|

من كه گفتم ناخوشم

شرق: «در چندونيم‌مايلي شمال شرقي اسليگو، در جايي كه رودي خروشان دوپاره‌اش كرده و اندامش در خشكي است و مچ پايش در‌ آب، جماعت نخودكله پاكون سكونت گزيده‌اند. صبحي در ماه ژوئن كل مردم دهكده را هرم نابه‌هنگام هوايي داغ از خواب بيدار كرد. در آسمان رنگ‌باخته اول صبح رنگي ارغواني دويده بود. آفتاب، تندوتيز مي‌تابيد: در ديوارها ترك مي‌انداخت و لبه كلاه‌هاي نم‌گرفته از زمستانِ پيرمردها را رو به بالا لوله مي‌كرد». رمان «پاكون» اسپايك ميليگن با اين سطور آغاز مي‌شود. اين كتاب مدتي پيش با ترجمه مجتبي ويسي در نشر وال به چاپ رسيد.
ترنس آلن، نام اصلي اسپايك ميليگن است و عمده شهرت او به خاطر فيلم‌نامه‌هاي طنزي است كه نوشته است. ميليگن در سال 1918 از پدري ايرلندي و مادري انگليسي در شهر احمدناگار هند متولد شد. آن‌طور كه مترجم «پاكون» توضيح داده، ميليگن اولين كلاس‌هاي درسش را در ناحيه صحرايي حيدرآباد سند و در زير چادر گذراند و پس از آن در چند مدرسه كاتوليك در هند و برمه درس خواند تا مدرك ديپلمش را گرفت و بعدها در مدرسه پلي‌تكنيك لويشام در انگلستان تحصيلاتش را ادامه داد. اگرچه عمده شهرت ميليگن به دليل فيلم‌نامه‌نويسي آثار طنز است اما در ميان كارها و آثار مختلفش سه رمان هم ديده مي‌شد كه «پاكون»، «لوني» و «مورفي» نام دارند.
ميليگن سال‌هاي نوجواني‌اش را اغلب در پوناي هند و رانگون برمه گذراند و بعد به عرصه موسيقي وارد شد. اما به قول ويسي از آنجايي كه آدمي راحت‌طلب و خوشگذران بود از موسيقي جدا شد و به طرف جهان نمايش و فيلم كشيده شد. البته علاقه به سينما و تئاتر از همان كودكي در ميليگن وجود داشت و حتي او اولين‌بار در هشت‌سالگي حضور روي صحنه تئاتر را در نمايش «تولد مسيح» تجربه كرد. او بعدها به جز فيلم‌نامه‌نويسي، به اجراي برنامه‌هاي راديويي و بازيگري در سينما و تلويزيون هم پرداخت و يكي از برنامه‌هايي كه باعث شهرت بيشتر او شد نمايش طنز راديويي «گون‌شو» با همراهي پيتر سلرز بود كه به مدت نُه سال ادامه داشت. با اين‌ حال وجه ديگري از كارهاي ميليگن به آثار ادبي او برمي‌گردد. مجتبي ويسي درباره اين موضوع نوشته: «عده زيادي نيز اسپايك ميليگن را به خاطر آثار ادبي‌اش مي‌شناسند، نوشته‌هايي كه محور اصلي در آن‌ها طنز و در مواردي طنز سياه است. ميليگن در آثارش هيچ محدوديتي براي خود قائل نيست و هركس و هرچيزي را دستمايه شوخي و طنز قرار مي‌دهد. يكي ديگر از شاخصه‌هاي كار او رفتار زباني‌اي است كه در پيش مي‌گيرد و هرجا زمينه را مناسب ببيند با كلمات، عبارت‌ها، اسامي خاص و خلاصه هرچه در مقوله زبان مي‌گنجد،‌ بازي مي‌كند». ميليگن به جز سه رماني كه به آنها اشاره شد، هفت كتاب خاطرات جنگ، چند مجموعه شعر، نمايش‌نامه و آثار غيرداستاني دارد. او در سال 2002 در انگلستان از جهان رفت و به سفارش خودش روي سنگ قبرش نوشته‌اند «من كه گفتم ناخوشم». «پاكون» رماني است پر از شخصيت‌هاي خنده‌آور كه در موقعيت‌هاي عجيبي گير افتاده‌اند. ماجراي اين رمان به سال 1924 برمي‌گردد. در اين سال كميسيون مرزي موظف مي‌شود يك نوار جديد مرزي بين ايرلند شمالي و جمهوري ايرلند ترسيم كند. اما مرز مذكور به دليل بي‌صلاحيتي‌هاي مجريان و دستكاري‌هاي عمدي از وسط شهري كوچك به نام پاكون مي‌گذرد. اين اتفاق اگرچه در ابتدا خيلي عجيب به نظر مي‌رسد اما كار جايي وخيم مي‌شود كه بر اساس خط مرزي جديد بعضي‌ خانه‌ها بايد به دونيم تقسيم شوند و در نتيجه شوهران از همسرانشان جدا مي‌مانند و حياط گورستان يك طرف مي‌افتد و كليسا در طرف ديگر و... .
در ميان اين بحران مضحك سروكله آدمي به نام دن ميليگن هم پيدا مي‌شود كه هركسي و از جمله نويسنده كتاب به بازي‌اش مي‌گيرند تا پيش‌قدم شود و به اين وضعيت آشفته سروساماني بدهد. در بخشي ديگري از اين رمان مي‌خوانيم: «جوليو سزار تقديم مي‌كند: سيرك بهترين حيوانات جهان. اين كلمات را با رنگ‌هاي ساده سياه و سفيد، روي پارچه‌اي به طول دو متر نوشته بودند. صاحب سيرك، جوليو سزار، سلطان حلقه، مردي نگران بود. او كه دائم در نبرد با كك‌هايي بود كه با سرسپردگي خود را از بدن ميمون‌ها به بدن او منتقل مي‌كردند، هميشه خدا موقع خواب يك قوطي پودر ضدكنه مارك كيتينگ بغل تختش بود. سزار نيمه‌شبي از خواب بيدار شد، در حال خاراندن خود و لعنت‌فرستادن، كه يكهو از پنجره كانكسش چيزي دردناك كشف كرد: در قفس باز بود و حيوان وحشي در رفته بود. با يك دست خود را خاراند و با دست ديگر شماره آر.اس.پي.‌سي.اي را گرفت. در آن سر خط، بازرس فليكس رچ از خواب ناز دامپزشكي‌اش بيدار شد و در تاريكي كورمال‌كورمال به طرف وسيله درينگ‌درينگ‌كن دست دراز كرد».

شرق: «در چندونيم‌مايلي شمال شرقي اسليگو، در جايي كه رودي خروشان دوپاره‌اش كرده و اندامش در خشكي است و مچ پايش در‌ آب، جماعت نخودكله پاكون سكونت گزيده‌اند. صبحي در ماه ژوئن كل مردم دهكده را هرم نابه‌هنگام هوايي داغ از خواب بيدار كرد. در آسمان رنگ‌باخته اول صبح رنگي ارغواني دويده بود. آفتاب، تندوتيز مي‌تابيد: در ديوارها ترك مي‌انداخت و لبه كلاه‌هاي نم‌گرفته از زمستانِ پيرمردها را رو به بالا لوله مي‌كرد». رمان «پاكون» اسپايك ميليگن با اين سطور آغاز مي‌شود. اين كتاب مدتي پيش با ترجمه مجتبي ويسي در نشر وال به چاپ رسيد.
ترنس آلن، نام اصلي اسپايك ميليگن است و عمده شهرت او به خاطر فيلم‌نامه‌هاي طنزي است كه نوشته است. ميليگن در سال 1918 از پدري ايرلندي و مادري انگليسي در شهر احمدناگار هند متولد شد. آن‌طور كه مترجم «پاكون» توضيح داده، ميليگن اولين كلاس‌هاي درسش را در ناحيه صحرايي حيدرآباد سند و در زير چادر گذراند و پس از آن در چند مدرسه كاتوليك در هند و برمه درس خواند تا مدرك ديپلمش را گرفت و بعدها در مدرسه پلي‌تكنيك لويشام در انگلستان تحصيلاتش را ادامه داد. اگرچه عمده شهرت ميليگن به دليل فيلم‌نامه‌نويسي آثار طنز است اما در ميان كارها و آثار مختلفش سه رمان هم ديده مي‌شد كه «پاكون»، «لوني» و «مورفي» نام دارند.
ميليگن سال‌هاي نوجواني‌اش را اغلب در پوناي هند و رانگون برمه گذراند و بعد به عرصه موسيقي وارد شد. اما به قول ويسي از آنجايي كه آدمي راحت‌طلب و خوشگذران بود از موسيقي جدا شد و به طرف جهان نمايش و فيلم كشيده شد. البته علاقه به سينما و تئاتر از همان كودكي در ميليگن وجود داشت و حتي او اولين‌بار در هشت‌سالگي حضور روي صحنه تئاتر را در نمايش «تولد مسيح» تجربه كرد. او بعدها به جز فيلم‌نامه‌نويسي، به اجراي برنامه‌هاي راديويي و بازيگري در سينما و تلويزيون هم پرداخت و يكي از برنامه‌هايي كه باعث شهرت بيشتر او شد نمايش طنز راديويي «گون‌شو» با همراهي پيتر سلرز بود كه به مدت نُه سال ادامه داشت. با اين‌ حال وجه ديگري از كارهاي ميليگن به آثار ادبي او برمي‌گردد. مجتبي ويسي درباره اين موضوع نوشته: «عده زيادي نيز اسپايك ميليگن را به خاطر آثار ادبي‌اش مي‌شناسند، نوشته‌هايي كه محور اصلي در آن‌ها طنز و در مواردي طنز سياه است. ميليگن در آثارش هيچ محدوديتي براي خود قائل نيست و هركس و هرچيزي را دستمايه شوخي و طنز قرار مي‌دهد. يكي ديگر از شاخصه‌هاي كار او رفتار زباني‌اي است كه در پيش مي‌گيرد و هرجا زمينه را مناسب ببيند با كلمات، عبارت‌ها، اسامي خاص و خلاصه هرچه در مقوله زبان مي‌گنجد،‌ بازي مي‌كند». ميليگن به جز سه رماني كه به آنها اشاره شد، هفت كتاب خاطرات جنگ، چند مجموعه شعر، نمايش‌نامه و آثار غيرداستاني دارد. او در سال 2002 در انگلستان از جهان رفت و به سفارش خودش روي سنگ قبرش نوشته‌اند «من كه گفتم ناخوشم». «پاكون» رماني است پر از شخصيت‌هاي خنده‌آور كه در موقعيت‌هاي عجيبي گير افتاده‌اند. ماجراي اين رمان به سال 1924 برمي‌گردد. در اين سال كميسيون مرزي موظف مي‌شود يك نوار جديد مرزي بين ايرلند شمالي و جمهوري ايرلند ترسيم كند. اما مرز مذكور به دليل بي‌صلاحيتي‌هاي مجريان و دستكاري‌هاي عمدي از وسط شهري كوچك به نام پاكون مي‌گذرد. اين اتفاق اگرچه در ابتدا خيلي عجيب به نظر مي‌رسد اما كار جايي وخيم مي‌شود كه بر اساس خط مرزي جديد بعضي‌ خانه‌ها بايد به دونيم تقسيم شوند و در نتيجه شوهران از همسرانشان جدا مي‌مانند و حياط گورستان يك طرف مي‌افتد و كليسا در طرف ديگر و... .
در ميان اين بحران مضحك سروكله آدمي به نام دن ميليگن هم پيدا مي‌شود كه هركسي و از جمله نويسنده كتاب به بازي‌اش مي‌گيرند تا پيش‌قدم شود و به اين وضعيت آشفته سروساماني بدهد. در بخشي ديگري از اين رمان مي‌خوانيم: «جوليو سزار تقديم مي‌كند: سيرك بهترين حيوانات جهان. اين كلمات را با رنگ‌هاي ساده سياه و سفيد، روي پارچه‌اي به طول دو متر نوشته بودند. صاحب سيرك، جوليو سزار، سلطان حلقه، مردي نگران بود. او كه دائم در نبرد با كك‌هايي بود كه با سرسپردگي خود را از بدن ميمون‌ها به بدن او منتقل مي‌كردند، هميشه خدا موقع خواب يك قوطي پودر ضدكنه مارك كيتينگ بغل تختش بود. سزار نيمه‌شبي از خواب بيدار شد، در حال خاراندن خود و لعنت‌فرستادن، كه يكهو از پنجره كانكسش چيزي دردناك كشف كرد: در قفس باز بود و حيوان وحشي در رفته بود. با يك دست خود را خاراند و با دست ديگر شماره آر.اس.پي.‌سي.اي را گرفت. در آن سر خط، بازرس فليكس رچ از خواب ناز دامپزشكي‌اش بيدار شد و در تاريكي كورمال‌كورمال به طرف وسيله درينگ‌درينگ‌كن دست دراز كرد».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.