|

صد باد صبا*

کریم ارغنده‌پور

در آستانه صدمین روز استقرار دولت جدید چند نکته بیش از پیش باید مورد توجه قرار گیرد:
١- گاهی جامعه چیزی می‌خواهد که اساسا ممکن نیست. مثل اینکه بخواهیم قیمت‌ها به ١٠ سال پیش بازگردد و دستمزدها افزایش یابد. چنین امری در واقعیت امکانش نیست. هرکسی از کارهای نشدنی سخن گفت در صداقتش باید تردید کرد. روحانی اما نه چنین بوده و نه قرار است باشد. وقتی آقای روحانی در انتخابات خرداد گذشته برنده شد شوری عمومی در همه‌جای کشور برخاست و برق امید، جامعه را روشن کرد. نباید فراموش کنیم که آن امید و شور در درجه نخست از چه بابت بود. رای‌دهندگان مهم‌ترین چیزی که می‌خواستند دورکردن کشور از آسیب‌های بزرگی مثل جنگ و تحریم و سپس حاکمیت عقلانیت بر مدیریت اجرایی و در نتیجه، ایجاد ثبات در تصمیم‌گیری‌ها و روندهای آینده بود. بنابراین نباید دامنه قضاوت‌ها به قدری گسترده شود که مثلا صرف یک انتصاب یا یک تصمیم یا یک سخن، نظرمان را نسبت به کلیت موضوع تحت‌الشعاع قرار دهد و امیدواری جای خود را به یأس دهد. هر چیزی در جای خودش باید تحلیل و در نظر گرفته شود. جامعه ما گاهی به همان زودی که امیدوار می‌شود، مایوس هم می‌شود. در این‌باره باید هشدار داد. دو چیز را هیچ‌گاه نباید از نظر دور داشت: اول اینکه دولت مهم‌ترین نیرو و توانش را از حمایت افکارعمومی می‌گیرد. اگر جامعه نسبت به دولت بی‌تفاوت شود در مقابل، نباید این انتظار باشد که دولت امکان یا انگیزه چندانی برای ایجاد تحول در جهت خواست جامعه داشته باشد. دوم هم اینکه از دولت فقط در حد مقدورات واقعی می‌توان انتظار داشت و نه بیشتر. بیشتر از آن نه امکان بروز دارد و نه جز تضعیف روحیه و ناامیدی و احیانا پرخاش و نارضایتی ثمر دیگری خواهد داشت. باید خویشتن‌دار بود و رو به سوی آینده داشت.
٢- این حق دولت است که وضعیت میدان مانورش را برای جامعه توضیح دهد؛ مثلا اگر از دولت قبل مصوبات و تعهدات زیادی باقی مانده باشد، دولت جدید نسبت به اجرای همه آنها متعهد است. آقای روحانی در ابتدای راه اعلام کرد در صدمین روز کارش طی گزارشی اعلام خواهد کرد که وضعیت دستگاه‌ها در روزی که دولت را تحویل گرفته چگونه بوده است. در صورت انتشار این گزارش، امکان ارزیابی منطقی دولت و تصمیماتش سهل‌تر و منطقی‌تر خواهد بود.
٣- دولت باید برنامه‌محور باشد. خوشبختانه آقای روحانی در بدو امر بر این نکته تاکیدات زیادی داشته‌اند. حال در آستانه صدمین روز کاری و با روشن‌شدن وضعیت دستگاه‌ها و تعهدات آنها و پیش‌بینی کلی میزان منابع، دولت باید برنامه راهبردی و اجرایی خود را در بخش‌های مختلف به معرض دید عمومی قرار دهد، اگر به غیراز این باشد اعمال مدیریت حداکثر به توان افراد منصوب بازمی‌گردد که نتیجه نمی‌تواند چندان مطلوب باشد.
٤- یکی از مهم‌ترین راه‌های پیشبرد برنامه‌های دولت، ارتباط صحیحش با جامعه مدنی و تشکل‌های صنفی و اتحادیه‌های مربوط است. وزرا در حوزه‌های مختلف باید مشکلات نمایندگان هر صنفی را بدون واسطه دریافت و برای رفع آنها با همکاری خودشان رهیافت‌های لازم را در چارچوب امکاناتی که دارند تدبیر کنند. شکاف بین جامعه و دولت به این ترتیب ترمیم می‌شود. اگر وزرا در برج عاج بنشینند و تصور کنند بدون همراهی و یاری نمایندگان اصناف به‌تنهایی و صرفا با بازوهای رسمی امکان گشایش در معضلات فعلی دارند، بی‌تردید راه به جایی نخواهیم برد.
٥- دولت باید مرتبا به افکارعمومی توضیح دهد و مشکلات را با آنها در میان بگذارد. تنها در این صورت است که افکارعمومی با درک تنگناها انگیزه‌ای برای همراهی یا پاسخگویی به مخالف‌خوانی‌ها خواهد داشت. به نظرم دولت در این صد روزه در این موضوع به شدت ضعیف عمل کرده است. مخالفان، تریبون‌های زیادی دارند و از آن طریق به طور دایمی مخالفت خود را به جامعه تزریق می‌کنند در حالی که دولت تاکنون در برابر حمله‌هایی که صورت گرفته منفعل بوده است. تدوین استراتژی اطلاع‌رسانی برای دولت از ضروری‌ترین نیازهای امروز دولت است. این یک نیاز بخشی نیست بلکه نیاز استراتژیک و بلندمدت دولت است. پیشنهاد می‌کنم موضوع به دلیل اهمیت، به معاون اول که هم جایگاه مهمی است و هم مصداقش با ظرایف حوزه اطلاع‌رسانی آشناست سپرده شود و این نقیصه هرچه‌زودتر رفع شود.
* اشاره به این مصرع از غزل ٤٩٣ حافظ:
صد باد صبا اینجا با سلسله می‌رقصند.
در آستانه صدمین روز استقرار دولت جدید چند نکته بیش از پیش باید مورد توجه قرار گیرد:
١- گاهی جامعه چیزی می‌خواهد که اساسا ممکن نیست. مثل اینکه بخواهیم قیمت‌ها به ١٠ سال پیش بازگردد و دستمزدها افزایش یابد. چنین امری در واقعیت امکانش نیست. هرکسی از کارهای نشدنی سخن گفت در صداقتش باید تردید کرد. روحانی اما نه چنین بوده و نه قرار است باشد. وقتی آقای روحانی در انتخابات خرداد گذشته برنده شد شوری عمومی در همه‌جای کشور برخاست و برق امید، جامعه را روشن کرد. نباید فراموش کنیم که آن امید و شور در درجه نخست از چه بابت بود. رای‌دهندگان مهم‌ترین چیزی که می‌خواستند دورکردن کشور از آسیب‌های بزرگی مثل جنگ و تحریم و سپس حاکمیت عقلانیت بر مدیریت اجرایی و در نتیجه، ایجاد ثبات در تصمیم‌گیری‌ها و روندهای آینده بود. بنابراین نباید دامنه قضاوت‌ها به قدری گسترده شود که مثلا صرف یک انتصاب یا یک تصمیم یا یک سخن، نظرمان را نسبت به کلیت موضوع تحت‌الشعاع قرار دهد و امیدواری جای خود را به یأس دهد. هر چیزی در جای خودش باید تحلیل و در نظر گرفته شود. جامعه ما گاهی به همان زودی که امیدوار می‌شود، مایوس هم می‌شود. در این‌باره باید هشدار داد. دو چیز را هیچ‌گاه نباید از نظر دور داشت: اول اینکه دولت مهم‌ترین نیرو و توانش را از حمایت افکارعمومی می‌گیرد. اگر جامعه نسبت به دولت بی‌تفاوت شود در مقابل، نباید این انتظار باشد که دولت امکان یا انگیزه چندانی برای ایجاد تحول در جهت خواست جامعه داشته باشد. دوم هم اینکه از دولت فقط در حد مقدورات واقعی می‌توان انتظار داشت و نه بیشتر. بیشتر از آن نه امکان بروز دارد و نه جز تضعیف روحیه و ناامیدی و احیانا پرخاش و نارضایتی ثمر دیگری خواهد داشت. باید خویشتن‌دار بود و رو به سوی آینده داشت.
٢- این حق دولت است که وضعیت میدان مانورش را برای جامعه توضیح دهد؛ مثلا اگر از دولت قبل مصوبات و تعهدات زیادی باقی مانده باشد، دولت جدید نسبت به اجرای همه آنها متعهد است. آقای روحانی در ابتدای راه اعلام کرد در صدمین روز کارش طی گزارشی اعلام خواهد کرد که وضعیت دستگاه‌ها در روزی که دولت را تحویل گرفته چگونه بوده است. در صورت انتشار این گزارش، امکان ارزیابی منطقی دولت و تصمیماتش سهل‌تر و منطقی‌تر خواهد بود.
٣- دولت باید برنامه‌محور باشد. خوشبختانه آقای روحانی در بدو امر بر این نکته تاکیدات زیادی داشته‌اند. حال در آستانه صدمین روز کاری و با روشن‌شدن وضعیت دستگاه‌ها و تعهدات آنها و پیش‌بینی کلی میزان منابع، دولت باید برنامه راهبردی و اجرایی خود را در بخش‌های مختلف به معرض دید عمومی قرار دهد، اگر به غیراز این باشد اعمال مدیریت حداکثر به توان افراد منصوب بازمی‌گردد که نتیجه نمی‌تواند چندان مطلوب باشد.
٤- یکی از مهم‌ترین راه‌های پیشبرد برنامه‌های دولت، ارتباط صحیحش با جامعه مدنی و تشکل‌های صنفی و اتحادیه‌های مربوط است. وزرا در حوزه‌های مختلف باید مشکلات نمایندگان هر صنفی را بدون واسطه دریافت و برای رفع آنها با همکاری خودشان رهیافت‌های لازم را در چارچوب امکاناتی که دارند تدبیر کنند. شکاف بین جامعه و دولت به این ترتیب ترمیم می‌شود. اگر وزرا در برج عاج بنشینند و تصور کنند بدون همراهی و یاری نمایندگان اصناف به‌تنهایی و صرفا با بازوهای رسمی امکان گشایش در معضلات فعلی دارند، بی‌تردید راه به جایی نخواهیم برد.
٥- دولت باید مرتبا به افکارعمومی توضیح دهد و مشکلات را با آنها در میان بگذارد. تنها در این صورت است که افکارعمومی با درک تنگناها انگیزه‌ای برای همراهی یا پاسخگویی به مخالف‌خوانی‌ها خواهد داشت. به نظرم دولت در این صد روزه در این موضوع به شدت ضعیف عمل کرده است. مخالفان، تریبون‌های زیادی دارند و از آن طریق به طور دایمی مخالفت خود را به جامعه تزریق می‌کنند در حالی که دولت تاکنون در برابر حمله‌هایی که صورت گرفته منفعل بوده است. تدوین استراتژی اطلاع‌رسانی برای دولت از ضروری‌ترین نیازهای امروز دولت است. این یک نیاز بخشی نیست بلکه نیاز استراتژیک و بلندمدت دولت است. پیشنهاد می‌کنم موضوع به دلیل اهمیت، به معاون اول که هم جایگاه مهمی است و هم مصداقش با ظرایف حوزه اطلاع‌رسانی آشناست سپرده شود و این نقیصه هرچه‌زودتر رفع شود.
* اشاره به این مصرع از غزل ٤٩٣ حافظ:
صد باد صبا اینجا با سلسله می‌رقصند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.