر آغاز کرده است، در اواسط دهه 60 خورشیدی حضور در مقابل دوربین را برای نخستین بار تجربه کرد و از همان زمان تا به امروز با تکیه بر غریزه ذاتی، دانش آکادمیک و تجارب فراوانش، در طیف گستردهای از نقشها ایفای نقش کرده است. او در «میوه ممنوعه» مانند بسیاری از دیگر نقشهای تلویزیونیاش یک مادر خونگرم و بااحساس را بازآفرینی میکند و اغراق نیست اگر نام او را هم به فهرست بازیگرانی که ایفای نقش مادر از شاخصترین ویژگیهای دوران بازیگریشان بوده است، اضافه کنیم.
مازیار معاونی: استقبال از بازپخش مجموعه تلویزیونی «میوه ممنوعه» 13 سال پس از پخش اول که باز هم در شبهای ماه رمضان اتفاق افتاد، آنچنان گسترده و غیرمنتظره بود که بار دیگر نگاههای بسیاری را متوجه این مجموعه دیدنی و عوامل سازنده آن کرد. از حسن فتحی بهعنوان نفر اول سریال گرفته تا علیرضا نادری که نگارش فیلمنامه کار را برعهده داشته و البته بازیگران مجموعه که نقشآفرینیهای دیدنی اغلب آنها، توفیق «میوه ممنوعه» در این سطح را به دنبال داشت. به بهانه بازپخش این سریال، نگاهی انداختهایم به پیشینه درخشان دو بازیگر شاخص و پیشکسوت این مجموعه یعنی علی نصیریان و گوهر خیراندیش؛ پیشینهای که بیگمان مؤثرترین عامل در خلق دو نقش دشوار «حاج یونس فتوحی» و همسرش «قدسی» توسط این دو بازیگر توانا بوده است.
علی نصیریان: بازیگر توانا و بیبدیل تئاتر، سینما و تلویزیون که بنا به کسوت، تجربیات و نقشآفرینیهای درخشان خود در کنار محمدعلی کشاورز و زندهیادان داوود رشیدی، عزتاله انتظامی و جمشید مشایخی بهعنوان یکی از پنج قله رفیع بازیگری عرصه نمایش ایران شناخته میشود، با پشتوانه پرباری از فعالیت در محافل بزرگ تئاتری مانند جامعه باربد، تئاتر سعدی، هنرستان هنرپیشگی و سرانجام گروه هنر ملی که از او یک بازیگر تمامعیار ساخت، پا به دنیای تصویر گذاشت؛ هرچند فعالیت او در این دوره فقط محدود به بازیگری نبود و با نگارش بیش از 10 نمایشنامه، جایگاه خود در میان نمایشنامهنویسان برجسته را هم تثبیت کرد. استخدام نصیریان در اداره هنرهای نمایشی که با تأسیس تلویزیون خصوصی در اواخر دهه 30 شمسی توأم شده بود، اتفاق فرخندهای بود که زمینه انتقال بیشتر تجارب بینظیر این گوهر درخشان عرصه بازیگری را به دیگر مدیومهای نمایشی فراهم کرد. هرچند مخاطبان سینمای ایران، او را با ایفای نقش «مش اسلام» در ساخته بینظیر داریوش مهرجویی یعنی فیلم «گاو» به جای میآورند؛ ولی پشت آن بازی تحسینآمیز تجارب دو دهه خاک صحنههای مختلف و از پای نایستادن نهفته
بود. پیر دِیر بازیگری از تمام دهههای متولی بازیگری خود نقشهای اثرگذاری را برایمان به یادگار گذاشته است؛ از «تقی» و هالو در «پستچی» و «آقای هالو» گرفته تا نقش فراموشنشدنی «قاضیالقضات» در سریال تاریخی سربداران که نخستین نقش مهم پس از انقلاب نصیریان و یکی از مهمترین دلایل دیدهشدن و جذابیت کار در آن سالهای آزمون و خطای تلویزیون نوپای پس از انقلاب محسوب میشد. نصیریان در این آثار بازه متنوعی از نقشآفرینی از قهرمانان سادهلوح دوستداشتنی تا یک سیاستمدار فرصتطلب و زبانباز و مزور را با استادی هرچه تمامتر خلق کرد. در ادامه شاه نقش «ابوالفتح صحاف» در هزاردستان از راه رسید که نقشی بهشدت متفاوت از نقشآفرینیهای پیشین نصیریان بود و بعد گذشت یک دهه لازم بود تا نبوغ غبطهبرانگیز او در فیلم دیدنی «بوی پیراهن یوسف» در نقش خاطرهانگیز «دایی غفور» بر روی پرده نقرهای دیده شود. تا رمضان سال 86 یعنی زمان پخش سریال مناسبتی «میوه ممنوعه» باز هم کمی بیشتر از یک دهه سپری شد تا علی نصیریان پا به سن گذاشته، در 73سالگی، نقش دشوار و پیچیده «حاج یونس فتوحی» را در مقابل دوربین حسن فتحی بازی کند، نقشی که در کنار نقشهای
او در «سربداران» و «هزاردستان» سهگانه اعجابانگیز این بازیگر بزرگ و تکرارنشدنی را کامل کرد. کاراکتر حاج یونس که بر نگاهی اقتباسگونه از روایت شیخ صنعان منطقالطیر عطار شخصیتپردازی شده بود، از آن نقشهایی بود که بهسختی میتوان دیدهشدن با نقشآفرینی بازیگر دیگری را تصور کرد. درک و فهم بینقص نقش در کنار تسلط مثالزدنی نصیریان بر فیزیک بدن و استفاده بجا از ابزارهای حسی و عاطفی در کنار ماهیت دلنشین قصه، حاج یونس را حتی بیشتر و بالاتر از آن دو نقش دیگر در اذهان مخاطبان بیشمار تلویزیون ماندگار کرد.
گوهر خیراندیش: بازیگر توانمند اهل شیراز که در مدت سه دهه گذشته درخشش در نقشهای ماندگار بسیاری را به نام خود ثبت کرده است. خیراندیش 63ساله که در شبهای رمضان سال جاری، نقش «توران» در سریال محبوب «زیرخاکی» را بازی میکند، 13 سال پیش از این در سریال ایفاکننده نقش قدسی «همسر حاج یونس» در برابر علی نصیریان بزرگ بازی بود. نقش دشوار همسر و مادری که در آستانه ازدستدادن همسر؛ آنهم پس از 40 سال زندگی مشترک قرار میگیرد. او که مانند بسیاری از دیگر بزرگان عرصه بازیگری کار خود را از صحنههای تئاتر آغاز کرده است، در اواسط دهه 60 خورشیدی حضور در مقابل دوربین را برای نخستین بار تجربه کرد و از همان زمان تا به امروز با تکیه بر غریزه ذاتی، دانش آکادمیک و تجارب فراوانش، در طیف گستردهای از نقشها ایفای نقش کرده است. او در «میوه ممنوعه» مانند بسیاری از دیگر نقشهای تلویزیونیاش یک مادر خونگرم و بااحساس را بازآفرینی میکند و اغراق نیست اگر نام او را هم به فهرست بازیگرانی که ایفای نقش مادر از شاخصترین ویژگیهای دوران بازیگریشان بوده است، اضافه کنیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.