|

جعبه سياه در دسترس همه طرف‌ها‌ قرار دارد ازجمله آمريكا

روز گذشته و در حاشيه کنفرانس امنيتي مونيخ، محمدجواد ظريف علاوه بر ملاقات با مقامات خارجي با شبکه تلويزيوني ان‌بي‌سي نيز مصاحبه داشت. مصاحبه‌اي پر از چالش با محور ايران و آمريكا و ماجراي ساقط‌شدن هواپيماي اوکرايني. اگرچه ظريف در هر دو مورد مفصل حرف زده اما بريده‌اي از جملات او در شبکه‌هاي اجتماعي منتشر شد که بازخوردهاي نه‌چندان مثبتي به‌همراه داشت. در ادامه بخش اصلي اين مصاحبه را مي‌خوانید.

‌آمريكا و ايران به جنگ نزديک شده بودند؟
فکر مي‌کنم رئيس‌جمهور ترامپ سبب انحراف اذهان و باور به اين موضوع شده بود که آمريكا مي‌تواند از اين مرحله هم عبور کند و اينکه اين موضوع سبب تقويت امنيت آمريكا خواهد شد؛ اما اين‌گونه نشد. اين آغازي بر پايان حضور آمريكا در منطقه بود و ما به‌شدت به آغاز يک جنگ نزديک شده بوديم، زيرا آمريكا اقدام به آغاز يک تهاجم عليه ايران به زباني به‌شدت بزدلانه کرد. آنها نمي‌توانستند با سليماني در ميدان جنگ مقابله کنند؛ بنابراين در نيمه‌شب او را هدف قرار دادند و يک حمله پهپادي عليه خودروی حامل او انجام دادند، درحالی‌که او در يک مأموريت صلح به سر مي‌برد. ما به‌شدت به يک جنگ نزديک شده بوديم. ايران به شيوه‌اي متناسب و براساس شيوه‌اي عملياتي که عليه سليماني انجام شد، به اين موضوع واکنش نشان داد.
‌برخي سخنان در ميان مقامات آمريكايي در ارتباط با اين موضوع مطرح شده است. آيا ايران در تلاش براي کشتن سربازان آمريكايي بود؟ آيا ايران اين موضوع را متوجه شده بود که اگر شما سربازان آمريكايي را بکشيد، تنش‌ها به‌آساني مي‌تواند تشديد شود؟
ما مي‌خواستيم به آمريكا نشان دهيم که آنها نمي‌توانند در مقابل ايران قلدري کنند و اينکه اقدام عليه ايران پيامدهايي را در بر خواهد داشت؛ اما قصد ما کشتن کسي نبود، قصد ما ارسال يک پيام بود. ما مي‌خواستيم يک پيام کاملا واضح براي آمريكا ارسال کنيم و آن اينکه اگر آنها ايراني‌ها را بکشند، ما واکنش نشان خواهيم داد.
‌اما همواره اين خطر وجود دارد که ممکن است آمريكايي‌ها کشته شوند. شما موشک‌هايي را عليه يک پايگاه آمريكايي شليک کرديد و اکنون صدها سرباز آمريكايي دچار آسيب‌هاي مغزي شده‌اند. آيا قصد شما اين بود؟
ايران در دفاع از خودش در مقابل يک حمله مسلحانه از سوي آمريكا قاطع است. اين موضوع در ماده 51 منشور سازمان ملل متحد قيد شده است. ما براساس قانون عمل کرديم. ما نخست‌وزير عراق را 45 دقيقه قبل از انجام اين عمليات در جريان اين موضوع قرار داديم. نيروي نظامي ما يک هيئت ويژه را اعزام کرد تا قبل از انجام اين عمليات به نخست‌وزير عراق اطلاع دهد و فکر مي‌کنم او هم آمريكايي را در جريان اين موضوع قرار داد.
‌ 45 دقيقه قبل از انجام عمليات. آيا شما به‌صورت خاص اعلام کرديد که مي‌خواهيد از موشک‌هاي بالستيک استفاده کنيد يا اينکه مي‌خواهيد پايگاه عين‌الاسد را هدف قرار دهيد؟
ما به اين موضوع اشاره نکرديم که مي‌خواهيم کدام پايگاه را هدف قرار دهيم. در واقع بر اين باوريم که آنها نمي‌دانستند که ما مي‌خواهيم کدام پايگاه را هدف قرار دهيم.
‌ شما فقط اعلام کرديد که قرار است اقدامي انجام شود و اينکه قرار است...
ظرف چند دقيقه يا ساعت آتي يک واکنش نظامي نشان داده شود.
‌ شرايط در ايران چگونه بود؟ شما خود را براي يک حمله تلافي‌جويانه از سوي آمريكا آماده کرده بوديد. اين‌گونه به نظر مي‌رسد.
ما خودمان را براي يک حمله متقابل آماده کرده بوديم. ما اميدوار بوديم که عقل بر همه مسائل غالب خواهد شد... مهم است که رئيس‌جمهور ترامپ به سخنان مشاوران گوش دهد تا به دانشي بهتر در ارتباط با منطقه ما برسد.
‌ آيا اين مسائل به پايان رسيده است؟ مقامات آمريكايي...
تمام نشده است.
‌ منظورم خطر آغاز يک جنگ است. آيا اين خطر به پايان رسيده است؟
واکنش نظامي ايران انجام شد و به پايان رسيده است؛ اما کاري که آمريكا انجام داد، اين بود که احساسات ميليون‌ها نفري را جريحه‌دار کرد که نه‌تنها به خيابان‌ها در شهرهاي مختلف ايران آمدند، بلکه در شهرهاي عراق و ديگر کشورها در اين منطقه به خيابان‌ها آمدند. اين اتفاق حتي در هند و آمريكاي لاتين هم روي داد.
‌ پس تمام نشده است.
اين واکنش مردم است. فکر مي‌کنم نخستين واکنش مردم خودش در تصميم پارلمان عراق منعکس شد و آنها از دولت خواستند تا آمريكا را از عراق بيرون کند. من بر اين باورم پايان کار آمريكا در منطقه آغاز شده است.
‌ آيا شما پيش‌بيني مي‌کنيد يکي از هم‌پيمانان ايران يعني حزب‌الله که يک گروه شبه‌نظامي در داخل عراق است، قرار است حملاتي را انجام دهد؟
ما نيروي نيابتي نداريم، ما هم‌پيماني نداريم، ما مردم را داريم. آنهايي که به خيابان‌هاي عراق آمدند، آنها هم‌پيمان ما يا نيروي نيابتي ما نيستند. آنها مردم عراق بودند و ما کنترلي بر آنها نداريم. آنها با ما ابراز همدردي کردند. زماني که آنها به ما نياز داشتند، ما در کنار آنها بوديم.
‌ آيا ايران اين موضوع را مي‌داند که اگر يکي از اين گروه‌هاي شبه‌نظامي حمله‌اي را انجام دهد و آمريكايي‌ها کشته شوند، ‌‌ما بار ديگر در مسير جنگ قرار خواهيم گرفت؟
اين اشتباهي است که آمريكا مرتکب خواهد شد و اين اشتباهي است که بهايي گزاف براي همگان از جمله خود آمريكا خواهد داشت. اين اشتباهي نيست که ما بخواهيم آمريكا مرتکب شود.
‌ من مي‌گويم براي مثال گروه‌هاي شبه‌نظامي در عراق تقريبا هرروزه اقداماتي را انجام مي‌دهند و آنها ممکن است سبب کشته‌شدن برخي از افراد شوند.
ما به‌صورتي واضح اعلام کرديم که ما کنترلي بر اين افراد نداريم. من به شما گفتم ميليون‌ها نفر در مراسم سوگواري سليماني حضور يافتند. ما نمي‌توانيم اين روند را کنترل کنيم. هيچ دولتي نمي‌تواند بر ميليون نفر در خارج از مرزهايش کنترلي داشته باشد. شما حتي نمي‌توانيد بر ميليون‌ها نفر در داخل مرزهاي خود کنترلي داشته باشيد. شما پيشينه اين موضوع را مي‌دانيد.
‌ من مي‌دانم.
نه نه. پيشينه مرتبط با اين فاجعه شامل اين موضوع مي‌شود که آمريكا در پي کشته‌شدن يک پيمانکار آمريكايي به يک پايگاه عراقي حمله کرد و سبب کشته‌شدن 25 نفر شد و شواهد يا حتي اعلاميه‌ای دال بر پذيرش مسئوليت از سوي هيچ گروهي وجود ندارد و شمار زيادي از افراد بر اين باورند که داعش در وراي حمله به اين پيمانکار قرار داشت. آمريكا 25 نفر را کشت. شبه‌نظاميان عراقي مي‌خواستند اقدام تلافي‌جويانه انجام دهند. اين سليماني بود که تلاش کرد آنها را مهار کند، نه اينکه اقدام تلافي‌جويانه انجام دهد. او در يک مأموريت صلح بود تا اطمينان حاصل کند که اين واکنش سياسي خواهد بود نه نظامي.
... ‌ سناي آمريكا به محدود‌کردن توانايي رئيس‌جمهور براي آغاز يک اقدام نظامي عليه ايران رأي داد. واکنش شما به اين موضوع چيست؟
مطمئنم که او اين لايحه را وتو خواهد کرد اما اين موضوع نشان مي‌دهد که حتي سنايي که تحت کنترل جمهوري‌خواهان قرار دارد، از ماجراجويي و دست‌زدن به اقدام بر اساس محاسبات اشتباه خسته شده است. آنها از دست‌زدن به اقدام بر اساس توهمات خسته شده‌اند. رئيس‌جمهور ترامپ بر اين باور بود که پس از خارج‌شدنش از توافق هسته‌اي، ايران سقوط خواهد کرد. اکنون او به اشتباه سبب ايجاد اين باور شده است که ما خيلي زود سقوط خواهيم کرد. فکر مي‌کنم او همواره اشتباه مي‌کند و من فکر مي‌کنم سناي آمريكا و مجلس نمايندگان آمريكا و مردم آمريكا از او مي‌خواهند چنين اشتباه فاجعه‌باري مرتکب نشود. من نمي‌خواهم در امور داخلي آمريكا مداخله کنم اما فکر مي‌کنم واضح است مردم فکر مي‌کنند که او در حال يک سوء‌محاسبه راهبردي است.
‌ بنابراين شما بر اين باور نيستيد که ايران و آمريكا در حال دورشدن از يک درگيري هستند؟ فکر مي‌کنيد اين رأي‌گيري يک اقدام نمادين است؟
فکر مي‌کنم اين يک اقدام نمادين اما مهم است. اين اقدام نشان مي‌دهد مردم آمريكا نمي‌خواهند شاهد يک ماجراجويي بر اساس محاسبات اشتباه باشند که مي‌تواند سبب ايجاد يک فاجعه براي کل منطقه و براي کل جهان شود. فکر مي‌کنم به اندازه کافي خسارت وارد شده است. فکر مي‌کنم مشاوره‌هاي بد به رئيس‌جمهور ترامپ سبب شده است که او تصميمات بد زيادي اتخاذ کند. فکر مي‌کنم او مي‌تواند با اتخاذ تصميمات درست خودش را اصلاح کند، با پذيرش اين موضوع که اعمال فشار حداکثري بر ايران با شکست مواجه شده است، با پذيرش اين موضوع که خارج‌شدن از برجام يک تصميم اشتباه بر اساس اطلاعات اشتباهي بود که او از برخي از مشاورانش دريافت کرد. برخي از آنها رفته‌اند اما برخي از آنها همچنان هستند.
‌ مي‌خواهم يک سؤال ديگر از شما بپرسم. براي آن هواپيما چه اتفاقي رخ داد؟ چرا در ارتباط با ساقط‌شدن آن هواپيما دروغ گفته شد؟ به نظر مي‌رسد اين يک مسئله کاملا واضح و قابل اثبات بود. موشکي از روي زمين شليک شد و يک هواپيما در آسمان منفجر شد. چرا در‌اين‌باره دروغ گفته شد؟
من عصر روز جمعه در جريان ساقط‌شدن اين هواپيما قرار گرفتم، چند ساعت قبل از آنکه اين خبر اعلام شود. قبل از آن به من گفته شده بود که يک مشکل فني براي اين هواپيما ايجاد شده بود. مقامات نظامي ما، چرخه فرماندهي نظامي ما احتمالا بين صبح روز چهارشنبه -زماني که اين هواپيما ساقط شد- تا عصر روز چهارشنبه در جريان اين موضوع قرار گرفته بودند. سپس گمانه‌زني‌هايي دراين‌باره وجود داشت که آيا اين هواپيما ساقط شده است، چگونه اين هواپيما ساقط شده است و چرا اين هواپيماي ساقط شده است؟ آنها بايد تحقيقاتي را انجام مي‌دادند. اين تحقيق همچنان ادامه داشت. ما همچنان پاسخ اين سؤالات را نمي‌دانستيم. ما همچنان نمي‌دانيم که چرا آن مردي که در پشت آن سامانه دفاع هوايي نشسته بود، بر اين باور بود که آن هواپيما در حال نزديک‌شدن به اوست. اين يک موضوع مورد بحث است زيرا او دستگير شده ‌‌و ‌ در حال بازجويي شدن است. همچنان مسائل ناشناخته زيادي وجود دارد. به همين دليل، ما بيشتر از هرکسي مي‌خواهيم بدانيم محتواي داخل جعبه سياه چيست و اينکه در واقع مي‌خواهيم بدانيم چه اتفاقي رخ داده است، زماني که آنها - نيروهاي نظامي ما - به يک نتيجه‌گيري قطعي رسيدند؛ زيرا من در آن زمان در جريان موضوع قرار نداشتم... .
‌ آيا آنها به شما دروغ گفته بودند؟
نيروي نظامي در حال انجام‌دادن تحقيقات خودش بود. آنها من را مطلع نکرده بودند و من متأسفم که آنها چنين کاري انجام ندادند اما حقيقت اين است که آنها در حال انجام‌دادن تحقيقات خودشان بودند تا به يک نتيجه‌گيري برسند که در واقع اين موشک آنها بود که سبب سرنگوني آن هواپيما شد و آنها به محض اينکه به اين نتيجه‌گيري رسيدند، در ساعت دو بعداز‌ظهر روز جمعه بود که ‌ به رهبر (معظم ايران) اعلام کردند اين موشک ما بود و رهبر به آنها دستور داد... رهبر فرمانده کل قوا در ايران است و او به آنها دستور داد که آنها بايد اين موضوع را اعلام کنند. بنابراين، کمتر از 72 ساعت پس از وقوع اين حادثه،... از نظر من اين يک زمان طولاني بود اما در ارتباط با موارد بسياري....
‌ اما اين موضوع پس از انتشار اطلاعات آمريكا و کانادا اعلام شد. اين مسئله پس از انتشار ويدئوهاي زيادي اعلام شد که نشان مي‌داد چه اتفاقي رخ داده است. فقط در آن زمان بود که مقامات ايراني اعلام کردند بله، اين اتفاق رخ داده است.
اين يک فاجعه در ابعاد بسيار شديد بود. ما برخي از بهترين نخبگان خود را از دست داديم. شما فکر مي‌کنيد داشتن اين شجاعت که ما بياييم و اعلام کنيم ما اين اقدام را انجام داديم، کار آساني است؟ شما فکر مي‌کنيد اين کار آسان است. شما فکر مي‌کنيد براي يک نيروي نظامي که جان خود را فداي دفاع از اين مردم کرده است، آسان است که بيايد و بگويد ما در واقع يک هواپيما را سرنگون کرديم که عزيزان بسياري از مردم خودمان در آن بودند. بيشتر افراد حاضر در آن هواپيما ايراني بودند. شايد برخي از آنها تابعيت دو‌گانه داشتند؛ اما همه آنها در ايران خانواده داشتند. اين يک فاجعه است. از نقطه نظر انساني به اين مسئله نگاه کنيد. اين يک مسئله دردناک براي نيروي نظامي ما بود. همان‌گونه که گفتم، من در جريان اين موضوع قرار نگرفته بودم؛ اما مي‌توانم درک کنم که نيروي نظامي ما که چنين اشتباه بزرگي را مرتکب شده بود، بايد خودش را اصلاح مي‌کرد و بايد دست‌کم تحقيقات اوليه‌ای را در‌اين‌باره انجام مي‌داد، قبل از آنکه آنها شجاعانه پس از 72 ساعت اين مسئله را اعلام کنند؛ بنابراين بايد از اين منظر به اين موضوع نگاه کنيم.
‌ ايران همچنان جعبه سياه اين هواپيما را در اختيار دارد؛ اما درخواست‌هاي زيادي در‌اين‌باره مطرح شده است که جعبه سیاه تحويل کانادايي‌ها شود. چرا ايران همچنان آن را نگه داشته است؟
ما براساس الحاقيه 13 کنوانسيون شيکاگو اين حق را داريم تا تحقيقاتي را در‌اين‌باره انجام دهيم و هدايت اين تحقيقات را در دست داشته باشيم؛ اما اين‌گونه به موضوع نگاه کنيد. ايران اذعان کرده که اين هواپيما را سرنگون کرده است. ما بايد بفهميم که چرا يک هواپيما را يک موشک تصور کرديم. ما بايد اين موضوع را بفهميم که چرا اپراتور ما چنين اشتباه بزرگي را مرتکب شد؟ اينها چيزهايي است که ما بايد متوجه شويم؛ بنابراين اين حق را داريم که...
‌ آيا شما فکر مي‌کرديد که به يک هواپيماي آمريكايي حمله کرده‌ايد؟ آيا شما فکر مي‌کرديد اين هواپيما، يک موشک است؟
او بر اين باور بود که اين يک موشک است. اين همان چيزي است که او گفته است.
‌ او گفت که فکر مي‌کرد يک موشک شليک شده است.
اين همان چيزي است که او گفته است.
‌ اين هواپيما از فرودگاه بين‌المللي تهران برخاسته بود و در حال اوج‌گرفتن بود.
بله، همه مسائل در رادار نشان مي‌دهد که اين هواپيما در مسير عادي‌اش در حال اوج‌گرفتن بود. او گفت که پدافند دفاع هوايي تهران را هدايت نمي‌کرده؛ بلکه اپراتور يک پدافند موقت بوده است.
‌ شما مي‌گوييد که اين اشتباه يک فرد بوده است.
اين اشتباه يک فرد بوده است.
‌ يعني او نبايد مجوزي مي‌گرفت؟
او بايد مجوز مي‌گرفت؛ اما او مي‌گويد من در مقطعي قرار گرفتم که زماني ‌‌ديدم يک موشک در حال هدف قرار‌دادن تهران است. ما بايد بفهميم چه اتفاقي رخ داده است. ما بايد درباره اين حادثه تحقيقاتي را انجام دهيم. ما همان طرفي هستيم که به سبب وقوع اين حادثه آسيب ديده‌ايم. ما قرباني هستيم. ما در حال محاکمه يک‌سري افراد هستيم و تحقيقاتي را انجام مي‌دهيم و در‌ حال انجام‌دادن يک‌سري بازجويي‌ها هستيم. ما بيشتر از هر کس ديگری به اطلاعات موجود در اين جعبه سياه نياز داريم. ما کمک خواسته‌ايم. چرا آمريكا به ما کمک نکرده است؟ اين يک موضوع انساني است. چرا آنها نرم‌افزارها را در اختيار ما قرار نداده‌اند؟ چرا آنها تخصص‌هاي لازم را در اختيار ما قرار نداده‌اند؟ ما يک روز پس از وقوع اين حادثه براي بويينگ و ان‌تي‌اس‌ نامه نوشتيم. ما براي فرانسوي‌ها و کانادايي‌ها نامه نوشتيم و از آنها خواستيم اطلاعات را در اختيار ما قرار دهند. ما از آنها خواستيم تا نرم‌افزارها را در اختيار ما قرار دهند. ما از آنها خواستيم تا سخت‌افزارها را در اختيار ما قرار دهند. شما مي‌توانيد در اين روند مشارکت داشته باشيد. ما از بويينگ و ان‌تي‌اس دعوت کرديم تا در اين تحقيقات مشارکت داشته باشند. چرا آنها اين چيزها را در اختيار ما قرار ندادند؟ آيا چيزي وجود دارد که آنها مي‌خواهند پنهان کنند؟ ما چيزي براي پنهان‌کردن نداريم؛ زيرا اعلام کرديم که اين هواپيما به اشتباه سرنگون شده است؛ اما آيا چيزي وجود دارد که آنها مي‌خواهند پنهان کنند؟ اين يک سؤال است. من مرد تئوري توطئه نيستم؛ اما اين سؤال همچنان در ذهن من باقي است که چرا آنها ابزارهاي لازم براي خواندن محتواي اين جعبه سياه را در اختيار ما قرار نمي‌دهند؟ آيا چيزي در اين جعبه سياه وجود دارد که آنها نمي‌خواهند ما بدانيم؟ اين يک سؤال مهم است.

‌ شما جعبه سياه را داريد و نمي‌خواهيد آن را به خارج کشور بفرستيد و در‌عين‌حال خودتان هم نمي‌توانيد محتواي آن را بخوانيد. آيا قرار است اين جعبه همچنان اینجا باقي بماند.
بله، همچنان در اينجا باقي خواهد ماند. اين جعبه سياه در دسترس همه طرف‌هاي اين حادثه قرار دارد؛ از‌جمله آمريكا که کشور سازنده اين هواپيما محسوب مي‌شود... .
‌ اکنون که ما در اينجا نشسته‌ايم، هيچ‌ کسي در حال کار‌کردن بر روي آن نيست؟
ما به جعبه سياه بدون حضور همه طرف‌هاي ذي‌نفع دست نمي‌زنيم.
‌ اگر من يکي از افرادي بودم که يکي از عزيزان خود را در اين حادثه از دست داده بودم، به‌شدت نگران و خشمگين مي‌بودم.
من به‌شدت خشمگين هستم.
‌ يک جعبه سياه وجود دارد که هيچ‌کس نمي‌تواند آن را باز کند.
جعبه سياه باز شده است.
‌ اما کسي نمي‌تواند اطلاعات را از آن استخراج کند.
هيچ‌کس نمي‌خواهد به ما به‌عنوان کشوري که حق انجام تحقيق دراين‌باره را داريم، ابزارهاي لازم را بدهد. اجازه دهيد بار ديگر اين موضوع را تکرار کنم. ما اذعان کرده‌ايم اين موشک ما بود که سبب سرنگوني اين هواپيما شد. اطلاعاتي که خانواده‌ها مي‌خواهند بدانند در اختيار آنها قرار خواهد گرفت. اما ما به اطلاعات نياز داريم. ما به اطلاعاتي دراين‌باره نياز داريم که چرا اين اتفاق رخ داد؟ و آنها از ارائه اين اطلاعات به ما خودداري مي‌کنند. ما حق دسترسي به اين اطلاعات را داريم. ما يک حق قانوني، يک حق ملي و يک حق شخصي از سوي همه خانواده‌ها داريم. بيشتر اين افراد خويشاونداني نزديک در ايران داشتند. ما به خانواده‌هاي نزديک اين افراد اجازه داديم تا جنازه اين قربانيان را به هر کجا که دلشان مي‌خواهد ببرند. تنها 12 جنازه از ايران خارج شده است، البته بر اساس اطلاعاتي که من دارم. به‌علاوه قربانيان اوکرايني که به کشورشان بازگردانده شدند. جنازه اين افراد در ايران به خاک سپرده شد. اين به آن معناست که عزيزانشان در ايران هستند. آنها شهروندان ما هستند و ما مسئوليت داريم تا به آنها پاسخ‌گو باشيم. چرا آمريكا مواد لازم، فناوري، داده‌ها و نرم‌افزارها و کابل‌ها را در اختيار ما قرار نمي‌دهد تا ما بتوانيم اين اطلاعات را بازخواني کنيم؟ چرا آنها مي‌خواهند اين جعبه را از ايران خارج کنند؟ چرا آنها مي‌خواهند اين جعبه را از حوزه قضائي ما خارج کنند؟ چرا آنها مي‌خواهند آن را از دستان ما خارج کنند؟ چه چيزي در اين جعبه وجود دارد که آنها مي‌خواهند پنهان کنند؟ اين يک سؤال بسيار بسيار مهم است. فکر مي‌کنم آمريكا بايد صراحتا اعلام کند. آنها بايد ابزارهاي لازم براي خواندن داده‌ها را در اختيار ما قرار دهند. آنها مي‌توانند در اين فرايند حضور داشته باشند. آنها مي‌توانند به ايران بيايند و اين تجهيزات را با خودشان بياورند و خودشان محتواي اين جعبه سياه را بخوانند. اما اين کار بايد در حضور ما انجام شود.

‌ من نامه وزارت امور خارجه را ديدم که در اوج تنش‌ها براي آقاي وزير پمپئو ارسال شد؛ کمي پس از آنکه ژنرال قاسم سليماني ترور شد. آن نامه به‌شدت تهاجمي و توهين‌آميز بود. چرا شما اين نامه را ارسال کرديد؟
زيرا آقاي پمپئو يک نامه به‌شدت نامناسب را به ايران ارسال کرد. اين اقدام در پاسخ به آن نامه صورت گرفت. ابتکار اين کار با ما نبود.
‌ مي‌دانم در نامه شما چه نوشته شده بود. محتواي نامه او چه بود؟
نمي‌خواهم مطالبي بي‌معني را تکرار کنم که در نامه او آمده بود.
‌ آيا مي‌توانيد آن را توصيف کنيد؟
خير. از خودش بپرسيد.
‌ او تهديدهايي را مطرح کرده بود؟
بله. حاوي تهديدهايي بود.
‌ آيا او رهبر معظم ايران را تهديد کرده بود؟
اجازه دهيد خودش دراين‌باره صحبت کند. اجازه دهيد اين ديپلمات ارشد آمريكايي خودش بگويد که در اين نامه چه نوشته است.
‌ اما واضح است که محتواي نامه او سبب خشمگين‌شدن شما شد، زيرا محتواي نامه شما قاطعانه بود.
به اندازه محتواي نامه او بي‌ادبانه نبود.
‌ آيا اين همان لحن گفت‌وگويي است که آمريكا و ايران اکنون در حال برگزارکردن آن هستند؟
اين‌گونه نيست. ما تغيير نکرديم. من همان وزير امور خارجه‌اي هستم که بر اساس احترام با جان کري تعامل داشتم.
‌ اما لحني که اکنون در پيش گرفته شده است، ديپلماتيک نيست.
جاي تأسف دارد که آمريكا بر اساس اطلاعات اشتباه، بر اساس جهل و تکبر مسيري را در پيش گرفته که سبب شده است منطقه در آستانه (جنگ) قرار گيرد.
‌ چقدر طول مي‌کشد تا ما از اين آستانه (جنگ) دور شويم؟
ما تمايلي به تشديد تنش‌ها نداريم، اما رئيس‌جمهور ترامپ بايد شجاعت زيادي به خرج دهد و اذعان کند که او مرتکب اشتباه شده است.
‌ در ارتباط با ترور قاسم سليماني؟
در ارتباط با هر کاري که او از زمان بر سر کار آمدن در ارتباط با منطقه ما انجام داده است؛ اينکه نبايد در امور جهان مداخله کند.
‌ فکر نمي‌کنم او بخواهد چنين کاري انجام دهد.
پس خيلي بد است.
‌ اگر او چنين کاري انجام ندهد، ما در آستانه (جنگ) قرار مي‌گيريم؟
اميدوارم که اين‌گونه نشود. اميدوارم که اين‌گونه نشود، اما اين ما نيستيم که قرار است چيزي را بهبود ببخشيم.
‌ فکر نمي‌کنم اين گفت‌وگوي ما دلگرم‌کننده بوده باشد.
اکنون زمان دلگرم‌کننده‌اي نيست.
‌ به نظر مي‌رسد روزهاي تاريک‌تري در پيش است.
من لزوما اين‌گونه فکر نمي‌کنم، اما قطعا ما براي روزهاي تاريک آماده‌ايم.
‌ شما چه‌کار خواهيد کرد؟
همان کاري که تاکنون انجام داده‌ايم.
‌ من در عراق بودم و ديدم که گروه‌هاي شبه‌نظامي در آنجا به سوي سفارتخانه آمريكا شليک کردند و من مدام با خودم فکر مي‌کردم اگر هريک از اين راکت‌ها به مکاني اشتباه در زماني اشتباه اصابت کند و برخي از ديپلمات‌ها آسيب ببينند...
آمريكا در مکاني اشتباه و در زماني اشتباه شليک کرد و اينها پيامد‌هاي اقدامش است. افراد مسئول اقدامات خودشان هستند. من فکر مي‌کنم افرادي که اين روند را آغاز کردند بايد عقب بکشند.

روز گذشته و در حاشيه کنفرانس امنيتي مونيخ، محمدجواد ظريف علاوه بر ملاقات با مقامات خارجي با شبکه تلويزيوني ان‌بي‌سي نيز مصاحبه داشت. مصاحبه‌اي پر از چالش با محور ايران و آمريكا و ماجراي ساقط‌شدن هواپيماي اوکرايني. اگرچه ظريف در هر دو مورد مفصل حرف زده اما بريده‌اي از جملات او در شبکه‌هاي اجتماعي منتشر شد که بازخوردهاي نه‌چندان مثبتي به‌همراه داشت. در ادامه بخش اصلي اين مصاحبه را مي‌خوانید.

‌آمريكا و ايران به جنگ نزديک شده بودند؟
فکر مي‌کنم رئيس‌جمهور ترامپ سبب انحراف اذهان و باور به اين موضوع شده بود که آمريكا مي‌تواند از اين مرحله هم عبور کند و اينکه اين موضوع سبب تقويت امنيت آمريكا خواهد شد؛ اما اين‌گونه نشد. اين آغازي بر پايان حضور آمريكا در منطقه بود و ما به‌شدت به آغاز يک جنگ نزديک شده بوديم، زيرا آمريكا اقدام به آغاز يک تهاجم عليه ايران به زباني به‌شدت بزدلانه کرد. آنها نمي‌توانستند با سليماني در ميدان جنگ مقابله کنند؛ بنابراين در نيمه‌شب او را هدف قرار دادند و يک حمله پهپادي عليه خودروی حامل او انجام دادند، درحالی‌که او در يک مأموريت صلح به سر مي‌برد. ما به‌شدت به يک جنگ نزديک شده بوديم. ايران به شيوه‌اي متناسب و براساس شيوه‌اي عملياتي که عليه سليماني انجام شد، به اين موضوع واکنش نشان داد.
‌برخي سخنان در ميان مقامات آمريكايي در ارتباط با اين موضوع مطرح شده است. آيا ايران در تلاش براي کشتن سربازان آمريكايي بود؟ آيا ايران اين موضوع را متوجه شده بود که اگر شما سربازان آمريكايي را بکشيد، تنش‌ها به‌آساني مي‌تواند تشديد شود؟
ما مي‌خواستيم به آمريكا نشان دهيم که آنها نمي‌توانند در مقابل ايران قلدري کنند و اينکه اقدام عليه ايران پيامدهايي را در بر خواهد داشت؛ اما قصد ما کشتن کسي نبود، قصد ما ارسال يک پيام بود. ما مي‌خواستيم يک پيام کاملا واضح براي آمريكا ارسال کنيم و آن اينکه اگر آنها ايراني‌ها را بکشند، ما واکنش نشان خواهيم داد.
‌اما همواره اين خطر وجود دارد که ممکن است آمريكايي‌ها کشته شوند. شما موشک‌هايي را عليه يک پايگاه آمريكايي شليک کرديد و اکنون صدها سرباز آمريكايي دچار آسيب‌هاي مغزي شده‌اند. آيا قصد شما اين بود؟
ايران در دفاع از خودش در مقابل يک حمله مسلحانه از سوي آمريكا قاطع است. اين موضوع در ماده 51 منشور سازمان ملل متحد قيد شده است. ما براساس قانون عمل کرديم. ما نخست‌وزير عراق را 45 دقيقه قبل از انجام اين عمليات در جريان اين موضوع قرار داديم. نيروي نظامي ما يک هيئت ويژه را اعزام کرد تا قبل از انجام اين عمليات به نخست‌وزير عراق اطلاع دهد و فکر مي‌کنم او هم آمريكايي را در جريان اين موضوع قرار داد.
‌ 45 دقيقه قبل از انجام عمليات. آيا شما به‌صورت خاص اعلام کرديد که مي‌خواهيد از موشک‌هاي بالستيک استفاده کنيد يا اينکه مي‌خواهيد پايگاه عين‌الاسد را هدف قرار دهيد؟
ما به اين موضوع اشاره نکرديم که مي‌خواهيم کدام پايگاه را هدف قرار دهيم. در واقع بر اين باوريم که آنها نمي‌دانستند که ما مي‌خواهيم کدام پايگاه را هدف قرار دهيم.
‌ شما فقط اعلام کرديد که قرار است اقدامي انجام شود و اينکه قرار است...
ظرف چند دقيقه يا ساعت آتي يک واکنش نظامي نشان داده شود.
‌ شرايط در ايران چگونه بود؟ شما خود را براي يک حمله تلافي‌جويانه از سوي آمريكا آماده کرده بوديد. اين‌گونه به نظر مي‌رسد.
ما خودمان را براي يک حمله متقابل آماده کرده بوديم. ما اميدوار بوديم که عقل بر همه مسائل غالب خواهد شد... مهم است که رئيس‌جمهور ترامپ به سخنان مشاوران گوش دهد تا به دانشي بهتر در ارتباط با منطقه ما برسد.
‌ آيا اين مسائل به پايان رسيده است؟ مقامات آمريكايي...
تمام نشده است.
‌ منظورم خطر آغاز يک جنگ است. آيا اين خطر به پايان رسيده است؟
واکنش نظامي ايران انجام شد و به پايان رسيده است؛ اما کاري که آمريكا انجام داد، اين بود که احساسات ميليون‌ها نفري را جريحه‌دار کرد که نه‌تنها به خيابان‌ها در شهرهاي مختلف ايران آمدند، بلکه در شهرهاي عراق و ديگر کشورها در اين منطقه به خيابان‌ها آمدند. اين اتفاق حتي در هند و آمريكاي لاتين هم روي داد.
‌ پس تمام نشده است.
اين واکنش مردم است. فکر مي‌کنم نخستين واکنش مردم خودش در تصميم پارلمان عراق منعکس شد و آنها از دولت خواستند تا آمريكا را از عراق بيرون کند. من بر اين باورم پايان کار آمريكا در منطقه آغاز شده است.
‌ آيا شما پيش‌بيني مي‌کنيد يکي از هم‌پيمانان ايران يعني حزب‌الله که يک گروه شبه‌نظامي در داخل عراق است، قرار است حملاتي را انجام دهد؟
ما نيروي نيابتي نداريم، ما هم‌پيماني نداريم، ما مردم را داريم. آنهايي که به خيابان‌هاي عراق آمدند، آنها هم‌پيمان ما يا نيروي نيابتي ما نيستند. آنها مردم عراق بودند و ما کنترلي بر آنها نداريم. آنها با ما ابراز همدردي کردند. زماني که آنها به ما نياز داشتند، ما در کنار آنها بوديم.
‌ آيا ايران اين موضوع را مي‌داند که اگر يکي از اين گروه‌هاي شبه‌نظامي حمله‌اي را انجام دهد و آمريكايي‌ها کشته شوند، ‌‌ما بار ديگر در مسير جنگ قرار خواهيم گرفت؟
اين اشتباهي است که آمريكا مرتکب خواهد شد و اين اشتباهي است که بهايي گزاف براي همگان از جمله خود آمريكا خواهد داشت. اين اشتباهي نيست که ما بخواهيم آمريكا مرتکب شود.
‌ من مي‌گويم براي مثال گروه‌هاي شبه‌نظامي در عراق تقريبا هرروزه اقداماتي را انجام مي‌دهند و آنها ممکن است سبب کشته‌شدن برخي از افراد شوند.
ما به‌صورتي واضح اعلام کرديم که ما کنترلي بر اين افراد نداريم. من به شما گفتم ميليون‌ها نفر در مراسم سوگواري سليماني حضور يافتند. ما نمي‌توانيم اين روند را کنترل کنيم. هيچ دولتي نمي‌تواند بر ميليون نفر در خارج از مرزهايش کنترلي داشته باشد. شما حتي نمي‌توانيد بر ميليون‌ها نفر در داخل مرزهاي خود کنترلي داشته باشيد. شما پيشينه اين موضوع را مي‌دانيد.
‌ من مي‌دانم.
نه نه. پيشينه مرتبط با اين فاجعه شامل اين موضوع مي‌شود که آمريكا در پي کشته‌شدن يک پيمانکار آمريكايي به يک پايگاه عراقي حمله کرد و سبب کشته‌شدن 25 نفر شد و شواهد يا حتي اعلاميه‌ای دال بر پذيرش مسئوليت از سوي هيچ گروهي وجود ندارد و شمار زيادي از افراد بر اين باورند که داعش در وراي حمله به اين پيمانکار قرار داشت. آمريكا 25 نفر را کشت. شبه‌نظاميان عراقي مي‌خواستند اقدام تلافي‌جويانه انجام دهند. اين سليماني بود که تلاش کرد آنها را مهار کند، نه اينکه اقدام تلافي‌جويانه انجام دهد. او در يک مأموريت صلح بود تا اطمينان حاصل کند که اين واکنش سياسي خواهد بود نه نظامي.
... ‌ سناي آمريكا به محدود‌کردن توانايي رئيس‌جمهور براي آغاز يک اقدام نظامي عليه ايران رأي داد. واکنش شما به اين موضوع چيست؟
مطمئنم که او اين لايحه را وتو خواهد کرد اما اين موضوع نشان مي‌دهد که حتي سنايي که تحت کنترل جمهوري‌خواهان قرار دارد، از ماجراجويي و دست‌زدن به اقدام بر اساس محاسبات اشتباه خسته شده است. آنها از دست‌زدن به اقدام بر اساس توهمات خسته شده‌اند. رئيس‌جمهور ترامپ بر اين باور بود که پس از خارج‌شدنش از توافق هسته‌اي، ايران سقوط خواهد کرد. اکنون او به اشتباه سبب ايجاد اين باور شده است که ما خيلي زود سقوط خواهيم کرد. فکر مي‌کنم او همواره اشتباه مي‌کند و من فکر مي‌کنم سناي آمريكا و مجلس نمايندگان آمريكا و مردم آمريكا از او مي‌خواهند چنين اشتباه فاجعه‌باري مرتکب نشود. من نمي‌خواهم در امور داخلي آمريكا مداخله کنم اما فکر مي‌کنم واضح است مردم فکر مي‌کنند که او در حال يک سوء‌محاسبه راهبردي است.
‌ بنابراين شما بر اين باور نيستيد که ايران و آمريكا در حال دورشدن از يک درگيري هستند؟ فکر مي‌کنيد اين رأي‌گيري يک اقدام نمادين است؟
فکر مي‌کنم اين يک اقدام نمادين اما مهم است. اين اقدام نشان مي‌دهد مردم آمريكا نمي‌خواهند شاهد يک ماجراجويي بر اساس محاسبات اشتباه باشند که مي‌تواند سبب ايجاد يک فاجعه براي کل منطقه و براي کل جهان شود. فکر مي‌کنم به اندازه کافي خسارت وارد شده است. فکر مي‌کنم مشاوره‌هاي بد به رئيس‌جمهور ترامپ سبب شده است که او تصميمات بد زيادي اتخاذ کند. فکر مي‌کنم او مي‌تواند با اتخاذ تصميمات درست خودش را اصلاح کند، با پذيرش اين موضوع که اعمال فشار حداکثري بر ايران با شکست مواجه شده است، با پذيرش اين موضوع که خارج‌شدن از برجام يک تصميم اشتباه بر اساس اطلاعات اشتباهي بود که او از برخي از مشاورانش دريافت کرد. برخي از آنها رفته‌اند اما برخي از آنها همچنان هستند.
‌ مي‌خواهم يک سؤال ديگر از شما بپرسم. براي آن هواپيما چه اتفاقي رخ داد؟ چرا در ارتباط با ساقط‌شدن آن هواپيما دروغ گفته شد؟ به نظر مي‌رسد اين يک مسئله کاملا واضح و قابل اثبات بود. موشکي از روي زمين شليک شد و يک هواپيما در آسمان منفجر شد. چرا در‌اين‌باره دروغ گفته شد؟
من عصر روز جمعه در جريان ساقط‌شدن اين هواپيما قرار گرفتم، چند ساعت قبل از آنکه اين خبر اعلام شود. قبل از آن به من گفته شده بود که يک مشکل فني براي اين هواپيما ايجاد شده بود. مقامات نظامي ما، چرخه فرماندهي نظامي ما احتمالا بين صبح روز چهارشنبه -زماني که اين هواپيما ساقط شد- تا عصر روز چهارشنبه در جريان اين موضوع قرار گرفته بودند. سپس گمانه‌زني‌هايي دراين‌باره وجود داشت که آيا اين هواپيما ساقط شده است، چگونه اين هواپيما ساقط شده است و چرا اين هواپيماي ساقط شده است؟ آنها بايد تحقيقاتي را انجام مي‌دادند. اين تحقيق همچنان ادامه داشت. ما همچنان پاسخ اين سؤالات را نمي‌دانستيم. ما همچنان نمي‌دانيم که چرا آن مردي که در پشت آن سامانه دفاع هوايي نشسته بود، بر اين باور بود که آن هواپيما در حال نزديک‌شدن به اوست. اين يک موضوع مورد بحث است زيرا او دستگير شده ‌‌و ‌ در حال بازجويي شدن است. همچنان مسائل ناشناخته زيادي وجود دارد. به همين دليل، ما بيشتر از هرکسي مي‌خواهيم بدانيم محتواي داخل جعبه سياه چيست و اينکه در واقع مي‌خواهيم بدانيم چه اتفاقي رخ داده است، زماني که آنها - نيروهاي نظامي ما - به يک نتيجه‌گيري قطعي رسيدند؛ زيرا من در آن زمان در جريان موضوع قرار نداشتم... .
‌ آيا آنها به شما دروغ گفته بودند؟
نيروي نظامي در حال انجام‌دادن تحقيقات خودش بود. آنها من را مطلع نکرده بودند و من متأسفم که آنها چنين کاري انجام ندادند اما حقيقت اين است که آنها در حال انجام‌دادن تحقيقات خودشان بودند تا به يک نتيجه‌گيري برسند که در واقع اين موشک آنها بود که سبب سرنگوني آن هواپيما شد و آنها به محض اينکه به اين نتيجه‌گيري رسيدند، در ساعت دو بعداز‌ظهر روز جمعه بود که ‌ به رهبر (معظم ايران) اعلام کردند اين موشک ما بود و رهبر به آنها دستور داد... رهبر فرمانده کل قوا در ايران است و او به آنها دستور داد که آنها بايد اين موضوع را اعلام کنند. بنابراين، کمتر از 72 ساعت پس از وقوع اين حادثه،... از نظر من اين يک زمان طولاني بود اما در ارتباط با موارد بسياري....
‌ اما اين موضوع پس از انتشار اطلاعات آمريكا و کانادا اعلام شد. اين مسئله پس از انتشار ويدئوهاي زيادي اعلام شد که نشان مي‌داد چه اتفاقي رخ داده است. فقط در آن زمان بود که مقامات ايراني اعلام کردند بله، اين اتفاق رخ داده است.
اين يک فاجعه در ابعاد بسيار شديد بود. ما برخي از بهترين نخبگان خود را از دست داديم. شما فکر مي‌کنيد داشتن اين شجاعت که ما بياييم و اعلام کنيم ما اين اقدام را انجام داديم، کار آساني است؟ شما فکر مي‌کنيد اين کار آسان است. شما فکر مي‌کنيد براي يک نيروي نظامي که جان خود را فداي دفاع از اين مردم کرده است، آسان است که بيايد و بگويد ما در واقع يک هواپيما را سرنگون کرديم که عزيزان بسياري از مردم خودمان در آن بودند. بيشتر افراد حاضر در آن هواپيما ايراني بودند. شايد برخي از آنها تابعيت دو‌گانه داشتند؛ اما همه آنها در ايران خانواده داشتند. اين يک فاجعه است. از نقطه نظر انساني به اين مسئله نگاه کنيد. اين يک مسئله دردناک براي نيروي نظامي ما بود. همان‌گونه که گفتم، من در جريان اين موضوع قرار نگرفته بودم؛ اما مي‌توانم درک کنم که نيروي نظامي ما که چنين اشتباه بزرگي را مرتکب شده بود، بايد خودش را اصلاح مي‌کرد و بايد دست‌کم تحقيقات اوليه‌ای را در‌اين‌باره انجام مي‌داد، قبل از آنکه آنها شجاعانه پس از 72 ساعت اين مسئله را اعلام کنند؛ بنابراين بايد از اين منظر به اين موضوع نگاه کنيم.
‌ ايران همچنان جعبه سياه اين هواپيما را در اختيار دارد؛ اما درخواست‌هاي زيادي در‌اين‌باره مطرح شده است که جعبه سیاه تحويل کانادايي‌ها شود. چرا ايران همچنان آن را نگه داشته است؟
ما براساس الحاقيه 13 کنوانسيون شيکاگو اين حق را داريم تا تحقيقاتي را در‌اين‌باره انجام دهيم و هدايت اين تحقيقات را در دست داشته باشيم؛ اما اين‌گونه به موضوع نگاه کنيد. ايران اذعان کرده که اين هواپيما را سرنگون کرده است. ما بايد بفهميم که چرا يک هواپيما را يک موشک تصور کرديم. ما بايد اين موضوع را بفهميم که چرا اپراتور ما چنين اشتباه بزرگي را مرتکب شد؟ اينها چيزهايي است که ما بايد متوجه شويم؛ بنابراين اين حق را داريم که...
‌ آيا شما فکر مي‌کرديد که به يک هواپيماي آمريكايي حمله کرده‌ايد؟ آيا شما فکر مي‌کرديد اين هواپيما، يک موشک است؟
او بر اين باور بود که اين يک موشک است. اين همان چيزي است که او گفته است.
‌ او گفت که فکر مي‌کرد يک موشک شليک شده است.
اين همان چيزي است که او گفته است.
‌ اين هواپيما از فرودگاه بين‌المللي تهران برخاسته بود و در حال اوج‌گرفتن بود.
بله، همه مسائل در رادار نشان مي‌دهد که اين هواپيما در مسير عادي‌اش در حال اوج‌گرفتن بود. او گفت که پدافند دفاع هوايي تهران را هدايت نمي‌کرده؛ بلکه اپراتور يک پدافند موقت بوده است.
‌ شما مي‌گوييد که اين اشتباه يک فرد بوده است.
اين اشتباه يک فرد بوده است.
‌ يعني او نبايد مجوزي مي‌گرفت؟
او بايد مجوز مي‌گرفت؛ اما او مي‌گويد من در مقطعي قرار گرفتم که زماني ‌‌ديدم يک موشک در حال هدف قرار‌دادن تهران است. ما بايد بفهميم چه اتفاقي رخ داده است. ما بايد درباره اين حادثه تحقيقاتي را انجام دهيم. ما همان طرفي هستيم که به سبب وقوع اين حادثه آسيب ديده‌ايم. ما قرباني هستيم. ما در حال محاکمه يک‌سري افراد هستيم و تحقيقاتي را انجام مي‌دهيم و در‌ حال انجام‌دادن يک‌سري بازجويي‌ها هستيم. ما بيشتر از هر کس ديگری به اطلاعات موجود در اين جعبه سياه نياز داريم. ما کمک خواسته‌ايم. چرا آمريكا به ما کمک نکرده است؟ اين يک موضوع انساني است. چرا آنها نرم‌افزارها را در اختيار ما قرار نداده‌اند؟ چرا آنها تخصص‌هاي لازم را در اختيار ما قرار نداده‌اند؟ ما يک روز پس از وقوع اين حادثه براي بويينگ و ان‌تي‌اس‌ نامه نوشتيم. ما براي فرانسوي‌ها و کانادايي‌ها نامه نوشتيم و از آنها خواستيم اطلاعات را در اختيار ما قرار دهند. ما از آنها خواستيم تا نرم‌افزارها را در اختيار ما قرار دهند. ما از آنها خواستيم تا سخت‌افزارها را در اختيار ما قرار دهند. شما مي‌توانيد در اين روند مشارکت داشته باشيد. ما از بويينگ و ان‌تي‌اس دعوت کرديم تا در اين تحقيقات مشارکت داشته باشند. چرا آنها اين چيزها را در اختيار ما قرار ندادند؟ آيا چيزي وجود دارد که آنها مي‌خواهند پنهان کنند؟ ما چيزي براي پنهان‌کردن نداريم؛ زيرا اعلام کرديم که اين هواپيما به اشتباه سرنگون شده است؛ اما آيا چيزي وجود دارد که آنها مي‌خواهند پنهان کنند؟ اين يک سؤال است. من مرد تئوري توطئه نيستم؛ اما اين سؤال همچنان در ذهن من باقي است که چرا آنها ابزارهاي لازم براي خواندن محتواي اين جعبه سياه را در اختيار ما قرار نمي‌دهند؟ آيا چيزي در اين جعبه سياه وجود دارد که آنها نمي‌خواهند ما بدانيم؟ اين يک سؤال مهم است.

‌ شما جعبه سياه را داريد و نمي‌خواهيد آن را به خارج کشور بفرستيد و در‌عين‌حال خودتان هم نمي‌توانيد محتواي آن را بخوانيد. آيا قرار است اين جعبه همچنان اینجا باقي بماند.
بله، همچنان در اينجا باقي خواهد ماند. اين جعبه سياه در دسترس همه طرف‌هاي اين حادثه قرار دارد؛ از‌جمله آمريكا که کشور سازنده اين هواپيما محسوب مي‌شود... .
‌ اکنون که ما در اينجا نشسته‌ايم، هيچ‌ کسي در حال کار‌کردن بر روي آن نيست؟
ما به جعبه سياه بدون حضور همه طرف‌هاي ذي‌نفع دست نمي‌زنيم.
‌ اگر من يکي از افرادي بودم که يکي از عزيزان خود را در اين حادثه از دست داده بودم، به‌شدت نگران و خشمگين مي‌بودم.
من به‌شدت خشمگين هستم.
‌ يک جعبه سياه وجود دارد که هيچ‌کس نمي‌تواند آن را باز کند.
جعبه سياه باز شده است.
‌ اما کسي نمي‌تواند اطلاعات را از آن استخراج کند.
هيچ‌کس نمي‌خواهد به ما به‌عنوان کشوري که حق انجام تحقيق دراين‌باره را داريم، ابزارهاي لازم را بدهد. اجازه دهيد بار ديگر اين موضوع را تکرار کنم. ما اذعان کرده‌ايم اين موشک ما بود که سبب سرنگوني اين هواپيما شد. اطلاعاتي که خانواده‌ها مي‌خواهند بدانند در اختيار آنها قرار خواهد گرفت. اما ما به اطلاعات نياز داريم. ما به اطلاعاتي دراين‌باره نياز داريم که چرا اين اتفاق رخ داد؟ و آنها از ارائه اين اطلاعات به ما خودداري مي‌کنند. ما حق دسترسي به اين اطلاعات را داريم. ما يک حق قانوني، يک حق ملي و يک حق شخصي از سوي همه خانواده‌ها داريم. بيشتر اين افراد خويشاونداني نزديک در ايران داشتند. ما به خانواده‌هاي نزديک اين افراد اجازه داديم تا جنازه اين قربانيان را به هر کجا که دلشان مي‌خواهد ببرند. تنها 12 جنازه از ايران خارج شده است، البته بر اساس اطلاعاتي که من دارم. به‌علاوه قربانيان اوکرايني که به کشورشان بازگردانده شدند. جنازه اين افراد در ايران به خاک سپرده شد. اين به آن معناست که عزيزانشان در ايران هستند. آنها شهروندان ما هستند و ما مسئوليت داريم تا به آنها پاسخ‌گو باشيم. چرا آمريكا مواد لازم، فناوري، داده‌ها و نرم‌افزارها و کابل‌ها را در اختيار ما قرار نمي‌دهد تا ما بتوانيم اين اطلاعات را بازخواني کنيم؟ چرا آنها مي‌خواهند اين جعبه را از ايران خارج کنند؟ چرا آنها مي‌خواهند اين جعبه را از حوزه قضائي ما خارج کنند؟ چرا آنها مي‌خواهند آن را از دستان ما خارج کنند؟ چه چيزي در اين جعبه وجود دارد که آنها مي‌خواهند پنهان کنند؟ اين يک سؤال بسيار بسيار مهم است. فکر مي‌کنم آمريكا بايد صراحتا اعلام کند. آنها بايد ابزارهاي لازم براي خواندن داده‌ها را در اختيار ما قرار دهند. آنها مي‌توانند در اين فرايند حضور داشته باشند. آنها مي‌توانند به ايران بيايند و اين تجهيزات را با خودشان بياورند و خودشان محتواي اين جعبه سياه را بخوانند. اما اين کار بايد در حضور ما انجام شود.

‌ من نامه وزارت امور خارجه را ديدم که در اوج تنش‌ها براي آقاي وزير پمپئو ارسال شد؛ کمي پس از آنکه ژنرال قاسم سليماني ترور شد. آن نامه به‌شدت تهاجمي و توهين‌آميز بود. چرا شما اين نامه را ارسال کرديد؟
زيرا آقاي پمپئو يک نامه به‌شدت نامناسب را به ايران ارسال کرد. اين اقدام در پاسخ به آن نامه صورت گرفت. ابتکار اين کار با ما نبود.
‌ مي‌دانم در نامه شما چه نوشته شده بود. محتواي نامه او چه بود؟
نمي‌خواهم مطالبي بي‌معني را تکرار کنم که در نامه او آمده بود.
‌ آيا مي‌توانيد آن را توصيف کنيد؟
خير. از خودش بپرسيد.
‌ او تهديدهايي را مطرح کرده بود؟
بله. حاوي تهديدهايي بود.
‌ آيا او رهبر معظم ايران را تهديد کرده بود؟
اجازه دهيد خودش دراين‌باره صحبت کند. اجازه دهيد اين ديپلمات ارشد آمريكايي خودش بگويد که در اين نامه چه نوشته است.
‌ اما واضح است که محتواي نامه او سبب خشمگين‌شدن شما شد، زيرا محتواي نامه شما قاطعانه بود.
به اندازه محتواي نامه او بي‌ادبانه نبود.
‌ آيا اين همان لحن گفت‌وگويي است که آمريكا و ايران اکنون در حال برگزارکردن آن هستند؟
اين‌گونه نيست. ما تغيير نکرديم. من همان وزير امور خارجه‌اي هستم که بر اساس احترام با جان کري تعامل داشتم.
‌ اما لحني که اکنون در پيش گرفته شده است، ديپلماتيک نيست.
جاي تأسف دارد که آمريكا بر اساس اطلاعات اشتباه، بر اساس جهل و تکبر مسيري را در پيش گرفته که سبب شده است منطقه در آستانه (جنگ) قرار گيرد.
‌ چقدر طول مي‌کشد تا ما از اين آستانه (جنگ) دور شويم؟
ما تمايلي به تشديد تنش‌ها نداريم، اما رئيس‌جمهور ترامپ بايد شجاعت زيادي به خرج دهد و اذعان کند که او مرتکب اشتباه شده است.
‌ در ارتباط با ترور قاسم سليماني؟
در ارتباط با هر کاري که او از زمان بر سر کار آمدن در ارتباط با منطقه ما انجام داده است؛ اينکه نبايد در امور جهان مداخله کند.
‌ فکر نمي‌کنم او بخواهد چنين کاري انجام دهد.
پس خيلي بد است.
‌ اگر او چنين کاري انجام ندهد، ما در آستانه (جنگ) قرار مي‌گيريم؟
اميدوارم که اين‌گونه نشود. اميدوارم که اين‌گونه نشود، اما اين ما نيستيم که قرار است چيزي را بهبود ببخشيم.
‌ فکر نمي‌کنم اين گفت‌وگوي ما دلگرم‌کننده بوده باشد.
اکنون زمان دلگرم‌کننده‌اي نيست.
‌ به نظر مي‌رسد روزهاي تاريک‌تري در پيش است.
من لزوما اين‌گونه فکر نمي‌کنم، اما قطعا ما براي روزهاي تاريک آماده‌ايم.
‌ شما چه‌کار خواهيد کرد؟
همان کاري که تاکنون انجام داده‌ايم.
‌ من در عراق بودم و ديدم که گروه‌هاي شبه‌نظامي در آنجا به سوي سفارتخانه آمريكا شليک کردند و من مدام با خودم فکر مي‌کردم اگر هريک از اين راکت‌ها به مکاني اشتباه در زماني اشتباه اصابت کند و برخي از ديپلمات‌ها آسيب ببينند...
آمريكا در مکاني اشتباه و در زماني اشتباه شليک کرد و اينها پيامد‌هاي اقدامش است. افراد مسئول اقدامات خودشان هستند. من فکر مي‌کنم افرادي که اين روند را آغاز کردند بايد عقب بکشند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.