|

کرونا معیاری برای تاب‌آوری اقتصاد ایران

تورج فرهادی- ‌شهردار منطقه ۶ تهران

‌همه‌گیر‌شدن ویروس کرونا از شرقی‌ترین نقطه اقیانوس آرام در چین تا غربی‌ترین نقطه آن در آمریکا، نشان می‌دهد که با ازدیاد جمعیت انسان‌ها، بحران‌های زیست‌محیطی با ابعاد پیچیده‌تری ایجاد می‌شوند که یک‌به‌یک نظام مدیریت سلامت و مدیریت بحران کشور‌ها را به چالش می‌کشد. نگاهی به آمار‌های سازمان جهانی بهداشت نشان می‌دهد که در‌حال‌حاضر بیش از صد کشور با بحران ویروس کرونا دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند و با اپیدمیک‌شدن آن، کشور‌هایی که از این مهلکه تاکنون جان سالم به‌در برده‌اند‌ نیز درگیر خواهند شد که این فقط تبعات انسانی و اجتماعی این ویروس بوده است. نگاهی به آمار‌های اقتصادی نشان می‌دهد که تبعات اقتصادی آن احتمالا به کاهش دو‌دهم درصد رشد اقتصادی جهان منجر خواهد شد. به نظر می‌رسد که چین به‌عنوان بزرگ‌ترین اقتصاد جهان بعد از آمریکا حدودا 500 میلیارد دلار خسارت دیده است و بر‌اساس برآورد‌ها رشد اقتصادی آن از بیش از شش‌درصدی که برای سال ۲۰۲۰ برآورد شده بود، دست‌کم به پنج درصد کاهش خواهد یافت. در آمریکا نیز شاهد اثرگذاری این ویروس بر وضعیت اقتصادی این کشور هستیم. به گزارش رسانه‌ها میانگین صنعتی داو جونز روز پنجشنبه هزارو 191 امتیاز کاهش داشت که بزرگ‌ترین ضرر در یک روز برای این شاخص بوده است. شاخص اس‌اندپی S&P500 نیز در طول هفته ۱۱ درصد کاهش داشت که بدترین ضرر از زمان بحران مالی ۲۰۰۸ بوده است. می‌توان گفت شرایط در آمریکا به گونه‌ای است که با وجود کاهش نرخ بهره بانکی، به گفته رئیس کل بانک مرکزی آمریکا وضعیت این کشور در سال جاری سیال و نامشخص خواهد بود. در بیشتر کشورها تبعات این مسئله به کاهش فروش نفت به زیر 44 میلیون بشکه منجر شد تا اوپک وادار به تصمیم برای کاهش فروش نفت شود که ناکام ماند؛ زیرا با کاهش شدید مصرف نفت، قیمت آن در یک افت بی‌سابقه در 11 سال گذشته در کانال 30 دلار قرار گرفته است. در‌حال‌حاضر فعالیت بسیاری از کارخانجات مختل شده و بازارهای بورس شاهد افت شدید شاخص‌ها بوده‌اند. در دو هفته اخیر شاخص سهام شانگهای، شاخص یورواستاکس ۵۰ و شاخص داو جونز آمریکا کاهش جدی داشته است که این بزرگ‌ترین سقوط بازار سهام از زمان بحران مالی در سال ۲۰۰۸ است. ‌به نظر می‌رسد التهابات اقتصادی و اجتماعی ویروس کرونا دارای تأثیرات عمیق جهانی بوده است و این فرایند به احتمال زیاد ادامه‌دار خواهد بود. شرایط ایران نیز با توجه به تحریم‌های اقتصادی، غذا و دارو و قرنطینه‌شدن ایران به واسطه شیوع دامنه‌دار ویروس، بسیار پیچیده‌تر از گذشته خواهد بود و به احتمال زیاد دامنه تحرک ویروس جدید در صورت کنترل‌نکردن، در فصل گرما نیز از بین نخواهد رفت و ضربات مهلک‌تری بر جامعه و اقتصاد کشور وارد

خواهد کرد.

از منظر تاب‌آوری، اقتصاد ایران در حالی به مقابله با ویروس کرونا رفته است که بر‌اساس پیش‌بینی‌ها رشد منفی تا هشت درصد را تجربه خواهد کرد و نرخ تورم آن کماکان بالای 30 درصد و نرخ بی‌کاری آن بیشتر از 12 درصد خواهد بود. با این شرایط درآمد‌های ارزی ایران از راه فروش محصولات کشاورزی، نهاده‌های دامی، فروش محصولات معدنی و صنعتی و گردشگری خارجی به دلایل خطر شیوع بیماری، کاهش چشمگیری داشته که مشکلات زیادی در سال آینده پیش‌روی دولت قرار خواهد داد. گویا است که اقتصاد ما به دلیل ضعف پشتوانه ارزی، با مشکل تاب‌آوری در برابر تبعات اقتصادی این ویروس مواجه است. با افزایش انتشار و همه‌گیر‌شدن آن چالش جدی و مهمی پیش‌روی نظام اقتصادی و بهداشتی کشور قرار خواهد گرفت.
در‌حال‌حاضر ظرفیت لازم پذیرش در بیمارستان‌ها با محدودیت روبه‌رو است و تأمین اقلام بهداشتی و دارویی با مشکل مواجه است که این مسئله در کنار چندگانگی در مدیریت بحران کشور که همواره شاهد آن هستیم، در صورت گسترش، روزهای سختی پیش‌روی ما قرار خواهد داد.

متأسفانه آنچه در مدیریت بحران کرونا با آن مواجه شده‌ایم، غلبه بی‌مسئولیتی، فرافکنی و ضعف تخصص بود که باعث شد سنگر به سنگر کرونا شهرها و استان‌های ما را تا سطح روستا و محله فتح کند و همه‌گیر شود. همچنان که در بحران آلودگی هوا، برنامه مدونی وجود ندارد، در مدیریت بحران کرونا هم گویا دست به دامن خورشید و گرم‌شدن هوا شده‌اند که نشان می‌دهد بزرگ‌ترین ضعف ما چند‌گانگی مدیریتی و بی‌مسئولیتی است که فرصت‌ها را به تهدید تبدیل می‌کند؛ بنابراین آنچه در‌این‌باره ضروری به نظر می‌رسد برخورد هوشمندانه و مسئولانه با این بیماری به‌عنوان یک بحران جدی است. باید به تجربه دیگر کشور‌ها مانند چین که توانسته روند رشد بیماری را کاهش دهد، احترام گذاشته و اقدامات اجرائی به‌موقع و هم‌راستا انجام دهیم. مدیریت شهری نیز ظرفیت‌ها و مسئولیت‌های مشخصی دارد که می‌تواند در خدمت سامانه مدیریت بحران کشور قرار گیرد. همه اینها باید با هماهنگی لازم با وزارت بهداشت انجام شود تا با اختیارات کامل در تمام کشور عمل کنند. اگر همه ارگان‌ها تحت لوای مدیریت واحد و یکپارچه جمع شوند، می‌توان از فرصت‌های باقی‌مانده نهایت استفاده را برای افزایش تاب‌آوری در برابر ویروس کرونا به دست آورد.

‌همه‌گیر‌شدن ویروس کرونا از شرقی‌ترین نقطه اقیانوس آرام در چین تا غربی‌ترین نقطه آن در آمریکا، نشان می‌دهد که با ازدیاد جمعیت انسان‌ها، بحران‌های زیست‌محیطی با ابعاد پیچیده‌تری ایجاد می‌شوند که یک‌به‌یک نظام مدیریت سلامت و مدیریت بحران کشور‌ها را به چالش می‌کشد. نگاهی به آمار‌های سازمان جهانی بهداشت نشان می‌دهد که در‌حال‌حاضر بیش از صد کشور با بحران ویروس کرونا دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند و با اپیدمیک‌شدن آن، کشور‌هایی که از این مهلکه تاکنون جان سالم به‌در برده‌اند‌ نیز درگیر خواهند شد که این فقط تبعات انسانی و اجتماعی این ویروس بوده است. نگاهی به آمار‌های اقتصادی نشان می‌دهد که تبعات اقتصادی آن احتمالا به کاهش دو‌دهم درصد رشد اقتصادی جهان منجر خواهد شد. به نظر می‌رسد که چین به‌عنوان بزرگ‌ترین اقتصاد جهان بعد از آمریکا حدودا 500 میلیارد دلار خسارت دیده است و بر‌اساس برآورد‌ها رشد اقتصادی آن از بیش از شش‌درصدی که برای سال ۲۰۲۰ برآورد شده بود، دست‌کم به پنج درصد کاهش خواهد یافت. در آمریکا نیز شاهد اثرگذاری این ویروس بر وضعیت اقتصادی این کشور هستیم. به گزارش رسانه‌ها میانگین صنعتی داو جونز روز پنجشنبه هزارو 191 امتیاز کاهش داشت که بزرگ‌ترین ضرر در یک روز برای این شاخص بوده است. شاخص اس‌اندپی S&P500 نیز در طول هفته ۱۱ درصد کاهش داشت که بدترین ضرر از زمان بحران مالی ۲۰۰۸ بوده است. می‌توان گفت شرایط در آمریکا به گونه‌ای است که با وجود کاهش نرخ بهره بانکی، به گفته رئیس کل بانک مرکزی آمریکا وضعیت این کشور در سال جاری سیال و نامشخص خواهد بود. در بیشتر کشورها تبعات این مسئله به کاهش فروش نفت به زیر 44 میلیون بشکه منجر شد تا اوپک وادار به تصمیم برای کاهش فروش نفت شود که ناکام ماند؛ زیرا با کاهش شدید مصرف نفت، قیمت آن در یک افت بی‌سابقه در 11 سال گذشته در کانال 30 دلار قرار گرفته است. در‌حال‌حاضر فعالیت بسیاری از کارخانجات مختل شده و بازارهای بورس شاهد افت شدید شاخص‌ها بوده‌اند. در دو هفته اخیر شاخص سهام شانگهای، شاخص یورواستاکس ۵۰ و شاخص داو جونز آمریکا کاهش جدی داشته است که این بزرگ‌ترین سقوط بازار سهام از زمان بحران مالی در سال ۲۰۰۸ است. ‌به نظر می‌رسد التهابات اقتصادی و اجتماعی ویروس کرونا دارای تأثیرات عمیق جهانی بوده است و این فرایند به احتمال زیاد ادامه‌دار خواهد بود. شرایط ایران نیز با توجه به تحریم‌های اقتصادی، غذا و دارو و قرنطینه‌شدن ایران به واسطه شیوع دامنه‌دار ویروس، بسیار پیچیده‌تر از گذشته خواهد بود و به احتمال زیاد دامنه تحرک ویروس جدید در صورت کنترل‌نکردن، در فصل گرما نیز از بین نخواهد رفت و ضربات مهلک‌تری بر جامعه و اقتصاد کشور وارد

خواهد کرد.

از منظر تاب‌آوری، اقتصاد ایران در حالی به مقابله با ویروس کرونا رفته است که بر‌اساس پیش‌بینی‌ها رشد منفی تا هشت درصد را تجربه خواهد کرد و نرخ تورم آن کماکان بالای 30 درصد و نرخ بی‌کاری آن بیشتر از 12 درصد خواهد بود. با این شرایط درآمد‌های ارزی ایران از راه فروش محصولات کشاورزی، نهاده‌های دامی، فروش محصولات معدنی و صنعتی و گردشگری خارجی به دلایل خطر شیوع بیماری، کاهش چشمگیری داشته که مشکلات زیادی در سال آینده پیش‌روی دولت قرار خواهد داد. گویا است که اقتصاد ما به دلیل ضعف پشتوانه ارزی، با مشکل تاب‌آوری در برابر تبعات اقتصادی این ویروس مواجه است. با افزایش انتشار و همه‌گیر‌شدن آن چالش جدی و مهمی پیش‌روی نظام اقتصادی و بهداشتی کشور قرار خواهد گرفت.
در‌حال‌حاضر ظرفیت لازم پذیرش در بیمارستان‌ها با محدودیت روبه‌رو است و تأمین اقلام بهداشتی و دارویی با مشکل مواجه است که این مسئله در کنار چندگانگی در مدیریت بحران کشور که همواره شاهد آن هستیم، در صورت گسترش، روزهای سختی پیش‌روی ما قرار خواهد داد.

متأسفانه آنچه در مدیریت بحران کرونا با آن مواجه شده‌ایم، غلبه بی‌مسئولیتی، فرافکنی و ضعف تخصص بود که باعث شد سنگر به سنگر کرونا شهرها و استان‌های ما را تا سطح روستا و محله فتح کند و همه‌گیر شود. همچنان که در بحران آلودگی هوا، برنامه مدونی وجود ندارد، در مدیریت بحران کرونا هم گویا دست به دامن خورشید و گرم‌شدن هوا شده‌اند که نشان می‌دهد بزرگ‌ترین ضعف ما چند‌گانگی مدیریتی و بی‌مسئولیتی است که فرصت‌ها را به تهدید تبدیل می‌کند؛ بنابراین آنچه در‌این‌باره ضروری به نظر می‌رسد برخورد هوشمندانه و مسئولانه با این بیماری به‌عنوان یک بحران جدی است. باید به تجربه دیگر کشور‌ها مانند چین که توانسته روند رشد بیماری را کاهش دهد، احترام گذاشته و اقدامات اجرائی به‌موقع و هم‌راستا انجام دهیم. مدیریت شهری نیز ظرفیت‌ها و مسئولیت‌های مشخصی دارد که می‌تواند در خدمت سامانه مدیریت بحران کشور قرار گیرد. همه اینها باید با هماهنگی لازم با وزارت بهداشت انجام شود تا با اختیارات کامل در تمام کشور عمل کنند. اگر همه ارگان‌ها تحت لوای مدیریت واحد و یکپارچه جمع شوند، می‌توان از فرصت‌های باقی‌مانده نهایت استفاده را برای افزایش تاب‌آوری در برابر ویروس کرونا به دست آورد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.