|

آماده‌سازی کودکان برای کرونا

آمنه ولی‌جانی- پژوهشگر مؤسسه مطالعات کودکی مدرس

این روزها بحران اپیدمی کرونا با اضطراب و ترس از مواجهه با این بیماری همراه شده است که می‏تواند موجب آسیب‌های جدی بر سلامت روان کودکان شود. در شرایطی کنونی که با این بحران مواجه هستیم کودک متوجه شرایط غیرمعمول اطراف می‌شود و ممکن است بداخلاق، عصبانی یا بهانه‌گیر شود، حتی ممکن است که بعضی از آنها نشانه‏های وسواس یا نزدیکی بیش از حد به والدین را از خود نشان دهند و در مواقع حادتر ممکن است دچار شب‌ادراری شوند. کودکان هرچه سن کمتری داشته باشند برای سازگاری با بحران بیشتر نیازمند حمایت و کمک بزرگ‌ترها هستند. اگر میزان استرس و فشار زیاد باشد، می‏تواند به آسیب مناطق مرتبط با کنترل هیجان در مغز منجر شده و همچنین اگر مدت این آسیب‏ها ادامه‌دار باشد مشکلات متعددی در زمینه هیجانی، رفتار، یادگیری، تمرکز و تعاملات اجتماعی در کودک پیدا خواهد شد. البته این به این معنی نیست که کودک نباید با هیچ استرس و ناکامی روبه‌رو شود، بلکه استرس و میزان آن نباید شدید شود و در حدی باشد که کودک تحمل مواجهه با آن را داشته باشد و همچنین می‏تواند به افزایش رشد مهارت‏های مدیریت استرس در کودک کمک کند. وظیفه والدین این است که شیوه‏های مدیریت بحران را دانسته و به آنها آموزش دهند. در این شرایط، اولین قدم این است که باید آرامشتان را حفظ کنید تا بتوانید به کودکتان حس آرامش بدهید. کودک در این زمان به محبت و توجه بیشتری نیاز دارد. از این فرصت برای وقت‌گذاشتن با فرزندتان استفاده کنید و به او توجهی را که نیاز دارد، بدهید. با کودک درباره شیوه‏های پیشگیری از این ویروس، فکر و برنامه‌ریزی کنید. اگر کودک پیشاپیش اطلاعاتی راجع به بحران به دست آورده است ابتدا اطلاعات او و نگرانی‏هایش را جویا شوید. وقتی درباره بحران صحبت می‏کنید از به‌کاربردن کلمات و عبارات ترسناک یا بزرگ‌نمایی اجتناب کرده و کودک را نترسانید. برای مثال، نگویید: «همه ما خواهیم مرد یا همه مریض می‌شویم و...». اتفاقات و شرایط را به زبانی ساده، قابل درک و به اندازه‏ای که مورد نیاز کودک است برای او توضیح دهید. از کلماتی استفاده کنید که اهمیت موضوع را نشان می‏دهند ولی ترس و وحشت ایجاد نمی‏کنند. مثل اینکه «این بیماری شبیه سرماخوردگی است که ممکن است همه به آن مبتلا بشوند ولی ممکن است برخی افراد بیماری شدیدتری را تجربه کنند پس باید موارد بهداشتی را رعایت کنیم و مراقب باشیم تا مبتلاء نشویم» به نگرانی کودک توجه کنید. با او حرف بزنید و صادق باشید. بررسی کنید که او نگرانی‏های کاذبی نداشته باشد. برای پرکردن وقت کودک برنامه‌ریزی کنید تا وقتش را بیهوده هدر ندهد. فعالیت‏هایی مثل نقاشی، بازی، مطالعه و ورزش را در فعالیت روزانه او قرار دهید. مراقب باشید که بیش از حد سرگرم موبایل، اینترنت و بازی کامپیوتری نشود. روال‏های معمول را مانند زمان خواب و بیداری و غذاخوردن را مثل روزهای قبل حفظ کنید. روحیه خود را حفظ کنید. به یاد داشته باشید شما همواره الگوی فرزندتان هستید.

این روزها بحران اپیدمی کرونا با اضطراب و ترس از مواجهه با این بیماری همراه شده است که می‏تواند موجب آسیب‌های جدی بر سلامت روان کودکان شود. در شرایطی کنونی که با این بحران مواجه هستیم کودک متوجه شرایط غیرمعمول اطراف می‌شود و ممکن است بداخلاق، عصبانی یا بهانه‌گیر شود، حتی ممکن است که بعضی از آنها نشانه‏های وسواس یا نزدیکی بیش از حد به والدین را از خود نشان دهند و در مواقع حادتر ممکن است دچار شب‌ادراری شوند. کودکان هرچه سن کمتری داشته باشند برای سازگاری با بحران بیشتر نیازمند حمایت و کمک بزرگ‌ترها هستند. اگر میزان استرس و فشار زیاد باشد، می‏تواند به آسیب مناطق مرتبط با کنترل هیجان در مغز منجر شده و همچنین اگر مدت این آسیب‏ها ادامه‌دار باشد مشکلات متعددی در زمینه هیجانی، رفتار، یادگیری، تمرکز و تعاملات اجتماعی در کودک پیدا خواهد شد. البته این به این معنی نیست که کودک نباید با هیچ استرس و ناکامی روبه‌رو شود، بلکه استرس و میزان آن نباید شدید شود و در حدی باشد که کودک تحمل مواجهه با آن را داشته باشد و همچنین می‏تواند به افزایش رشد مهارت‏های مدیریت استرس در کودک کمک کند. وظیفه والدین این است که شیوه‏های مدیریت بحران را دانسته و به آنها آموزش دهند. در این شرایط، اولین قدم این است که باید آرامشتان را حفظ کنید تا بتوانید به کودکتان حس آرامش بدهید. کودک در این زمان به محبت و توجه بیشتری نیاز دارد. از این فرصت برای وقت‌گذاشتن با فرزندتان استفاده کنید و به او توجهی را که نیاز دارد، بدهید. با کودک درباره شیوه‏های پیشگیری از این ویروس، فکر و برنامه‌ریزی کنید. اگر کودک پیشاپیش اطلاعاتی راجع به بحران به دست آورده است ابتدا اطلاعات او و نگرانی‏هایش را جویا شوید. وقتی درباره بحران صحبت می‏کنید از به‌کاربردن کلمات و عبارات ترسناک یا بزرگ‌نمایی اجتناب کرده و کودک را نترسانید. برای مثال، نگویید: «همه ما خواهیم مرد یا همه مریض می‌شویم و...». اتفاقات و شرایط را به زبانی ساده، قابل درک و به اندازه‏ای که مورد نیاز کودک است برای او توضیح دهید. از کلماتی استفاده کنید که اهمیت موضوع را نشان می‏دهند ولی ترس و وحشت ایجاد نمی‏کنند. مثل اینکه «این بیماری شبیه سرماخوردگی است که ممکن است همه به آن مبتلا بشوند ولی ممکن است برخی افراد بیماری شدیدتری را تجربه کنند پس باید موارد بهداشتی را رعایت کنیم و مراقب باشیم تا مبتلاء نشویم» به نگرانی کودک توجه کنید. با او حرف بزنید و صادق باشید. بررسی کنید که او نگرانی‏های کاذبی نداشته باشد. برای پرکردن وقت کودک برنامه‌ریزی کنید تا وقتش را بیهوده هدر ندهد. فعالیت‏هایی مثل نقاشی، بازی، مطالعه و ورزش را در فعالیت روزانه او قرار دهید. مراقب باشید که بیش از حد سرگرم موبایل، اینترنت و بازی کامپیوتری نشود. روال‏های معمول را مانند زمان خواب و بیداری و غذاخوردن را مثل روزهای قبل حفظ کنید. روحیه خود را حفظ کنید. به یاد داشته باشید شما همواره الگوی فرزندتان هستید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.