|

تفاوت را نیروی انسانی رقم می‌زند...

امیر عربی*

در سال‌های اخیر کمتر چالشی را می‌توانیم بیابیم که در آن گره کار به دست نیروی انسانی باز نشده باشد. با توجه به فشار‌های وارده از جانب برخی کشور‌های دنیا بر جامعه و اقتصاد ایران و کوتاه‌ماندن دست ما از بخشی از سرمایه‌های معمول غیرانسانی، شاید این‌گونه تصور شود که ارزش نیروی انسانی در کشور ما ناخودآگاه دستخوش اغراق می‌شود. با نگاهی به اتفاقات همه‌گیری ویروس کرونا ۲۰۱۹ متوجه می‌شویم اهمیت نیروی انسانی کارآمد و ترجیحا ارزان نه‌تنها در ایران که در همه نظام‌های بهداشتی و سیاسی در همه‌جای دنیا جاری و ملموس است؛ از مشت آهنین چین در برخورد با ویروس کرونا گرفته که هدف اول و آخرش حفظ نیروی کار ارزان خودش بود، تا تفاوت بارز آمار مرگ‌ومیر کرونا بین کشور‌های غربی که تا پیش از این در توسعه‌یافتگی باهم در یک گروه طبقه‌بندی می‌شدند. سؤال اینجاست که چه چیزی راه کشوری مثل آلمان را در کنترل مرگ‌ومیر کرونا از کشور‌های به ظاهر مشابه آن مانند ایتالیا و اسپانیا و ایالات متحده جدا کرد؟ پاسخ قطعا در اهمیت نیروی انسانی کارآمد نهفته است. موفقیت فعلی آلمان در کنترل کرونا همگان را به سال‌های بعد از ویرانی جنگ جهانی دوم برد؛ جایی که بازهم با تکیه بر نیروی انسانی، این کشور غول اقتصادی اروپا از خاکستر جان گرفت.
به کشور خودمان برگردیم. از همان روز اول شیوع کرونا در ایران واضح بود که سلاح اصلی و قدرت سیستم سلامت کشورمان در برخورد با کرونا پزشکان، پرستاران، پرسنل و خدمه مراکز درمانی هستند. مهم نبود که تا چندماه پیش چگونه پزشکان را قضاوت می‌کردیم، چگونه مالیات ندادنشان را عامل بحران‌های اقتصادی معرفی می‌کردیم و در فیلم‌ها و گزارش‌هایمان چه تصویری از آنها به نمایش می‌گذاشتیم (که البته بخشی از آن درست و بجا بود)، آنچه از روز اول اپیدمی کرونا به آن باور داشتیم، توانایی و تعهد جامعه درمانی کشورمان بود. البته آنچه انتظار داشتیم اتفاق نیفتاد؛ منتظر تعهد و ازخودگذشتگی بودیم اما تیم درمان پا را فراتر گذاشت و معجزه کرد. یک معجزه تاریخی که شاید ابعاد آن را فقط بیماران بهبودیافته و ترخیص‌شده از بیمارستان درک می‌کنند؛ معجزه‌ای از دل تعامل نسل‌های گوناگون پزشکان و پرستاران کشورمان؛ هم کادر درمانی قدیمی و اثبات‌شده و هم پزشکان و پرستاران دهه شصتی و هفتادی که یکی را بی‌انگیزه می‌پنداشتیم و دیگری را صعب و ممتنع!
سناریو‌های مطرح‌شده در زمینه آینده همه‌گیری کرونا در ایران و جهان را مرور کنیم. در بهترین حالت در کوتاه‌مدت به مرحله کنترل بیماری می‌رسیم، یعنی هم مرگ‌ومیر کمتر و هم بازگشت وضع اقتصادی کشور به نقطه قبل از کرونا به شکل مطمئن‌تر و تضمین‌شده‌تر. در بدترین حالت تن به ایمنی جمعی موسوم به ایمنی گله‌ای می‌دهیم؛ یعنی زودتر چرخ اقتصاد را راه بیندازیم و شیوع گسترده بیماری و افزایش بیماران و مرگ‌ومیر آنها را به لطایف‌الحیلی مدیریت کنیم. اینکه ایمنی جمعی در عصر ما دیگر یک سیاست نیست که اتخاذ شود بلکه یک اتفاق است که شاید بیفتد و بهتر است نیفتد، بماند. اینکه وزیر بهداشت در صحن مجلس (نقل به مضمون) اعلام می‌کند راه بقای اقتصاد از دل کنترل فعال کرونا می‌گذرد هم بماند. اینکه اگر قرنطینه اقتصادمان را نیمه‌جان کرده، شیوع گسترده بیماری با گرفتن بخشی از جمعیت فعال کشور شاید تیر خلاص را بر این اقتصاد بزند هم بماند. نقش معجزه‌گران سلامت در تصمیمات اتخاذی کجاست؟ بگذارید ساده‌تر بگویم برای پرستاری که از روز اول تا امروز از جان و خانواده خود گذشته و مثل کوه در غبار کرونا ایستاده پرستاری کردن از چند مریض بیشتر و کمتر فرقی نمی‌کند. یعنی برای جهادگری که هنوز نفس می‌کشد و قدرت ایستادن روی پاهای خود را دارد، بهترین و بدترین سناریو خیلی فرقی نمی‌کند. اما اگر جهادگرمان دیگر نای ایستادن نداشته باشد یا به جمع هم‌رزمان شهیدش بپیوندد، آن موقع چه کسی ضرر می‌کند؟ اگر پاسختان این است که همه ضرر می‌کنند، پس این سؤال را پاسخ دهید: چه کسی بیشتر ضرر می‌کند؟
*دستیار چشم‌پزشکی

در سال‌های اخیر کمتر چالشی را می‌توانیم بیابیم که در آن گره کار به دست نیروی انسانی باز نشده باشد. با توجه به فشار‌های وارده از جانب برخی کشور‌های دنیا بر جامعه و اقتصاد ایران و کوتاه‌ماندن دست ما از بخشی از سرمایه‌های معمول غیرانسانی، شاید این‌گونه تصور شود که ارزش نیروی انسانی در کشور ما ناخودآگاه دستخوش اغراق می‌شود. با نگاهی به اتفاقات همه‌گیری ویروس کرونا ۲۰۱۹ متوجه می‌شویم اهمیت نیروی انسانی کارآمد و ترجیحا ارزان نه‌تنها در ایران که در همه نظام‌های بهداشتی و سیاسی در همه‌جای دنیا جاری و ملموس است؛ از مشت آهنین چین در برخورد با ویروس کرونا گرفته که هدف اول و آخرش حفظ نیروی کار ارزان خودش بود، تا تفاوت بارز آمار مرگ‌ومیر کرونا بین کشور‌های غربی که تا پیش از این در توسعه‌یافتگی باهم در یک گروه طبقه‌بندی می‌شدند. سؤال اینجاست که چه چیزی راه کشوری مثل آلمان را در کنترل مرگ‌ومیر کرونا از کشور‌های به ظاهر مشابه آن مانند ایتالیا و اسپانیا و ایالات متحده جدا کرد؟ پاسخ قطعا در اهمیت نیروی انسانی کارآمد نهفته است. موفقیت فعلی آلمان در کنترل کرونا همگان را به سال‌های بعد از ویرانی جنگ جهانی دوم برد؛ جایی که بازهم با تکیه بر نیروی انسانی، این کشور غول اقتصادی اروپا از خاکستر جان گرفت.
به کشور خودمان برگردیم. از همان روز اول شیوع کرونا در ایران واضح بود که سلاح اصلی و قدرت سیستم سلامت کشورمان در برخورد با کرونا پزشکان، پرستاران، پرسنل و خدمه مراکز درمانی هستند. مهم نبود که تا چندماه پیش چگونه پزشکان را قضاوت می‌کردیم، چگونه مالیات ندادنشان را عامل بحران‌های اقتصادی معرفی می‌کردیم و در فیلم‌ها و گزارش‌هایمان چه تصویری از آنها به نمایش می‌گذاشتیم (که البته بخشی از آن درست و بجا بود)، آنچه از روز اول اپیدمی کرونا به آن باور داشتیم، توانایی و تعهد جامعه درمانی کشورمان بود. البته آنچه انتظار داشتیم اتفاق نیفتاد؛ منتظر تعهد و ازخودگذشتگی بودیم اما تیم درمان پا را فراتر گذاشت و معجزه کرد. یک معجزه تاریخی که شاید ابعاد آن را فقط بیماران بهبودیافته و ترخیص‌شده از بیمارستان درک می‌کنند؛ معجزه‌ای از دل تعامل نسل‌های گوناگون پزشکان و پرستاران کشورمان؛ هم کادر درمانی قدیمی و اثبات‌شده و هم پزشکان و پرستاران دهه شصتی و هفتادی که یکی را بی‌انگیزه می‌پنداشتیم و دیگری را صعب و ممتنع!
سناریو‌های مطرح‌شده در زمینه آینده همه‌گیری کرونا در ایران و جهان را مرور کنیم. در بهترین حالت در کوتاه‌مدت به مرحله کنترل بیماری می‌رسیم، یعنی هم مرگ‌ومیر کمتر و هم بازگشت وضع اقتصادی کشور به نقطه قبل از کرونا به شکل مطمئن‌تر و تضمین‌شده‌تر. در بدترین حالت تن به ایمنی جمعی موسوم به ایمنی گله‌ای می‌دهیم؛ یعنی زودتر چرخ اقتصاد را راه بیندازیم و شیوع گسترده بیماری و افزایش بیماران و مرگ‌ومیر آنها را به لطایف‌الحیلی مدیریت کنیم. اینکه ایمنی جمعی در عصر ما دیگر یک سیاست نیست که اتخاذ شود بلکه یک اتفاق است که شاید بیفتد و بهتر است نیفتد، بماند. اینکه وزیر بهداشت در صحن مجلس (نقل به مضمون) اعلام می‌کند راه بقای اقتصاد از دل کنترل فعال کرونا می‌گذرد هم بماند. اینکه اگر قرنطینه اقتصادمان را نیمه‌جان کرده، شیوع گسترده بیماری با گرفتن بخشی از جمعیت فعال کشور شاید تیر خلاص را بر این اقتصاد بزند هم بماند. نقش معجزه‌گران سلامت در تصمیمات اتخاذی کجاست؟ بگذارید ساده‌تر بگویم برای پرستاری که از روز اول تا امروز از جان و خانواده خود گذشته و مثل کوه در غبار کرونا ایستاده پرستاری کردن از چند مریض بیشتر و کمتر فرقی نمی‌کند. یعنی برای جهادگری که هنوز نفس می‌کشد و قدرت ایستادن روی پاهای خود را دارد، بهترین و بدترین سناریو خیلی فرقی نمی‌کند. اما اگر جهادگرمان دیگر نای ایستادن نداشته باشد یا به جمع هم‌رزمان شهیدش بپیوندد، آن موقع چه کسی ضرر می‌کند؟ اگر پاسختان این است که همه ضرر می‌کنند، پس این سؤال را پاسخ دهید: چه کسی بیشتر ضرر می‌کند؟
*دستیار چشم‌پزشکی

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.