«نه گفتن» در برابر منطق فريبنده بيشينه
کامل حسيني. معلم
درست در لحظه قرارگيري در معرض تهديد انواع آسيبهاي اجتماعي توانايي «نه گفتن» توسط دانشآموزان هميشه مورد توصيه دغدغهمندان واقعي حوزه آموزش و پرورش بوده است. اما ايجاد فضايي معنوي و القاي تکيهگاهي استوار لازم است تا در فضا، احتمال نه گفتن يک دانشآموز بسيار بالا برود؛ فضايي که همانطور که همگان بر آن آگاهيم، عوامل مختلفي نظير تربيت خانوادگي، محيط سالم اجتماعي و آموزشي و حتي نهاد و شخصيت فرد در آن نقش مثبت خود را ايفا کنند. درواقع قلب تپنده عوامل مختلف، از محيط خانوادگي تا اجتماعي و آموزشي گرفته همگي از اراده و انتخاب نسبتا آزاد خود فرد نيرو ميگيرند، زيرا در حالت کلي اين خود آدمي است که بايد تصميم نهايي مبنيبر عملکردن يا پشتپازدن به القا و دستورهاي ديگران را اختيار و انتخاب كند. دقت كنيم که بيشتر دانشآموزان امروزه به احتمال بسيار زياد تحتتأثير نوعي از باورها و سبکهاي زندگي قرار ميگيرند که شوربختانه منطق منفي برخورداري از صرف «بيشينهبودنش» را دليل موجهي بر تبعيت از هنجار و ارزشها ميانگارند. اما نه گفتن توسط يک دانشآموز در خلوت و با آنهمه وسوسهاي که از آسمان جهان امروزين و حتي برخي محيطهای آلوده خانوادگي بر آنها ميبارد به همين سادگي نيست، بلکه نيازمند نهادينهکردن ايدههاي معنوي و عقلاني برای مبارزه با همان ارزش و هنجارهايی است که از قضا ميخواهد با منطق فريبنده «موجهبودن اکثريت» افراد را از راه سلامت منحرف كند؛ براي مثال هنگامي که از چند دانشآموز ميپرسند که چرا عشق و دوستي با جنس مخالف را تجربه ميكنند، در پاسخ ممکن است بگويند: اين روزها همه يا اکثريت اينگونه هستند! بنابراين در اينجا لزوم تلاش براي يک ذهنيت و اراده که به طور محکمي بر نه گفتن در برابر فريب «بيشينگي» مصمم باشد بهشدت احساس ميشود. يکي از اينگونه تلاشهاي قابل اطمينان از شاهراه تأمل و نهادينهكردن اندرزهايي ساده، اما سازنده و تأثيرگذار معنوي و فلسفي (عقلاني) ميگذرد که دانشآموزان را حتي در خلوت لحظهها ياري خواهد کرد. آلن دوپاتن در کتاب «تسليبخشيهاي فلسفه» در پانوشتي بر زندگي سقراط ميگويد: اعتبار يک عقيده يا عمل نه با شمار افراد موافق يا مخالف با آن، بلکه با پيروي آن از يک قواعد منطق تعيين ميشود. بديهي است که سبک زندگي يونانيها و افرادي مانند سقراط در اينجا ميتواند الگوي خوبي براي شرح و درعينحال رودررويي و اصلاح اين وضعيت اسفناک باشد که در آن دانشآموزان بهجاي توجه به سخن معنويت و عقلانيت شوربختانه در دام تلقين و تبليغ فضايي مسموم قرار ميگيرند که در آن بايد سخنگويي بنام «اکثريت» ارزشها و هنجارهاي زندگي را تعيين كند... يادمان باشد که دانشآموزان را به مواردي از قرآن و عقل سليم بشري از جمله پيام زندگي سقراط فرابخوانيم که هميشه «بيشينهبودن» را معيار حقيقت نميبيند، بلکه هماهنگي و تناسب با فطرت و کرامت ذاتي انسان ميتواند تنها معيار نهايي براي تبعيت ما از سبک زندگي و ارزشها باشد.
درست در لحظه قرارگيري در معرض تهديد انواع آسيبهاي اجتماعي توانايي «نه گفتن» توسط دانشآموزان هميشه مورد توصيه دغدغهمندان واقعي حوزه آموزش و پرورش بوده است. اما ايجاد فضايي معنوي و القاي تکيهگاهي استوار لازم است تا در فضا، احتمال نه گفتن يک دانشآموز بسيار بالا برود؛ فضايي که همانطور که همگان بر آن آگاهيم، عوامل مختلفي نظير تربيت خانوادگي، محيط سالم اجتماعي و آموزشي و حتي نهاد و شخصيت فرد در آن نقش مثبت خود را ايفا کنند. درواقع قلب تپنده عوامل مختلف، از محيط خانوادگي تا اجتماعي و آموزشي گرفته همگي از اراده و انتخاب نسبتا آزاد خود فرد نيرو ميگيرند، زيرا در حالت کلي اين خود آدمي است که بايد تصميم نهايي مبنيبر عملکردن يا پشتپازدن به القا و دستورهاي ديگران را اختيار و انتخاب كند. دقت كنيم که بيشتر دانشآموزان امروزه به احتمال بسيار زياد تحتتأثير نوعي از باورها و سبکهاي زندگي قرار ميگيرند که شوربختانه منطق منفي برخورداري از صرف «بيشينهبودنش» را دليل موجهي بر تبعيت از هنجار و ارزشها ميانگارند. اما نه گفتن توسط يک دانشآموز در خلوت و با آنهمه وسوسهاي که از آسمان جهان امروزين و حتي برخي محيطهای آلوده خانوادگي بر آنها ميبارد به همين سادگي نيست، بلکه نيازمند نهادينهکردن ايدههاي معنوي و عقلاني برای مبارزه با همان ارزش و هنجارهايی است که از قضا ميخواهد با منطق فريبنده «موجهبودن اکثريت» افراد را از راه سلامت منحرف كند؛ براي مثال هنگامي که از چند دانشآموز ميپرسند که چرا عشق و دوستي با جنس مخالف را تجربه ميكنند، در پاسخ ممکن است بگويند: اين روزها همه يا اکثريت اينگونه هستند! بنابراين در اينجا لزوم تلاش براي يک ذهنيت و اراده که به طور محکمي بر نه گفتن در برابر فريب «بيشينگي» مصمم باشد بهشدت احساس ميشود. يکي از اينگونه تلاشهاي قابل اطمينان از شاهراه تأمل و نهادينهكردن اندرزهايي ساده، اما سازنده و تأثيرگذار معنوي و فلسفي (عقلاني) ميگذرد که دانشآموزان را حتي در خلوت لحظهها ياري خواهد کرد. آلن دوپاتن در کتاب «تسليبخشيهاي فلسفه» در پانوشتي بر زندگي سقراط ميگويد: اعتبار يک عقيده يا عمل نه با شمار افراد موافق يا مخالف با آن، بلکه با پيروي آن از يک قواعد منطق تعيين ميشود. بديهي است که سبک زندگي يونانيها و افرادي مانند سقراط در اينجا ميتواند الگوي خوبي براي شرح و درعينحال رودررويي و اصلاح اين وضعيت اسفناک باشد که در آن دانشآموزان بهجاي توجه به سخن معنويت و عقلانيت شوربختانه در دام تلقين و تبليغ فضايي مسموم قرار ميگيرند که در آن بايد سخنگويي بنام «اکثريت» ارزشها و هنجارهاي زندگي را تعيين كند... يادمان باشد که دانشآموزان را به مواردي از قرآن و عقل سليم بشري از جمله پيام زندگي سقراط فرابخوانيم که هميشه «بيشينهبودن» را معيار حقيقت نميبيند، بلکه هماهنگي و تناسب با فطرت و کرامت ذاتي انسان ميتواند تنها معيار نهايي براي تبعيت ما از سبک زندگي و ارزشها باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.