آینده بانکداری و تأمین مالی(1)
محمدهادی موقعی-دبیر انجمن لیزینگ
داد سخن از اقتصاد بعد از کرونا فراوان و گوشها از پیشبینیهای گوناگون آکنده است؛ اما برخی از این پیشبینیها بر بنیاد تغییرات زیستمحیطی و زندگی در دوران تعامل دوستدارانه با اشیا و طبیعت و استفاده بهینه از مواد قرار خواهند گرفت و اینجاست که با رخدادهایی در آینده روبهرو خواهیم شد که به ناچار باید در باور ما بنشینند.
از جمله کسبوکارهایی که در اقتصاد بعد از کرونا دچار دگردیسی میشوند، تأمینکنندگان مالی، شرکتهای مالی، لیزینگها، بانکها و به عبارتی دیگر واسطهگران وجوه و عرضهکنندگان مدلهای تأمین مالی خواهند بود.
استراتژی بانکها و تأمینکنندگان مالی بر اساس استراتژی شرکتهای نوآور و طرفدار محیط زیست طراحی خواهند شد. شاید این باور اندکی سخت باشد، ولی گسترهای بسیار پهناور از گرایش به «کاهش چشمگیر ضایعات» در سراسر تولید و مصرف چیره خواهد شد. چاشنی دیگری نیز به این اندیشه اضافه خواهد شد و آن انگیزههای قوی برای جبران کاهش تولید در دوران کروناست.
مشتریان آینده اخلاقمدار خواهند بود و سبک زندگی و گرایشهای خود را بر این اخلاقمداری پایهریزی میکنند. تولیدکنندگان و ارائهکنندگان خدمات نیز دنبالهرو این اخلاقمداریاند و بانکها و شرکتهای مالی نیز به همین سوگیری خواهند پیوست. پس بزرگترین چالش جدید برای اقتصاد جهانی بعد از کرونا روبهروشدن با مصرفکنندگان اخلاقمدار است. ساختار اخلاقمداری مصرفکنندگان بر پایه پایداری زیستمحیطی و تندرستی انسانهاست تا نیازهای شخصی و مادی.
شاید از چگونگی تغییر شکل نظامهای تأمین مالی و بانکی در این رویکرد نوین شگفتزده شوید؛ ولی شتاب نکنید تا به جنبههایی از این پوستاندازی بپردازیم.
جنبه اول: اکوسیستم اقتصادی جدید
یک اکوسیستم اقتصادی جدید برای پاسخ به رویکرد اخلاقمدارانه مشتریان شکل خواهد گرفت. محورهای استراتژی این رویارویی عبارتاند از: تولید محصولات پایدار، بهحداقلرساندن ضایعات و بازیافت گسترده و نوآورانه و افزایش استفاده دوباره در حلقه بین تولید و مصرف. به تکتک واژههای این استراتژی دقت کنید.
جنبه دوم: شکلگیری اقتصاد چرخشی
چرخه اقتصادی باید از استخراج، تولید، مصرف و ضایعات به استخراج و استحصال مواد از بازیافت، تولید، مصرف و مصرف دوباره تغییر شکل دهد. شرکتهای تولیدی، بازرگانی و خدماتی با این تغییر شکل منطبق میشوند و به دنبال آن نظام تأمین مالی چارهای جز این دنبالهروی نخواهد داشت.
جنبه سوم: کسبوکارهای پیروز
بیگمان در صحنههای نبرد اقتصادی آینده شرکتها و کسبوکارهایی پیروز میدان خواهند بود. به نمونههایی از آنها توجه کنید. شرکتهایی که در 10 سال اخیر به اقتصاد چرخشی روی آوردهاند، اولین سرآمدان عرصه رقابت فردا خواهند بود. فناوریهایی که لایههایی را روی گیاه ایجاد میکنند تا عمر آن را قبل از مصرف بیشتر کنند. آن دسته از شرکتهای دیجیتال که تجارت الکترونیک را برای قراردادن مشتریان در اقتصاد چرخشی مورد استفاده قرار خواهند داد، نه روشهای سنتی فعلی. فناوریهایی که صنعت لوپ را توسعه میدهند و همه بستهبندیها را جمعآوری و ضدعفونی کرده و دوباره در چرخه مصرف قرار میدهند. در گذشته شیشههای نوشابه از فروشگاهها جمعآوری میشد و پس از شستوشو و ضدعفونیشدن در خط تولید قرار گرفته و پر میشدند. تدارکات معکوس نیز خواهد آمد و خردهفروشان موجودی راکد و فروشنرفته را از انبارها به تولیدکنندگان ارسال میکنند تا دوباره به چرخه مصرف هدایت شوند و نمونههایی دیگر که رفتهرفته خلق خواهند شد.
جنبه چهارم: خلق مدلهای تأمین مالی جدید برای پشتیبانی کسبوکارهای چرخشی و لوپ
کسبوکارهایی که بر بنیاد تجدیدپذیری قرار گرفتهاند نیاز به مدلها و فرایندهایی جدید در تأمین مالی دارند. بانکها و شرکتهای مالی با رویکردها و فرایندهای فعلی در اقتصاد چرخشی و لوپ تقریبا هیچکارهاند؛ مگر با دگردیسی و تحولی نوین.نکته کلیدی در تدوین استراتژیهای آینده بانکها و شرکتهای مالی در یک تعارض نهفته است و آن چیزی نیست جز شکاف میان تمایزات مصرف منابع و کالاها با رشد اقتصادی بنگاهها و کسبوکارها. یعنی بانکها شاید نتوانند بین رویکرد اخلاقمدارانه مشتریان و پاسخ اخلاقمدارانه بنگاهها از یک طرف و رشد اقتصادی و گردش جریانات نقدی از طرف دیگر در مدلهای اعتبارسنجی خود ارتباط برقرار کنند.
ادامه دارد...
داد سخن از اقتصاد بعد از کرونا فراوان و گوشها از پیشبینیهای گوناگون آکنده است؛ اما برخی از این پیشبینیها بر بنیاد تغییرات زیستمحیطی و زندگی در دوران تعامل دوستدارانه با اشیا و طبیعت و استفاده بهینه از مواد قرار خواهند گرفت و اینجاست که با رخدادهایی در آینده روبهرو خواهیم شد که به ناچار باید در باور ما بنشینند.
از جمله کسبوکارهایی که در اقتصاد بعد از کرونا دچار دگردیسی میشوند، تأمینکنندگان مالی، شرکتهای مالی، لیزینگها، بانکها و به عبارتی دیگر واسطهگران وجوه و عرضهکنندگان مدلهای تأمین مالی خواهند بود.
استراتژی بانکها و تأمینکنندگان مالی بر اساس استراتژی شرکتهای نوآور و طرفدار محیط زیست طراحی خواهند شد. شاید این باور اندکی سخت باشد، ولی گسترهای بسیار پهناور از گرایش به «کاهش چشمگیر ضایعات» در سراسر تولید و مصرف چیره خواهد شد. چاشنی دیگری نیز به این اندیشه اضافه خواهد شد و آن انگیزههای قوی برای جبران کاهش تولید در دوران کروناست.
مشتریان آینده اخلاقمدار خواهند بود و سبک زندگی و گرایشهای خود را بر این اخلاقمداری پایهریزی میکنند. تولیدکنندگان و ارائهکنندگان خدمات نیز دنبالهرو این اخلاقمداریاند و بانکها و شرکتهای مالی نیز به همین سوگیری خواهند پیوست. پس بزرگترین چالش جدید برای اقتصاد جهانی بعد از کرونا روبهروشدن با مصرفکنندگان اخلاقمدار است. ساختار اخلاقمداری مصرفکنندگان بر پایه پایداری زیستمحیطی و تندرستی انسانهاست تا نیازهای شخصی و مادی.
شاید از چگونگی تغییر شکل نظامهای تأمین مالی و بانکی در این رویکرد نوین شگفتزده شوید؛ ولی شتاب نکنید تا به جنبههایی از این پوستاندازی بپردازیم.
جنبه اول: اکوسیستم اقتصادی جدید
یک اکوسیستم اقتصادی جدید برای پاسخ به رویکرد اخلاقمدارانه مشتریان شکل خواهد گرفت. محورهای استراتژی این رویارویی عبارتاند از: تولید محصولات پایدار، بهحداقلرساندن ضایعات و بازیافت گسترده و نوآورانه و افزایش استفاده دوباره در حلقه بین تولید و مصرف. به تکتک واژههای این استراتژی دقت کنید.
جنبه دوم: شکلگیری اقتصاد چرخشی
چرخه اقتصادی باید از استخراج، تولید، مصرف و ضایعات به استخراج و استحصال مواد از بازیافت، تولید، مصرف و مصرف دوباره تغییر شکل دهد. شرکتهای تولیدی، بازرگانی و خدماتی با این تغییر شکل منطبق میشوند و به دنبال آن نظام تأمین مالی چارهای جز این دنبالهروی نخواهد داشت.
جنبه سوم: کسبوکارهای پیروز
بیگمان در صحنههای نبرد اقتصادی آینده شرکتها و کسبوکارهایی پیروز میدان خواهند بود. به نمونههایی از آنها توجه کنید. شرکتهایی که در 10 سال اخیر به اقتصاد چرخشی روی آوردهاند، اولین سرآمدان عرصه رقابت فردا خواهند بود. فناوریهایی که لایههایی را روی گیاه ایجاد میکنند تا عمر آن را قبل از مصرف بیشتر کنند. آن دسته از شرکتهای دیجیتال که تجارت الکترونیک را برای قراردادن مشتریان در اقتصاد چرخشی مورد استفاده قرار خواهند داد، نه روشهای سنتی فعلی. فناوریهایی که صنعت لوپ را توسعه میدهند و همه بستهبندیها را جمعآوری و ضدعفونی کرده و دوباره در چرخه مصرف قرار میدهند. در گذشته شیشههای نوشابه از فروشگاهها جمعآوری میشد و پس از شستوشو و ضدعفونیشدن در خط تولید قرار گرفته و پر میشدند. تدارکات معکوس نیز خواهد آمد و خردهفروشان موجودی راکد و فروشنرفته را از انبارها به تولیدکنندگان ارسال میکنند تا دوباره به چرخه مصرف هدایت شوند و نمونههایی دیگر که رفتهرفته خلق خواهند شد.
جنبه چهارم: خلق مدلهای تأمین مالی جدید برای پشتیبانی کسبوکارهای چرخشی و لوپ
کسبوکارهایی که بر بنیاد تجدیدپذیری قرار گرفتهاند نیاز به مدلها و فرایندهایی جدید در تأمین مالی دارند. بانکها و شرکتهای مالی با رویکردها و فرایندهای فعلی در اقتصاد چرخشی و لوپ تقریبا هیچکارهاند؛ مگر با دگردیسی و تحولی نوین.نکته کلیدی در تدوین استراتژیهای آینده بانکها و شرکتهای مالی در یک تعارض نهفته است و آن چیزی نیست جز شکاف میان تمایزات مصرف منابع و کالاها با رشد اقتصادی بنگاهها و کسبوکارها. یعنی بانکها شاید نتوانند بین رویکرد اخلاقمدارانه مشتریان و پاسخ اخلاقمدارانه بنگاهها از یک طرف و رشد اقتصادی و گردش جریانات نقدی از طرف دیگر در مدلهای اعتبارسنجی خود ارتباط برقرار کنند.
ادامه دارد...
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.