غرویان و اکرمی در گفتوگو با «شرق» از نادرستی سخنان مدعیان طب اسلامی میگویند
شیوع کرونا یا گسترش واپسگرایی؟
مهرشاد ایمانی
با شیوع ویروس کرونا در ایران در کنار تمام مشکلاتی که این ویروس برای مردم ایران، دولت و کادر بهداشت و درمان ایجاد کرده است، برخی تلاش کردند این موضوع را در تقابل با اصول بهداشتی اسلامی قرار دهند و با مطرحکردن بحث طب اسلامی چنین القا کنند که با استفاده از داروهای گیاهی میتوان کرونا را هم درمان کرد. به موازات چنین بحثهایی برخی نیز با اقداماتی خارج از عرف در بقاع متبرکه کوشیدند ویروس کرونا را کماهمیت جلوه دهند یا تعدادی نیز با شکستن درِ حرم حضرت معصومه (س) خواستند تا علاوه بر مخالفت با تصمیمهای دولت، ابتلا به بیماری در حرم را ناممکن جلوه دهند که البته چنین عملی با واکنش صریح و قاطع علما و مسئولان مواجه شد و مکانهای زیارتی بهدلیل ایجاد زمینه تجمع افراد و احتمال شیوع بیش از پیش ویروس کرونا بسته ماندند. از سوی دیگر در این ایام دیده شد که حتی یک روحانی بدون درنظرگرفتن اصول بهداشتی به بیمارستان رفت و به بیماران کرونایی داروهای گیاهی داد، حال که بهتازگی آن روحانی به نام مرتضی کهنسال با حکم دادگاه ویژه روحانیت بازداشت شده، به نظر میرسد مجموعه دستگاههای حاکمیتی و قوای سهگانه بنای مقابله با چنین
افراطگریهایی را داشته باشند. در پی طرح این گزارهها پرسش این است که چه جریانهای فکری و سیاسیای حامیان اصلی ترویج چنین تفکرات افراطگرایانهای هستند؟
محسن غرویان: اینکه مانند قرنها پیش درمان شویم ما را خفیف میکند
محسن غرویان، استاد حوزه و دانشگاه، باور دارد که اساسا موضوعی به نام طب اسلامی وجود ندارد. او در تحلیل آنچه این روزها برخی روحانیون با عنوان طب اسلامی مطرح میکنند به «شرق» گفت: «اصلا دین برای مسائل تجربی نیامده است و هیچ دلیلی ندارد برای سردرد، دلدرد و... به دین رجوع کنیم. دین برای درمان چرک گوش نیست و تمام اینها در بُعد مادی انسان میگنجند، درحالیکه دین برای بُعد روحی و معنوی انسان است؛ برای آن است که انسان بتواند ارتباط روحی، فکری و معنوی با عالم ماوراءالطبیعه برقرار کند. انسان موجودی دو ساحتی است که یک ساحتش معنوی و ساحت دیگرش جسمانی یا همان مادی است و بهصراحت میگویم که دین در حوزه ساحت معنوی انسان است و جسم و بیماریهای جسمانی به تجربه مرتبط است. خود ائمه که رهبران دینی ما هستند هم هنگام بیماری به پزشکان مراجعه میکردند و بر بالین حضرت علی (ع) پزشک حاضر شد. اینها مسائلی علمی محسوب میشوند که در هر دورهای با توجه به علم روز تغییر میکنند. برخی که مدعی طب اسلامی هستند، با استناد به روایتهایی میگویند پیاز، سیر یا سیبزمینی خواصی دارد و بر این توصیهها نام طب اسلامی را میگذارند. بله، ما هم قبول
داریم که ائمه در احادیث بر بعضی از خواص گیاهان تأکید کردهاند و مردم هم آنها را دریافتهاند؛ اما اینها به معنای طب اسلامی نیست. تمام گیاهان خواصی دارند و در اعصار مختلف بر خواص آنها تأکید شده است و چهبسا در دورههای مختلف خواص جدیدی از گیاهان جدیدی کشف شده است؛ بنابراین حتی خواص گیاهان هم با توجه به علم بشر سنجیده میشود و در هر زمان ممکن است تجویزهای جدیدی ارائه شود. باید ببینیم که تکنولوژی و علم امروز ما چه میگوید».
غرویان با تأکید بر عنصر عقل در دین تصریح کرد: «در اسلام به عقل بهای زیادی داده شده است و خود ائمه(ص) بهصورت مدام بسیاری از امور را به عقل ارجاع میدادند. عقل بشر در مسیر تکامل قرار دارد و باید در هر عصری آخرین مراتب عقلی در نظر گرفته شود؛ بنابراین باید ببینیم که آخرین مدلهای تجربهشده عقلی و علمی برای مقابله با بیماریها چیست و از آنها استفاده کنیم، نه اینکه مدام به قرون قبل بازگردیم، تردیدی نیست که خود ائمه (ص) هم این کار را نمیکردند. بهراستی مطرحکردن بحثهایی مانند اینکه باید مثل قرنها پیش درمان شویم، مردم ایران و نظام اسلامی را خفیف میکند».
سیدرضا اکرمی: جدال بر سر طب اسلامی بیشتر وجه لفظی دارد
سیدرضا اکرمی، عضو جامعه روحانیت مبارز، باور دارد که دانش جدای از اسلام نیست و برای بهرهبردن از دانش روز باید به کارشناس مربوطه مراجعه شود و این موضوع منافاتی با اسلام ندارد. او درباره این موضوع به «شرق» گفت: «اصولا بشر به هر دانشی برسد، باز هم در برابر علم مطلق جاهل است. جدالهای اخیر هم که عدهای بر سر موضوع طب اسلامی راه انداختهاند، بیشتر وجه لفظی دارد، زیرا آنها نمیتوانند ادعا کنند که داروهای گیاهی درمانکننده تمام امراض است. در اسلام علم، دعا و تدابیر نظامی، سلاحهایی برای رفع مشکلات محسوب میشوند و اگر فردی اهل علم است باید بررسی کند که دانش روز برای رفع مشکل به کار میآید یا خیر؟ برای استفاده از علم باید به عالم مراجعه کنیم که اکنون تحت عنوان متخصص یا کارشناس شناخته میشوند. پزشکی هم جدای از این مقوله نیست و تردیدی وجود ندارد که برای درمان امراض بدنی باید به کارشناس مربوطه که همان پزشکان باشند باید مراجعه شود».
او ادامه داد: «دیگر آنکه آنهایی که با استفاده از داروهای گیاهی بر طب اسلامی تأکید میکنند، میتوانند این اطمینان را بدهند که یک داروی گیاهی میلیونها انسان را درمان کند؟ برای مثال آیا میتوانند بگویند که خاکشیر چندین میلیون انسان را در کشورهای مختلف درمان میکند؟ شما به همین ویروس کرونا نگاه کنید که بلای عالمگیر شده است؛ با این ویروس آیا میشود با یک داروی گیاهی مواجه شد؟ چین با آن جمعیت بسیار زیادش با استفاده از علوم روز و مدیریت صحیح توانست کرونا را در شهر ووهان متوقف کند و حتی در آنجا هم آرامآرام از شیوعش بکاهد. علت چنین توفیقی استفاده از دانش روز بود. حال همین موضوع حتی در کشورهایی مثل ایران یا حتی کشورهای توسعهیافتهای مانند ایتالیا، اسپانیا و حتی آمریکا مشاهده نشد، زیرا در این کشورها از موازین مدیریت صحیح پیروی نشد. پیشگیری و خودمراقبتی در روایتهای اسلامی یک درمان است و وقتی هم که مرض حاصل شد، باید به پزشک مراجعه کرد؛ چنان که پیامبر مکرم اسلام (ص) یا حضرت علی (ع) همین کار را میکردند؛ بنابراین نباید دین را بهجای علم بگذاریم، زیرا این دو با یکدیگر همراه هستند و تعارضی میان علم و دین وجود ندارد.
وقتی امیرالمؤمنین (ع) ضربت خوردند، پزشک بر بالینشان آمد. این موضوع نشان میدهد که در صورت بیماری باید سراغ پزشک رفت و بر ما لازم است به درمان علمی بها بدهیم و خلاف منطق است که بگوییم که فقط چهارتخم انسان را مداوا میکند و آمپول و سرم خاصیتی ندارند. باز هم تأکید میکنم که دینداری با علم روز هیچ منافاتی ندارد و هر چیزی باید در جای خود و بهدرستی استفاده شود و فراموش نکنیم که: جهان چون خط و خال و زلف و ابروست/ که هر چیزی به جای خویش نیکوست».
با شیوع ویروس کرونا در ایران در کنار تمام مشکلاتی که این ویروس برای مردم ایران، دولت و کادر بهداشت و درمان ایجاد کرده است، برخی تلاش کردند این موضوع را در تقابل با اصول بهداشتی اسلامی قرار دهند و با مطرحکردن بحث طب اسلامی چنین القا کنند که با استفاده از داروهای گیاهی میتوان کرونا را هم درمان کرد. به موازات چنین بحثهایی برخی نیز با اقداماتی خارج از عرف در بقاع متبرکه کوشیدند ویروس کرونا را کماهمیت جلوه دهند یا تعدادی نیز با شکستن درِ حرم حضرت معصومه (س) خواستند تا علاوه بر مخالفت با تصمیمهای دولت، ابتلا به بیماری در حرم را ناممکن جلوه دهند که البته چنین عملی با واکنش صریح و قاطع علما و مسئولان مواجه شد و مکانهای زیارتی بهدلیل ایجاد زمینه تجمع افراد و احتمال شیوع بیش از پیش ویروس کرونا بسته ماندند. از سوی دیگر در این ایام دیده شد که حتی یک روحانی بدون درنظرگرفتن اصول بهداشتی به بیمارستان رفت و به بیماران کرونایی داروهای گیاهی داد، حال که بهتازگی آن روحانی به نام مرتضی کهنسال با حکم دادگاه ویژه روحانیت بازداشت شده، به نظر میرسد مجموعه دستگاههای حاکمیتی و قوای سهگانه بنای مقابله با چنین
افراطگریهایی را داشته باشند. در پی طرح این گزارهها پرسش این است که چه جریانهای فکری و سیاسیای حامیان اصلی ترویج چنین تفکرات افراطگرایانهای هستند؟
محسن غرویان: اینکه مانند قرنها پیش درمان شویم ما را خفیف میکند
محسن غرویان، استاد حوزه و دانشگاه، باور دارد که اساسا موضوعی به نام طب اسلامی وجود ندارد. او در تحلیل آنچه این روزها برخی روحانیون با عنوان طب اسلامی مطرح میکنند به «شرق» گفت: «اصلا دین برای مسائل تجربی نیامده است و هیچ دلیلی ندارد برای سردرد، دلدرد و... به دین رجوع کنیم. دین برای درمان چرک گوش نیست و تمام اینها در بُعد مادی انسان میگنجند، درحالیکه دین برای بُعد روحی و معنوی انسان است؛ برای آن است که انسان بتواند ارتباط روحی، فکری و معنوی با عالم ماوراءالطبیعه برقرار کند. انسان موجودی دو ساحتی است که یک ساحتش معنوی و ساحت دیگرش جسمانی یا همان مادی است و بهصراحت میگویم که دین در حوزه ساحت معنوی انسان است و جسم و بیماریهای جسمانی به تجربه مرتبط است. خود ائمه که رهبران دینی ما هستند هم هنگام بیماری به پزشکان مراجعه میکردند و بر بالین حضرت علی (ع) پزشک حاضر شد. اینها مسائلی علمی محسوب میشوند که در هر دورهای با توجه به علم روز تغییر میکنند. برخی که مدعی طب اسلامی هستند، با استناد به روایتهایی میگویند پیاز، سیر یا سیبزمینی خواصی دارد و بر این توصیهها نام طب اسلامی را میگذارند. بله، ما هم قبول
داریم که ائمه در احادیث بر بعضی از خواص گیاهان تأکید کردهاند و مردم هم آنها را دریافتهاند؛ اما اینها به معنای طب اسلامی نیست. تمام گیاهان خواصی دارند و در اعصار مختلف بر خواص آنها تأکید شده است و چهبسا در دورههای مختلف خواص جدیدی از گیاهان جدیدی کشف شده است؛ بنابراین حتی خواص گیاهان هم با توجه به علم بشر سنجیده میشود و در هر زمان ممکن است تجویزهای جدیدی ارائه شود. باید ببینیم که تکنولوژی و علم امروز ما چه میگوید».
غرویان با تأکید بر عنصر عقل در دین تصریح کرد: «در اسلام به عقل بهای زیادی داده شده است و خود ائمه(ص) بهصورت مدام بسیاری از امور را به عقل ارجاع میدادند. عقل بشر در مسیر تکامل قرار دارد و باید در هر عصری آخرین مراتب عقلی در نظر گرفته شود؛ بنابراین باید ببینیم که آخرین مدلهای تجربهشده عقلی و علمی برای مقابله با بیماریها چیست و از آنها استفاده کنیم، نه اینکه مدام به قرون قبل بازگردیم، تردیدی نیست که خود ائمه (ص) هم این کار را نمیکردند. بهراستی مطرحکردن بحثهایی مانند اینکه باید مثل قرنها پیش درمان شویم، مردم ایران و نظام اسلامی را خفیف میکند».
سیدرضا اکرمی: جدال بر سر طب اسلامی بیشتر وجه لفظی دارد
سیدرضا اکرمی، عضو جامعه روحانیت مبارز، باور دارد که دانش جدای از اسلام نیست و برای بهرهبردن از دانش روز باید به کارشناس مربوطه مراجعه شود و این موضوع منافاتی با اسلام ندارد. او درباره این موضوع به «شرق» گفت: «اصولا بشر به هر دانشی برسد، باز هم در برابر علم مطلق جاهل است. جدالهای اخیر هم که عدهای بر سر موضوع طب اسلامی راه انداختهاند، بیشتر وجه لفظی دارد، زیرا آنها نمیتوانند ادعا کنند که داروهای گیاهی درمانکننده تمام امراض است. در اسلام علم، دعا و تدابیر نظامی، سلاحهایی برای رفع مشکلات محسوب میشوند و اگر فردی اهل علم است باید بررسی کند که دانش روز برای رفع مشکل به کار میآید یا خیر؟ برای استفاده از علم باید به عالم مراجعه کنیم که اکنون تحت عنوان متخصص یا کارشناس شناخته میشوند. پزشکی هم جدای از این مقوله نیست و تردیدی وجود ندارد که برای درمان امراض بدنی باید به کارشناس مربوطه که همان پزشکان باشند باید مراجعه شود».
او ادامه داد: «دیگر آنکه آنهایی که با استفاده از داروهای گیاهی بر طب اسلامی تأکید میکنند، میتوانند این اطمینان را بدهند که یک داروی گیاهی میلیونها انسان را درمان کند؟ برای مثال آیا میتوانند بگویند که خاکشیر چندین میلیون انسان را در کشورهای مختلف درمان میکند؟ شما به همین ویروس کرونا نگاه کنید که بلای عالمگیر شده است؛ با این ویروس آیا میشود با یک داروی گیاهی مواجه شد؟ چین با آن جمعیت بسیار زیادش با استفاده از علوم روز و مدیریت صحیح توانست کرونا را در شهر ووهان متوقف کند و حتی در آنجا هم آرامآرام از شیوعش بکاهد. علت چنین توفیقی استفاده از دانش روز بود. حال همین موضوع حتی در کشورهایی مثل ایران یا حتی کشورهای توسعهیافتهای مانند ایتالیا، اسپانیا و حتی آمریکا مشاهده نشد، زیرا در این کشورها از موازین مدیریت صحیح پیروی نشد. پیشگیری و خودمراقبتی در روایتهای اسلامی یک درمان است و وقتی هم که مرض حاصل شد، باید به پزشک مراجعه کرد؛ چنان که پیامبر مکرم اسلام (ص) یا حضرت علی (ع) همین کار را میکردند؛ بنابراین نباید دین را بهجای علم بگذاریم، زیرا این دو با یکدیگر همراه هستند و تعارضی میان علم و دین وجود ندارد.
وقتی امیرالمؤمنین (ع) ضربت خوردند، پزشک بر بالینشان آمد. این موضوع نشان میدهد که در صورت بیماری باید سراغ پزشک رفت و بر ما لازم است به درمان علمی بها بدهیم و خلاف منطق است که بگوییم که فقط چهارتخم انسان را مداوا میکند و آمپول و سرم خاصیتی ندارند. باز هم تأکید میکنم که دینداری با علم روز هیچ منافاتی ندارد و هر چیزی باید در جای خود و بهدرستی استفاده شود و فراموش نکنیم که: جهان چون خط و خال و زلف و ابروست/ که هر چیزی به جای خویش نیکوست».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.