|

4 معیار برای تغییرات مخاطب پساکرونایی

مجید رضائیان، استاد روزنامه‌نگاری و پژوهشگر ژورنالیسم، به بررسی تأثیرات دوران کرونا بر گسترش فضای ارتباطی و وسایل ارتباطی در آینده می‌پردازد و به شفقنا می‌گوید: اولین مسئله این است که تغییرات مخاطب را مورد توجه قرار دهیم. این تغییرات از چهار زاویه قابل بحث است. نکته اول این است که مخاطب به تناسب آنچه در محیط رخ داده است، تغییر می‌کند و من اسم آن را تلنگری گذاشتم که شبه‌واقعیت‌هایی را کنار می‌زند که تصور می‌کرد واقعیت است و الان مقداری به واقعیت نزدیک‌تر می‌شود. به عبارتی بر اساس نظریه استوارت هال، شبه‌واقعیت‌ها و بازنمایی‌هایی که قبلا صورت گرفته بود الان در حال از دست‌دادن یا تغییر جایگاهشان هستند. یعنی واقعیت سیستم سیاسی، اقتصاد، زندگی جمعی، آنچه در فرهنگ و هنر می‌گذشت و... مخاطب را با یک فضا و محیط جدید مواجه کرده است. بنابراین علاوه بر فاکتور تغییر محیط، روبه‌روشدن مخاطب با واقعیت‌های بیشتر و دوری از شبه‌واقعیت‌ها اتفاق افتاده است. او ادامه می‌دهد: نکته بعدی مسئله‌‌ای است به نام انتظارات. یعنی مخاطب انتظاراتی داشته و با این تغییر محیط، وظایف سیستم سیاسی تغییر پیدا کرده است. به عبارتی سیستم سیاسی همان است ولی در چنین شرایطی مردم در کشورهای مختلف احساس برداشت دیگری از وظایف سیستم سیاسی دارند و انتظاراتشان از خودشان، جامعه و... تغییر کرده است. الان دیگر به سیستم سیاسی، اقتصادی، محیط‌زیستی و... نگاه دیگری دارند. از این به بعد گرمایش زمین شوخی نیست و اگر قبلا تصور می‌کردند برخی از دغدغه‌ها در اجلاس‌های جهانی می‌گذرد، الان تبدیل به مسئله خود مردم شده است. پس انتظارات مخاطب هم عوض شده است و رسانه نمی‌تواند رسانه قبلی باشد. این تغییر به معنای بهتر یا بدتر نیست. یعنی انتظارات مخاطب به صورت افقی و عمومی گسترده‌تر و عمیق‌تر شده است. با این حال، برای آمادگی در دوران پساکرونا رسانه‌ها نیازمند چه ملزوماتی هستند؟ این استاد روزنامه‌نگاری پاسخ می‌دهد: رسانه‌ها از نظر درون‌سازمانی نیازمند این هستند که خود را بازخوانی و وظایف خود را بررسی کنند. قطعا الان رسانه‌های ما از جمله خبرگزاری‌ها، مطبوعات و... باید به طور جدی توجه داشته باشند که نمی‌توانند قواعد و سیستم‌های گذشته را برای مخاطب الان داشته باشند، بلکه باید به تغییرات توجه کنند. باید دید این خبرگزاری‌ها می‌خواهند مثل گذشته همین سرویس‌ها را داشته باشند یا تغییر می‌کنند؟ سبک نگارش مطبوعات، خبرگزاری‌ها و تلویزیون چه تغییری خواهد کرد؟ ما در خبرنویسی، گزارش‌نویسی و... چه تغییراتی خواهیم داشت؟ آیا ممکن است سبک‌های جدید نوشتاری تولید شوند؟ چه سبک‌های جدیدی مناسب این فضا هستند؟ علاوه بر آن، باید دید آیا واقعا مدیریت رسانه همان مدیریت قبلی است؟ آیا ارتباطات و حوزه‌های خبری تغییر نمی‌کنند؟ او تأکید می‌کند: به عقیده من صنعت رسانه و سازمان رسانه از نوع کسب درآمد، پوشش‌دهی به رویدادها، انتخاب سوژه‌ها، پردازش‌ها، فرم‌های نگارشی و... تغییر پیدا خواهد کرد. روزنامه‌نگاری روز به روز متفاوت و متکامل می‌شود. چرا ژانر روزنامه‌نگاری تحلیلی در دنیا مهم است و روز به روز مهم‌تر می‌شود؟ چون تکنولوژی همه چیز را در اختیار شما قرار می‌دهد. یک زمانی اطلاعات بود بعد پیام شد که تولید متن در شبکه‌های اجتماعی توسط خود مخاطب صورت گرفت و خود مخاطب تبدیل به رسانه شد، الان علاوه بر آن می‌گویند دیتاها و بیگ‌دیتا در حال ظهور هستند و اشیا هم داده تولید می‌کنند. در اینجا آنچه باقی می‌ماند روزنامه‌نگاری و خرد است. در جایی باید به پرسش‌های مخاطب جواب داد و این ‌مسئله روزنامه‌نگاری را به سمت پاسخ به پرسش‌های بیشتر می‌کشاند و پرسش‌محوری بیشتر می‌شود چراکه تکنولوژی ارتباطی با همه گسترشش نمی‌تواند به پرسش‌های خردورز بشر پاسخ دهد. بنابراین این ژانرها روز به ‌روز متفاوت‌تر می‌شوند و ژانرهای جدیدی پا به عرصه ظهور خواهند گذاشت.

مجید رضائیان، استاد روزنامه‌نگاری و پژوهشگر ژورنالیسم، به بررسی تأثیرات دوران کرونا بر گسترش فضای ارتباطی و وسایل ارتباطی در آینده می‌پردازد و به شفقنا می‌گوید: اولین مسئله این است که تغییرات مخاطب را مورد توجه قرار دهیم. این تغییرات از چهار زاویه قابل بحث است. نکته اول این است که مخاطب به تناسب آنچه در محیط رخ داده است، تغییر می‌کند و من اسم آن را تلنگری گذاشتم که شبه‌واقعیت‌هایی را کنار می‌زند که تصور می‌کرد واقعیت است و الان مقداری به واقعیت نزدیک‌تر می‌شود. به عبارتی بر اساس نظریه استوارت هال، شبه‌واقعیت‌ها و بازنمایی‌هایی که قبلا صورت گرفته بود الان در حال از دست‌دادن یا تغییر جایگاهشان هستند. یعنی واقعیت سیستم سیاسی، اقتصاد، زندگی جمعی، آنچه در فرهنگ و هنر می‌گذشت و... مخاطب را با یک فضا و محیط جدید مواجه کرده است. بنابراین علاوه بر فاکتور تغییر محیط، روبه‌روشدن مخاطب با واقعیت‌های بیشتر و دوری از شبه‌واقعیت‌ها اتفاق افتاده است. او ادامه می‌دهد: نکته بعدی مسئله‌‌ای است به نام انتظارات. یعنی مخاطب انتظاراتی داشته و با این تغییر محیط، وظایف سیستم سیاسی تغییر پیدا کرده است. به عبارتی سیستم سیاسی همان است ولی در چنین شرایطی مردم در کشورهای مختلف احساس برداشت دیگری از وظایف سیستم سیاسی دارند و انتظاراتشان از خودشان، جامعه و... تغییر کرده است. الان دیگر به سیستم سیاسی، اقتصادی، محیط‌زیستی و... نگاه دیگری دارند. از این به بعد گرمایش زمین شوخی نیست و اگر قبلا تصور می‌کردند برخی از دغدغه‌ها در اجلاس‌های جهانی می‌گذرد، الان تبدیل به مسئله خود مردم شده است. پس انتظارات مخاطب هم عوض شده است و رسانه نمی‌تواند رسانه قبلی باشد. این تغییر به معنای بهتر یا بدتر نیست. یعنی انتظارات مخاطب به صورت افقی و عمومی گسترده‌تر و عمیق‌تر شده است. با این حال، برای آمادگی در دوران پساکرونا رسانه‌ها نیازمند چه ملزوماتی هستند؟ این استاد روزنامه‌نگاری پاسخ می‌دهد: رسانه‌ها از نظر درون‌سازمانی نیازمند این هستند که خود را بازخوانی و وظایف خود را بررسی کنند. قطعا الان رسانه‌های ما از جمله خبرگزاری‌ها، مطبوعات و... باید به طور جدی توجه داشته باشند که نمی‌توانند قواعد و سیستم‌های گذشته را برای مخاطب الان داشته باشند، بلکه باید به تغییرات توجه کنند. باید دید این خبرگزاری‌ها می‌خواهند مثل گذشته همین سرویس‌ها را داشته باشند یا تغییر می‌کنند؟ سبک نگارش مطبوعات، خبرگزاری‌ها و تلویزیون چه تغییری خواهد کرد؟ ما در خبرنویسی، گزارش‌نویسی و... چه تغییراتی خواهیم داشت؟ آیا ممکن است سبک‌های جدید نوشتاری تولید شوند؟ چه سبک‌های جدیدی مناسب این فضا هستند؟ علاوه بر آن، باید دید آیا واقعا مدیریت رسانه همان مدیریت قبلی است؟ آیا ارتباطات و حوزه‌های خبری تغییر نمی‌کنند؟ او تأکید می‌کند: به عقیده من صنعت رسانه و سازمان رسانه از نوع کسب درآمد، پوشش‌دهی به رویدادها، انتخاب سوژه‌ها، پردازش‌ها، فرم‌های نگارشی و... تغییر پیدا خواهد کرد. روزنامه‌نگاری روز به روز متفاوت و متکامل می‌شود. چرا ژانر روزنامه‌نگاری تحلیلی در دنیا مهم است و روز به روز مهم‌تر می‌شود؟ چون تکنولوژی همه چیز را در اختیار شما قرار می‌دهد. یک زمانی اطلاعات بود بعد پیام شد که تولید متن در شبکه‌های اجتماعی توسط خود مخاطب صورت گرفت و خود مخاطب تبدیل به رسانه شد، الان علاوه بر آن می‌گویند دیتاها و بیگ‌دیتا در حال ظهور هستند و اشیا هم داده تولید می‌کنند. در اینجا آنچه باقی می‌ماند روزنامه‌نگاری و خرد است. در جایی باید به پرسش‌های مخاطب جواب داد و این ‌مسئله روزنامه‌نگاری را به سمت پاسخ به پرسش‌های بیشتر می‌کشاند و پرسش‌محوری بیشتر می‌شود چراکه تکنولوژی ارتباطی با همه گسترشش نمی‌تواند به پرسش‌های خردورز بشر پاسخ دهد. بنابراین این ژانرها روز به ‌روز متفاوت‌تر می‌شوند و ژانرهای جدیدی پا به عرصه ظهور خواهند گذاشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.