پادکست، رسانهاي پويا
حامد ذاکرحسين. دبير سرويس استارتاپ
نقش نوآوري در تاريخ بشر و تأثيراتي که بر کره خاکي نهاده، از ابعاد مختلف قابل بررسي است. از 24 دسامبر 1906 که اولين شبکه راديويي آغاز به کار کرد و برنامههايي در زمينه سرگرمي، اخبار و... ساخت، بيش از 114 سال ميگذرد. 98 سال بعد در سال 2004 ميلادي و با ظهور انقلاب ديجيتال، نسل جديدي از برنامههاي صوتي در اختيار مردم قرار گرفت که اين بار صدا نه با امواج راديويي، بلکه با سيگنالهاي ديجيتالي منتقل ميشد. اما اين تمام تفاوتها نبود. دنياي ديجيتال هم توليد برنامههاي صوتي را بسيار آسانتر کرده بود و هم شنيدن آن را. هم افراد غيرحرفهاي توانستند به جاي استوديوي مجهز در خانههاي خود برنامههاي باکيفيت بسازند و هم شنوندگان توانستند به جاي پايبندشدن به راديو، برنامههاي موردنظرشان را در هر جايي گوش دهند. فقط کافي بود گوشي همراه هوشمندشان را با خود داشته باشند. اين برنامههاي صوتي نسل جديد را «پادکست» ناميدهاند. همين روند تاريخي برنامههاي صوتي در ايران نيز دنبال شد. اولين دستگاه تلگراف بيسيم در سال 1303 در ايران توسط وزارت جنگ وقت راهاندازي شد و سالها بعد در ارديبهشت 1319 اولين فرستنده راديويي که برنامههاي صوتي راديو را براي عموم پخش ميکرد، نصب شد و روزانه هشت ساعت برنامه راديويي نيز توليد و پخش ميکرد. اما درخصوص پادکست دقيقا مشخص نيست اولين پادکست فارسيزبان را چه کسي و چه زماني توليد کرده است. اما ميدانيم که پادکستهاي فارسياي داريم که تاريخ آنها به بيش از 10 سال گذشته برميگردد. با اين توضيحات، مشخص شد که پادکست يک برنامه صوتي (يا به قول برخي - و البته به اشتباه- يک کانال راديويي) است که براي شنيدن آن نياز به دستگاه راديو نيست و توسط افرادي ساخته ميشود که الزاما شغل اصلي آنها توليد برنامه راديويي نيست. هر پادکست معمولا موضوعي خاص را دنبال ميکند. شبيه آنکه شما بين کانالهاي راديويي، ميتوانيد کانال ورزشي، فرهنگي، موسيقي يا هر کانال ديگري را انتخاب کنيد. به عنوان شنونده، پادکستها اين امکان را در اختيار شما ميگذارند که تنها موضوع موردعلاقه خود را دنبال کنيد و هر زمان که مايل هستيد آن را گوش دهيد؛ برخلاف راديو که بايد صبر کنيد تا برنامه موردنظرتان شروع شود و اگر آن را از دست داديد، ديگر فرصت دوباره شنيدنش را نخواهيد داشت. اما از اين مهمتر، از آنجا که توليد پادکست نيز بسيار ساده و سريعتر شده است، طيف بسيار گستردهتري از برنامههاي جذاب در اختيار شماست که البته گاهي انتخاب را نيز سختتر ميکند. اگرچه رسانههاي صوتي همواره با اختراعات جديد مورد تهديدهايي قرار گرفتند اما هيچگاه جايگاه خود را از دست ندادند! نه اختراع تلويزيون توانست از مخاطبان راديو بکاهد، نه وجود کانالهاي ماهوارهاي و تلويزيونهاي اينترنتي از شمار علاقهمندان به پادکست کاسته است. بلکه برعکس، در چند سال اخير شاهد رونق شديد پادکستها بودهايم به طرزي که هر روز بر شمار توليدکنندگان و مصرفکنندگان پادکست در جهان، با سرعت بسيار زيادي افزوده شده و حجم سرمايهگذاري براي توليد يا شنيدن آنها افزايش يافته است. همين اهميت روزافزون ما را بر آن داشت تا پروندهاي را به پادکست و تشريح ابعاد مختلف آن اختصاص دهيم. آنچه به همت امیرحسین مددي عزيز در اين شماره در اختيار علاقهمندان قرار گرفته است محتوايي است که بعد از سالها رصد فعاليتهاي پادکستها در سطح بينالمللي و براي اولين بار به فارسي تهيه و چاپ شده است. امیرحسین مددي بهواسطه تأسيس «شنوتو» - يک بستر توليد و انتشار پادکست فارسي در فضاي وب - و فعاليت تماموقت چندساله خود در آن، سهم و نقش پررنگي در توسعه پادکستهاي فارسيزبان در کشور داشته است. همچنين از ميان تمام پادکستهاي موفق فارسي که در ايران يا خارج از کشور توليد ميشوند، تعدادي را به عنوان نمونه در حوزههاي مختلف، انتخاب و معرفي کرديم. اميدوارم اين پرونده مورد استفاده علاقهمندان و پژوهشگران قرار گيرد.
نقش نوآوري در تاريخ بشر و تأثيراتي که بر کره خاکي نهاده، از ابعاد مختلف قابل بررسي است. از 24 دسامبر 1906 که اولين شبکه راديويي آغاز به کار کرد و برنامههايي در زمينه سرگرمي، اخبار و... ساخت، بيش از 114 سال ميگذرد. 98 سال بعد در سال 2004 ميلادي و با ظهور انقلاب ديجيتال، نسل جديدي از برنامههاي صوتي در اختيار مردم قرار گرفت که اين بار صدا نه با امواج راديويي، بلکه با سيگنالهاي ديجيتالي منتقل ميشد. اما اين تمام تفاوتها نبود. دنياي ديجيتال هم توليد برنامههاي صوتي را بسيار آسانتر کرده بود و هم شنيدن آن را. هم افراد غيرحرفهاي توانستند به جاي استوديوي مجهز در خانههاي خود برنامههاي باکيفيت بسازند و هم شنوندگان توانستند به جاي پايبندشدن به راديو، برنامههاي موردنظرشان را در هر جايي گوش دهند. فقط کافي بود گوشي همراه هوشمندشان را با خود داشته باشند. اين برنامههاي صوتي نسل جديد را «پادکست» ناميدهاند. همين روند تاريخي برنامههاي صوتي در ايران نيز دنبال شد. اولين دستگاه تلگراف بيسيم در سال 1303 در ايران توسط وزارت جنگ وقت راهاندازي شد و سالها بعد در ارديبهشت 1319 اولين فرستنده راديويي که برنامههاي صوتي راديو را براي عموم پخش ميکرد، نصب شد و روزانه هشت ساعت برنامه راديويي نيز توليد و پخش ميکرد. اما درخصوص پادکست دقيقا مشخص نيست اولين پادکست فارسيزبان را چه کسي و چه زماني توليد کرده است. اما ميدانيم که پادکستهاي فارسياي داريم که تاريخ آنها به بيش از 10 سال گذشته برميگردد. با اين توضيحات، مشخص شد که پادکست يک برنامه صوتي (يا به قول برخي - و البته به اشتباه- يک کانال راديويي) است که براي شنيدن آن نياز به دستگاه راديو نيست و توسط افرادي ساخته ميشود که الزاما شغل اصلي آنها توليد برنامه راديويي نيست. هر پادکست معمولا موضوعي خاص را دنبال ميکند. شبيه آنکه شما بين کانالهاي راديويي، ميتوانيد کانال ورزشي، فرهنگي، موسيقي يا هر کانال ديگري را انتخاب کنيد. به عنوان شنونده، پادکستها اين امکان را در اختيار شما ميگذارند که تنها موضوع موردعلاقه خود را دنبال کنيد و هر زمان که مايل هستيد آن را گوش دهيد؛ برخلاف راديو که بايد صبر کنيد تا برنامه موردنظرتان شروع شود و اگر آن را از دست داديد، ديگر فرصت دوباره شنيدنش را نخواهيد داشت. اما از اين مهمتر، از آنجا که توليد پادکست نيز بسيار ساده و سريعتر شده است، طيف بسيار گستردهتري از برنامههاي جذاب در اختيار شماست که البته گاهي انتخاب را نيز سختتر ميکند. اگرچه رسانههاي صوتي همواره با اختراعات جديد مورد تهديدهايي قرار گرفتند اما هيچگاه جايگاه خود را از دست ندادند! نه اختراع تلويزيون توانست از مخاطبان راديو بکاهد، نه وجود کانالهاي ماهوارهاي و تلويزيونهاي اينترنتي از شمار علاقهمندان به پادکست کاسته است. بلکه برعکس، در چند سال اخير شاهد رونق شديد پادکستها بودهايم به طرزي که هر روز بر شمار توليدکنندگان و مصرفکنندگان پادکست در جهان، با سرعت بسيار زيادي افزوده شده و حجم سرمايهگذاري براي توليد يا شنيدن آنها افزايش يافته است. همين اهميت روزافزون ما را بر آن داشت تا پروندهاي را به پادکست و تشريح ابعاد مختلف آن اختصاص دهيم. آنچه به همت امیرحسین مددي عزيز در اين شماره در اختيار علاقهمندان قرار گرفته است محتوايي است که بعد از سالها رصد فعاليتهاي پادکستها در سطح بينالمللي و براي اولين بار به فارسي تهيه و چاپ شده است. امیرحسین مددي بهواسطه تأسيس «شنوتو» - يک بستر توليد و انتشار پادکست فارسي در فضاي وب - و فعاليت تماموقت چندساله خود در آن، سهم و نقش پررنگي در توسعه پادکستهاي فارسيزبان در کشور داشته است. همچنين از ميان تمام پادکستهاي موفق فارسي که در ايران يا خارج از کشور توليد ميشوند، تعدادي را به عنوان نمونه در حوزههاي مختلف، انتخاب و معرفي کرديم. اميدوارم اين پرونده مورد استفاده علاقهمندان و پژوهشگران قرار گيرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.