باید انتخاب کنیم؛ نجات ملی یا سقوط آزاد تاریخی
علی رضاییمیرقائد
شاید روزگاری که تندروهای آلمانی شکستخورده در جنگ جهانی اول که نتوانستند دنیا را فتح کنند، میدانستند که راهحل فتح جهان جنگ و خونریزی نیست، هیچگاه به تفکر نازیسم میدان نمیدانند تا با راهاندازی جنگ جهانی دوم خسارات جبرانناپذیری به بشریت و بهویژه اروپا وارد کنند. بعدها معلوم شد میتوان با اراده ملی و تفکر خستگیناپذیر عمومی (که ما از آن با عنوان موضوعی شبیه به اندیشه جهادی یاد میکنیم) دنیا را فتح کرد.
امروزه آلمان در رقابت با ایالات متحده آمریکا، چین، ژاپن، انگلستان و فرانسه و نبردی سنگین در حوزه اقتصاد و تجارت مشغول فتح سنگربهسنگر اقتصادهای عالم است. هرچند امروزه اقتدار و موفقیتهای چین چشمگیرتر به نظر میرسد اما براساس ظرفیتها و استعدادهای ملی، منابع ملی، وسعت، جمعیت و سایر مؤلفهها در مقایسه با رقبا امروز آلمان بهطور نسبی موفقترین ارتش اقتصادی جهان باشد.
اما ما کجاییم؟ همگان میدانند از نظر منابع طبیعی، کشورمان نخستین کشور دارای مجموع ذخایر انرژی در جهان است.
همچنین ایران سومین ذخایر بزرگ شناختهشده نفت و دومین ذخایر بزرگ گاز طبیعی جهان را در اختیار دارد و نخستین رتبه جهانی در منابع روی، دومین رتبه جهانی در زمینه منابع مس، نهمین رتبه جهانی در معادن آهن، دهمین رتبه جهانی در معادن اورانیوم و یازدهمین رتبه جهانی در زمینه معادن سرب را دارد.
به عبارت دیگر ایران با داشتن یک درصد جمعیت جهان بیش از هفت درصد منابع معدنی دنیا را در اختیار دارد.
* در واقع در منابع ملی که از نظر تئوری رئالیستی روابط بینالملل اساس قدرت ملی تلقی میشود، ایران میتواند یک کنشگر فعال باشد و در تعیین دستورکارهای اقتصادی و سیاسی جهان نقش غیرقابلانکاری ایفا کند.
شاید اگر بخواهیم عامیانهتر بیان کنیم باید بگوییم برپایه درصد جمعیت و درصد منابع یک ایرانی هفت برابر میانگین مردم جهان ثروت خدادادی دارد!
اما باید پرسید آیا مردم ایران هفت برابر میانگین مردم سایر ملل در رفاه نیز هستند؟ پاسخ بسیار شفاف است: خیر! براساس گزارش دفتر برنامه توسعه سازمان ملل متحد، ایران (در سال ۲۰۱۸ که وضعیت اقتصادی نسبتا بهتری نسبت به امروز را تجربه میکرد) با متوسط درآمد سرانه ۱۹ هزار و ۱۳۰ دلار در رده شصتوسوم جهان ایستاده بود. آن درآمد سرانه از کشورهایی مانند آرژانتین، بلغارستان، مکزیک، آذربایجان، تایلند، چین، برزیل، صربستان، آفریقای جنوبی، اندونزی و اکوادور نیز بالاتر بود. در آن سال بیشترین درآمد سرانه در منطقه و در جهان در اختیار قطر با ۱۱۶ هزار و ۸۱۸ دلار است و پس از این کشور، لیختن اشتاین با ۹۷ هزار و ۳۳۶ دلار، سنگاپور با ۸۲ هزار و ۵۰۳ دلار، برونئی با ۷۶ هزار و ۴۲۷ دلار و کویت با ۷۰ هزار و ۵۲۴ دلار در ردههای دوم تا پنجم قرار دارند. در بین سایر کشورهایی که رتبه بالاتری از ایران داشتهاند، درآمد سرانه نروژیها ۶۸ هزار و ۱۲ دلار، اماراتیها ۶۷ هزار و ۸۰۵ دلار، آمریکاییها ۵۴ هزار و ۹۴۱ دلار، عربستانیها ۴۹ هزار و ۶۸۰ دلار، آلمانیها ۴۶ هزار و ۱۳۶ دلار، فرانسویها ۳۹ هزار و ۲۵۴ دلار، انگلیسیها ۳۹ هزار و ۱۱۶ دلار، ترکها
۲۴ هزار و ۸۰۴ دلار و روسها ۲۴ هزار و ۲۳۳ دلار بوده است (منبع: خبرگزاری ایسنا). شایان ذکر است متوسط درآمد سرانه ناخالص از تقسیم تولید ناخالص داخلی سالانه بر جمعیت کشورها به دست میآید و طبیعی است که کشورهای با جمعیت کمتر در این رتبهبندی میتوانند در ردههای بالاتر قرار گیرند. امروزه بدونشک متوسط درآمد سرانه ما بسیار کمتر و اوضاع اقتصادی کشور هم بدتر از قبل و در سیر نزولی قرار دارد. بیماری فراگیر کرونا هم که سرآغاز دور جدید جدال قدرتهای نظام بینالملل البته از مسیر شرق به غرب است، مزید بر علت شده و این اعداد و ارقام را برای سال جاری میلادی فاجعهبارتر هم خواهد کرد. حال سؤال اینجاست تا کجا و تا کی قرار است در سراشیبی سقوط اقتصادی باشیم؟ با مرور بیش از دو دهه گذشته و بررسی عملکرد دولتها و مجلسها، بهنظر میرسد فقط یک مدیریت عقلانی با برنامههای دقیق و کارآمد و البته اندیشههای ناب و جدید مبتنیبر شرایط خاص تحریم و ظرفیتهای موجود آن هم به دست جوانان ایرانی میتواند نجاتبخش کشور از این سقوط آزاد تاریخی باشد. با این حال، باید خود را بیابیم و بپرسیم که کجاییم و به کجا خواهیم رفت؟ به چه اقدامات و ابزارهایی
نیاز داریم و سؤالات و پاسخهایی که بتواند ما را از بنبست تاریخی اقتصاد و معیشت ملت خارج کند. طراحی یک برنامه دقیق بر پایه شناسایی نقش هر استان به تفکیک هر شهرستان در شکلدهی یک انقلاب عظیم اقتصادی مبتنیبر منابع، داراییها، ظرفیتها، استعدادها، امکانات و سابقه تاریخی-اقتصادی آن استان و شهرستانهای تابعهاش گام نخست برای یافتن راه درست نجات مملکت است. این مسیر نجات ملی با 10 گام میتواند در کمتر از یک دهه ایرانی پیشرو و در رفاه باوجود تحریمهای موجود بسازد. به شرط آنکه بدانیم چه میخواهیم و بخواهیم که نجات یابیم.
شاید روزگاری که تندروهای آلمانی شکستخورده در جنگ جهانی اول که نتوانستند دنیا را فتح کنند، میدانستند که راهحل فتح جهان جنگ و خونریزی نیست، هیچگاه به تفکر نازیسم میدان نمیدانند تا با راهاندازی جنگ جهانی دوم خسارات جبرانناپذیری به بشریت و بهویژه اروپا وارد کنند. بعدها معلوم شد میتوان با اراده ملی و تفکر خستگیناپذیر عمومی (که ما از آن با عنوان موضوعی شبیه به اندیشه جهادی یاد میکنیم) دنیا را فتح کرد.
امروزه آلمان در رقابت با ایالات متحده آمریکا، چین، ژاپن، انگلستان و فرانسه و نبردی سنگین در حوزه اقتصاد و تجارت مشغول فتح سنگربهسنگر اقتصادهای عالم است. هرچند امروزه اقتدار و موفقیتهای چین چشمگیرتر به نظر میرسد اما براساس ظرفیتها و استعدادهای ملی، منابع ملی، وسعت، جمعیت و سایر مؤلفهها در مقایسه با رقبا امروز آلمان بهطور نسبی موفقترین ارتش اقتصادی جهان باشد.
اما ما کجاییم؟ همگان میدانند از نظر منابع طبیعی، کشورمان نخستین کشور دارای مجموع ذخایر انرژی در جهان است.
همچنین ایران سومین ذخایر بزرگ شناختهشده نفت و دومین ذخایر بزرگ گاز طبیعی جهان را در اختیار دارد و نخستین رتبه جهانی در منابع روی، دومین رتبه جهانی در زمینه منابع مس، نهمین رتبه جهانی در معادن آهن، دهمین رتبه جهانی در معادن اورانیوم و یازدهمین رتبه جهانی در زمینه معادن سرب را دارد.
به عبارت دیگر ایران با داشتن یک درصد جمعیت جهان بیش از هفت درصد منابع معدنی دنیا را در اختیار دارد.
* در واقع در منابع ملی که از نظر تئوری رئالیستی روابط بینالملل اساس قدرت ملی تلقی میشود، ایران میتواند یک کنشگر فعال باشد و در تعیین دستورکارهای اقتصادی و سیاسی جهان نقش غیرقابلانکاری ایفا کند.
شاید اگر بخواهیم عامیانهتر بیان کنیم باید بگوییم برپایه درصد جمعیت و درصد منابع یک ایرانی هفت برابر میانگین مردم جهان ثروت خدادادی دارد!
اما باید پرسید آیا مردم ایران هفت برابر میانگین مردم سایر ملل در رفاه نیز هستند؟ پاسخ بسیار شفاف است: خیر! براساس گزارش دفتر برنامه توسعه سازمان ملل متحد، ایران (در سال ۲۰۱۸ که وضعیت اقتصادی نسبتا بهتری نسبت به امروز را تجربه میکرد) با متوسط درآمد سرانه ۱۹ هزار و ۱۳۰ دلار در رده شصتوسوم جهان ایستاده بود. آن درآمد سرانه از کشورهایی مانند آرژانتین، بلغارستان، مکزیک، آذربایجان، تایلند، چین، برزیل، صربستان، آفریقای جنوبی، اندونزی و اکوادور نیز بالاتر بود. در آن سال بیشترین درآمد سرانه در منطقه و در جهان در اختیار قطر با ۱۱۶ هزار و ۸۱۸ دلار است و پس از این کشور، لیختن اشتاین با ۹۷ هزار و ۳۳۶ دلار، سنگاپور با ۸۲ هزار و ۵۰۳ دلار، برونئی با ۷۶ هزار و ۴۲۷ دلار و کویت با ۷۰ هزار و ۵۲۴ دلار در ردههای دوم تا پنجم قرار دارند. در بین سایر کشورهایی که رتبه بالاتری از ایران داشتهاند، درآمد سرانه نروژیها ۶۸ هزار و ۱۲ دلار، اماراتیها ۶۷ هزار و ۸۰۵ دلار، آمریکاییها ۵۴ هزار و ۹۴۱ دلار، عربستانیها ۴۹ هزار و ۶۸۰ دلار، آلمانیها ۴۶ هزار و ۱۳۶ دلار، فرانسویها ۳۹ هزار و ۲۵۴ دلار، انگلیسیها ۳۹ هزار و ۱۱۶ دلار، ترکها
۲۴ هزار و ۸۰۴ دلار و روسها ۲۴ هزار و ۲۳۳ دلار بوده است (منبع: خبرگزاری ایسنا). شایان ذکر است متوسط درآمد سرانه ناخالص از تقسیم تولید ناخالص داخلی سالانه بر جمعیت کشورها به دست میآید و طبیعی است که کشورهای با جمعیت کمتر در این رتبهبندی میتوانند در ردههای بالاتر قرار گیرند. امروزه بدونشک متوسط درآمد سرانه ما بسیار کمتر و اوضاع اقتصادی کشور هم بدتر از قبل و در سیر نزولی قرار دارد. بیماری فراگیر کرونا هم که سرآغاز دور جدید جدال قدرتهای نظام بینالملل البته از مسیر شرق به غرب است، مزید بر علت شده و این اعداد و ارقام را برای سال جاری میلادی فاجعهبارتر هم خواهد کرد. حال سؤال اینجاست تا کجا و تا کی قرار است در سراشیبی سقوط اقتصادی باشیم؟ با مرور بیش از دو دهه گذشته و بررسی عملکرد دولتها و مجلسها، بهنظر میرسد فقط یک مدیریت عقلانی با برنامههای دقیق و کارآمد و البته اندیشههای ناب و جدید مبتنیبر شرایط خاص تحریم و ظرفیتهای موجود آن هم به دست جوانان ایرانی میتواند نجاتبخش کشور از این سقوط آزاد تاریخی باشد. با این حال، باید خود را بیابیم و بپرسیم که کجاییم و به کجا خواهیم رفت؟ به چه اقدامات و ابزارهایی
نیاز داریم و سؤالات و پاسخهایی که بتواند ما را از بنبست تاریخی اقتصاد و معیشت ملت خارج کند. طراحی یک برنامه دقیق بر پایه شناسایی نقش هر استان به تفکیک هر شهرستان در شکلدهی یک انقلاب عظیم اقتصادی مبتنیبر منابع، داراییها، ظرفیتها، استعدادها، امکانات و سابقه تاریخی-اقتصادی آن استان و شهرستانهای تابعهاش گام نخست برای یافتن راه درست نجات مملکت است. این مسیر نجات ملی با 10 گام میتواند در کمتر از یک دهه ایرانی پیشرو و در رفاه باوجود تحریمهای موجود بسازد. به شرط آنکه بدانیم چه میخواهیم و بخواهیم که نجات یابیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.