|

چهل‌و‌يکمين فرداي يك روز

مينو مرتاضي‌لنگرودي

در صف طويل صندوق ميدان تره‌بار اين پا و آن‌ پا مي‌کنم. با خجالت از زرنگي‌اي که مي‌خواهم مرتکب شوم، از آقاي جلويي و خانمي که پشت سرم ايستاده خواهش مي‌کنم جايم را نگه دارند و مراقب کيسه خيار و پياز و سيب‌زميني‌هايم باشند تا چند تا هويج و شلغم هم بردارم. اينها را برمي‌دارم و با هن‌وهن مي‌روم تا در صف جا بگيرم که مي‌بينم کارگر غرفه گوجه‌فرنگي‌هاي قرمز خوش‌رنگي را در طبق خالي گوجه‌فرنگي‌ها قرار مي‌دهد. نگاهي عاجزانه به همراهانم در صف صندوق مي‌اندازم. با اشاره چشم به من مي‌فهمانند نگران نباشم و جايم در صف محفوظ است؛ خريدهايم را ادامه دهم. کيسه‌اي برمي‌دارم و با احتياط و دقت شروع به جداکردن گوجه‌فرنگي مي‌کنم. تمام سعي‌ام اين است که از ظاهر خوش‌رنگ گوجه‌فرنگي‌هاي قرمز با کلاهک سبز زيبايشان درون و باطن‌شان را دريابم. چون گفته‌اند سفيدي‌هاي اندرون گوجه‌فرنگي‌هاي گلخانه‌اي پر از مواد و هورمون‌هاي شيميايي است. کارگر غرفه با قد و بالاي افراشته و بدني تنومند صندوق سنگين و لباب‌پرشده ديگري از گوجه‌فرنگي‌ها را درون طبق خالي مي‌ريزد و هم‌زمان با دوستش به زبان کردي صحبت مي‌کند. با ديدن زور بازو و شنيدن زبانش ياد کولبر‌هاي جوان مي‌افتم؛ قلبم فشرده مي‌شود و با مهر مادرانه به او مي‌گويم ماشاءالله پسرم ماشاءالله. بدون اعتنا به کرنش من به مشترياني که با دست‌هايشان در پي يافتن بهترين گوجه‌فرنگي با نازل‌ترين نرخ با شوق و ذوق طبق را زيرورو مي‌کنند، با فرياد و خطاب و عتاب با لهجه زيبايش مي‌گويد: بار را زيرورو نکنيد. خراب مي‌شوند. همه‌شان جنسشون خوبه. اصلا گوجه بدجنس نداريم. دست‌هايمان در طبق است و به طنز جوانک مي‌خنديم. خانمي جوان به طور جدي در جست‌وجوي گوجه‌فرنگي‌هاي قرمز سفت با تندي و خشونت گوجه‌فرنگي‌هاي نرم را به کنار پرتاپ مي‌کند تا از زير آنها چيزي را که در جست‌وجوي آن است، بيابد. جوان به سمتش مي‌آيد و مي‌گويد اين‌طور نکن خانم، گوجه‌ها له مي‌شن. خانم بي‌اعتنا به او به کارش ادامه مي‌دهد. کارگر غرفه هم بي‌اعتنا به بي‌اعتنايي او دنبال کارش مي‌رود. به آرامي در گوشش نجوا مي‌کنم ظاهرا گوجه‌فرنگي‌ها سردخانه‌اي هستند و قبل از رسيدن روي بوته، چيده و انبار شده‌اند. براي همين در غلتيدن روي هم له مي‌شوند. بهتر است کمتر زيرورو شوند. با نگاه غضبناک رويش را به من مي‌کند و مي‌گويد به تو مربوط نيست؛ هر طور دلم بخواهد برمي‌دارم. از غضب و تهاجمي که در نگاه و سخنش انباشت شده، خوف مي‌کنم و مي‌گويمش هر طور راحتي. کارگر کُرد صندوق سوم را خالي مي‌کند و باز هم به فرياد مي‌گويد گوجه‌ها را له نکنيد و به طنز مي‌گويد گوجه ارگانيک آورديم و با رفيقش که مسئول طبق هويج‌هاست، کِرکِر مي‌خندند. کارگر جوان اين بار در پاسخ يا شايد هم به جبران ماشاءاللهي که به او گفته بودم يا به حرمت گيس سفيدم چند گوجه درشت و نرم را از بالاي بار برمي‌دارد و به کيسه‌ام مي‌اندازد. رويم نمي‌شود که عوضشان کنم؛ قدر محبتش را مي‌دانم و تشکر مي‌کنم و با چند عدد گوجه انتخابي و غيرانتخابي درون کيسه به طرف جايي که در صف گرفته بودم، مي‌روم. بعد از پرداخت صندوق کيسه‌ها را برمي‌دارم. سنگين‌اند. بخشي از بارهايم را به ناظر جواني که صندوق پلاستيکي محکمي را سکو کرده و بالاي آن ايستاده و غرفه را نظارت و کنترل مي‌کند، مي‌سپارم و به او مي‌گويم اينها را مي‌گذارم و برمي‌گردم بقيه بارهايم را مي‌برم. فقط مي‌گويد زود برگرد. با عجله اما هن‌هن‌کنان بيرون مي‌زنم و به سمت ماشين مي‌روم. در راه نگاهم به خانم‌هاست که ريز و درشت، بلند و کوتاه با انواع پوشش‌ها مثل مورچه هر يک باري به دست گرفته و لابد به سمت خانه و آشپزخانه‌هاشان روان‌اند. اطراف ورودي و ميدان تره‌بار ازدحام ماشين و آدم‌هاست که در هم مي‌لولند. بارهايم را در ماشين مي‌گذارم و براي بردن بقيه‌اش به سمت غرفه برمي‌گردم. خانمي لاغراندام و بلندبالا را مي‌بينم که هر دو دست بار سنگين گرفته و به زحمت اما به تندي بار را با خود مي‌کشاند. چارقد روشني زير چادر مشکي‌اش که با کش روي سرش محکم شده، دارد. به سمتش مي‌دوم، باد زير شالم مي‌زند. به او مي‌گويم بگذار کمکت کنم. به پهناي صورتش مي‌خندد و مي‌گويد نه متشکرم. خنده‌اش آشناست. صدايش مي‌زنم سيمين؟ خودش است. دوست دوران جواني. خانه پدري‌اش سرشار از نام مادر خانه صفاخانم بود و پدر زنده‌يادش طبيب دلسوز و مهربان کودکانمان بود. همسر نمونه و عاشق سيمين بعد از يکي، دو فردا از فرداهاي بهمن 57 در حالي که او چهارمين فرزندش را باردار بود، در انفجار دفتر حزب جمهوري شهيد مي‌شود و سيمين وفادارانه و مؤمنانه فرزندانش را به ثمر مي‌رساند و امروز که چهل‌ويکمين فرداي بيست‌ودوم بهمن سال 1357 است، سيمين را مي‌بينم. هردوي ما از ما و من‌ها عبور کرده‌ايم. باز هم کنار هم و همراه هزاران زن هموطن قرار داريم. واقعيت تلخ اما ناب زمانه قواعد بازي را در هم ريخت و اکنون چه بخواهيم و چه نخواهيم، همچون روزهاي قبل انقلاب در انواع صف‌ها همراه هزاران زن که به شوق فراهم‌كردن خانه و اجاقي گرم بارها را بر دوش مي‌کشند کنار يکديگريم. تا خانه‌ها را از مهرباني گرم و زندگي را زندگي کنيم. به خانه برمي‌گردم، به دوستم که خواهرش را در حادثه هواپيما از دست داده زنگ مي‌زنم. قلبم بهانه ياران ديرين را گرفته است.

در صف طويل صندوق ميدان تره‌بار اين پا و آن‌ پا مي‌کنم. با خجالت از زرنگي‌اي که مي‌خواهم مرتکب شوم، از آقاي جلويي و خانمي که پشت سرم ايستاده خواهش مي‌کنم جايم را نگه دارند و مراقب کيسه خيار و پياز و سيب‌زميني‌هايم باشند تا چند تا هويج و شلغم هم بردارم. اينها را برمي‌دارم و با هن‌وهن مي‌روم تا در صف جا بگيرم که مي‌بينم کارگر غرفه گوجه‌فرنگي‌هاي قرمز خوش‌رنگي را در طبق خالي گوجه‌فرنگي‌ها قرار مي‌دهد. نگاهي عاجزانه به همراهانم در صف صندوق مي‌اندازم. با اشاره چشم به من مي‌فهمانند نگران نباشم و جايم در صف محفوظ است؛ خريدهايم را ادامه دهم. کيسه‌اي برمي‌دارم و با احتياط و دقت شروع به جداکردن گوجه‌فرنگي مي‌کنم. تمام سعي‌ام اين است که از ظاهر خوش‌رنگ گوجه‌فرنگي‌هاي قرمز با کلاهک سبز زيبايشان درون و باطن‌شان را دريابم. چون گفته‌اند سفيدي‌هاي اندرون گوجه‌فرنگي‌هاي گلخانه‌اي پر از مواد و هورمون‌هاي شيميايي است. کارگر غرفه با قد و بالاي افراشته و بدني تنومند صندوق سنگين و لباب‌پرشده ديگري از گوجه‌فرنگي‌ها را درون طبق خالي مي‌ريزد و هم‌زمان با دوستش به زبان کردي صحبت مي‌کند. با ديدن زور بازو و شنيدن زبانش ياد کولبر‌هاي جوان مي‌افتم؛ قلبم فشرده مي‌شود و با مهر مادرانه به او مي‌گويم ماشاءالله پسرم ماشاءالله. بدون اعتنا به کرنش من به مشترياني که با دست‌هايشان در پي يافتن بهترين گوجه‌فرنگي با نازل‌ترين نرخ با شوق و ذوق طبق را زيرورو مي‌کنند، با فرياد و خطاب و عتاب با لهجه زيبايش مي‌گويد: بار را زيرورو نکنيد. خراب مي‌شوند. همه‌شان جنسشون خوبه. اصلا گوجه بدجنس نداريم. دست‌هايمان در طبق است و به طنز جوانک مي‌خنديم. خانمي جوان به طور جدي در جست‌وجوي گوجه‌فرنگي‌هاي قرمز سفت با تندي و خشونت گوجه‌فرنگي‌هاي نرم را به کنار پرتاپ مي‌کند تا از زير آنها چيزي را که در جست‌وجوي آن است، بيابد. جوان به سمتش مي‌آيد و مي‌گويد اين‌طور نکن خانم، گوجه‌ها له مي‌شن. خانم بي‌اعتنا به او به کارش ادامه مي‌دهد. کارگر غرفه هم بي‌اعتنا به بي‌اعتنايي او دنبال کارش مي‌رود. به آرامي در گوشش نجوا مي‌کنم ظاهرا گوجه‌فرنگي‌ها سردخانه‌اي هستند و قبل از رسيدن روي بوته، چيده و انبار شده‌اند. براي همين در غلتيدن روي هم له مي‌شوند. بهتر است کمتر زيرورو شوند. با نگاه غضبناک رويش را به من مي‌کند و مي‌گويد به تو مربوط نيست؛ هر طور دلم بخواهد برمي‌دارم. از غضب و تهاجمي که در نگاه و سخنش انباشت شده، خوف مي‌کنم و مي‌گويمش هر طور راحتي. کارگر کُرد صندوق سوم را خالي مي‌کند و باز هم به فرياد مي‌گويد گوجه‌ها را له نکنيد و به طنز مي‌گويد گوجه ارگانيک آورديم و با رفيقش که مسئول طبق هويج‌هاست، کِرکِر مي‌خندند. کارگر جوان اين بار در پاسخ يا شايد هم به جبران ماشاءاللهي که به او گفته بودم يا به حرمت گيس سفيدم چند گوجه درشت و نرم را از بالاي بار برمي‌دارد و به کيسه‌ام مي‌اندازد. رويم نمي‌شود که عوضشان کنم؛ قدر محبتش را مي‌دانم و تشکر مي‌کنم و با چند عدد گوجه انتخابي و غيرانتخابي درون کيسه به طرف جايي که در صف گرفته بودم، مي‌روم. بعد از پرداخت صندوق کيسه‌ها را برمي‌دارم. سنگين‌اند. بخشي از بارهايم را به ناظر جواني که صندوق پلاستيکي محکمي را سکو کرده و بالاي آن ايستاده و غرفه را نظارت و کنترل مي‌کند، مي‌سپارم و به او مي‌گويم اينها را مي‌گذارم و برمي‌گردم بقيه بارهايم را مي‌برم. فقط مي‌گويد زود برگرد. با عجله اما هن‌هن‌کنان بيرون مي‌زنم و به سمت ماشين مي‌روم. در راه نگاهم به خانم‌هاست که ريز و درشت، بلند و کوتاه با انواع پوشش‌ها مثل مورچه هر يک باري به دست گرفته و لابد به سمت خانه و آشپزخانه‌هاشان روان‌اند. اطراف ورودي و ميدان تره‌بار ازدحام ماشين و آدم‌هاست که در هم مي‌لولند. بارهايم را در ماشين مي‌گذارم و براي بردن بقيه‌اش به سمت غرفه برمي‌گردم. خانمي لاغراندام و بلندبالا را مي‌بينم که هر دو دست بار سنگين گرفته و به زحمت اما به تندي بار را با خود مي‌کشاند. چارقد روشني زير چادر مشکي‌اش که با کش روي سرش محکم شده، دارد. به سمتش مي‌دوم، باد زير شالم مي‌زند. به او مي‌گويم بگذار کمکت کنم. به پهناي صورتش مي‌خندد و مي‌گويد نه متشکرم. خنده‌اش آشناست. صدايش مي‌زنم سيمين؟ خودش است. دوست دوران جواني. خانه پدري‌اش سرشار از نام مادر خانه صفاخانم بود و پدر زنده‌يادش طبيب دلسوز و مهربان کودکانمان بود. همسر نمونه و عاشق سيمين بعد از يکي، دو فردا از فرداهاي بهمن 57 در حالي که او چهارمين فرزندش را باردار بود، در انفجار دفتر حزب جمهوري شهيد مي‌شود و سيمين وفادارانه و مؤمنانه فرزندانش را به ثمر مي‌رساند و امروز که چهل‌ويکمين فرداي بيست‌ودوم بهمن سال 1357 است، سيمين را مي‌بينم. هردوي ما از ما و من‌ها عبور کرده‌ايم. باز هم کنار هم و همراه هزاران زن هموطن قرار داريم. واقعيت تلخ اما ناب زمانه قواعد بازي را در هم ريخت و اکنون چه بخواهيم و چه نخواهيم، همچون روزهاي قبل انقلاب در انواع صف‌ها همراه هزاران زن که به شوق فراهم‌كردن خانه و اجاقي گرم بارها را بر دوش مي‌کشند کنار يکديگريم. تا خانه‌ها را از مهرباني گرم و زندگي را زندگي کنيم. به خانه برمي‌گردم، به دوستم که خواهرش را در حادثه هواپيما از دست داده زنگ مي‌زنم. قلبم بهانه ياران ديرين را گرفته است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.