|

اميد به بازسازي اعتماد ازدست‌رفته

محمدرضا نيک‌نژاد

براي خريد الکل و مايع ضدعفوني‌کننده رفته بودم. کم‌وبيش کساني که در داروخانه بودند، چنين چيزهايي را مي‌خواستند. با تأکيد چندباره بر نداشتن ماسک، هر يک از نيازمندي‌هاي بهداشتي را به شکل کاملا محدود به مشتريان ارائه مي‌کرد. مردي وارد شد و درخواست ماسک کرد. خانم فروشنده گفت: ماسک نداريم. مرد گفت: براي ما نداريد يا اصلا نداريد؟ خانم فروشند چپ چپ نگاه کرد و با تندي گفت: اصلا نداريم.

مرد که متوجه خشم در نگاه خانم شده بود، گفت: نه! داريد اما نمي‌خواهيد به من بفروشيد! خانم گفت: من فروشنده‌ام و شما خريدار و جنس هم براي فروش، چرا نبايد بفروشم؟ مرد گفت: براي آشنايان خودتان نگه مي‌داريد! و... خلاصه مرد با چند دشنام دور از ادب داروخانه را ترک کرد و خانم فروشنده را با اعصابي خرد با ديگر مشتريان تنها گذاشت و... .
شوربختانه اين ايام که در حال گذراندن روزهاي سخت و بحراني هستيم، بيشتر مي‌توان شاخصه‌هاي اجتماعي -اخلاقي، دست‌اندرکاران، جامعه و شهروندان را ديد و سنجيد؛ شاخصه‌هايي که به سال‌ها آموزش و پرورش شهروندان در خانه و مدرسه و جامعه نیاز داشته و دارد. شاخصه‌هايي مانند اعتماد، راستگويي، ازخودگذشتگي، همدردي، پاسخ‌گويي و... که يکي، دو دهه است جاي خود را در هدف‌هاي خرد و کلان آموزشي در برخي از ساختار آموزشي انسان‌محور و اخلاقي در جهان باز کرده و حتي کنش‌هايي آموزشي در مدرسه و کلاس براي توان‌بخشي آنها طراحي و ارائه شده است و... اما خب! تا کنکور و تست و معدل مانده چرا بايد چنين آموزش‌هايي داشته باشيم!؟ مهم آينده موفقيت‌آميز فرزندانمان در کار و حرفه و البته پول‌سازي است! ما را چه به آموزش‌هاي کارآمد انساني- اخلاقي؟... بگذريم!
البته بي‌اعتمادي ميان دست‌اندرکاران و شهروندان ده‌ها برابر بي‌اعتمادي ميان شهروندان نسبت به يکديگر است و اين چيزي نيست که بشود آن را پنهان کرد. حتما ديده‌ايد که فلان مسئول مي‌آيد و مي‌گويد دچار بيماري کرونا شده است و هزاران پيام از شهروندان مي‌آيد که نه بابا دروغ مي‌گويد!
گرچه چنين بي‌اعتمادي آسيب‌زايي ميان دولت- ملت ريشه در تاريخ پرفراز و نشيب ايران و حتي جهان دارد اما نمي‌توان چشم بر برخي رفتارها و عملکردهاي دست‌اندرکاران نيز بست! از سخناني که هيچ اشاره‌اي به گرفتاري‌هاي بغرنج اقتصادي و روزافزون مردم و نشانه‌اي از همدردي با آنان ندارد تا پاس‌کاري اعلام شمار جان‌باختگان آبان و ماجراي هواپيما و.... در چنين شرايطي واقعا دست‌اندرکاران انتظار اعتماد دارند!؟ سال‌هاست دلسوزان و منتقدان ملايم تأکيد مي‌کنند صداوسيما بايد بازتاب‌دهنده واقعيت‌هاي جامعه و دغدغه‌هاي مردم باشد و در عوض اين نهاد تأثيرگذار مجموعه‌اي از شبکه‌هايي شده است که فقط منافع گروه اندکي از شهروندان را تأمين مي‌کند و... .
اگر از همه پيامدهاي درازمدت بي‌اعتمادي ميان دست‌اندرکاران و مردم بگذريم، نمي‌توان در گستره‌هايي که با جان شهروندان سروکار دارند، از اين بي‌اعتمادي چشم بپوشيم. شوربختانه در شرايط نگران‌کننده کنوني بخش بزرگي از شهروندان به سخنان دست‌اندرکاران در زمينه بيماري کرونا بي‌اعتمادند و آمارها، توصيه‌ها، راهکارها و پيگيري‌هاي آنان را نه در راستاي حل مشکل، بلکه در ادامه پنهان‌کاري‌هاي مي‌پندارند و چنين خطري بيش از ويروس کرونا دولت، جامعه و مردم را تهديد مي‌کند. گماني نيست که چنين وضعي نمي‌تواند و نبايد ادامه يابد و جامعه نيازمند اعتمادسازي و اعتمادزايي است. شکي هم وجود ندارد که گره کار چه در کوتاه‌مدت و چه درازمدت به دست دولتمردان باز مي‌شود. تا جامعه بيش از اين از نبود اطمينان آسيب نديده، بايد آن را جبران کرد. امروز بيش از هر زماني نيازمند اميد هستيم، کاش در اين زمينه نيز نااميدمان نکنند!

براي خريد الکل و مايع ضدعفوني‌کننده رفته بودم. کم‌وبيش کساني که در داروخانه بودند، چنين چيزهايي را مي‌خواستند. با تأکيد چندباره بر نداشتن ماسک، هر يک از نيازمندي‌هاي بهداشتي را به شکل کاملا محدود به مشتريان ارائه مي‌کرد. مردي وارد شد و درخواست ماسک کرد. خانم فروشنده گفت: ماسک نداريم. مرد گفت: براي ما نداريد يا اصلا نداريد؟ خانم فروشند چپ چپ نگاه کرد و با تندي گفت: اصلا نداريم.

مرد که متوجه خشم در نگاه خانم شده بود، گفت: نه! داريد اما نمي‌خواهيد به من بفروشيد! خانم گفت: من فروشنده‌ام و شما خريدار و جنس هم براي فروش، چرا نبايد بفروشم؟ مرد گفت: براي آشنايان خودتان نگه مي‌داريد! و... خلاصه مرد با چند دشنام دور از ادب داروخانه را ترک کرد و خانم فروشنده را با اعصابي خرد با ديگر مشتريان تنها گذاشت و... .
شوربختانه اين ايام که در حال گذراندن روزهاي سخت و بحراني هستيم، بيشتر مي‌توان شاخصه‌هاي اجتماعي -اخلاقي، دست‌اندرکاران، جامعه و شهروندان را ديد و سنجيد؛ شاخصه‌هايي که به سال‌ها آموزش و پرورش شهروندان در خانه و مدرسه و جامعه نیاز داشته و دارد. شاخصه‌هايي مانند اعتماد، راستگويي، ازخودگذشتگي، همدردي، پاسخ‌گويي و... که يکي، دو دهه است جاي خود را در هدف‌هاي خرد و کلان آموزشي در برخي از ساختار آموزشي انسان‌محور و اخلاقي در جهان باز کرده و حتي کنش‌هايي آموزشي در مدرسه و کلاس براي توان‌بخشي آنها طراحي و ارائه شده است و... اما خب! تا کنکور و تست و معدل مانده چرا بايد چنين آموزش‌هايي داشته باشيم!؟ مهم آينده موفقيت‌آميز فرزندانمان در کار و حرفه و البته پول‌سازي است! ما را چه به آموزش‌هاي کارآمد انساني- اخلاقي؟... بگذريم!
البته بي‌اعتمادي ميان دست‌اندرکاران و شهروندان ده‌ها برابر بي‌اعتمادي ميان شهروندان نسبت به يکديگر است و اين چيزي نيست که بشود آن را پنهان کرد. حتما ديده‌ايد که فلان مسئول مي‌آيد و مي‌گويد دچار بيماري کرونا شده است و هزاران پيام از شهروندان مي‌آيد که نه بابا دروغ مي‌گويد!
گرچه چنين بي‌اعتمادي آسيب‌زايي ميان دولت- ملت ريشه در تاريخ پرفراز و نشيب ايران و حتي جهان دارد اما نمي‌توان چشم بر برخي رفتارها و عملکردهاي دست‌اندرکاران نيز بست! از سخناني که هيچ اشاره‌اي به گرفتاري‌هاي بغرنج اقتصادي و روزافزون مردم و نشانه‌اي از همدردي با آنان ندارد تا پاس‌کاري اعلام شمار جان‌باختگان آبان و ماجراي هواپيما و.... در چنين شرايطي واقعا دست‌اندرکاران انتظار اعتماد دارند!؟ سال‌هاست دلسوزان و منتقدان ملايم تأکيد مي‌کنند صداوسيما بايد بازتاب‌دهنده واقعيت‌هاي جامعه و دغدغه‌هاي مردم باشد و در عوض اين نهاد تأثيرگذار مجموعه‌اي از شبکه‌هايي شده است که فقط منافع گروه اندکي از شهروندان را تأمين مي‌کند و... .
اگر از همه پيامدهاي درازمدت بي‌اعتمادي ميان دست‌اندرکاران و مردم بگذريم، نمي‌توان در گستره‌هايي که با جان شهروندان سروکار دارند، از اين بي‌اعتمادي چشم بپوشيم. شوربختانه در شرايط نگران‌کننده کنوني بخش بزرگي از شهروندان به سخنان دست‌اندرکاران در زمينه بيماري کرونا بي‌اعتمادند و آمارها، توصيه‌ها، راهکارها و پيگيري‌هاي آنان را نه در راستاي حل مشکل، بلکه در ادامه پنهان‌کاري‌هاي مي‌پندارند و چنين خطري بيش از ويروس کرونا دولت، جامعه و مردم را تهديد مي‌کند. گماني نيست که چنين وضعي نمي‌تواند و نبايد ادامه يابد و جامعه نيازمند اعتمادسازي و اعتمادزايي است. شکي هم وجود ندارد که گره کار چه در کوتاه‌مدت و چه درازمدت به دست دولتمردان باز مي‌شود. تا جامعه بيش از اين از نبود اطمينان آسيب نديده، بايد آن را جبران کرد. امروز بيش از هر زماني نيازمند اميد هستيم، کاش در اين زمينه نيز نااميدمان نکنند!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.