|

گفت‌وگو با زيگمار گابريل، معاون سابق صدراعظم آلمان

براي حفظ برجام اروپا بايد ريسک کند

شقايق لامع‌زاده : زيگمار گابريل در ايران چهره‌اي ناشناخته نيست. او نخستين مقام بلندپايه غربي بود که پس از توافق هسته‌اي ايران و کشورهاي 1+5 به ايران سفر کرد و البته اولين مقام دولتي آلمان هم بود که پس از 13 سال به ايران مي‌آمد.
همراهان گابريل که آن زمان وزير اقتصاد آلمان بود، هيئتي بزرگ از بازرگانان و صاحبان صنايع آلمان بودند که مي‌خواستند از گشايش‌هاي پس از برجام براي بازگرداندن آلمان به بازار ايران بهره ببرند.
هيئت او شامل رؤساي 15 شرکت بزرگ آلماني بود ولي به دلايلي نامعلوم در رسانه‌هاي ايراني و آلماني چندان به آن پرداخته نشد. او در آن سفر با رئيس‌جمهور و وزيران خارجه و نفت ايران هم ديدار کرد.
وزير خارجه سابق آلمان اندکي پس از ترور سردار قاسم سليماني به دستور رئيس‌جمهوري آمريکا يادداشتي مبسوط در روزنامه تاگس اشپيگل نوشت و در آن اهميت نقش ايران و سردار سليماني در مبارزه با داعش در کنار ساير قدرت‌هاي منطقه‌اي را يادآور شد. گابريل اروپايي‌ها را هم به دليل بدعهدي در توافق هسته‌اي با تهران شماتت کرد. او نوشت اروپا بايد در نزاع ميان تهران و واشنگتن ريسک‌پذير باشد و براي جلب اعتماد تهران بيش از پيش تلاش کند.
زيگمار در سال‌هاي 2013 تا 2017 وزير اقتصاد و انرژي آلمان بود. در آن زمان با وجود تهديد دولت آمريکا مبني بر لزوم کاهش مناسبات اقتصادي اروپا با تهران بر حضور پررنگ‌تر شرکت‌هاي نيمه‌بزرگ و کوچک آلماني در ايران تأکيد و خاطرنشان کرد که اين قبيل شرکت‌ها به لحاظ عدم فعاليت اقتصادي در آمريکا با مجازات‌هاي احتمالي واشنگتن روبه‌رو نخواهند شد.
پيش از آن در سال‌هاي 2005 تا 2009 وزير محيط زيست بود و پس از وزارت اقتصاد هم بر کرسي وزارت خارجه تکيه زد. شش سال هم معاون صدراعظم آلمان بود.
خاستگاهش در سياست آلمان، حزب سوسيال‌دموکرات است. گابريل در کارنامه‌اش اظهارنظرهاي جنجالي هم دارد. به طور مثال زماني که از اراضي اشغالي فلسطين بازديد مي‌کرد، اسرائيل را رژيمي آپارتايد ناميد که برايش دردسرساز شد. البته از «تبعيض جنسيتي در ايران» هم انتقاد کرده است.تازه‌ترين اظهارنظر جنجالي او در يادداشتي بود که براي روزنامه تاگس اشپيگل نوشت. در اين يادداشت، او گفت اتحاديه اروپا در دو سال اخير به‌خصوص در مواقع جدي مانند يک «ببر کاغذي» عمل کرده‌ است.مقاله او در حقيقت تلاش براي حفظ توافق هسته‌اي با ايران بود و تأکيد کرد ما علاقه‌اي نداريم توافق هسته‌اي با ايران را به خطر بيندازيم، چه رسد به اينکه آن را فسخ کنيم، نه امروز و نه در آينده.
گابريل معتقد است اروپا نتوانسته با توجه به فرصتي که داشته، آن‌طور که بايد، از ايران حمايت‌هاي اقتصادي کند. او مي‌گويد اروپا ببر کاغذي است چون حتي وقتي اتحاديه اروپا معتقد است تحريم‌هاي آمريکا عليه ايران نقض قوانين بين‌المللي است، هيچ بانک اروپايي‌اي حتي جرئت نمي‌کند يک حساب براي معاملات تجاري با ايران اختصاص دهد.
اين موضوعات دستمايه يک گفت‌وگوي اختصاصي با «زيگمار گابريل» شد.
از گابريل درباره رويکرد آمريکا به توافق هسته‌اي ايران پرسيدم؛ به‌ويژه پس از روي‌کارآمدن «دونالد ترامپ» رئيس‌جمهوري آمريکا. او گفت: اندکي پس از انتخاب دونالد ترامپ به عنوان رئيس‌جمهور ايالات متحده در نوامبر 2016، چندين سياست‌مدار، روزنامه‌نگار و دانشمند برجسته آلماني شروع به بحث و گفت‌وگو درباره تأثير احتمالي تغييرات سياست آمريکا در قبال ناتو و روسيه بر امنيت کردند.
از آنجايي ‌که اعضاي اتحاديه اروپا در مورد بازدارندگي هسته‌‏اي ديدگاه‌هاي متنوعي دارند و برخي کشورها مانند فرانسه و انگليس هم دارنده سلاح‌اند و هم افکار عمومي از داشتن چنين سلاح‌هايي حمايت مي‌کنند، کشورهاي ديگري نيز مانند لهستان و چک با توجه به سابقه تاريخي‌شان، از بازدارندگي هسته‌اي حمايت مي‌کنند. از سوي ديگر در کشورهاي آلمان، هلند و دانمارک، جامعه مدني مخالف داشتن چنين سلاح‌هايي هستند، درحالي‌که دولت‌ها براي دستيابي به توانمندي هسته‌اي تمايل زيادي دارند. در اتريش و ايرلند اما دولت‌ها هم مخالف سرسخت سلاح‌هاي هسته‌اي‌اند. با وجود چنين تنوعي، همه اين کشورها در دو چيز با هم اشتراک نظر دارند:
اول اينکه همه آنها به کاهش سلاح‌هاي هسته‌اي پايبندند: در پژوهش حاضر نشان داده ‌شده که تنها سه کشور (بريتانيا، فرانسه و لهستان) هستند که در مورد خلع سلاح هسته‌اي ملاحظاتي دارند. درعين‌حال تمام اين کشورها عضو ناتو هستند که طبق ماده ۵ آن تحت چتر هسته‌اي اعضاي دارنده سلاح‌هاي هسته‌اي قرار مي‌گيرند.
دوم اينکه داشتن سلاح‌هاي هسته‌اي نزد افکار عمومي اين کشورها از اولويت چنداني برخوردار نيست.
در همين راستا، گابريل خاطرنشان کرد که ترامپ در طول مبارزات انتخاباتي خود درباره مشروط‌بودن تعهد ايالات متحده نسبت به امنيت اروپا سخناني گفته بود اما اين بحث در آلمان بر اعتبار تمديد بازدارندگي هسته‌اي ايالات متحده متمرکز و اين مسئله مطرح شد که آيا آلمان بايد در صورت عقب‌نشيني آمريکا از ضمانت‌هاي امنيتي خود گزينه‌هاي ديگري را بررسي کند يا خير.
زيگمار درباره رويکرد آلمان به اين مباحث توضيح داد: اين بحث اواخر نوامبر 2016 ميلادي با انتشار يک سرمقاله در روزنامه محافظه‌کار و برجسته فرانکفورتر آلگماينه در آلمان شدت گرفت و با چندين مصاحبه توسط «رودريش کيس وتر»، نماينده ويژه امور خارجه در کميته امور خارجه پارلمان آلمان از احزاب اتحاد مسيحي (CDU/CSU) به اوج خود رسيد.
گابريل که در زمان تصدي وزارت خارجه و اقتصاد و انرژي و نيز محيط زيست با مسئله انرژي هسته‌اي سروکار زيادي داشته، گفت: شخصيت‌هاي مهم ديگر آلمان هم گزينه‌هاي ديگري را مطرح کردند که عبارت بودند از 1- بازدارندگي هسته‌اي بومي آلمان 2- بازدارندگي تمام‌اروپايي 3- حفظ ظرفيت فناوري هسته‌اي آلمان.
معاون سابق صدراعظم آلمان تأکيد کرد: البته اين احتمالات تنها در شرايط عقب‌نشيني هسته‌اي ايالات متحده آمريکا از سازمان پيمان آتلانتيک شمالي (ناتو) قابل اجرا خواهد بود. او بعيد مي‌داند که ترامپ تا اين حد پيش برود.
گابريل گفت: اکثر کارشناسان و تحليلگران هر سه گزينه را به دلايل سياسي، حقوقي يا فني رد کرده‌اند و در غير اين صورت کل گفتمان را به‌عنوان «بحث فانتوم» نفي کرده‌اند.
به هر روي بايد به اين نکته اذعان كرد که بازدارندگي هسته‌اي يکي از دغدغه‌هاي اين روزهاي آلمان است. ژرمن‌ها در چارچوب بازدارندگي هسته‌اي ناتو، 20 بمب هسته‌اي آمريکا را نگه داشته‌اند. حزب‌هاي سبز و چپ آلمان خواستار خروج آن هستند ولي هايکو ماس وزير خارجه آلمان با اين پيشنهاد مخالفت کرده و گفته است: انتقال سلاح هسته‌اي از يک کشور به کشور ديگر فايده‌اي ندارد، اگر لازم است که اين نوع سلاح‌ها محو شوند، بايد از تمامي مکان‌ها محو شوند.

شقايق لامع‌زاده : زيگمار گابريل در ايران چهره‌اي ناشناخته نيست. او نخستين مقام بلندپايه غربي بود که پس از توافق هسته‌اي ايران و کشورهاي 1+5 به ايران سفر کرد و البته اولين مقام دولتي آلمان هم بود که پس از 13 سال به ايران مي‌آمد.
همراهان گابريل که آن زمان وزير اقتصاد آلمان بود، هيئتي بزرگ از بازرگانان و صاحبان صنايع آلمان بودند که مي‌خواستند از گشايش‌هاي پس از برجام براي بازگرداندن آلمان به بازار ايران بهره ببرند.
هيئت او شامل رؤساي 15 شرکت بزرگ آلماني بود ولي به دلايلي نامعلوم در رسانه‌هاي ايراني و آلماني چندان به آن پرداخته نشد. او در آن سفر با رئيس‌جمهور و وزيران خارجه و نفت ايران هم ديدار کرد.
وزير خارجه سابق آلمان اندکي پس از ترور سردار قاسم سليماني به دستور رئيس‌جمهوري آمريکا يادداشتي مبسوط در روزنامه تاگس اشپيگل نوشت و در آن اهميت نقش ايران و سردار سليماني در مبارزه با داعش در کنار ساير قدرت‌هاي منطقه‌اي را يادآور شد. گابريل اروپايي‌ها را هم به دليل بدعهدي در توافق هسته‌اي با تهران شماتت کرد. او نوشت اروپا بايد در نزاع ميان تهران و واشنگتن ريسک‌پذير باشد و براي جلب اعتماد تهران بيش از پيش تلاش کند.
زيگمار در سال‌هاي 2013 تا 2017 وزير اقتصاد و انرژي آلمان بود. در آن زمان با وجود تهديد دولت آمريکا مبني بر لزوم کاهش مناسبات اقتصادي اروپا با تهران بر حضور پررنگ‌تر شرکت‌هاي نيمه‌بزرگ و کوچک آلماني در ايران تأکيد و خاطرنشان کرد که اين قبيل شرکت‌ها به لحاظ عدم فعاليت اقتصادي در آمريکا با مجازات‌هاي احتمالي واشنگتن روبه‌رو نخواهند شد.
پيش از آن در سال‌هاي 2005 تا 2009 وزير محيط زيست بود و پس از وزارت اقتصاد هم بر کرسي وزارت خارجه تکيه زد. شش سال هم معاون صدراعظم آلمان بود.
خاستگاهش در سياست آلمان، حزب سوسيال‌دموکرات است. گابريل در کارنامه‌اش اظهارنظرهاي جنجالي هم دارد. به طور مثال زماني که از اراضي اشغالي فلسطين بازديد مي‌کرد، اسرائيل را رژيمي آپارتايد ناميد که برايش دردسرساز شد. البته از «تبعيض جنسيتي در ايران» هم انتقاد کرده است.تازه‌ترين اظهارنظر جنجالي او در يادداشتي بود که براي روزنامه تاگس اشپيگل نوشت. در اين يادداشت، او گفت اتحاديه اروپا در دو سال اخير به‌خصوص در مواقع جدي مانند يک «ببر کاغذي» عمل کرده‌ است.مقاله او در حقيقت تلاش براي حفظ توافق هسته‌اي با ايران بود و تأکيد کرد ما علاقه‌اي نداريم توافق هسته‌اي با ايران را به خطر بيندازيم، چه رسد به اينکه آن را فسخ کنيم، نه امروز و نه در آينده.
گابريل معتقد است اروپا نتوانسته با توجه به فرصتي که داشته، آن‌طور که بايد، از ايران حمايت‌هاي اقتصادي کند. او مي‌گويد اروپا ببر کاغذي است چون حتي وقتي اتحاديه اروپا معتقد است تحريم‌هاي آمريکا عليه ايران نقض قوانين بين‌المللي است، هيچ بانک اروپايي‌اي حتي جرئت نمي‌کند يک حساب براي معاملات تجاري با ايران اختصاص دهد.
اين موضوعات دستمايه يک گفت‌وگوي اختصاصي با «زيگمار گابريل» شد.
از گابريل درباره رويکرد آمريکا به توافق هسته‌اي ايران پرسيدم؛ به‌ويژه پس از روي‌کارآمدن «دونالد ترامپ» رئيس‌جمهوري آمريکا. او گفت: اندکي پس از انتخاب دونالد ترامپ به عنوان رئيس‌جمهور ايالات متحده در نوامبر 2016، چندين سياست‌مدار، روزنامه‌نگار و دانشمند برجسته آلماني شروع به بحث و گفت‌وگو درباره تأثير احتمالي تغييرات سياست آمريکا در قبال ناتو و روسيه بر امنيت کردند.
از آنجايي ‌که اعضاي اتحاديه اروپا در مورد بازدارندگي هسته‌‏اي ديدگاه‌هاي متنوعي دارند و برخي کشورها مانند فرانسه و انگليس هم دارنده سلاح‌اند و هم افکار عمومي از داشتن چنين سلاح‌هايي حمايت مي‌کنند، کشورهاي ديگري نيز مانند لهستان و چک با توجه به سابقه تاريخي‌شان، از بازدارندگي هسته‌اي حمايت مي‌کنند. از سوي ديگر در کشورهاي آلمان، هلند و دانمارک، جامعه مدني مخالف داشتن چنين سلاح‌هايي هستند، درحالي‌که دولت‌ها براي دستيابي به توانمندي هسته‌اي تمايل زيادي دارند. در اتريش و ايرلند اما دولت‌ها هم مخالف سرسخت سلاح‌هاي هسته‌اي‌اند. با وجود چنين تنوعي، همه اين کشورها در دو چيز با هم اشتراک نظر دارند:
اول اينکه همه آنها به کاهش سلاح‌هاي هسته‌اي پايبندند: در پژوهش حاضر نشان داده ‌شده که تنها سه کشور (بريتانيا، فرانسه و لهستان) هستند که در مورد خلع سلاح هسته‌اي ملاحظاتي دارند. درعين‌حال تمام اين کشورها عضو ناتو هستند که طبق ماده ۵ آن تحت چتر هسته‌اي اعضاي دارنده سلاح‌هاي هسته‌اي قرار مي‌گيرند.
دوم اينکه داشتن سلاح‌هاي هسته‌اي نزد افکار عمومي اين کشورها از اولويت چنداني برخوردار نيست.
در همين راستا، گابريل خاطرنشان کرد که ترامپ در طول مبارزات انتخاباتي خود درباره مشروط‌بودن تعهد ايالات متحده نسبت به امنيت اروپا سخناني گفته بود اما اين بحث در آلمان بر اعتبار تمديد بازدارندگي هسته‌اي ايالات متحده متمرکز و اين مسئله مطرح شد که آيا آلمان بايد در صورت عقب‌نشيني آمريکا از ضمانت‌هاي امنيتي خود گزينه‌هاي ديگري را بررسي کند يا خير.
زيگمار درباره رويکرد آلمان به اين مباحث توضيح داد: اين بحث اواخر نوامبر 2016 ميلادي با انتشار يک سرمقاله در روزنامه محافظه‌کار و برجسته فرانکفورتر آلگماينه در آلمان شدت گرفت و با چندين مصاحبه توسط «رودريش کيس وتر»، نماينده ويژه امور خارجه در کميته امور خارجه پارلمان آلمان از احزاب اتحاد مسيحي (CDU/CSU) به اوج خود رسيد.
گابريل که در زمان تصدي وزارت خارجه و اقتصاد و انرژي و نيز محيط زيست با مسئله انرژي هسته‌اي سروکار زيادي داشته، گفت: شخصيت‌هاي مهم ديگر آلمان هم گزينه‌هاي ديگري را مطرح کردند که عبارت بودند از 1- بازدارندگي هسته‌اي بومي آلمان 2- بازدارندگي تمام‌اروپايي 3- حفظ ظرفيت فناوري هسته‌اي آلمان.
معاون سابق صدراعظم آلمان تأکيد کرد: البته اين احتمالات تنها در شرايط عقب‌نشيني هسته‌اي ايالات متحده آمريکا از سازمان پيمان آتلانتيک شمالي (ناتو) قابل اجرا خواهد بود. او بعيد مي‌داند که ترامپ تا اين حد پيش برود.
گابريل گفت: اکثر کارشناسان و تحليلگران هر سه گزينه را به دلايل سياسي، حقوقي يا فني رد کرده‌اند و در غير اين صورت کل گفتمان را به‌عنوان «بحث فانتوم» نفي کرده‌اند.
به هر روي بايد به اين نکته اذعان كرد که بازدارندگي هسته‌اي يکي از دغدغه‌هاي اين روزهاي آلمان است. ژرمن‌ها در چارچوب بازدارندگي هسته‌اي ناتو، 20 بمب هسته‌اي آمريکا را نگه داشته‌اند. حزب‌هاي سبز و چپ آلمان خواستار خروج آن هستند ولي هايکو ماس وزير خارجه آلمان با اين پيشنهاد مخالفت کرده و گفته است: انتقال سلاح هسته‌اي از يک کشور به کشور ديگر فايده‌اي ندارد، اگر لازم است که اين نوع سلاح‌ها محو شوند، بايد از تمامي مکان‌ها محو شوند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.