|

آیا در سوریه قرنطینه شده‌ایم؟

ابوالقاسم دلفی. سفیر سابق ایران در فرانسه

1- آنچه در پنجم اسفند‌ماه با حمله یک اسکادران از جنگنده‌های روسی به منطقه اشغال‌شده ازسوی ارتش ترکیه در خاک سوریه، اتفاق افتاد و موجب کشته‌شدن ده‌ها نظامی ارتش ترکیه شد و متعاقب آن حملات نظامیان ترکیه به مواضع ارتش سوریه را به‌دنبال داشت، مصداق کامل استراتژی «درگیری برای جلوگیری از درگیری» بود.

نمونه دیگری از این مصداق را برخی از تحلیلگران غربی در زمان ترور سردار شهید سپهبد سلیمانی در سیزدهم دی‌ماه گذشته بر‌اثر حمله پهپاد‌های ارتش آمریکا به‌کار بردند که هدف اصلی‌ آن را جلوگیری از درگیری‌های بزرگ‌تر قلمداد می‌کردند.
2- به‌دنبال شدت‌گرفتن درگیری‌ها در شمال غربی سوریه و کشته‌شدن حداقل 33 نظامی ترک، آنکارا در یک پاسخ نظامی تقریبا قابل انتظار مواضعی را در سوریه مورد هدف قرار داد که در آن 16 نفر از مبارزان سوری جان باختند.
در همین اثنا اخباری درباره شهادت تعدادی از نیروهای ایرانی حاضر در سوریه نیز منتشر شد. همان‌گونه که در موارد متعدد ماه‌های اخیر در زمینه حملات رژیم صهیونیستی به خاک سوریه و هدف‌قرار‌گرفتن اهدافی خاص در این کشور و شهادت تعدادی از نیروهای ایرانی‌ که عکس‌العملی در قبال آن صورت نگرفت.
3- دولت ترکیه، علاوه‌بر بمباران مواضع ارتش سوریه و درخواست از شورای امنیت سازمان ملل برای تشکیل جلسه اضطراری و تقاضای کمک از ناتو، موضوع باز‌گذاشتن مرزهای خود برای عبور پناه‌جویان به سمت اروپا را نیز طرح کرد و صدها نفر از آنان به سمت مرز یونان به حرکت در‌آمدند.
ضمنا آقای اردوغان 15 اسفند‌ماه عازم مسکو شد، در‌حالی‌که بر‌اساس گزارش تصویری منابع روسی، به‌همراه هیئت همراهش دقایقی پشت درِ اتاق پوتین با چهره‌ای بر‌افروخته منتظر ورود بود، بالاخره موافقت‌نامه آتش‌بس در ادلب را با رئیس‌جمهور روسیه به امضا رساند. برای چندمین‌بار دو عضو روند آستانه بدون حضور ایران که بیشترین تلاش و مجاهدت را در مقابله با تروریست‌ها در سوریه داشته، جلسه برگزار کردند و به توافقات مهمی دست یافتند.
4- سفر 15 اسفند آقای اردوغان به مسکو منجر به آتش‌بس در ادلب شد و در سفر 19 اسفند رئیس‌جمهور ترکیه به بروکسل، گفت‌و‌گوهای آنکارا و اروپا برای موضوع پناه‌جویان از سر گرفته شد و ظاهرا اروپایی‌ها برای اجرای مجدد توافق‌نامه 2016 دو طرف در زمینه کمک‌های مالی اروپا به آنکارا توافق کردند. ضمن آنکه سفر خانم مرکل، صدراعظم آلمان، به اتفاق آقای مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه به آنکارا نیز برای 27 اسفند‌ماه جاری نهایی شد.
5- ترکیه با مد نظر قرار‌دادن روابط در حال تعمیق خود با روسیه که از رهگذر تحولات سوریه ایجاد شده و ملحوظ‌داشتن پروژه‌های اقتصادی مهم بین دو کشور همچون خط لوله گاز، احداث نیروگاه‌های هسته‌ای، سامانه‌های دفاعی S400 روسی و مراوداتی که در بحران لیبی و حضور در مدیترانه می‌توانند داشته باشند، عملیات نظامی خود در سوریه را متوقف کرد و براساس توافق‌نامه، آتش‌بس در ادلب برقرار شد.
براساس این توافق هم‌زمان با توقف عملیات نظامی ارتش ترکیه، ارتش سوریه، رزمندگان شیعه (نیروهای مقاومت) و نیروهای حزب‌الله لبنان برای هرگونه عملیاتی علیه تروریست‌ها در سوریه می‌باید از هفته‌ها قبل شرایطی را که قرار است در آن عملیات انجام شود، مشخص کنند.
6- به گفته شبکه آر‌تی فرانسه‌زبان در جریان جلسه جمعه 16 اسفند شورای امنیت سازمان ملل که در پشت در‌های بسته برگزار شد، روس‌ها موافقت‌نامه آتش‌بس در ادلب را برای تصویب در شورا ارائه دادند. آمریکایی‌ها آن را وتو کردند و معتقد بودند هنوز برای تصویب این طرح در شورا زود است.
برپایه همین منبع ایران نیز با موافقت‌نامه پوتین-اردوغان موافقت نداشته است.
7- سخن پایانی اینکه قطعا عملیات آزادسازی سرزمین‌های اشغالی سوریه نمی‌تواند از دید آگاهان و حامیان استقلال این کشور نادیده گرفته شود، اما وضعیتی که در روابط مسکو و آنکارا به عنوان دوستان بالقوه تهران، از رهگذر تحولات سوریه، در شرف وقوع است، نمی‌تواند با کمرنگ‌شدن نقش جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از پایه‌های اساسی روند آستانه و تأثیرگذار در اوضاع سوریه، با قرار‌گرفتن در قرنطینه و wait & see برآورده شود.

1- آنچه در پنجم اسفند‌ماه با حمله یک اسکادران از جنگنده‌های روسی به منطقه اشغال‌شده ازسوی ارتش ترکیه در خاک سوریه، اتفاق افتاد و موجب کشته‌شدن ده‌ها نظامی ارتش ترکیه شد و متعاقب آن حملات نظامیان ترکیه به مواضع ارتش سوریه را به‌دنبال داشت، مصداق کامل استراتژی «درگیری برای جلوگیری از درگیری» بود.

نمونه دیگری از این مصداق را برخی از تحلیلگران غربی در زمان ترور سردار شهید سپهبد سلیمانی در سیزدهم دی‌ماه گذشته بر‌اثر حمله پهپاد‌های ارتش آمریکا به‌کار بردند که هدف اصلی‌ آن را جلوگیری از درگیری‌های بزرگ‌تر قلمداد می‌کردند.
2- به‌دنبال شدت‌گرفتن درگیری‌ها در شمال غربی سوریه و کشته‌شدن حداقل 33 نظامی ترک، آنکارا در یک پاسخ نظامی تقریبا قابل انتظار مواضعی را در سوریه مورد هدف قرار داد که در آن 16 نفر از مبارزان سوری جان باختند.
در همین اثنا اخباری درباره شهادت تعدادی از نیروهای ایرانی حاضر در سوریه نیز منتشر شد. همان‌گونه که در موارد متعدد ماه‌های اخیر در زمینه حملات رژیم صهیونیستی به خاک سوریه و هدف‌قرار‌گرفتن اهدافی خاص در این کشور و شهادت تعدادی از نیروهای ایرانی‌ که عکس‌العملی در قبال آن صورت نگرفت.
3- دولت ترکیه، علاوه‌بر بمباران مواضع ارتش سوریه و درخواست از شورای امنیت سازمان ملل برای تشکیل جلسه اضطراری و تقاضای کمک از ناتو، موضوع باز‌گذاشتن مرزهای خود برای عبور پناه‌جویان به سمت اروپا را نیز طرح کرد و صدها نفر از آنان به سمت مرز یونان به حرکت در‌آمدند.
ضمنا آقای اردوغان 15 اسفند‌ماه عازم مسکو شد، در‌حالی‌که بر‌اساس گزارش تصویری منابع روسی، به‌همراه هیئت همراهش دقایقی پشت درِ اتاق پوتین با چهره‌ای بر‌افروخته منتظر ورود بود، بالاخره موافقت‌نامه آتش‌بس در ادلب را با رئیس‌جمهور روسیه به امضا رساند. برای چندمین‌بار دو عضو روند آستانه بدون حضور ایران که بیشترین تلاش و مجاهدت را در مقابله با تروریست‌ها در سوریه داشته، جلسه برگزار کردند و به توافقات مهمی دست یافتند.
4- سفر 15 اسفند آقای اردوغان به مسکو منجر به آتش‌بس در ادلب شد و در سفر 19 اسفند رئیس‌جمهور ترکیه به بروکسل، گفت‌و‌گوهای آنکارا و اروپا برای موضوع پناه‌جویان از سر گرفته شد و ظاهرا اروپایی‌ها برای اجرای مجدد توافق‌نامه 2016 دو طرف در زمینه کمک‌های مالی اروپا به آنکارا توافق کردند. ضمن آنکه سفر خانم مرکل، صدراعظم آلمان، به اتفاق آقای مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه به آنکارا نیز برای 27 اسفند‌ماه جاری نهایی شد.
5- ترکیه با مد نظر قرار‌دادن روابط در حال تعمیق خود با روسیه که از رهگذر تحولات سوریه ایجاد شده و ملحوظ‌داشتن پروژه‌های اقتصادی مهم بین دو کشور همچون خط لوله گاز، احداث نیروگاه‌های هسته‌ای، سامانه‌های دفاعی S400 روسی و مراوداتی که در بحران لیبی و حضور در مدیترانه می‌توانند داشته باشند، عملیات نظامی خود در سوریه را متوقف کرد و براساس توافق‌نامه، آتش‌بس در ادلب برقرار شد.
براساس این توافق هم‌زمان با توقف عملیات نظامی ارتش ترکیه، ارتش سوریه، رزمندگان شیعه (نیروهای مقاومت) و نیروهای حزب‌الله لبنان برای هرگونه عملیاتی علیه تروریست‌ها در سوریه می‌باید از هفته‌ها قبل شرایطی را که قرار است در آن عملیات انجام شود، مشخص کنند.
6- به گفته شبکه آر‌تی فرانسه‌زبان در جریان جلسه جمعه 16 اسفند شورای امنیت سازمان ملل که در پشت در‌های بسته برگزار شد، روس‌ها موافقت‌نامه آتش‌بس در ادلب را برای تصویب در شورا ارائه دادند. آمریکایی‌ها آن را وتو کردند و معتقد بودند هنوز برای تصویب این طرح در شورا زود است.
برپایه همین منبع ایران نیز با موافقت‌نامه پوتین-اردوغان موافقت نداشته است.
7- سخن پایانی اینکه قطعا عملیات آزادسازی سرزمین‌های اشغالی سوریه نمی‌تواند از دید آگاهان و حامیان استقلال این کشور نادیده گرفته شود، اما وضعیتی که در روابط مسکو و آنکارا به عنوان دوستان بالقوه تهران، از رهگذر تحولات سوریه، در شرف وقوع است، نمی‌تواند با کمرنگ‌شدن نقش جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از پایه‌های اساسی روند آستانه و تأثیرگذار در اوضاع سوریه، با قرار‌گرفتن در قرنطینه و wait & see برآورده شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.