|

عبور از «چشم‌آبي‌ها»

سجاد فیروزی

سال، سال جدايي بود؛ از «چشم‌آبي‌هاي» سرشناسی که يقه پيراهن‌هايشان را باز مي‌گذاشتند؛ از همان‌هايي که وقتي کت و شلوار مي‌پوشيدند، خوش‌تيپ مي‌شدند و بعضا به واسطه همين تيپ، جايگاهي بالاتر بين هواداران به دست آوردند. شروع سال اگرچه با خاطرات خوش ورود آنها مزين شد ولي پايانش با رفتن آنها، سناريو را عوض کرد، با يک پايان باز و کلي علامت سؤال.
از موزامبيک و آرژانتين گرفته تا بلژيک و ايتاليا، رسيديم به گزينه‌هاي وطني. ایرانی‌هایی که شايد اندکي تيپ خوش را دارند ولي چشمشان مثل اروپاي غربي‌ها آبي نيست. حالا ديگر به قول امير قلعه‌نويي «اجنبي» گردن‌گلفتی وجود ندارد که بعضي «قلم‌به‌دستان عمروعاصي» مدام از آنها تمجيد کنند و توانايي مربي ايراني را نبينند.
یک «اسکوچیچ» مانده که آن هم به واسطه کارنامه‌اش، نگرانی برای منتقدان ندارد. پروژه عبور از «چشم‌آبي‌ها» (واژه‌ای که امیر قلعه‌نویی در توصیف مربیان خارجی به کاربرد) يک‌دفعه و يک‌ماهه رخ نداد؛ شايد مربوط به زمان‌هايي شود که کارلوس کي‌روش هنوز در خيابان سئول در همين تهران برووبيايي داشت. شايد هم کمي قبل‌تر؛ همان موقع که با علي کفاشيان دعوایی مشابه «دعواي زن و شوهري» داشتند. شايد کي‌روش آن‌قدر حرص «مرد اشتباهي فوتبال» را درآورد که پروژه عبور از او کليد خورد. يکدنده، لجباز، حرف‌گوش‌نکن و پاپيچ! کي‌روش هرچه سنش بالاتر مي‌رفت براي مديران ايراني خطرناک‌تر مي‌شد؛ نه اينکه تهديدي براي سلامتي‌شان باشد بلکه آن‌قدر سر مديران فوتبالي ايران غُر مي‌زد که در خفا بنشينند و بگويند «خدايا شرش را کم کن!».
پروژه عبور از چشم‌آبي‌ها از همان روزها شکل گرفت؛ همان روزهايي که کي‌روش به عنوان يک خارجي آمده بود و به مديران ايراني گير مي‌داد که اين وضع مديريت‌کردن نيست؛ او آن‌قدر در مکتب سرالکس فرگوسن درس آموخته بود که بداند «جزئيات» مهم‌ترين عامل رسيدن به موفقيت در يک کشور درحال‌توسعه است؛ آن‌قدر ياد گرفته بود که صبحش را با غرزدن بر سر کيفيت لباس‌هاي تيم ملي شروع کند، ظهرش را به نداشتن زمين تمرين و عصرش را به گير‌دادن به نپرداختن حقوق و دستمزدش.
او كل هشت سال، هر روز کمبودهاي فوتبال ايران را به روي مسئولان آورد و تمام اين هشت سال، سوهان روحشان شده بود.
هربار و به هر بهانه‌اي هم تلاش کردند از دستش خلاص شوند؛ از وزير گرفته تا رئيس فدراسيون ولي کي‌روش، مردي که يقه پيراهن سفيدش را باز مي‌گذاشت تا گردنبندي که مشخص نبود برايش شانس مي‌آورد يا از سر اتفاق هميشه بر گردن دارد هويدا باشد، ميخ محبوبيتش را محکم‌تر در دل بزرگ‌ترها کوبيده بود.
با اين حال، اين مرد موزامبيکي که در قالب يک پرتغالي به فوتبال ايران آمد، نداشته‌هاي فوتبالي‌مان را هر روز برجسته‌تر کرد؛ برجستگي‌اش آن‌قدر تيز شد که ديگر دست را زخم مي‌کرد. او نمي‌خواست مثل موزامبيک مستعمره جاي ديگري باشد؛ مي‌خواست در جايي که حس مي‌کرد مديريتش توان نجات سربازانش را ندارد، فرماندهي باشد که با تصميمات درست، آنها را يکي پس از ديگري، سالم روانه آغوش خانواده مي‌کند.
نه بی‌عیب بود، نه اينکه خطا نکرد؛ تند و تيز بود؛ حرف‌هايش وزير و رئيس را آزرده مي‌کرد و تيمش هم مثل تفکراتش شده بود؛ اصل بر نباختن شده بود، حالا اگر فرصتي هم دست مي‌داد، حمله‌اي هم مي‌کردند... کي‌روش اما به سمتي رفت که ديگر جايش تنگ شده بود؛ او حس مي‌کرد خنجري را از پشت در پهلويش فرو کرده‌اند و بازي‌اش مي‌دهند.
تصور مي‌کرد به‌به و چه‌چه رسانه‌هاي همسويش، تضميني براي ماندگاري بيشترش در سرزمين پارس‌هاست اما فرصتش که دست داد، پروژه حذفش را رقم زدند؛ بدون درد و خونريزي. نگذاشتند لکه‌اي خون روي آن پيراهن سفيدي بچکد که در گرماگرم رقابت‌هاي جام جهاني از فرط بالاوپايين پريدن‌هايش کنار خط، خيس عرق شده بود.
غريبانه در هتل فرودگاه امام شب را صبح کرد و بعد هم بدون سروصدا زمستان 1397 جمع کرد و رفت؛ تهران را گذاشت تا به بوگوتا برود؛ در قلب کلمبيا. جايي که شايد مفهوم جنگيدن را بهتر از مديران ايراني درک کنند. کي‌روش درست يک سال پيش از ايران رفت. با تمام خاطرات تلخ و شيريني که به جا گذاشته بود. رفتن او اما آغازي براي پروژه عبور از خارجي‌ها يا همان چشم‌آبي‌هايي شد که مربيان ايراني را اذيت مي‌کرد؛ آنهايي که مي‌گفتند دانشمان دست‌کمي از اين خارجی‌ها ندارد.
جنس رفتن کي‌روش اما متفاوت بود؛ او با وجود ناملايمتي‌هاي زيادي که ديد، حاضر به ادامه همکاري شد ولي سرانجام وزير و رئيس به اين نتيجه رسيدند که ماندنش ديگر سودي ندارد؛ کي‌روش هم ديگر مثل آن آدم ميانسالي که 9 سال قبل وارد تهران شده بود، نبود؛ او پيرمردي شده بود که سپيدي مويش را به مشکلات و سروکله‌زدن با مديران ايراني ربط داد. او مي‌خواست بماند ولي مي‌گفت مي‌داند که «نمي‌خواهند» بماند.
کي‌روش که رفت، رقيبش هم رفت! برانکو، پروفسور شال‌قرمزي که تحصيلات عاليه‌اش را مثل پتکي بر سر مرد پرتغالي مي‌کوبيد. هرگز سر هيچ چيز ريزودرشتي با هم تفاهم نداشتند الا اينکه «مديريت ايراني در فوتبال فَشل است». برانکو سرآغازي بر رفتن مربيان «بزرگ» خارجي در سال 1398 از ايران شد. او چمدان‌هايش را بست و بعد از ليگ گذشته، راهي زاگرب شد ولي خيلي‌ها مي‌دانستند با چمداني که جمع کرده ديگر برنمي‌گردد. پروفسور پرسپوليسي‌ها که بهترين مربي خارجي تاريخ ليگ برتر بود، ديگر قرباني پروژه عبور از خارجي‌ها بود. او هرچقدر تاب آورد و حرف گوش کرد باز هم مصون نماند. «نمي‌خواستند» بماند. مي‌گفتند هم‌زمان که سرمربي پرسپوليس است، با يکي، دو نفر براي جانشيني‌اش صحبت کرده‌اند! عجبا!
مي‌دانست که در پرسپوليس هم دارند زيرآبش را مي‌زنند؛ در همان تيمي که عشق دومش در ايران بود! بله، عشق دوم. برانکو آمده بود تيم ملي را به عنوان معشوقه در آغوش بگيرد ولي کي‌روش، مثل شخصيت فيلم «جان‌سخت» هربار که تصور مي‌شد کارش ساخته است، مصمم‌تر برمي‌گشت و با تيم ملي تجديد عشق مي‌کرد. برانکو اما ضربه را از جايي ديگر خورد؛ او فهميد نه تنها در راستاي وفاداري به عشق دومش متضرر شده بلکه عشق اولش را هم قرار است به ديگري دهند؛ يکي از غرب اروپا، يکي با چشم‌هاي رنگي‌تر!
کي‌روش، رقيب عشقي هم که رفته بود؛ او ديگر انگيزه‌اي نداشت چون دشمني نداشت. وسوسه دلارهاي عربي هم شايد بلايي بر سر برانکو آورد تا بي‌خيال عشق و عاشقي شود؛ او عربستان، رقيب سياسي ايران را انتخاب کرد تا از عشق‌هاي قرمز و سفيدش در سرزمين کهن انتقام بگيرد؛ چه بي‌حاصل! هنوز از تيم جديدش کام نگرفته از کار برکنار شد تا بداند هيچ‌کس عشق اول و دوم آدم نمي‌شود! پروفسور شايد در پروژه پساايرانش شکست خورد ولي خيالش راحت بود چمداني که اين بار از عربستان با خودش به زاگرب مي‌برد، لباس و شال قرمزرنگ قديمي نيست: دلار از گوشه‌هايش بيرون مي‌زند.
برانکو را هم در ايران نخواستند تا او دور بزند و برود در کشور جنوبي، همسايه عشق قديمي باشد. عمان، حالا جايي است که مرد دوست‌داشتني، پرافتخار و البته با تحصيلات عاليه کروات، که روزگاري سکوهاي آزادي را به تسخير درآورده بود، در آغوش گرفته است. شايد هنوز دلش با عشق اولي است به اين اميد که روزگار، به او فرصت وصال مجدد دهد!
عبور از برانکو، مردي که پرسپوليس و تاريخش را در داخل و خارج ايران متحول کرد، پروژه عبور از بقيه خارجي‌هاي سرشناس را راحت‌تر کرد؛ وقتي مي‌شد از کي‌روش لجباز و جنگجو و از برانکو موفق و پرافتخار به راحتي عبور کرد، چرا نمي‌شد از بقيه خارجي‌ها گذشت؟ چرا بايد استراماچوني مي‌ماند؟ چرا اين ايتاليايي که هم دانش داشت و هم خوش‌تيپ بود، بايد سر کارش بدون دغدغه حاضر مي‌شد؟ استراماچوني را هم به راحتي در فهرست خروج گذاشتند. با همان حربه «بي‌پولي»؛ همان حربه‌اي که کي‌روش و برانکو را برايش قرباني کردند. اين بار مي‌گفتند پول نيست تا استراماچوني هم دست دلبرکش که رم دل‌انگيز را رها کرده بود تا تهران جذاب را براي زندگي انتخاب کند، بگيرد و برگردد.
مهم نبود که براي استراماچوني، هواداران آبي، خيابان را ببندند و شعار دهند؛ مهم اين بود که استراماچوني نباشد. همان‌طور که کي‌روش و برانکو نباشد. اين ايتاليايي هم داشت کار را خراب مي‌کرد! مگر مي‌شود يکي از مهد مافيا بيايد، حقوق خوانده باشد و فوتبال باشگاهي در يک کشور را وارد فاز نوآوري کند؟ استراماچوني هم در فهرست پروژه «عبور از چشم‌آبي‌ها» قرار گرفت. او به بهانه اينکه «پولش» را نگرفته، از ايران رفت ولي خودش در يکي از ده‌ها گفت‌وگوي ايتاليايي‌اش دليل رفتنش را با قوت بيشتري بيان کرد: «رفتنم نه به پول بلکه به سياست در ايران مرتبط مي‌شد». او با چند ماه حضور در ايران متوجه شده بود اينجا سياست بازيگر اصلي است و فوتبال بازيچه. استراماچوني هم رفت تا اولين ايتاليايي تاريخ باشگاه استقلال، جايي در فوتبال ايران نداشته باشد.
وقتي مي‌شود با استقلالي‌ها وارد بازي شد و حرف از بي‌پولي زد، نمي‌شود با پرسپوليسي‌ها به همين شيوه رفتار کرد؟ همه آنهايي که مي‌گويند نمي‌شود، بايد سرنوشت گابريل کالدرون را مرور کنند؛ مردي از آرژانتين که شايد چشمش رنگي بود ولي اروپايي نبود و دست بر قضا تيپ خوشي هم نداشت. کالدرون مي‌گفت تربيت خانوادگي‌اش اجازه نمي‌دهد پرسپوليس را ميانه فصل رها کند و برود؛ چه پول باشد، چه نباشد؛ ولي مگر جيب خالي تربيت سرش مي‌شود؟! او آن‌قدر بي‌پولي کشيد تا دادش درآمد؛ در فضاي مجازي و واقعي. دست آخر وقتي متوجه شد پول بهانه است، سعي کرد به واژه آشنايي رجوع کند که خارجي‌هاي قبل از او به زبان آورده بودند: دروغ! او مثل کي‌روش، مثل برانکو، مثل استراماچوني گفت و نوشت که از «دروغ» و «دروغ‌شنيدن‌ها» خسته شده است. او هم حس کرد در پرسپوليس فضایی شکل گرفته که مي‌خواهند نباشد. رفت و پشت سرش را هم نگاه نکرد، هرچند هرازگاهي بعد از هر بردي که پرسپوليس به دست مي‌آورد، می‌آمد و متني نوشت تا يادي از عشق قديمي کند. کالدرون دومين خارجي پرسپوليس در سال گذشته بود که نيمکت تيم تهراني به او وفادار نماند.آيا همه چيز
پول بود؟
آن عشق پيراهن سفيد قبلي که رفت، برانکو با شال و پالتوي بلندش که نه، يک عشق پيراهن سفيد ديگري جايش را گرفت! کي‌روش را نخواستند تا صندلي‌اش را به مارک ويلموتس بدهند؛ مردي بلژيکي با زبان فرانسوي ولي با همان لباس سفيد! بلژيکي‌ها سربه‌سرش مي‌گذاشتند که خرافاتي است و برايش خوش‌شانسي مي‌آورد، خودش مي‌گفت اين‌طور نيست و فقط به توصيه بازيکنانش مي‌پوشد! چشمش رنگي‌تر از قبلي، سنش هم کمتر بود. سن کمتر تنها فاکتورش نبود بلکه تحمل کمتري هم داشت. شش‌ماهي نصفه‌ونيمه ماند و بعد عطاي کار در ايران را به لقايش بخشيد. کم حرف زد و مي‌زند و اهل فضاي مجازي هم نبود؛ فقط وقتي حس کرد فدراسيون فوتبال جو منفي‌اي عليه او به راه انداخته چند خطي در توييتر نوشت و رفت: «چيزهايي که فدراسيون فوتبال ايران مي‌گويد، درست نيست». عجيب اينکه ويلموتس هم مثل استراماچوني و کالدرون در مدت بسيار اندکي به اين نتيجه رسيد چيزهايي که مديران فوتبالي در ايران مي‌گويند، درست نيست!
درست چيست؟ چرا مربيان خارجي بزرگ و سرشناس با مليت‌هاي مختلف و با روحيات متفاوت در ايران نماندند؟ کج‌خلقي همه آنها با بي‌پولي فوتبال و باشگاه و تحريم‌ها مشترک بود ولي آيا پول يا درست‌ترش بي‌پولي، خارجي‌هاي مطرح فوتبال را از ايران فراري داد؟ پس همه آن داستان‌هاي عاشقانه‌اي که شبيه عشق در نگاه اول بود، چه مي‌شود؟ آيا عشق هم بعد از پول مي‌آيد؟
پروژه عبور از «چشم‌آبي‌ها»‌ی سرشناسی پروژه ساده‌اي نيست؛ دست‌کم چيزي نيست که بشود در يک مطلب و يک پرونده به تمام زوايايش رسيد ولي تلاش شده به بخشي از «ابهاماتش» آن پاسخ داده شود.

سال، سال جدايي بود؛ از «چشم‌آبي‌هاي» سرشناسی که يقه پيراهن‌هايشان را باز مي‌گذاشتند؛ از همان‌هايي که وقتي کت و شلوار مي‌پوشيدند، خوش‌تيپ مي‌شدند و بعضا به واسطه همين تيپ، جايگاهي بالاتر بين هواداران به دست آوردند. شروع سال اگرچه با خاطرات خوش ورود آنها مزين شد ولي پايانش با رفتن آنها، سناريو را عوض کرد، با يک پايان باز و کلي علامت سؤال.
از موزامبيک و آرژانتين گرفته تا بلژيک و ايتاليا، رسيديم به گزينه‌هاي وطني. ایرانی‌هایی که شايد اندکي تيپ خوش را دارند ولي چشمشان مثل اروپاي غربي‌ها آبي نيست. حالا ديگر به قول امير قلعه‌نويي «اجنبي» گردن‌گلفتی وجود ندارد که بعضي «قلم‌به‌دستان عمروعاصي» مدام از آنها تمجيد کنند و توانايي مربي ايراني را نبينند.
یک «اسکوچیچ» مانده که آن هم به واسطه کارنامه‌اش، نگرانی برای منتقدان ندارد. پروژه عبور از «چشم‌آبي‌ها» (واژه‌ای که امیر قلعه‌نویی در توصیف مربیان خارجی به کاربرد) يک‌دفعه و يک‌ماهه رخ نداد؛ شايد مربوط به زمان‌هايي شود که کارلوس کي‌روش هنوز در خيابان سئول در همين تهران برووبيايي داشت. شايد هم کمي قبل‌تر؛ همان موقع که با علي کفاشيان دعوایی مشابه «دعواي زن و شوهري» داشتند. شايد کي‌روش آن‌قدر حرص «مرد اشتباهي فوتبال» را درآورد که پروژه عبور از او کليد خورد. يکدنده، لجباز، حرف‌گوش‌نکن و پاپيچ! کي‌روش هرچه سنش بالاتر مي‌رفت براي مديران ايراني خطرناک‌تر مي‌شد؛ نه اينکه تهديدي براي سلامتي‌شان باشد بلکه آن‌قدر سر مديران فوتبالي ايران غُر مي‌زد که در خفا بنشينند و بگويند «خدايا شرش را کم کن!».
پروژه عبور از چشم‌آبي‌ها از همان روزها شکل گرفت؛ همان روزهايي که کي‌روش به عنوان يک خارجي آمده بود و به مديران ايراني گير مي‌داد که اين وضع مديريت‌کردن نيست؛ او آن‌قدر در مکتب سرالکس فرگوسن درس آموخته بود که بداند «جزئيات» مهم‌ترين عامل رسيدن به موفقيت در يک کشور درحال‌توسعه است؛ آن‌قدر ياد گرفته بود که صبحش را با غرزدن بر سر کيفيت لباس‌هاي تيم ملي شروع کند، ظهرش را به نداشتن زمين تمرين و عصرش را به گير‌دادن به نپرداختن حقوق و دستمزدش.
او كل هشت سال، هر روز کمبودهاي فوتبال ايران را به روي مسئولان آورد و تمام اين هشت سال، سوهان روحشان شده بود.
هربار و به هر بهانه‌اي هم تلاش کردند از دستش خلاص شوند؛ از وزير گرفته تا رئيس فدراسيون ولي کي‌روش، مردي که يقه پيراهن سفيدش را باز مي‌گذاشت تا گردنبندي که مشخص نبود برايش شانس مي‌آورد يا از سر اتفاق هميشه بر گردن دارد هويدا باشد، ميخ محبوبيتش را محکم‌تر در دل بزرگ‌ترها کوبيده بود.
با اين حال، اين مرد موزامبيکي که در قالب يک پرتغالي به فوتبال ايران آمد، نداشته‌هاي فوتبالي‌مان را هر روز برجسته‌تر کرد؛ برجستگي‌اش آن‌قدر تيز شد که ديگر دست را زخم مي‌کرد. او نمي‌خواست مثل موزامبيک مستعمره جاي ديگري باشد؛ مي‌خواست در جايي که حس مي‌کرد مديريتش توان نجات سربازانش را ندارد، فرماندهي باشد که با تصميمات درست، آنها را يکي پس از ديگري، سالم روانه آغوش خانواده مي‌کند.
نه بی‌عیب بود، نه اينکه خطا نکرد؛ تند و تيز بود؛ حرف‌هايش وزير و رئيس را آزرده مي‌کرد و تيمش هم مثل تفکراتش شده بود؛ اصل بر نباختن شده بود، حالا اگر فرصتي هم دست مي‌داد، حمله‌اي هم مي‌کردند... کي‌روش اما به سمتي رفت که ديگر جايش تنگ شده بود؛ او حس مي‌کرد خنجري را از پشت در پهلويش فرو کرده‌اند و بازي‌اش مي‌دهند.
تصور مي‌کرد به‌به و چه‌چه رسانه‌هاي همسويش، تضميني براي ماندگاري بيشترش در سرزمين پارس‌هاست اما فرصتش که دست داد، پروژه حذفش را رقم زدند؛ بدون درد و خونريزي. نگذاشتند لکه‌اي خون روي آن پيراهن سفيدي بچکد که در گرماگرم رقابت‌هاي جام جهاني از فرط بالاوپايين پريدن‌هايش کنار خط، خيس عرق شده بود.
غريبانه در هتل فرودگاه امام شب را صبح کرد و بعد هم بدون سروصدا زمستان 1397 جمع کرد و رفت؛ تهران را گذاشت تا به بوگوتا برود؛ در قلب کلمبيا. جايي که شايد مفهوم جنگيدن را بهتر از مديران ايراني درک کنند. کي‌روش درست يک سال پيش از ايران رفت. با تمام خاطرات تلخ و شيريني که به جا گذاشته بود. رفتن او اما آغازي براي پروژه عبور از خارجي‌ها يا همان چشم‌آبي‌هايي شد که مربيان ايراني را اذيت مي‌کرد؛ آنهايي که مي‌گفتند دانشمان دست‌کمي از اين خارجی‌ها ندارد.
جنس رفتن کي‌روش اما متفاوت بود؛ او با وجود ناملايمتي‌هاي زيادي که ديد، حاضر به ادامه همکاري شد ولي سرانجام وزير و رئيس به اين نتيجه رسيدند که ماندنش ديگر سودي ندارد؛ کي‌روش هم ديگر مثل آن آدم ميانسالي که 9 سال قبل وارد تهران شده بود، نبود؛ او پيرمردي شده بود که سپيدي مويش را به مشکلات و سروکله‌زدن با مديران ايراني ربط داد. او مي‌خواست بماند ولي مي‌گفت مي‌داند که «نمي‌خواهند» بماند.
کي‌روش که رفت، رقيبش هم رفت! برانکو، پروفسور شال‌قرمزي که تحصيلات عاليه‌اش را مثل پتکي بر سر مرد پرتغالي مي‌کوبيد. هرگز سر هيچ چيز ريزودرشتي با هم تفاهم نداشتند الا اينکه «مديريت ايراني در فوتبال فَشل است». برانکو سرآغازي بر رفتن مربيان «بزرگ» خارجي در سال 1398 از ايران شد. او چمدان‌هايش را بست و بعد از ليگ گذشته، راهي زاگرب شد ولي خيلي‌ها مي‌دانستند با چمداني که جمع کرده ديگر برنمي‌گردد. پروفسور پرسپوليسي‌ها که بهترين مربي خارجي تاريخ ليگ برتر بود، ديگر قرباني پروژه عبور از خارجي‌ها بود. او هرچقدر تاب آورد و حرف گوش کرد باز هم مصون نماند. «نمي‌خواستند» بماند. مي‌گفتند هم‌زمان که سرمربي پرسپوليس است، با يکي، دو نفر براي جانشيني‌اش صحبت کرده‌اند! عجبا!
مي‌دانست که در پرسپوليس هم دارند زيرآبش را مي‌زنند؛ در همان تيمي که عشق دومش در ايران بود! بله، عشق دوم. برانکو آمده بود تيم ملي را به عنوان معشوقه در آغوش بگيرد ولي کي‌روش، مثل شخصيت فيلم «جان‌سخت» هربار که تصور مي‌شد کارش ساخته است، مصمم‌تر برمي‌گشت و با تيم ملي تجديد عشق مي‌کرد. برانکو اما ضربه را از جايي ديگر خورد؛ او فهميد نه تنها در راستاي وفاداري به عشق دومش متضرر شده بلکه عشق اولش را هم قرار است به ديگري دهند؛ يکي از غرب اروپا، يکي با چشم‌هاي رنگي‌تر!
کي‌روش، رقيب عشقي هم که رفته بود؛ او ديگر انگيزه‌اي نداشت چون دشمني نداشت. وسوسه دلارهاي عربي هم شايد بلايي بر سر برانکو آورد تا بي‌خيال عشق و عاشقي شود؛ او عربستان، رقيب سياسي ايران را انتخاب کرد تا از عشق‌هاي قرمز و سفيدش در سرزمين کهن انتقام بگيرد؛ چه بي‌حاصل! هنوز از تيم جديدش کام نگرفته از کار برکنار شد تا بداند هيچ‌کس عشق اول و دوم آدم نمي‌شود! پروفسور شايد در پروژه پساايرانش شکست خورد ولي خيالش راحت بود چمداني که اين بار از عربستان با خودش به زاگرب مي‌برد، لباس و شال قرمزرنگ قديمي نيست: دلار از گوشه‌هايش بيرون مي‌زند.
برانکو را هم در ايران نخواستند تا او دور بزند و برود در کشور جنوبي، همسايه عشق قديمي باشد. عمان، حالا جايي است که مرد دوست‌داشتني، پرافتخار و البته با تحصيلات عاليه کروات، که روزگاري سکوهاي آزادي را به تسخير درآورده بود، در آغوش گرفته است. شايد هنوز دلش با عشق اولي است به اين اميد که روزگار، به او فرصت وصال مجدد دهد!
عبور از برانکو، مردي که پرسپوليس و تاريخش را در داخل و خارج ايران متحول کرد، پروژه عبور از بقيه خارجي‌هاي سرشناس را راحت‌تر کرد؛ وقتي مي‌شد از کي‌روش لجباز و جنگجو و از برانکو موفق و پرافتخار به راحتي عبور کرد، چرا نمي‌شد از بقيه خارجي‌ها گذشت؟ چرا بايد استراماچوني مي‌ماند؟ چرا اين ايتاليايي که هم دانش داشت و هم خوش‌تيپ بود، بايد سر کارش بدون دغدغه حاضر مي‌شد؟ استراماچوني را هم به راحتي در فهرست خروج گذاشتند. با همان حربه «بي‌پولي»؛ همان حربه‌اي که کي‌روش و برانکو را برايش قرباني کردند. اين بار مي‌گفتند پول نيست تا استراماچوني هم دست دلبرکش که رم دل‌انگيز را رها کرده بود تا تهران جذاب را براي زندگي انتخاب کند، بگيرد و برگردد.
مهم نبود که براي استراماچوني، هواداران آبي، خيابان را ببندند و شعار دهند؛ مهم اين بود که استراماچوني نباشد. همان‌طور که کي‌روش و برانکو نباشد. اين ايتاليايي هم داشت کار را خراب مي‌کرد! مگر مي‌شود يکي از مهد مافيا بيايد، حقوق خوانده باشد و فوتبال باشگاهي در يک کشور را وارد فاز نوآوري کند؟ استراماچوني هم در فهرست پروژه «عبور از چشم‌آبي‌ها» قرار گرفت. او به بهانه اينکه «پولش» را نگرفته، از ايران رفت ولي خودش در يکي از ده‌ها گفت‌وگوي ايتاليايي‌اش دليل رفتنش را با قوت بيشتري بيان کرد: «رفتنم نه به پول بلکه به سياست در ايران مرتبط مي‌شد». او با چند ماه حضور در ايران متوجه شده بود اينجا سياست بازيگر اصلي است و فوتبال بازيچه. استراماچوني هم رفت تا اولين ايتاليايي تاريخ باشگاه استقلال، جايي در فوتبال ايران نداشته باشد.
وقتي مي‌شود با استقلالي‌ها وارد بازي شد و حرف از بي‌پولي زد، نمي‌شود با پرسپوليسي‌ها به همين شيوه رفتار کرد؟ همه آنهايي که مي‌گويند نمي‌شود، بايد سرنوشت گابريل کالدرون را مرور کنند؛ مردي از آرژانتين که شايد چشمش رنگي بود ولي اروپايي نبود و دست بر قضا تيپ خوشي هم نداشت. کالدرون مي‌گفت تربيت خانوادگي‌اش اجازه نمي‌دهد پرسپوليس را ميانه فصل رها کند و برود؛ چه پول باشد، چه نباشد؛ ولي مگر جيب خالي تربيت سرش مي‌شود؟! او آن‌قدر بي‌پولي کشيد تا دادش درآمد؛ در فضاي مجازي و واقعي. دست آخر وقتي متوجه شد پول بهانه است، سعي کرد به واژه آشنايي رجوع کند که خارجي‌هاي قبل از او به زبان آورده بودند: دروغ! او مثل کي‌روش، مثل برانکو، مثل استراماچوني گفت و نوشت که از «دروغ» و «دروغ‌شنيدن‌ها» خسته شده است. او هم حس کرد در پرسپوليس فضایی شکل گرفته که مي‌خواهند نباشد. رفت و پشت سرش را هم نگاه نکرد، هرچند هرازگاهي بعد از هر بردي که پرسپوليس به دست مي‌آورد، می‌آمد و متني نوشت تا يادي از عشق قديمي کند. کالدرون دومين خارجي پرسپوليس در سال گذشته بود که نيمکت تيم تهراني به او وفادار نماند.آيا همه چيز
پول بود؟
آن عشق پيراهن سفيد قبلي که رفت، برانکو با شال و پالتوي بلندش که نه، يک عشق پيراهن سفيد ديگري جايش را گرفت! کي‌روش را نخواستند تا صندلي‌اش را به مارک ويلموتس بدهند؛ مردي بلژيکي با زبان فرانسوي ولي با همان لباس سفيد! بلژيکي‌ها سربه‌سرش مي‌گذاشتند که خرافاتي است و برايش خوش‌شانسي مي‌آورد، خودش مي‌گفت اين‌طور نيست و فقط به توصيه بازيکنانش مي‌پوشد! چشمش رنگي‌تر از قبلي، سنش هم کمتر بود. سن کمتر تنها فاکتورش نبود بلکه تحمل کمتري هم داشت. شش‌ماهي نصفه‌ونيمه ماند و بعد عطاي کار در ايران را به لقايش بخشيد. کم حرف زد و مي‌زند و اهل فضاي مجازي هم نبود؛ فقط وقتي حس کرد فدراسيون فوتبال جو منفي‌اي عليه او به راه انداخته چند خطي در توييتر نوشت و رفت: «چيزهايي که فدراسيون فوتبال ايران مي‌گويد، درست نيست». عجيب اينکه ويلموتس هم مثل استراماچوني و کالدرون در مدت بسيار اندکي به اين نتيجه رسيد چيزهايي که مديران فوتبالي در ايران مي‌گويند، درست نيست!
درست چيست؟ چرا مربيان خارجي بزرگ و سرشناس با مليت‌هاي مختلف و با روحيات متفاوت در ايران نماندند؟ کج‌خلقي همه آنها با بي‌پولي فوتبال و باشگاه و تحريم‌ها مشترک بود ولي آيا پول يا درست‌ترش بي‌پولي، خارجي‌هاي مطرح فوتبال را از ايران فراري داد؟ پس همه آن داستان‌هاي عاشقانه‌اي که شبيه عشق در نگاه اول بود، چه مي‌شود؟ آيا عشق هم بعد از پول مي‌آيد؟
پروژه عبور از «چشم‌آبي‌ها»‌ی سرشناسی پروژه ساده‌اي نيست؛ دست‌کم چيزي نيست که بشود در يک مطلب و يک پرونده به تمام زوايايش رسيد ولي تلاش شده به بخشي از «ابهاماتش» آن پاسخ داده شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.