|

چهلم درگذشتگان حادثه سقوط هواپیمای اوکراینی

در انتظار يك مراسم

سامان راد: چند روز دیگر 40 روز از حادثه‌ای که دی98 را در ذهن‌ها با غم و اندوه ماندگار کرده، می‌گذرد. 40 روز از حادثه‌ای که جان 176 نفر از سرنشینان یک فروند هواپیمای مسافری به مقصد اوکراین را گرفت و تیری به قلب افکار عمومی در ایران هم شلیک کرد. اطلاع‌رسانی نادرست و اعلام‌نکردن علت سقوط هواپیما تا چند روز بعد از آن به همراه اتفاقاتی که در مراسم خاک‌سپاری بسیاری از این جان‌باختگان رخ داد، موجب شد تا افکار عمومی در ایران با سؤال‌های فراوانی در این زمینه مواجه باشند که البته هنوز کسی برای پاسخ‌گویی به آن اقدام نکرده است. به جز کنفرانس خبری که سردار حاجی‌زاده، فرماندهی نیروی هوا‌فضای سپاه روز 21 دی و چهار روز بعد از حادثه برگزار کرد، دیگر گزارش درست و دقیقی از ابعاد این حادثه منتشر نشده است. در همان نشست هم سردار حاجی‌زاده دست‌کم به این موضوع اشاره کرد که از اعترافات اپراتور سامانه موشکی که شلیک را انجام داده، فیلم‌هایی ضبط شده که پخش خواهد شد؛ اما تاکنون از آن هم خبری نشده است. صداوسیما که البته ید طولایی در ساخت مستند برای مسائل و موضوعات روز از زاویه دید خودش دارد، هم هنوز چیزی در‌این‌باره پخش نکرده است. در میان همه این بی‌خبری‌ها چهلم درگذشتگان این حادثه هم در راه است و بسیاری درباره نحوه برگزاری مراسم درگذشتگان ابهام دارند. از‌آنجایی‌که بخش بزرگی از افکار عمومی در این حادثه آسیب دید، انتظار می‌رفت که مراسمی باشکوه و بزرگ برای گرامیداشت آن جان‌باختگان برگزار شود تا دست‌کم حرکتی در راستای تحکیم وحدت ملی باشد؛ اما روزهای بعد از اعلام علت سقوط، خیابان‌های تهران متفاوت بود و مردم سردرگم؛ مردم مستأصل و زناني كه ناگهان در گوشه‌اي اشكشان سرازير مي‌شد. «محمدرضا تابش»، از نمایندگان مجلسی که در روزهای حادثه خواستار معرفی فوری و مجازات عاملان حادثه و مقصران به پیشگاه ملت شده بود، درباره ابعاد این حادثه و گزارش‌دادن حداقلی به خانواده قربانیان بعد از 40 روز، به «شرق» می‌گوید: «همان‌طور که می‌دانید، از ابتدا ابعاد این حادثه مشخص نبود و همچنین در حرف مسئولان هم تناقض‌هایی وجود داشت که این تناقض‌ها منجر به سلب اعتماد عمومی در این ماجرا شد. بعد از آنکه مشخص شد هواپیما به دلیل اصابت موشک سقوط کرده، باز هم مسئله از بُعد نظامی بیشتر پیگیری شد و اطلاعات حول این حادثه بنا بر مسائلی یا به دلیل بسته‌بودن دایره اطلاع‌رسانی‌ها در حوزه نظامی، در اختیار افکار عمومی قرار نگرفت. هنوز هم با گذشت 40 روز از این حادثه، این نقیصه وجود دارد و بیشتر موضوع جنبه امنیتی پیدا کرده و اطلاع‌رسانی‌ها به مسئولان مربوطه به‌ویژه سپاه که مسئولیت کار را بر‌عهده گرفت، محدود شد. این هم البته یک ضعف و خلأیی است که به دلیل قرار‌گرفتن این موضوع در دایره مسائل نظامی ورود به آن سخت است و اطلاعاتی در اختیار خانواده جان‌باختگان و افکار عمومی قرار نگرفته است. البته عذرخواهی خالصانه و از موضع تواضع فرمانده نیروی هوایی و فرمانده کل سپاه ستودنی است؛ چرا‌که ما چنین فرهنگی را در میان مسئولان کشور نداشتیم و از این نظر پذیرفتن اشتباه و عذرخواهی آنها ستودنی است؛ اما این عذرخواهی به‌تنهایی نمی‌تواند مرهمی باشد بر دل مردمی که در این حادثه داغدار شدند. همچنین این عذرخواهی به‌تنهایی برای افکار عمومی که در این حادثه سخت جریحه‌دار شدند، هم پذیرفتنی نیست». تابش همچنین درباره اقدامات مجلس برای روشن‌شدن ابعاد این حادثه می‌گوید: «در ابتدای امر کمیسیون امنیت ملی مجلس در این زمینه جلساتی را برگزار کرده است. قاعدتا کمیسیون عمران مجلس هم باید این مسئله را بررسی کند؛ اما مجلس در‌حال‌حاضر به دلیل ایام انتخابات به مدت چند هفته‌ای تعطیل است و بعد از تعطیلات حتما این موضوع با جدیت پیگیری می‌شود». تابش همچنین درباره احتمال برگزاری مراسم چهلم قربانیان این حادثه در حالت متفاوت از مراسم خاک‌سپاری‌شان، گفت: «برخورد با این حادثه برخورد مناسبی نبود. حتی اگر اشتباهی رخ داده و برای آن عذرخواهی‌ هم انجام شده، باز‌ باید برای اعلام همبستگی با خانواده‌ها و مردم کشور مراسم خاک‌سپاری بهتر و شایسته‌تری برگزار می‌شد. امیدوارم این کاستی‌ها در مراسم چهلم این عزیزان جبران شود و عزیزانی که نگرانی‌هایی هم دارند، بتوانند با فائق‌آمدن بر جوی که ممکن است پیامدهای امنیتی و سیاسی هم داشته باشد، برنامه‌ریزی لازم برای برگزاری چنین مراسمی را انجام دهند. مسئولان هم به اندازه کافی فرصت داشتند که تمهید مقدمات کنند تا ان‌شاء‌الله به شایستگی این مراسم برگزار شود تا ما در برابر مردم خجل و سرافکنده نباشیم. به‌هر‌حال وقتي دولت کانادا آن‌گونه و در آن ابعاد برخورد می‌کند و مسئولان کشورش در حد اعلا این حادثه را تسلیت می‌گویند، افکار عمومی از ما انتظار دارد تا برای شهروندان‌مان که در کشور خودمان دچار این حادثه شده‌اند، مراسم مقبولی برگزار کنیم. برگزاری مراسمی در حد اهمیت این ضایعه و فشاری که بر افکار عمومی در پی آن وارد شد، موجب تسلی خانواده‌ها و افکار عمومی مردم ایران می‌شود».

سامان راد: چند روز دیگر 40 روز از حادثه‌ای که دی98 را در ذهن‌ها با غم و اندوه ماندگار کرده، می‌گذرد. 40 روز از حادثه‌ای که جان 176 نفر از سرنشینان یک فروند هواپیمای مسافری به مقصد اوکراین را گرفت و تیری به قلب افکار عمومی در ایران هم شلیک کرد. اطلاع‌رسانی نادرست و اعلام‌نکردن علت سقوط هواپیما تا چند روز بعد از آن به همراه اتفاقاتی که در مراسم خاک‌سپاری بسیاری از این جان‌باختگان رخ داد، موجب شد تا افکار عمومی در ایران با سؤال‌های فراوانی در این زمینه مواجه باشند که البته هنوز کسی برای پاسخ‌گویی به آن اقدام نکرده است. به جز کنفرانس خبری که سردار حاجی‌زاده، فرماندهی نیروی هوا‌فضای سپاه روز 21 دی و چهار روز بعد از حادثه برگزار کرد، دیگر گزارش درست و دقیقی از ابعاد این حادثه منتشر نشده است. در همان نشست هم سردار حاجی‌زاده دست‌کم به این موضوع اشاره کرد که از اعترافات اپراتور سامانه موشکی که شلیک را انجام داده، فیلم‌هایی ضبط شده که پخش خواهد شد؛ اما تاکنون از آن هم خبری نشده است. صداوسیما که البته ید طولایی در ساخت مستند برای مسائل و موضوعات روز از زاویه دید خودش دارد، هم هنوز چیزی در‌این‌باره پخش نکرده است. در میان همه این بی‌خبری‌ها چهلم درگذشتگان این حادثه هم در راه است و بسیاری درباره نحوه برگزاری مراسم درگذشتگان ابهام دارند. از‌آنجایی‌که بخش بزرگی از افکار عمومی در این حادثه آسیب دید، انتظار می‌رفت که مراسمی باشکوه و بزرگ برای گرامیداشت آن جان‌باختگان برگزار شود تا دست‌کم حرکتی در راستای تحکیم وحدت ملی باشد؛ اما روزهای بعد از اعلام علت سقوط، خیابان‌های تهران متفاوت بود و مردم سردرگم؛ مردم مستأصل و زناني كه ناگهان در گوشه‌اي اشكشان سرازير مي‌شد. «محمدرضا تابش»، از نمایندگان مجلسی که در روزهای حادثه خواستار معرفی فوری و مجازات عاملان حادثه و مقصران به پیشگاه ملت شده بود، درباره ابعاد این حادثه و گزارش‌دادن حداقلی به خانواده قربانیان بعد از 40 روز، به «شرق» می‌گوید: «همان‌طور که می‌دانید، از ابتدا ابعاد این حادثه مشخص نبود و همچنین در حرف مسئولان هم تناقض‌هایی وجود داشت که این تناقض‌ها منجر به سلب اعتماد عمومی در این ماجرا شد. بعد از آنکه مشخص شد هواپیما به دلیل اصابت موشک سقوط کرده، باز هم مسئله از بُعد نظامی بیشتر پیگیری شد و اطلاعات حول این حادثه بنا بر مسائلی یا به دلیل بسته‌بودن دایره اطلاع‌رسانی‌ها در حوزه نظامی، در اختیار افکار عمومی قرار نگرفت. هنوز هم با گذشت 40 روز از این حادثه، این نقیصه وجود دارد و بیشتر موضوع جنبه امنیتی پیدا کرده و اطلاع‌رسانی‌ها به مسئولان مربوطه به‌ویژه سپاه که مسئولیت کار را بر‌عهده گرفت، محدود شد. این هم البته یک ضعف و خلأیی است که به دلیل قرار‌گرفتن این موضوع در دایره مسائل نظامی ورود به آن سخت است و اطلاعاتی در اختیار خانواده جان‌باختگان و افکار عمومی قرار نگرفته است. البته عذرخواهی خالصانه و از موضع تواضع فرمانده نیروی هوایی و فرمانده کل سپاه ستودنی است؛ چرا‌که ما چنین فرهنگی را در میان مسئولان کشور نداشتیم و از این نظر پذیرفتن اشتباه و عذرخواهی آنها ستودنی است؛ اما این عذرخواهی به‌تنهایی نمی‌تواند مرهمی باشد بر دل مردمی که در این حادثه داغدار شدند. همچنین این عذرخواهی به‌تنهایی برای افکار عمومی که در این حادثه سخت جریحه‌دار شدند، هم پذیرفتنی نیست». تابش همچنین درباره اقدامات مجلس برای روشن‌شدن ابعاد این حادثه می‌گوید: «در ابتدای امر کمیسیون امنیت ملی مجلس در این زمینه جلساتی را برگزار کرده است. قاعدتا کمیسیون عمران مجلس هم باید این مسئله را بررسی کند؛ اما مجلس در‌حال‌حاضر به دلیل ایام انتخابات به مدت چند هفته‌ای تعطیل است و بعد از تعطیلات حتما این موضوع با جدیت پیگیری می‌شود». تابش همچنین درباره احتمال برگزاری مراسم چهلم قربانیان این حادثه در حالت متفاوت از مراسم خاک‌سپاری‌شان، گفت: «برخورد با این حادثه برخورد مناسبی نبود. حتی اگر اشتباهی رخ داده و برای آن عذرخواهی‌ هم انجام شده، باز‌ باید برای اعلام همبستگی با خانواده‌ها و مردم کشور مراسم خاک‌سپاری بهتر و شایسته‌تری برگزار می‌شد. امیدوارم این کاستی‌ها در مراسم چهلم این عزیزان جبران شود و عزیزانی که نگرانی‌هایی هم دارند، بتوانند با فائق‌آمدن بر جوی که ممکن است پیامدهای امنیتی و سیاسی هم داشته باشد، برنامه‌ریزی لازم برای برگزاری چنین مراسمی را انجام دهند. مسئولان هم به اندازه کافی فرصت داشتند که تمهید مقدمات کنند تا ان‌شاء‌الله به شایستگی این مراسم برگزار شود تا ما در برابر مردم خجل و سرافکنده نباشیم. به‌هر‌حال وقتي دولت کانادا آن‌گونه و در آن ابعاد برخورد می‌کند و مسئولان کشورش در حد اعلا این حادثه را تسلیت می‌گویند، افکار عمومی از ما انتظار دارد تا برای شهروندان‌مان که در کشور خودمان دچار این حادثه شده‌اند، مراسم مقبولی برگزار کنیم. برگزاری مراسمی در حد اهمیت این ضایعه و فشاری که بر افکار عمومی در پی آن وارد شد، موجب تسلی خانواده‌ها و افکار عمومی مردم ایران می‌شود».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.