|

اشتراک و اختلاف دولت و مجلس درباره یارانه نوروزی

شرق: جمع‌بندی نهایی نشست‏های شبانه دولت و مجلس هنوز راه به جایی نبرده اما پرادخت عیدانه برای دهک‏های پایین جامعه قطعی است. از این گذشته دولت بنا را بر این گذاشته تا هر طور شده مجلسیان را برای اجرای فاز دوم هدفمندی راضی کند تا جایی که احمدی‌نژاد در پایان جلسه هیات دولت هم در رابطه با جلسات شبانه گفته است: بخش عمده‌ای از مردم در یک سال اخیر به خاطر نوسانات بازار ارز و قیمت‌ها تحت فشار بودند و قرار است متناسب با تورم و فشارها کمک‌هایی به مردم صورت بگیرد و روی اصل این کمک‌ها تفاهم شده است و باید روند اجرایی آن را تنظیم کنیم. اما قضیه این است که نقدهای مجلسیان جدیست و آنها به این سادگی‏ها راضی نمی‌شوند تا جایی که چند وقتی است ترک جلسه کرده‌اند. اسماعیل جلیلی، الیاس نادران و احمد توکلی و دو نماینده دیگر به خاطر آنچه «تحمیل اراده دولت» نامیده‌اند، دیگر رغبتی به حضور در این نشست‏ها ندارند. دولت و مجلس برای پرداخت یارانه نوروزی در بخش‌هایی هنوز به توافق نرسیده‏. مجلس پیشنهاد کرده که از محل مابه‌التفاوت ارز منابع مالی تامین شود و دولت قطع یارانه دهک‏های مرفه را در اولویت قرار داده. آمار مربوط به دهک‏ها نیز متفاوت است. برخی می‌گویند 15‌میلیون شهروند تحت حمایت بهزیستی و کمیته امداد از عیدانه دولت بهره‌مند خواهند شد و برخی دیگر به رقم 50‌میلیونی اشاره داشتند. دولتی‌ها بنا را بر این گذاشته‌اند که بتوانند از طریق همان حساب هدفمندی یارانه‌ها، عیدانه را به همه ایرانی‌ها واریز کنند اما مجلس تلاش دارد تا از واریز یارانه فراگیر جلوگیری کرده و این بار نظام اقتصادی منظمی را در این زمینه جایگزین کند. پیش‌بینی ارقام پرداختی نیز از خانواری 200‌هزارتومان تا نفری 100‌هزارتومان است. عوض حیدرپور، عضو کمیسیون امنیت ملی نیز به مهر گفته که دولت معتقد است فاز دوم هدفمندی را طی یکسال انجام داده و به پایان برساند از سوی دیگر مجلس زمان 3 سال را به استناد قانون اولیه برای اجرای فاز دوم مناسب عنوان می‌کند. در همین حال عموم نمایندگان حاضر در جلسه به نمایندگی از مردم به دولتمردان اعلام کرده‌اند که مردم با اجرای فاز دوم در شرایط کنونی موافق نیستند. بدهی‌های دولت به شرکت‌های پیمانکاری، مشکل در پرداخت حقوق و دستمزد آخر سال و همچنین کمک نقدی به اقشار آسیب‌پذیر باعث شد تا مجلس از دولت بخواهد برای جبران کسری لایحه متمم به مجلس ارایه بدهد. قرار بود که نشست شنبه شب، واپسین نشست دولت و مجلس باشد. اما اظهارنظر مجلسی‏ها نشان می‌دهد که نشست‏ها باز هم ادامه خواهد یافت تا مجلس بتواند با تزریق نیروهای تازه نفس اقتصادی هرطور شده جلوی اجرایی شدن فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها را بگیرد. الیاس نادران به «شرق» گفته که قصد ندارد در این زمینه صحبت کند اما اسماعیل جلیلی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه به «شرق» خبر داده که برخی نمایندگان از جمله دکتر توکلی، نادران و دو تن دیگر به نشانه اعتراض در نشست‌های دولت و مجلس حاضر نشده‌اند. اما از شنبه هفته آینده بناست تعداد جدیدی از نمایندگان در نشست‏ها حاضر شوند، نمایندگانی که به اعتقاد او نگاهی واقع‌گرایانه به مسایل اقتصادی دارند. نمایندگان نگران تلاش‌های دولت برای اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها هستند چراکه دیگر جیب مردم کشش اجرای هدفمندی فاز دوم به این شکل را ندارد. باید قیمت ارز سامان یافته و تورم کنترل شود. اگرنه مردم بیش از این از وضعیت معاش و اقتصاد ناامید شده و این مساله تبعات سوء اجتماعی و روانی برای جامعه به دنبال دارد. اگرچه پرداخت عیدانه در انتهاب کار دولت دهم و آستانه سال جدید، برای خیلی‌ها ماجرای پرداخت سهام عدالت در آستانه انتخابات ریاست جمهوری دور گذشته را تداعی می‌کند اما جلیلی تاکید دارد که پرداخت عیدانه به دهک‌های پایین مورد وفاق مجلسی‌ها و دولتی‌ها است و نباید این ماجرا تحت الشعاع مسائل و حاشیه‌های سیاسی قرار گیرد. به هر شکل تحلیل این نماینده مجلس این است که دولت به دنبال گران‌تر شدن قیمت‌ها و مجلس به دنبال کنترل گرانی بازار است و تاکید دارد با وجود تحمیل اراده دولت بر اجرایی شدن فاز دوم، نمایندگان جلوی آن را خواهند گرفت چراکه این مساله برای مجلسی‌هایی که ادعای نمایندگی مردم را دارند، حیثیتی شده است. علی نعمت چهاردولی، عضو کمیسیون عمران مجلس هم با اشاره به جلسه‌های مشترک مجلس و دولت می‌گوید: « طرح کمک 100‌هزار تومانی به خانواده‌های زیر پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) برای شب عید در کنار صدور کارت هوشمند برای سه یا چهار دهک پایینی جامعه از طرح‌های پیشنهادی بود که هنوز برای اجرا مصوب نشده و اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها در صورت تصویب با شیب بسیار کمی رخ خواهد داد. »

علی محمد احمدی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه:
هزار اما و اگر مطرح است

‌یکی از نمایندگان پیش از این به «شرق» گفته بود که قرار است به 50‌میلیون ایرانی دم عیدی مبالغ نقدی پرداخت شود. آیا این رقم صحت دارد و مورد توافق قرار گرفته؟

هنوز سر هیچ چیز خاصی توافق نشده. یک روایت این است که یارانه نوروزی به سه دهک پایین جامعه پرداخت شود. یعنی جامعه آماری حدود 15‌میلیون نفر را شامل شود. اما ایده دولت این است که از همان کارت‌های الکترونیک یارانه‌های نقدی، برای همه شهروندان مبالغی واریز شود. من هم مخالف پرداخت نقدی فراگیر هستم. اما‌ هزار اما و اگر برای اجرایی شدن همین طرح و جمع‏بندی نشست‏های دولت و مجلس مطرح است. بنده حتی مخالف اجرای فاز نخست هدفمندی یارانه‌ها بودم چراکه پرداخت یارانه فراگیر نه خدمت به مردم که خیانت به آنها است. سواد اقتصادی‌ام به عنوان یک تحصیلکرده در این رشته مانع از پذیرش چنین ایده‌ای می‌شد. مگر می‌شود عدالت و ثروت را فراگیر توزیع کرد. یارانه فراگیر به هیچ منطق علمی سازگار نیست.

‌خب، تجربه احمدی‌نژاد برای تحقق توزیع فراگیر با انتقاد خاصی مواجه نشد، دلیل این سکوت چه بود؟

باید این را از آنهایی که سکوت اختیار کردند، بپرسید. من سکوت نکردم. پرداخت منابع مالی در نزدیک عید مشکلات عمومی اقتصاد ما را بحرانی‌تر می‌کند. رکود تورمی و رشد نقدینگی تا همینجای کار قدرت خرید مردم را بسیار پایین آورده و ادامه راه معلوم نیست که چه اقتصاد نیمه جانی برای ما باقی گذارد.

‌دولت می‌خواهد 12‌میلیون مرفه را از پرداخت‏های نوروزی و فاز دوم هدفمندی حذف کند، این آمار از کجا به دست آمده، دولت به شکل قانونی حق دارد چنین کاری کند؟

نکته اصلی اینکه ما فاقد سامانه رصد ثروت و درآمد هستیم و به همین خاطر نمی‌توانیم آمار دقیقی در این زمینه ارایه کنیم. مبادلات و گردش نقدینگی در کشور شفاف نیست و به همین خاطر نمی‌دانیم که سه دهک بالای جامعه الان از چه طراز مالی برخوردار‌ند. البته تا 5 دهک پایین جامعه وضعیت مناسبی از نظر اقتصادی نداشته و از دهک یک تا مرز دهک سه و چهار هم تحت پوشش نهادهای حمایتی هستند. اما از دهک 5 به بالا معلوم نیست که چه وضعی حاکم شده، نمی‌شود به همین راحتی رقم 12‌میلیون مرفه را بدون مستندنگاری مطرح کرد.

و حالا منابع مالی چندانی در اختیار ندارد، تکلیف جذب منابع مالی برای کمک مالی دم عیدی دولت به مردم چه می‌شود؟

پیش‌بینی شده که این منابع مالی یا از صندوق توسعه ملی تامین شود، یا از طریق استقراض از بانک ملی یا اینکه یارانه سه دهک بالا قطع شده و از منابع آن عیدی به شهروندان دهک‌های پایین پرداخت شود. این سه پیشنهاد از سوی دولت مطرح شده است.

شرق: جمع‌بندی نهایی نشست‏های شبانه دولت و مجلس هنوز راه به جایی نبرده اما پرادخت عیدانه برای دهک‏های پایین جامعه قطعی است. از این گذشته دولت بنا را بر این گذاشته تا هر طور شده مجلسیان را برای اجرای فاز دوم هدفمندی راضی کند تا جایی که احمدی‌نژاد در پایان جلسه هیات دولت هم در رابطه با جلسات شبانه گفته است: بخش عمده‌ای از مردم در یک سال اخیر به خاطر نوسانات بازار ارز و قیمت‌ها تحت فشار بودند و قرار است متناسب با تورم و فشارها کمک‌هایی به مردم صورت بگیرد و روی اصل این کمک‌ها تفاهم شده است و باید روند اجرایی آن را تنظیم کنیم. اما قضیه این است که نقدهای مجلسیان جدیست و آنها به این سادگی‏ها راضی نمی‌شوند تا جایی که چند وقتی است ترک جلسه کرده‌اند. اسماعیل جلیلی، الیاس نادران و احمد توکلی و دو نماینده دیگر به خاطر آنچه «تحمیل اراده دولت» نامیده‌اند، دیگر رغبتی به حضور در این نشست‏ها ندارند. دولت و مجلس برای پرداخت یارانه نوروزی در بخش‌هایی هنوز به توافق نرسیده‏. مجلس پیشنهاد کرده که از محل مابه‌التفاوت ارز منابع مالی تامین شود و دولت قطع یارانه دهک‏های مرفه را در اولویت قرار داده. آمار مربوط به دهک‏ها نیز متفاوت است. برخی می‌گویند 15‌میلیون شهروند تحت حمایت بهزیستی و کمیته امداد از عیدانه دولت بهره‌مند خواهند شد و برخی دیگر به رقم 50‌میلیونی اشاره داشتند. دولتی‌ها بنا را بر این گذاشته‌اند که بتوانند از طریق همان حساب هدفمندی یارانه‌ها، عیدانه را به همه ایرانی‌ها واریز کنند اما مجلس تلاش دارد تا از واریز یارانه فراگیر جلوگیری کرده و این بار نظام اقتصادی منظمی را در این زمینه جایگزین کند. پیش‌بینی ارقام پرداختی نیز از خانواری 200‌هزارتومان تا نفری 100‌هزارتومان است. عوض حیدرپور، عضو کمیسیون امنیت ملی نیز به مهر گفته که دولت معتقد است فاز دوم هدفمندی را طی یکسال انجام داده و به پایان برساند از سوی دیگر مجلس زمان 3 سال را به استناد قانون اولیه برای اجرای فاز دوم مناسب عنوان می‌کند. در همین حال عموم نمایندگان حاضر در جلسه به نمایندگی از مردم به دولتمردان اعلام کرده‌اند که مردم با اجرای فاز دوم در شرایط کنونی موافق نیستند. بدهی‌های دولت به شرکت‌های پیمانکاری، مشکل در پرداخت حقوق و دستمزد آخر سال و همچنین کمک نقدی به اقشار آسیب‌پذیر باعث شد تا مجلس از دولت بخواهد برای جبران کسری لایحه متمم به مجلس ارایه بدهد. قرار بود که نشست شنبه شب، واپسین نشست دولت و مجلس باشد. اما اظهارنظر مجلسی‏ها نشان می‌دهد که نشست‏ها باز هم ادامه خواهد یافت تا مجلس بتواند با تزریق نیروهای تازه نفس اقتصادی هرطور شده جلوی اجرایی شدن فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها را بگیرد. الیاس نادران به «شرق» گفته که قصد ندارد در این زمینه صحبت کند اما اسماعیل جلیلی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه به «شرق» خبر داده که برخی نمایندگان از جمله دکتر توکلی، نادران و دو تن دیگر به نشانه اعتراض در نشست‌های دولت و مجلس حاضر نشده‌اند. اما از شنبه هفته آینده بناست تعداد جدیدی از نمایندگان در نشست‏ها حاضر شوند، نمایندگانی که به اعتقاد او نگاهی واقع‌گرایانه به مسایل اقتصادی دارند. نمایندگان نگران تلاش‌های دولت برای اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها هستند چراکه دیگر جیب مردم کشش اجرای هدفمندی فاز دوم به این شکل را ندارد. باید قیمت ارز سامان یافته و تورم کنترل شود. اگرنه مردم بیش از این از وضعیت معاش و اقتصاد ناامید شده و این مساله تبعات سوء اجتماعی و روانی برای جامعه به دنبال دارد. اگرچه پرداخت عیدانه در انتهاب کار دولت دهم و آستانه سال جدید، برای خیلی‌ها ماجرای پرداخت سهام عدالت در آستانه انتخابات ریاست جمهوری دور گذشته را تداعی می‌کند اما جلیلی تاکید دارد که پرداخت عیدانه به دهک‌های پایین مورد وفاق مجلسی‌ها و دولتی‌ها است و نباید این ماجرا تحت الشعاع مسائل و حاشیه‌های سیاسی قرار گیرد. به هر شکل تحلیل این نماینده مجلس این است که دولت به دنبال گران‌تر شدن قیمت‌ها و مجلس به دنبال کنترل گرانی بازار است و تاکید دارد با وجود تحمیل اراده دولت بر اجرایی شدن فاز دوم، نمایندگان جلوی آن را خواهند گرفت چراکه این مساله برای مجلسی‌هایی که ادعای نمایندگی مردم را دارند، حیثیتی شده است. علی نعمت چهاردولی، عضو کمیسیون عمران مجلس هم با اشاره به جلسه‌های مشترک مجلس و دولت می‌گوید: « طرح کمک 100‌هزار تومانی به خانواده‌های زیر پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) برای شب عید در کنار صدور کارت هوشمند برای سه یا چهار دهک پایینی جامعه از طرح‌های پیشنهادی بود که هنوز برای اجرا مصوب نشده و اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها در صورت تصویب با شیب بسیار کمی رخ خواهد داد. »

علی محمد احمدی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه:
هزار اما و اگر مطرح است

‌یکی از نمایندگان پیش از این به «شرق» گفته بود که قرار است به 50‌میلیون ایرانی دم عیدی مبالغ نقدی پرداخت شود. آیا این رقم صحت دارد و مورد توافق قرار گرفته؟

هنوز سر هیچ چیز خاصی توافق نشده. یک روایت این است که یارانه نوروزی به سه دهک پایین جامعه پرداخت شود. یعنی جامعه آماری حدود 15‌میلیون نفر را شامل شود. اما ایده دولت این است که از همان کارت‌های الکترونیک یارانه‌های نقدی، برای همه شهروندان مبالغی واریز شود. من هم مخالف پرداخت نقدی فراگیر هستم. اما‌ هزار اما و اگر برای اجرایی شدن همین طرح و جمع‏بندی نشست‏های دولت و مجلس مطرح است. بنده حتی مخالف اجرای فاز نخست هدفمندی یارانه‌ها بودم چراکه پرداخت یارانه فراگیر نه خدمت به مردم که خیانت به آنها است. سواد اقتصادی‌ام به عنوان یک تحصیلکرده در این رشته مانع از پذیرش چنین ایده‌ای می‌شد. مگر می‌شود عدالت و ثروت را فراگیر توزیع کرد. یارانه فراگیر به هیچ منطق علمی سازگار نیست.

‌خب، تجربه احمدی‌نژاد برای تحقق توزیع فراگیر با انتقاد خاصی مواجه نشد، دلیل این سکوت چه بود؟

باید این را از آنهایی که سکوت اختیار کردند، بپرسید. من سکوت نکردم. پرداخت منابع مالی در نزدیک عید مشکلات عمومی اقتصاد ما را بحرانی‌تر می‌کند. رکود تورمی و رشد نقدینگی تا همینجای کار قدرت خرید مردم را بسیار پایین آورده و ادامه راه معلوم نیست که چه اقتصاد نیمه جانی برای ما باقی گذارد.

‌دولت می‌خواهد 12‌میلیون مرفه را از پرداخت‏های نوروزی و فاز دوم هدفمندی حذف کند، این آمار از کجا به دست آمده، دولت به شکل قانونی حق دارد چنین کاری کند؟

نکته اصلی اینکه ما فاقد سامانه رصد ثروت و درآمد هستیم و به همین خاطر نمی‌توانیم آمار دقیقی در این زمینه ارایه کنیم. مبادلات و گردش نقدینگی در کشور شفاف نیست و به همین خاطر نمی‌دانیم که سه دهک بالای جامعه الان از چه طراز مالی برخوردار‌ند. البته تا 5 دهک پایین جامعه وضعیت مناسبی از نظر اقتصادی نداشته و از دهک یک تا مرز دهک سه و چهار هم تحت پوشش نهادهای حمایتی هستند. اما از دهک 5 به بالا معلوم نیست که چه وضعی حاکم شده، نمی‌شود به همین راحتی رقم 12‌میلیون مرفه را بدون مستندنگاری مطرح کرد.

و حالا منابع مالی چندانی در اختیار ندارد، تکلیف جذب منابع مالی برای کمک مالی دم عیدی دولت به مردم چه می‌شود؟

پیش‌بینی شده که این منابع مالی یا از صندوق توسعه ملی تامین شود، یا از طریق استقراض از بانک ملی یا اینکه یارانه سه دهک بالا قطع شده و از منابع آن عیدی به شهروندان دهک‌های پایین پرداخت شود. این سه پیشنهاد از سوی دولت مطرح شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.