|

رياست‌جمهوري سندرز چگونه خواهد بود؟

چهار سال پيش در ميان هياهوي نامزدشدن هيلاري کلينتون، پيش از آنکه برني سندرز و دونالد ترامپ با پيوستن به جريان انتخابات دموکرات‌ها را شوکه کنند، فکرکردن به ترکيب نام برني با رئيس‌جمهور نه‌تنها غيرممکن که خنده‌دار بود. تعداد زيادي از دموکرات‌هاي اصيل و به گفته خود سندرز «رسانه‌هاي بازاري» هنوز هم نسبت به رياست‌جمهوري سندرز چنين احساسي دارند.‌انتخابات سال 2016 اگر چيزي را به طبقه سياسي ياد داده باشد، اين بوده است که ديگر محدوديت‌هاي پذيرفته‌شده گذشته قابل‌قبول نيست و دست‌کم چشم‌انداز رياست‌جمهوري سندرز ارزش اين را دارد که جدي گرفته شود. اکنون با پشت‌سر‌گذاشتن آيووا و نيوهمپشاير اين روزها مشاوران و حاميان سندرز بيشتر درباره نحوه کشورداري او صحبت مي‌كنند تا پيروزي‌اش در کمپين دموکرات‌ها. خود سندرز شايد سال 2015 به رفقايش گفته بود «من نامزد نشده‌ام چون که معتقدم پيروز مي‌شوم؛‌ من براي ساخت يک جنبش نامزد شده‌ام»؛ اما حالا مي‌گويد «من اينجايم تا برنده شوم». پس يک سؤال نه‌چندان ساده براي پاسخ‌دادن مي‌ماند: رياست‌جمهوري سندرز چگونه خواهد بود؟رئيس‌جمهور سندرز بخشي از رويکرد خود را مي‌تواند به‌تنهايي عملي کند اما براي بخش‌ عمده آن به کنگره نياز دارد. سندرز مي‌داند که تغيير در ابعاد گسترده به جنبش‌هاي بزرگي براي اعمال فشار بر کنگره و تمامي سطوح حکومت و تحول در ساختار آنها نياز دارد. به اين ترتيب آمريکايي‌ها که در نتيجه کاپيتاليسم منزوي و منفرد شده‌اند، بايد در فعاليت‌هاي مشترک و عمومي به‌صورت گسترده مشارکت کنند. پس به اين ترتيب مي‌توان فهميد که برنامه سياسي سندرز فقط درباره سياست نيست، بلکه درباره ظرفيت افراد معمولي براي مشارکت در دموکراسي است. برنامه سندرز به‌صورت مشخص قرار است مشارکت مستقيم شهروندان در تصميم‌گيري‌هاي کوچک را افزايش و توازن قدرت را در جامعه آمريکايي تغيير دهد. اينجاست که شعار کمپين سندرز، «من نه، ما!» معني ‌ و تا جايي ادامه پيدا مي‌کند که سندرز خودش را به‌جاي رئيس‌جمهور احتمالي آينده، «برنامه‌ريز و مدير ارشد» معرفي مي‌کند. برنامه «توافق سبز جديد» سندرز که براساس طرح پيشنهادي الکساندريا اوکاسيو کورتز و اد مارکي، نماينده و سناتور دموکرات نگاشته شده است، اين سازماندهي گسترده را به واقعيت تبديل مي‌کند. براساس اين برنامه براي پرکردن چاله‌هاي هزينه‌هاي عمومي گسترده، آمريکا بايد تا سال 2030 کاملا براي توليد برق و حمل‌ونقل از انرژي پاک استفاده کند و تا سال 2050 به کربن‌زدايي کامل برسد؛ برنامه‌اي که کلا اولويت‌هاي عمومي را در آمريکا بازتعريف مي‌کند. در خلال اجراي اين برنامه 1.215 تريليون دلار از هزينه‌هاي ارتش کم و به حفاظت از منابع نفتي جهان اختصاص داده مي‌شود؛ زيرساخت‌هاي سبز ‌ 20 ميليون شغل و هماهنگي بي‌سابقه‌اي در سطوح بخش عمومي و بسيج اجتماعي ايجاد مي‌کند.
منتقدان سندرز که مي‌گويند او هرگز به اين سادگي نمي‌تواند دست به چنين اقداماتي بزند، نکته‌اي را ناديده مي‌گيرند: سابقه سندرز در برقراري ارتباط با توده‌ها و توان تغييردادن محوريت مناظرات عمومي؛ براي مثال تا پيش از نامزدشدن سندرز در سال 2016، ارائه خدمات درماني به همه شبيه رؤيا و خيال بود، اما اکنون مرکز تمام توجهات است. برخلاف اليزابت وارن که اعتراض مداومش انتقاد تمامي گروه‌ها را در پي داشته است، سندرز ادعا کرده در اولين هفته حضورش در کاخ ‌سفيد برنامه‌ «خدمات درماني براي همه» را به مجلس مي‌فرستد.
نبرد اين نسل از آمريکايي‌ها نه‌تنها به پيگيري سياست‌هاي درست بلکه به احياي برنامه‌هاي جامع و دربرگيرنده تمامي مردم بستگي دارد. در رويکرد سندرز، رويکردهاي منزوي‌کننده غالب نئوليبرال‌ها با طرح برنامه‌هايي مانند خدمات درماني براي همه، تحصيلات عالي رايگان، برنامه جهاني مراقبت از کودکان و لغو بدهي‌هاي پزشکي و دانشجويي، به مجموعه‌اي از درخواست‌ها براي آزادي همگاني تبديل شده است. چنين سياست‌هايي کمک مي‌کنند تا چرخه فشار مالي نهادهاي خصوصي اقتصادي در هم بشکند و به اين ترتيب مردم اين توانايي را به دست خواهند آورد تا در مبارزه‌هاي جدي‌تري مشارکت کنند.
ساخت 10 ميليون خانه، سرمايه‌گذاري در مدل‌هايی از مالکيت اشتراکي خانه‌ها مانند زمين‌هاي مشترک اماني، اجراي سياست‌هاي کنترلي در اجاره خانه‌ها و به‌روزرساني و گسترش مسکن دولتي با استفاده از انرژي‌هاي تجديدپذير محلي، انقلابي در آمريکا خواهد بود؛ در کشوري که بيش از 500 هزار نفر بي‌خانمان هستند، ده‌ها ميليون نفر بيش از يک‌سوم درآمدشان را براي اجاره مي‌دهند و مردم فقير همواره در وحشت بيرون‌انداخته‌شدن از خانه‌شان زندگي مي‌کنند.
در همين حال سندرز متعهد شده تعداد اعضاي اتحاديه‌هاي کارگري را در چهار سال اول حضورش در کاخ ‌سفيد دو برابر کند؛ اتحاديه‌هايي که ابزاري بي‌رقيب براي ايجاد قدرت کارگران محسوب مي‌شوند. برنامه سندرز براي کارگران، بخش‌هاي گسترده‌اي دارد از جمله افزايش ماليات‌ شرکت‌ها براساس اختلاف درآمد مديران و کارگران که هم درآمد دولت از ماليات را افزايش مي‌دهد و هم مانع از افزايش نابرابري در جامعه مي‌شود.
حالا بیایید در نظر بگیریم که سندرز پیروز انتخابات 2020 شده است؛ چه کسانی اعضای کابینه او خواهند بود؟ مشاوران سندرز نامی از اعضایی که برای سمت‌های مختلف در نظر گرفته شده‌اند، نمی‌برند اما دست‌کم درباره گزینه‌های احتمالی صحبت می‌کنند. اما بهترین راه برای پیش‌بینی اعضای کابینه، مراجعه به سخنرانی‌های خود اوست. درباره معاون اول تقریبا همه می‌دانند که اگر او نامزد نهایی دموکرات‌ها در انتخابات شود، محتمل‌ترین گزینه، الیزابت وارن است. سندرز ماه گذشته در پادکستی از Intercept ‌‌
از نقش مهم وارن در کابینه احتمالی‌اش گفته بود. او در گفت‌وگوی دیگری با The Young Turks از بیل مکیبن در دولت احتمالی‌اش به‌عنوان رئیس اداره محیط ‌زیست یاد کرد. حلقه نزدیکان سندرز از سناتور جف مرکلی، به‌عنوان گزینه وزارت خارجه در دولت احتمالی سندرز یاد می‌کنند. مرکلی اولین سناتوری بود که در سال 2016 نامزدی سندرز را تأیید کرد. علاوه‌بر‌این از رو کانا، یکی از رؤسای کمپین انتخاباتی سندرز به دلیل تلاش‌هایش به‌عنوان یک وکیل جهت قطع مشارکت آمریکا در جنگ عربستان علیه یمن به‌عنوان گزینه وزارت دفاع یاد می‌شود. سندرز افرادی را که ممکن است برای هماهنگی موردنظرش در آمریکا مشکل‌ساز شوند، می‌شناسد. او سال 2015 در مصاحبه‌ای به بلومبرگ گفته بود فردی مانند باب ریچ می‌تواند برای گزینه وزارت خزانه‌داری مناسب باشد. ریچ اقتصاددانی لیبرال است که در دولت‌های جیمی کارتر، بیل کلینتون و جرالد فورد مشارکت داشته و دوره‌ای هم وزیر کار آمریکا بوده است.
به همین سادگی می‌توان فهمید که روی ‌کار آمدن سندرز، تنها پیروزی چپ‌گرایی پیر در آمریکا نیست بلکه اتفاقی است که می‌تواند رویکرد جهانی به مسائل را تغییر دهد. از آنجایی که آمریکای نئولیبرال توانسته دهه‌ها افراد را در سراسر مرزها نسبت به یکدیگر بیگانه کند، شاید روی کار آمدن فردی مانند او - برنامه‌ریز ارشد- بتواند نه‌تنها آمریکا بلکه گروه‌های گسترده‌تری را متحد کند.

چهار سال پيش در ميان هياهوي نامزدشدن هيلاري کلينتون، پيش از آنکه برني سندرز و دونالد ترامپ با پيوستن به جريان انتخابات دموکرات‌ها را شوکه کنند، فکرکردن به ترکيب نام برني با رئيس‌جمهور نه‌تنها غيرممکن که خنده‌دار بود. تعداد زيادي از دموکرات‌هاي اصيل و به گفته خود سندرز «رسانه‌هاي بازاري» هنوز هم نسبت به رياست‌جمهوري سندرز چنين احساسي دارند.‌انتخابات سال 2016 اگر چيزي را به طبقه سياسي ياد داده باشد، اين بوده است که ديگر محدوديت‌هاي پذيرفته‌شده گذشته قابل‌قبول نيست و دست‌کم چشم‌انداز رياست‌جمهوري سندرز ارزش اين را دارد که جدي گرفته شود. اکنون با پشت‌سر‌گذاشتن آيووا و نيوهمپشاير اين روزها مشاوران و حاميان سندرز بيشتر درباره نحوه کشورداري او صحبت مي‌كنند تا پيروزي‌اش در کمپين دموکرات‌ها. خود سندرز شايد سال 2015 به رفقايش گفته بود «من نامزد نشده‌ام چون که معتقدم پيروز مي‌شوم؛‌ من براي ساخت يک جنبش نامزد شده‌ام»؛ اما حالا مي‌گويد «من اينجايم تا برنده شوم». پس يک سؤال نه‌چندان ساده براي پاسخ‌دادن مي‌ماند: رياست‌جمهوري سندرز چگونه خواهد بود؟رئيس‌جمهور سندرز بخشي از رويکرد خود را مي‌تواند به‌تنهايي عملي کند اما براي بخش‌ عمده آن به کنگره نياز دارد. سندرز مي‌داند که تغيير در ابعاد گسترده به جنبش‌هاي بزرگي براي اعمال فشار بر کنگره و تمامي سطوح حکومت و تحول در ساختار آنها نياز دارد. به اين ترتيب آمريکايي‌ها که در نتيجه کاپيتاليسم منزوي و منفرد شده‌اند، بايد در فعاليت‌هاي مشترک و عمومي به‌صورت گسترده مشارکت کنند. پس به اين ترتيب مي‌توان فهميد که برنامه سياسي سندرز فقط درباره سياست نيست، بلکه درباره ظرفيت افراد معمولي براي مشارکت در دموکراسي است. برنامه سندرز به‌صورت مشخص قرار است مشارکت مستقيم شهروندان در تصميم‌گيري‌هاي کوچک را افزايش و توازن قدرت را در جامعه آمريکايي تغيير دهد. اينجاست که شعار کمپين سندرز، «من نه، ما!» معني ‌ و تا جايي ادامه پيدا مي‌کند که سندرز خودش را به‌جاي رئيس‌جمهور احتمالي آينده، «برنامه‌ريز و مدير ارشد» معرفي مي‌کند. برنامه «توافق سبز جديد» سندرز که براساس طرح پيشنهادي الکساندريا اوکاسيو کورتز و اد مارکي، نماينده و سناتور دموکرات نگاشته شده است، اين سازماندهي گسترده را به واقعيت تبديل مي‌کند. براساس اين برنامه براي پرکردن چاله‌هاي هزينه‌هاي عمومي گسترده، آمريکا بايد تا سال 2030 کاملا براي توليد برق و حمل‌ونقل از انرژي پاک استفاده کند و تا سال 2050 به کربن‌زدايي کامل برسد؛ برنامه‌اي که کلا اولويت‌هاي عمومي را در آمريکا بازتعريف مي‌کند. در خلال اجراي اين برنامه 1.215 تريليون دلار از هزينه‌هاي ارتش کم و به حفاظت از منابع نفتي جهان اختصاص داده مي‌شود؛ زيرساخت‌هاي سبز ‌ 20 ميليون شغل و هماهنگي بي‌سابقه‌اي در سطوح بخش عمومي و بسيج اجتماعي ايجاد مي‌کند.
منتقدان سندرز که مي‌گويند او هرگز به اين سادگي نمي‌تواند دست به چنين اقداماتي بزند، نکته‌اي را ناديده مي‌گيرند: سابقه سندرز در برقراري ارتباط با توده‌ها و توان تغييردادن محوريت مناظرات عمومي؛ براي مثال تا پيش از نامزدشدن سندرز در سال 2016، ارائه خدمات درماني به همه شبيه رؤيا و خيال بود، اما اکنون مرکز تمام توجهات است. برخلاف اليزابت وارن که اعتراض مداومش انتقاد تمامي گروه‌ها را در پي داشته است، سندرز ادعا کرده در اولين هفته حضورش در کاخ ‌سفيد برنامه‌ «خدمات درماني براي همه» را به مجلس مي‌فرستد.
نبرد اين نسل از آمريکايي‌ها نه‌تنها به پيگيري سياست‌هاي درست بلکه به احياي برنامه‌هاي جامع و دربرگيرنده تمامي مردم بستگي دارد. در رويکرد سندرز، رويکردهاي منزوي‌کننده غالب نئوليبرال‌ها با طرح برنامه‌هايي مانند خدمات درماني براي همه، تحصيلات عالي رايگان، برنامه جهاني مراقبت از کودکان و لغو بدهي‌هاي پزشکي و دانشجويي، به مجموعه‌اي از درخواست‌ها براي آزادي همگاني تبديل شده است. چنين سياست‌هايي کمک مي‌کنند تا چرخه فشار مالي نهادهاي خصوصي اقتصادي در هم بشکند و به اين ترتيب مردم اين توانايي را به دست خواهند آورد تا در مبارزه‌هاي جدي‌تري مشارکت کنند.
ساخت 10 ميليون خانه، سرمايه‌گذاري در مدل‌هايی از مالکيت اشتراکي خانه‌ها مانند زمين‌هاي مشترک اماني، اجراي سياست‌هاي کنترلي در اجاره خانه‌ها و به‌روزرساني و گسترش مسکن دولتي با استفاده از انرژي‌هاي تجديدپذير محلي، انقلابي در آمريکا خواهد بود؛ در کشوري که بيش از 500 هزار نفر بي‌خانمان هستند، ده‌ها ميليون نفر بيش از يک‌سوم درآمدشان را براي اجاره مي‌دهند و مردم فقير همواره در وحشت بيرون‌انداخته‌شدن از خانه‌شان زندگي مي‌کنند.
در همين حال سندرز متعهد شده تعداد اعضاي اتحاديه‌هاي کارگري را در چهار سال اول حضورش در کاخ ‌سفيد دو برابر کند؛ اتحاديه‌هايي که ابزاري بي‌رقيب براي ايجاد قدرت کارگران محسوب مي‌شوند. برنامه سندرز براي کارگران، بخش‌هاي گسترده‌اي دارد از جمله افزايش ماليات‌ شرکت‌ها براساس اختلاف درآمد مديران و کارگران که هم درآمد دولت از ماليات را افزايش مي‌دهد و هم مانع از افزايش نابرابري در جامعه مي‌شود.
حالا بیایید در نظر بگیریم که سندرز پیروز انتخابات 2020 شده است؛ چه کسانی اعضای کابینه او خواهند بود؟ مشاوران سندرز نامی از اعضایی که برای سمت‌های مختلف در نظر گرفته شده‌اند، نمی‌برند اما دست‌کم درباره گزینه‌های احتمالی صحبت می‌کنند. اما بهترین راه برای پیش‌بینی اعضای کابینه، مراجعه به سخنرانی‌های خود اوست. درباره معاون اول تقریبا همه می‌دانند که اگر او نامزد نهایی دموکرات‌ها در انتخابات شود، محتمل‌ترین گزینه، الیزابت وارن است. سندرز ماه گذشته در پادکستی از Intercept ‌‌
از نقش مهم وارن در کابینه احتمالی‌اش گفته بود. او در گفت‌وگوی دیگری با The Young Turks از بیل مکیبن در دولت احتمالی‌اش به‌عنوان رئیس اداره محیط ‌زیست یاد کرد. حلقه نزدیکان سندرز از سناتور جف مرکلی، به‌عنوان گزینه وزارت خارجه در دولت احتمالی سندرز یاد می‌کنند. مرکلی اولین سناتوری بود که در سال 2016 نامزدی سندرز را تأیید کرد. علاوه‌بر‌این از رو کانا، یکی از رؤسای کمپین انتخاباتی سندرز به دلیل تلاش‌هایش به‌عنوان یک وکیل جهت قطع مشارکت آمریکا در جنگ عربستان علیه یمن به‌عنوان گزینه وزارت دفاع یاد می‌شود. سندرز افرادی را که ممکن است برای هماهنگی موردنظرش در آمریکا مشکل‌ساز شوند، می‌شناسد. او سال 2015 در مصاحبه‌ای به بلومبرگ گفته بود فردی مانند باب ریچ می‌تواند برای گزینه وزارت خزانه‌داری مناسب باشد. ریچ اقتصاددانی لیبرال است که در دولت‌های جیمی کارتر، بیل کلینتون و جرالد فورد مشارکت داشته و دوره‌ای هم وزیر کار آمریکا بوده است.
به همین سادگی می‌توان فهمید که روی ‌کار آمدن سندرز، تنها پیروزی چپ‌گرایی پیر در آمریکا نیست بلکه اتفاقی است که می‌تواند رویکرد جهانی به مسائل را تغییر دهد. از آنجایی که آمریکای نئولیبرال توانسته دهه‌ها افراد را در سراسر مرزها نسبت به یکدیگر بیگانه کند، شاید روی کار آمدن فردی مانند او - برنامه‌ریز ارشد- بتواند نه‌تنها آمریکا بلکه گروه‌های گسترده‌تری را متحد کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.