|

قصه بهترین واقعیت است

شرق: می‌گویند گزارش ژورنالیستی باید بی‌طرفانه نوشته شود و نویسنده در آن در کسوت راوی اول‌شخص نظر ندهد و موضع‌گیری نکند. این‌ها از جمله اصول آکادمیک روزنامه‌نگاری است. اما هانتر اس. تامپسن، ژورنالیست آمریکایی، در گزارش «دربی کنتاکی درب و داغان است» به این اصول وقعی ننهاده است.
«دربی کنتاکی درب و داغان است» گزارشی است درباره یک مسابقه اسب‌دوانی در کنتاکی آمریکا که در قالب آن تصویری انتقادی و هجوآمیز از آمریکای دوران ریاست جمهوری نیکسون به دست داده شده است. این گزارش با ترجمه طهورا آیتی در سری کتاب‌های «مجموعه شرایط» در انتشارات کتاب پاگرد منتشر شده است.
هانتر اس.تامپسن، چنان‌که در مقدمه همین کتاب اشاره شده، جزء نسلی از ژورنالیست‌ها است که تکنیک‌های قصه‌نویسی را وارد ژورنالیسم کردند. در این مقدمه آمده است که تامپسن «سبک شخصی‌اش را بر پایه‌ این عقیده‌ فاکنر که قصه بهترین واقعیت است استوار کرد». البته با این توضیح که او در گزارش‌های خود از آنچه سردمداران ژورنالیسم نو بنیان گذاشتند فراتر رفت و اصل بی‌طرفی و راوی سوم‌شخص بودن در گزارش را هم زیر پا گذاشت چرا که معتقد بود: «ژورنالیسم بی‌طرف از مهم‌ترین عواملی است که به آمریکا اجازه داده این‌قدر فاسد باشد. درباره‌ی نیکسون نمی‌شود بی‌طرف بود». سبک تامپسن در گزارش‌هایش نوعی از ژورنالیسم است که «ژورنالیسم گانزو» نامیده می‌شود. در آغاز مقدمه «دربی در کنتاکی درب و داغان است» توضیح داده شده که واژه «گانزو» نخستین بار در وصف نثر خود تامپسن به کار رفته است.
در «دربی کنتاکی درب و داغان است» می‌بینید که تامپسن چگونه یک گزارش اسب‌دوانی را با شیوه نگارش خود به روایتی پُر از جنون و مضحکه و و هجو بدل می‌کند تا از خلال آن به نقد اوضاع و احوال آمریکا بپردازد. گزارش تامپسن با طرح‌هایی از رلف استدمن همراه است. استدمن از لندن برای طراحی از دربی آمده بوده و این طرح‌ها را با مداد ابرو و ماتیک کشیده است. اینک سطرهایی از کتاب: «شب‌ها اجنه روی چمن‌ها پرسه می‌زنند، کنار آن کاکاسیاه آهنی با لباس سوارکاری. شاید اوست که دارد جیغ می‌زند. جنون‌های خمری بد و همهمه‌ی زوزه‌ها در کلوب بریج. با بازار سهام در حال سقوط. یا عیسی مسیح، این بچه ماشین جدید را داغان کرده، لوله‌اش کرده دور ستون سنگی بزرگ ته راه ماشین‌رو. پاش شکسته؟ چشمش باباقوری شده؟ بفرستش یِیل، آن‌جا هر چیزی را درمان می‌کنند. ییل؟ روزنامه‌ی امروز رو دیده‌یی؟ نیو هِیوِن تحت محاصره است. پلنگ‌های سیاه ریخته‌ن توی ییل... گوش کن کلنل، همه دیوونه شده‌ن، زده به کله‌شون، تازه، می‌گن یه سوارکار زن لعنتی ممکنه امروز تو دربی مسابقه بده. استدمن را در بار پداک گذاشتم و رفتم برای مسابقه‌ی چهارم شرط ببندم. وقتی برگشتم مصمم خیره شده بود به گروهی از مردان جوان دور میزی که خیلی فاصله نداشت. زمزمه کرد: اَه، فسادی رو که توی اون صورته می‌بینی! جنون رو ببین، ترس، حرص! نگاه کردم، بعد فورا پشتم را به میزی کردم که استدمن داشت طراحی می‌کرد. صورتی که انتخاب کرده بود بکشد، صورت یکی از رفقای قدیمی‌ام بود، ستاره‌ی فوتبال آمریکایی پیش‌دانشگاهی در روزهای قدیم با یک شورلت قرمز براق کروکی».
از دیگر کتاب‌های «مجموعه شرایط» انتشارات کتاب پاگرد قصه‌ای است به نام «زمستان» از جونو دیاز که با ترجمه معین فرخی منتشر شده است. «زمستان» قصه‌ای است درباره یک خانواده مهاجر در آمریکا؛ قصه‌ای برگرفته از تجربه زیسته خود دیاز که متولد دومینیکن است و در آمریکا زندگی می‌کند و بنا بر این مهاجرت و دوشقگی میان دو فرهنگ و دو جور سبک زندگی و آمیختگی این دو در زندگی خانواده‌های مهاجر از دغدغه‌های اوست. در مقدمه مترجم بر قصه «زمستان» علاوه بر مهاجرت و روابط خانوادگی از تاریخ دومینیکن نیز به عنوان یکی از دغدغه های دیاز در قصه‌هایش نام برده شده است. راوی اول‌شخص «زمستان» فرزند خانواده‌ای مهاجر است. دیاز در این قصه با نگاهی طنزآمیز موقعیت دیگری بودن را به تصویر می‌کشد و این را که وقتی به عنوان مهاجر و از یک فرهنگ دیگر، از دل تاریخ و سنت‌هایی متفاوت، با فرهنگ و سبک زندگی تازه‌ای مواجه می‌شوی واکنش تو به این فرهنگ و سبک زندگی تازه و مسلط چیست. دیاز این را با خلق موقعیت‌هایی که از دل زندگی روزمره مهاجران بیرون کشیده است روایت می‌کند.آنچه می‌خوانید سطرهایی است از این قصه: «هوای بیرون خیلی سرد بود و نزدیک بود روی پله‌ها بخورم زمین. هیچ‌کس توی محله برف پارو نمی‌کرد. شالم را انداختم دور دهانم، روی لایه‌ی ناهموارِ برف تلوتلو می‌خوردم. کنار خانه‌مان به برادر و خواهره رسیدم. داد زدم وایسید، منم می‌خوام باهاتون بازی کنم. برادره با نیش باز نصفه‌ونیمه بهم نگاه کرد، یک کلمه هم از حرف‌هایم نمی‌فهمید، مثل این استرسی‌ها قولنجِ بازوهایش را می‌شکاند. موهایش جور ترسناکی بی‌رنگ بودند. خواهرش چشم‌هایش سبز بود و صورت کک‌مکی‌اش رفته بود توی کلاه خزدار صورتی‌اش. دستکش‌های‌مان از یک مارک بود، از این مارک‌های ارزانِ تو گایز. رفتم روبه‌روی‌شان ایستادم، نفس‌های سفیدمان تقریبا همه‌ی فاصله‌ی بین‌مان را پُر می‌کرد. جهان همه‌اش یخ بود و یخ با آفتاب آب می‌شد. این اولین برخورد واقعی من با آمریکایی‌ها بود و احساسِ رهایی و کاربلدی می‌کردم. به دستکش‌هایم اشاره کردم و لبخند زدم. خواهره به برادرش نگاه کرد و خندید. برادره یک چیزی بهش گفت و خواهره دوید طرف بچه‌ها، غش‌غش خنده‌اش مثلِ حباب‌های نفس داغش از بالای شانه پشت سرش کشیده می‌شد. گفتم قصد داشتم بیام بیرون. ولی پدرم اجازه نمی‌ده بیام بیرون. فکر می‌کنه ما خیلی بچه‌ایم، ولی ببین، من از خواهر تو بزرگ‌ترم. و برادرم هم از تو بزرگ‌تر به نظر می‌آد. برادره به خودش اشاره کرده، گفت اِریکم. گفتم اسم من یونیوره. نیش بازش هیچ‌وقت بسته نمی‌شد. چرخید و رفت طرف گروه بچه‌ها که داشتند به ما نزدیک می‌شدند. می‌دانستم رافا دارد از پشت پنجره نگاهم می‌کند و با خودم کلنجار می‌رفتم که برنگردم برایش دست تکان بدهم. بچه گرینگوها از دور نگاهم کردند و بعد رفتند».
شرق: می‌گویند گزارش ژورنالیستی باید بی‌طرفانه نوشته شود و نویسنده در آن در کسوت راوی اول‌شخص نظر ندهد و موضع‌گیری نکند. این‌ها از جمله اصول آکادمیک روزنامه‌نگاری است. اما هانتر اس. تامپسن، ژورنالیست آمریکایی، در گزارش «دربی کنتاکی درب و داغان است» به این اصول وقعی ننهاده است.
«دربی کنتاکی درب و داغان است» گزارشی است درباره یک مسابقه اسب‌دوانی در کنتاکی آمریکا که در قالب آن تصویری انتقادی و هجوآمیز از آمریکای دوران ریاست جمهوری نیکسون به دست داده شده است. این گزارش با ترجمه طهورا آیتی در سری کتاب‌های «مجموعه شرایط» در انتشارات کتاب پاگرد منتشر شده است.
هانتر اس.تامپسن، چنان‌که در مقدمه همین کتاب اشاره شده، جزء نسلی از ژورنالیست‌ها است که تکنیک‌های قصه‌نویسی را وارد ژورنالیسم کردند. در این مقدمه آمده است که تامپسن «سبک شخصی‌اش را بر پایه‌ این عقیده‌ فاکنر که قصه بهترین واقعیت است استوار کرد». البته با این توضیح که او در گزارش‌های خود از آنچه سردمداران ژورنالیسم نو بنیان گذاشتند فراتر رفت و اصل بی‌طرفی و راوی سوم‌شخص بودن در گزارش را هم زیر پا گذاشت چرا که معتقد بود: «ژورنالیسم بی‌طرف از مهم‌ترین عواملی است که به آمریکا اجازه داده این‌قدر فاسد باشد. درباره‌ی نیکسون نمی‌شود بی‌طرف بود». سبک تامپسن در گزارش‌هایش نوعی از ژورنالیسم است که «ژورنالیسم گانزو» نامیده می‌شود. در آغاز مقدمه «دربی در کنتاکی درب و داغان است» توضیح داده شده که واژه «گانزو» نخستین بار در وصف نثر خود تامپسن به کار رفته است.
در «دربی کنتاکی درب و داغان است» می‌بینید که تامپسن چگونه یک گزارش اسب‌دوانی را با شیوه نگارش خود به روایتی پُر از جنون و مضحکه و و هجو بدل می‌کند تا از خلال آن به نقد اوضاع و احوال آمریکا بپردازد. گزارش تامپسن با طرح‌هایی از رلف استدمن همراه است. استدمن از لندن برای طراحی از دربی آمده بوده و این طرح‌ها را با مداد ابرو و ماتیک کشیده است. اینک سطرهایی از کتاب: «شب‌ها اجنه روی چمن‌ها پرسه می‌زنند، کنار آن کاکاسیاه آهنی با لباس سوارکاری. شاید اوست که دارد جیغ می‌زند. جنون‌های خمری بد و همهمه‌ی زوزه‌ها در کلوب بریج. با بازار سهام در حال سقوط. یا عیسی مسیح، این بچه ماشین جدید را داغان کرده، لوله‌اش کرده دور ستون سنگی بزرگ ته راه ماشین‌رو. پاش شکسته؟ چشمش باباقوری شده؟ بفرستش یِیل، آن‌جا هر چیزی را درمان می‌کنند. ییل؟ روزنامه‌ی امروز رو دیده‌یی؟ نیو هِیوِن تحت محاصره است. پلنگ‌های سیاه ریخته‌ن توی ییل... گوش کن کلنل، همه دیوونه شده‌ن، زده به کله‌شون، تازه، می‌گن یه سوارکار زن لعنتی ممکنه امروز تو دربی مسابقه بده. استدمن را در بار پداک گذاشتم و رفتم برای مسابقه‌ی چهارم شرط ببندم. وقتی برگشتم مصمم خیره شده بود به گروهی از مردان جوان دور میزی که خیلی فاصله نداشت. زمزمه کرد: اَه، فسادی رو که توی اون صورته می‌بینی! جنون رو ببین، ترس، حرص! نگاه کردم، بعد فورا پشتم را به میزی کردم که استدمن داشت طراحی می‌کرد. صورتی که انتخاب کرده بود بکشد، صورت یکی از رفقای قدیمی‌ام بود، ستاره‌ی فوتبال آمریکایی پیش‌دانشگاهی در روزهای قدیم با یک شورلت قرمز براق کروکی».
از دیگر کتاب‌های «مجموعه شرایط» انتشارات کتاب پاگرد قصه‌ای است به نام «زمستان» از جونو دیاز که با ترجمه معین فرخی منتشر شده است. «زمستان» قصه‌ای است درباره یک خانواده مهاجر در آمریکا؛ قصه‌ای برگرفته از تجربه زیسته خود دیاز که متولد دومینیکن است و در آمریکا زندگی می‌کند و بنا بر این مهاجرت و دوشقگی میان دو فرهنگ و دو جور سبک زندگی و آمیختگی این دو در زندگی خانواده‌های مهاجر از دغدغه‌های اوست. در مقدمه مترجم بر قصه «زمستان» علاوه بر مهاجرت و روابط خانوادگی از تاریخ دومینیکن نیز به عنوان یکی از دغدغه های دیاز در قصه‌هایش نام برده شده است. راوی اول‌شخص «زمستان» فرزند خانواده‌ای مهاجر است. دیاز در این قصه با نگاهی طنزآمیز موقعیت دیگری بودن را به تصویر می‌کشد و این را که وقتی به عنوان مهاجر و از یک فرهنگ دیگر، از دل تاریخ و سنت‌هایی متفاوت، با فرهنگ و سبک زندگی تازه‌ای مواجه می‌شوی واکنش تو به این فرهنگ و سبک زندگی تازه و مسلط چیست. دیاز این را با خلق موقعیت‌هایی که از دل زندگی روزمره مهاجران بیرون کشیده است روایت می‌کند.آنچه می‌خوانید سطرهایی است از این قصه: «هوای بیرون خیلی سرد بود و نزدیک بود روی پله‌ها بخورم زمین. هیچ‌کس توی محله برف پارو نمی‌کرد. شالم را انداختم دور دهانم، روی لایه‌ی ناهموارِ برف تلوتلو می‌خوردم. کنار خانه‌مان به برادر و خواهره رسیدم. داد زدم وایسید، منم می‌خوام باهاتون بازی کنم. برادره با نیش باز نصفه‌ونیمه بهم نگاه کرد، یک کلمه هم از حرف‌هایم نمی‌فهمید، مثل این استرسی‌ها قولنجِ بازوهایش را می‌شکاند. موهایش جور ترسناکی بی‌رنگ بودند. خواهرش چشم‌هایش سبز بود و صورت کک‌مکی‌اش رفته بود توی کلاه خزدار صورتی‌اش. دستکش‌های‌مان از یک مارک بود، از این مارک‌های ارزانِ تو گایز. رفتم روبه‌روی‌شان ایستادم، نفس‌های سفیدمان تقریبا همه‌ی فاصله‌ی بین‌مان را پُر می‌کرد. جهان همه‌اش یخ بود و یخ با آفتاب آب می‌شد. این اولین برخورد واقعی من با آمریکایی‌ها بود و احساسِ رهایی و کاربلدی می‌کردم. به دستکش‌هایم اشاره کردم و لبخند زدم. خواهره به برادرش نگاه کرد و خندید. برادره یک چیزی بهش گفت و خواهره دوید طرف بچه‌ها، غش‌غش خنده‌اش مثلِ حباب‌های نفس داغش از بالای شانه پشت سرش کشیده می‌شد. گفتم قصد داشتم بیام بیرون. ولی پدرم اجازه نمی‌ده بیام بیرون. فکر می‌کنه ما خیلی بچه‌ایم، ولی ببین، من از خواهر تو بزرگ‌ترم. و برادرم هم از تو بزرگ‌تر به نظر می‌آد. برادره به خودش اشاره کرده، گفت اِریکم. گفتم اسم من یونیوره. نیش بازش هیچ‌وقت بسته نمی‌شد. چرخید و رفت طرف گروه بچه‌ها که داشتند به ما نزدیک می‌شدند. می‌دانستم رافا دارد از پشت پنجره نگاهم می‌کند و با خودم کلنجار می‌رفتم که برنگردم برایش دست تکان بدهم. بچه گرینگوها از دور نگاهم کردند و بعد رفتند».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.