|

شایعه در دو پرده

شرق: «غریبه‌ای در شهر» و «آى بى‌کلاه، آى با کلاه» نوشته غلامحسین ساعدی، دو کتابی است که چندی پیش در مجموعه آثارِ این نویسنده و نمایشنامه‌نویس مطرحِ معاصر برای بار پنجم بازنشر شد. ابتدای کتاب سخنی از ناشرِ آثار ساعدی آمده است با امضای علیرضا رئیس‌دانایی، مدیر انتشارات نگاه که در آن یادی از علیرضا اسپهبد، از دوستداران و دوستان غلامحسین ساعدی شده که همیشه دلتنگ از پراکندگی چاپ و نشر آثار ساعدی بوده و باورش این بوده که تمام آثار نویسندگانی همانند او باید نزد یک ناشر و با قالب و هویت مشخص چاپ شود. از این‌رو باب گفت‌وگو را با دکتر علی‌اکبر ساعدی و همسرشان خانم فیروزه جوادی گشوده تا تمام آثار ساعدی با یونیفرم وحروف‌نگاری همسان منتشر شود که در این سال‌ها این مجموعه در قالب و یونیفورم یکسانی در نشر نگاه منتشر شده و بارها بازنشر شده‌اند.
«غریبه‌ای در شهر» داستان بلندی است که روزگارِ مشروطه‌طلبان و تلاش روس‌های تزاری و زیردستان آنها، برای خاموش‌کردن قیام مشروطه را روایت می‌کند. ماجرا در شهر تبریز اتفاق می‌افتد، در زمانی که گویا «ستارخان» از دنیا رفته است و شایعه‌ای به گوش می‌رسید که عمویش «امامقلی» بنا دارد به شهر قشون‌کشی کند و روس‌ها در‌به‌در دنبال او می‌گردند. حقیقتِ ماجرا اما این است که امامقلی اصلا وجود خارجی ندارد و سردمداران نهضت برای حفظ روحیه مردم و طرفداران نهضت این شایعه را راه انداخته‌اند. ماجرا به همین جا ختم نمی‌شود و امامقلی به‌نوعی در غریبه‌ای تجسد پیدا می‌کند: همزمان با این اوضاع و احوال است که غریبه‌ای به نام «حیدر» به شهر می‌آید و همه گمان می‌برند که او همان «امامقلی» است که در انتظارش بوده‌اند و از این‌رو سران نهضت می‌کوشند تا از این اتفاق نهایتِ بهره را ببرند و این فاش‌شدنِ این راز را تا جای ممکن به تعویق بیندازند: «ارفع‌الدوله گفت: آخه اون که امامقلی نیست! عبدالله خان با تعجب پرسید: چه‌طور نیس؟ ابراهیم خان گفت: اصلا آدمی به اسم امامقلی وجود نداره، این نقشه‌ای بود که در این انجمن مطرح شد تا مردمو به هیجان بیاره و آماده مبارزه بکنه. یادتون باشه که تا لحظه آخر مبارزه این راز فاش نشه. و ایمان مردمو به امامقلی باید خیلی زیاد تقویت کنیم...».
نمایشنامه «آى بى‌کلاه، آى با کلاه» در دو پرده روایت می‌شود: پرده اول با عنوانِ «آی بی‌کلاه»، با هیاهویی در محله‌ای نوساخته در حاشیه شهر آغاز می‌شود: نمایش در محله‌ای نوساز در حاشیه شهر اتفاق می‌افتد. صحنه نمایش هم محوطه‌ای است که در تلاقی چند کوچه قرار گرفته است. طرف راستِ صحنه خانه‌ای است متروک و قدیمی که روبه‌روی آن خانه‌ای نوساز قرار دارد. ولوله‌ای در جان اهالی افتاده است، همه به حضور یک هیولا در ساختمان متروکه‌ای در محله مشکوک شده‌اند. شخصیتِ مرد روی بالکن که گویی اداره امور را در دست دارد، سعی دارد با جلب اعتماد اهالی به آنان بقبولاند که در ساختمان یک هیولا کمین کرده و مترصد است تا همه آنان را نابود کند. با گوش سپردن اهالی به ادعای این مرد، ترس به جانِ آنان می‌افتد. و در انتهای پرده اول است که معلوم می‌شود آن به‌ظاهر هیولا، سایه پیرزنی بوده که عروسکی را بر دوش می‌کشیده است. پرده دومِ نمایشنامه هم با هیاهویی در محله آغاز می‌شود و البته وقایعِ این پرده با اختلاف زمانی از وقایع پرده اول رخ می‌دهد. بار دیگر همان هیاهو در محله برپا شده است، اما این بار اهالی دیگر نمی‌توانند به ادعای بی‌اساس مرد اعتماد کنند. اصرارهای مرد روی بالکن و پیرمرد هم برای اثبات ادعاشان کارگر نمی‌افتد.

شرق: «غریبه‌ای در شهر» و «آى بى‌کلاه، آى با کلاه» نوشته غلامحسین ساعدی، دو کتابی است که چندی پیش در مجموعه آثارِ این نویسنده و نمایشنامه‌نویس مطرحِ معاصر برای بار پنجم بازنشر شد. ابتدای کتاب سخنی از ناشرِ آثار ساعدی آمده است با امضای علیرضا رئیس‌دانایی، مدیر انتشارات نگاه که در آن یادی از علیرضا اسپهبد، از دوستداران و دوستان غلامحسین ساعدی شده که همیشه دلتنگ از پراکندگی چاپ و نشر آثار ساعدی بوده و باورش این بوده که تمام آثار نویسندگانی همانند او باید نزد یک ناشر و با قالب و هویت مشخص چاپ شود. از این‌رو باب گفت‌وگو را با دکتر علی‌اکبر ساعدی و همسرشان خانم فیروزه جوادی گشوده تا تمام آثار ساعدی با یونیفرم وحروف‌نگاری همسان منتشر شود که در این سال‌ها این مجموعه در قالب و یونیفورم یکسانی در نشر نگاه منتشر شده و بارها بازنشر شده‌اند.
«غریبه‌ای در شهر» داستان بلندی است که روزگارِ مشروطه‌طلبان و تلاش روس‌های تزاری و زیردستان آنها، برای خاموش‌کردن قیام مشروطه را روایت می‌کند. ماجرا در شهر تبریز اتفاق می‌افتد، در زمانی که گویا «ستارخان» از دنیا رفته است و شایعه‌ای به گوش می‌رسید که عمویش «امامقلی» بنا دارد به شهر قشون‌کشی کند و روس‌ها در‌به‌در دنبال او می‌گردند. حقیقتِ ماجرا اما این است که امامقلی اصلا وجود خارجی ندارد و سردمداران نهضت برای حفظ روحیه مردم و طرفداران نهضت این شایعه را راه انداخته‌اند. ماجرا به همین جا ختم نمی‌شود و امامقلی به‌نوعی در غریبه‌ای تجسد پیدا می‌کند: همزمان با این اوضاع و احوال است که غریبه‌ای به نام «حیدر» به شهر می‌آید و همه گمان می‌برند که او همان «امامقلی» است که در انتظارش بوده‌اند و از این‌رو سران نهضت می‌کوشند تا از این اتفاق نهایتِ بهره را ببرند و این فاش‌شدنِ این راز را تا جای ممکن به تعویق بیندازند: «ارفع‌الدوله گفت: آخه اون که امامقلی نیست! عبدالله خان با تعجب پرسید: چه‌طور نیس؟ ابراهیم خان گفت: اصلا آدمی به اسم امامقلی وجود نداره، این نقشه‌ای بود که در این انجمن مطرح شد تا مردمو به هیجان بیاره و آماده مبارزه بکنه. یادتون باشه که تا لحظه آخر مبارزه این راز فاش نشه. و ایمان مردمو به امامقلی باید خیلی زیاد تقویت کنیم...».
نمایشنامه «آى بى‌کلاه، آى با کلاه» در دو پرده روایت می‌شود: پرده اول با عنوانِ «آی بی‌کلاه»، با هیاهویی در محله‌ای نوساخته در حاشیه شهر آغاز می‌شود: نمایش در محله‌ای نوساز در حاشیه شهر اتفاق می‌افتد. صحنه نمایش هم محوطه‌ای است که در تلاقی چند کوچه قرار گرفته است. طرف راستِ صحنه خانه‌ای است متروک و قدیمی که روبه‌روی آن خانه‌ای نوساز قرار دارد. ولوله‌ای در جان اهالی افتاده است، همه به حضور یک هیولا در ساختمان متروکه‌ای در محله مشکوک شده‌اند. شخصیتِ مرد روی بالکن که گویی اداره امور را در دست دارد، سعی دارد با جلب اعتماد اهالی به آنان بقبولاند که در ساختمان یک هیولا کمین کرده و مترصد است تا همه آنان را نابود کند. با گوش سپردن اهالی به ادعای این مرد، ترس به جانِ آنان می‌افتد. و در انتهای پرده اول است که معلوم می‌شود آن به‌ظاهر هیولا، سایه پیرزنی بوده که عروسکی را بر دوش می‌کشیده است. پرده دومِ نمایشنامه هم با هیاهویی در محله آغاز می‌شود و البته وقایعِ این پرده با اختلاف زمانی از وقایع پرده اول رخ می‌دهد. بار دیگر همان هیاهو در محله برپا شده است، اما این بار اهالی دیگر نمی‌توانند به ادعای بی‌اساس مرد اعتماد کنند. اصرارهای مرد روی بالکن و پیرمرد هم برای اثبات ادعاشان کارگر نمی‌افتد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.