|

جشنواره‌ای بدون شوک

قطب‌الدین صادقی / کارگردان تئاتر

بحث جوانگرایی در جشنواره‌ها در دو شکل مطرح می‌شود. یک موقع زمانی به جوانگرایی روی می‌آوریم که برخی چهره‌های شناخته شده و حرفه‌ای حضور ندارند و از نبود امکانات به سراغ جوان‌ها می‌رویم؛ اما زمانی هم هست که به دلیل احترام گذاشتن به خلاقیت‌ها و اندیشه‌های نو است که سعی می‌کنیم جوانان را وادار عرصه جشنواره‌ها کنیم. در مورد این دوره از جشنواره تئاتر فجر فکر می‌کنم آن بخش اول بیشتر به چشم می‌خورد و حضور جوانان از کمبود حضور بزرگان در این دوره از جشنواره تئاتر فجر بوده است. البته من در چند روز گذشته درگیر جشنواره معلولان بابلسر بودم و چندی است که توانستم آثاری را در این دوره ببینم. اما تا جایی که کارها را دیدم آثار بسیار ضعیف بودند و حتی آثار خارجی هم نتوانستند نظر مخاطبان را جلب کنند. به نظر می‌رسد که انتخاب آثار با دقت کافی نبوده است. بیشتر تئاترها هم به لحاظ محتوایی هم به لحاظ تکنیک ضعیف بودند و باید با وسواس بهتری انتخاب می‌شدند. با حفظ و حرمت و احترام به عرق‌ریزان روح کسانی که در این دوره از جشنواره شرکت کردند متاسفانه باید بگویم که آثار ارایه شده در جشنواره فجر در حد قد و قواره تجربه سی و چند ساله برگزاری این جشنواره نیست. به هر حال باید قبول کنیم جشنواره تئاتر فجر جشنواره‌ای برای بزرگداشت انقلاب اسلامی از طریق هنر است. بزرگداشتی که خیلی هم خوب بوده و اهمیت زیادی دارد. در همه جهان هم جشنواره‌ها در مناسبت‌ها و اتفاقات خاص برنامه‌ریزی می‌شوند. یک زمانی مناسبت‌های کشاورزی و طبیعی مبنای جشنواره‌ها بود و در جهان امروز اتفاقات سیاسی و اجتماعی زمینه‌ساز این جشنواره‌هاست خیلی هم خوب است که این جشنواره‌ها برگزار می‌شوند. اما کاش در کنار برگزاری جشنواره‌ها برای کیفیت آن هم فکری می‌شد. در جشنواره فجر بیشتر از آنکه به کیفیت کارها فکر شود به کمیت کار اهمیت داده‌اند و این باعث پایین آمدن کیفیت جشنواره شده است.

اگر تنها 11 کار قوی و حرفه‌ای با حضور کارگردان‌ها و چهره‌های طراز اول برای این جشنواره انتخاب می‌شد می‌توانست شوک خوبی به تئاتر وارد کند و خودبه‌خود طراوات و شادابی را به این هنر بیفزاید. اما با شکل کنونی برگزاری جشنواره در حد رفع تکلیف است و تا زمانی که چنین تفکری در جشنواره حاکم باشد نمی‌توان از جشنواره انتظار قدرت داشت.

من در دوره قبلی جشنواره شرکت کردم. اما در این دوره به دلایل زیادی نتوانستم شرکت کنم که مهم‌ترین دلیلش این است که در شش ماه گذشته دو تئاتر با گروه‌های 50-40 نفری به صحنه بردم و برای هر کدام 15 میلیون و 10 میلیون‌تومان هزینه کردم اما نتوانستم حق و حقوق گروه‌هایی را که با آنها همراه شدم و یکی از آنها از جوانان بسیار با استعداد تئاتر بود پرداخت کنم. به همین دلیل وقتی که صحبت جشنواره شد، اعضای گروهم و خودم تمایل و علاقه‌ای برای شرکت در جشنواره نداشتیم. چند نفر از بچه‌های گروه‌ ما بیمار هستند و احتیاج به عمل جراحی دارند اما نمی‌توانند هزینه عملشان را تامین کنند. با چنین روحیه‌ای ما چطور می‌توانیم در جشنواره شرکت‌کنیم؟

بحث جوانگرایی در جشنواره‌ها در دو شکل مطرح می‌شود. یک موقع زمانی به جوانگرایی روی می‌آوریم که برخی چهره‌های شناخته شده و حرفه‌ای حضور ندارند و از نبود امکانات به سراغ جوان‌ها می‌رویم؛ اما زمانی هم هست که به دلیل احترام گذاشتن به خلاقیت‌ها و اندیشه‌های نو است که سعی می‌کنیم جوانان را وادار عرصه جشنواره‌ها کنیم. در مورد این دوره از جشنواره تئاتر فجر فکر می‌کنم آن بخش اول بیشتر به چشم می‌خورد و حضور جوانان از کمبود حضور بزرگان در این دوره از جشنواره تئاتر فجر بوده است. البته من در چند روز گذشته درگیر جشنواره معلولان بابلسر بودم و چندی است که توانستم آثاری را در این دوره ببینم. اما تا جایی که کارها را دیدم آثار بسیار ضعیف بودند و حتی آثار خارجی هم نتوانستند نظر مخاطبان را جلب کنند. به نظر می‌رسد که انتخاب آثار با دقت کافی نبوده است. بیشتر تئاترها هم به لحاظ محتوایی هم به لحاظ تکنیک ضعیف بودند و باید با وسواس بهتری انتخاب می‌شدند. با حفظ و حرمت و احترام به عرق‌ریزان روح کسانی که در این دوره از جشنواره شرکت کردند متاسفانه باید بگویم که آثار ارایه شده در جشنواره فجر در حد قد و قواره تجربه سی و چند ساله برگزاری این جشنواره نیست. به هر حال باید قبول کنیم جشنواره تئاتر فجر جشنواره‌ای برای بزرگداشت انقلاب اسلامی از طریق هنر است. بزرگداشتی که خیلی هم خوب بوده و اهمیت زیادی دارد. در همه جهان هم جشنواره‌ها در مناسبت‌ها و اتفاقات خاص برنامه‌ریزی می‌شوند. یک زمانی مناسبت‌های کشاورزی و طبیعی مبنای جشنواره‌ها بود و در جهان امروز اتفاقات سیاسی و اجتماعی زمینه‌ساز این جشنواره‌هاست خیلی هم خوب است که این جشنواره‌ها برگزار می‌شوند. اما کاش در کنار برگزاری جشنواره‌ها برای کیفیت آن هم فکری می‌شد. در جشنواره فجر بیشتر از آنکه به کیفیت کارها فکر شود به کمیت کار اهمیت داده‌اند و این باعث پایین آمدن کیفیت جشنواره شده است.

اگر تنها 11 کار قوی و حرفه‌ای با حضور کارگردان‌ها و چهره‌های طراز اول برای این جشنواره انتخاب می‌شد می‌توانست شوک خوبی به تئاتر وارد کند و خودبه‌خود طراوات و شادابی را به این هنر بیفزاید. اما با شکل کنونی برگزاری جشنواره در حد رفع تکلیف است و تا زمانی که چنین تفکری در جشنواره حاکم باشد نمی‌توان از جشنواره انتظار قدرت داشت.

من در دوره قبلی جشنواره شرکت کردم. اما در این دوره به دلایل زیادی نتوانستم شرکت کنم که مهم‌ترین دلیلش این است که در شش ماه گذشته دو تئاتر با گروه‌های 50-40 نفری به صحنه بردم و برای هر کدام 15 میلیون و 10 میلیون‌تومان هزینه کردم اما نتوانستم حق و حقوق گروه‌هایی را که با آنها همراه شدم و یکی از آنها از جوانان بسیار با استعداد تئاتر بود پرداخت کنم. به همین دلیل وقتی که صحبت جشنواره شد، اعضای گروهم و خودم تمایل و علاقه‌ای برای شرکت در جشنواره نداشتیم. چند نفر از بچه‌های گروه‌ ما بیمار هستند و احتیاج به عمل جراحی دارند اما نمی‌توانند هزینه عملشان را تامین کنند. با چنین روحیه‌ای ما چطور می‌توانیم در جشنواره شرکت‌کنیم؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.