|

توييت ترامپ و زبان صلح فارسي

فريال آذري . پژوهشگر فرهنگ و زبان‌هاي باستاني

فارسي نهمين زبان پرکاربرد دنيا و در محتوا و درون‌مايه بالاتر از همه زبان‌هاي خاورميانه است‌. در سال ۱۸۷۲ در نشست اديبان و زبان‌شناسان اروپايي در برلين، زبان‌هاي يوناني، فارسي، لاتين و سانسکريت به عنوان زبان‌هاي کلاسيک جهان برگزيده شدند. بايد بگويم، زباني کلاسيک به‌شمار مي‌آيد که نخست باستاني باشد، سپس، ادبيات پرباري داشته باشد و در‌نهايت در هزار سال آخر زندگي خود تغييرات اندکي کرده باشد.
فارسي زباني منعطف با دامنه واژگان کم‌نظير و عامل پيوندهاي زباني و فرهنگي مردم هند و اروپايي است و از ارکان مهم هويتي ملت ايران و زبان رسمي و ملي کشور ماست.
اما آنچه در فراز و نشيب اين زبان در چند روز اخير ديده مي‌شود، به‌کار‌بردن اين زبان برای توييت‌هاي دونالد ترامپ، رئيس‌جمهوري ايالات متحده آمريكاست که توجه بسياري را برانگيخته است، اما چه چيزي سبب مي‌شود تا رئيس‌جمهوري آمريكا از زباني که عامل صلح و پيوندهاي فرهنگي بسياري از مردمان نيم‌کره شمالي شده براي برافروختن آتش جنگ کمک بگيرد؟ آنچه واضح است اينکه در سرزميني که ترامپ آن را مورد هدف قرار داده فارسي زبان رسمي کشور است و مردم به آن سخن مي‌گويند؛ بنابراين دامنه ادراکي مردم از زبان رسمي کشورشان به‌مراتب بالاتر از زبان انگليسي به‌عنوان زباني خارجي خواهد بود و از اين زبان برای تحريک عامه مردم سود خواهد جست. اما چرا ترامپ نياز دارد تا نظر عامه مردم را به سمت خود معطوف کند؟ ترامپ مي‌داند اگر صرفا بخواهد با نوشتن توييت‌هاي انگليسي نظر عده‌اي را به خود جلب کند، اين عده در اقليت بوده و او با اقليت نمي‌تواند به اهداف خود برسد لااقل نه در مدت‌زمان کوتاهي. او از يک ميان‌بر استفاده مي‌کند؛ زبان فارسي. ترامپ عميقا مي‌داند که ايران به‌لحاظ پشتوانه‌هاي تاريخي و فرهنگي غني است؛ چيزي که ايالات متحده براي داشتنش بارها دست به تاريخ‌سازي زده تا بلکه بتواند اندکي از اين فقر فرهنگي و تاريخي خود را جبران کند، او در اين كار موفق نبوده است و مي‌داند ملتي که پشتوانه‌اي محکم و استوار دارد، ملتي قدرتمند است و ناچار است با ملت قدرتمند با زبان خودشان سخن بگويد که اگر چنين نکند آنها هرگز صداي او را نخواهند شنيد. اين احساس ضعف سبب مي‌شود تا ترامپ تصميم بگيرد به زباني جز زبان رسمي کشورش توييت کند و خود را ملزم به نوشتن به زبان فارسي بداند. درباره اينکه ترامپ شخصا فارسي آموخته يا از مشاورانش در نگارش کمک گرفته است، مجال سخن نيست که در هر دو شکلش ضعف دولت آمريكا را نمايان خواهد کرد. اما او چه مي‌نويسد؟ توييت‌هاي ترامپ به فارسي بوي تفرقه‌افکني و جنگ‌افروزي دارد اما نه آن‌گونه که بخواهد با تفرقه‌افکني خود وارد جنگ شود، بلکه او مي‌خواهد ايرانيان را عليه يکديگر تحريک کند؛ «ايراني عليه ايراني»، به اين توييت بنگريد: من از ابتداي دوره رياست‌جمهوري‌ام با شما ايستاده‌ام و دولت من هميشه با شما خواهد ايستاد. ما اعتراضات شما را از نزديک دنبال مي‌کنيم. شجاعت شما الهام‌بخش است.
به‌عنوان يک شهروند ايراني مي‌گويم: من از ابتداي دوره رياست‌جمهوري‌ام با شما ايستاده‌ام، اين جمله به‌لحاظ ساختاري غلط است. جناب ترامپ با ما کجا ايستاده‌ايد؟ رودرروي ما؟ پشت سر ما؟ در کنار ما؟ لبه پرتگاه با ما ايستاده‌ايد؟ در ايستگاه تاکسي منتظر ماشين با ما ايستاده‌ايد؟ جمله اول به‌لحاظ دستوري زبان فارسي از پايه غلط است و مشاوران و معلمان فارسي‌زبان شما بي‌سواد تشريف دارند و جوابش هرچه باشد دروغ است. ما شما را جاهاي زيادي با خودمان نديده‌ايم و درست‌تر اين است که بگوييم هيچ جايي نديده‌ايم.
جمله دوم: ما اعتراضات شما را از نزديک دنبال مي‌کنيم. چه خوب که دنبال مي‌کنيد اما چه چيزي عايدتان شد؟ مشکلات و اعتراضات مردم يک کشور در هر کشوري به خودش و مسئولان کشورش مربوط است، پا توي کفش ملت ايران کردن چه سودي دارد؟ تکليفتان را با اين جمله مشخص کنيد. مي‌خواهيد هيزم به آتش دل مردم بريزيد که چه شود؟ شعله‌هاي جنگ زبانه بکشند؟ ما در فارسي براي مردم سخن‌چيني همچون شما که هيزم به آتش مي‌اندازند سال‌ها پيش پاسخ داده‌ايم: «سخن‌چين بدبخت هيزم‌کش است». البته هيزم‌کشي شغل شريفي است، اما فکر نکنم دوست داشته باشيد از منصب رياست‌جمهوري پايين بیایید و به هيزم‌کشي روي آوريد. به‌هر‌روي ساختار جمله‌بندي در هر دو جمله ناصحيح بود.
به بررسي جمله سوم مي‌پردازم: شجاعت شما الهام‌بخش است. چه خوب که مايه الهام شما شده‌ايم اما ايراني در طول تاريخ غيور بوده و دست بيگانگان را از سرزمينش کوتاه كرده، برايم جالب است چندي پيش مدعي بوديد ايرانيان در هيچ جنگي پيروز نشده‌اند. اجتماع نقيضین عقلا محال است چگونه مي‌شود ما که جنگي را پيروز نشده‌ايم مايه الهامتان شويم و شجاعت از ما بياموزيد.
همان‌گونه که واضح است جملاتي که ترامپ توييت کرده پر‌غلط و در راه ناصواب است. مسيري که نه فقط جامعه روشنفکر بلکه هر ايراني مي‌داند جز براي فتنه و آشوب در پيش گرفته نشده و هيچ عقل سليمي به اينها وقعي نمي‌گذارد.
فارسي نهمين زبان پرکاربرد دنيا و در محتوا و درون‌مايه بالاتر از همه زبان‌هاي خاورميانه است‌. در سال ۱۸۷۲ در نشست اديبان و زبان‌شناسان اروپايي در برلين، زبان‌هاي يوناني، فارسي، لاتين و سانسکريت به عنوان زبان‌هاي کلاسيک جهان برگزيده شدند. بايد بگويم، زباني کلاسيک به‌شمار مي‌آيد که نخست باستاني باشد، سپس، ادبيات پرباري داشته باشد و در‌نهايت در هزار سال آخر زندگي خود تغييرات اندکي کرده باشد.
فارسي زباني منعطف با دامنه واژگان کم‌نظير و عامل پيوندهاي زباني و فرهنگي مردم هند و اروپايي است و از ارکان مهم هويتي ملت ايران و زبان رسمي و ملي کشور ماست.
اما آنچه در فراز و نشيب اين زبان در چند روز اخير ديده مي‌شود، به‌کار‌بردن اين زبان برای توييت‌هاي دونالد ترامپ، رئيس‌جمهوري ايالات متحده آمريكاست که توجه بسياري را برانگيخته است، اما چه چيزي سبب مي‌شود تا رئيس‌جمهوري آمريكا از زباني که عامل صلح و پيوندهاي فرهنگي بسياري از مردمان نيم‌کره شمالي شده براي برافروختن آتش جنگ کمک بگيرد؟ آنچه واضح است اينکه در سرزميني که ترامپ آن را مورد هدف قرار داده فارسي زبان رسمي کشور است و مردم به آن سخن مي‌گويند؛ بنابراين دامنه ادراکي مردم از زبان رسمي کشورشان به‌مراتب بالاتر از زبان انگليسي به‌عنوان زباني خارجي خواهد بود و از اين زبان برای تحريک عامه مردم سود خواهد جست. اما چرا ترامپ نياز دارد تا نظر عامه مردم را به سمت خود معطوف کند؟ ترامپ مي‌داند اگر صرفا بخواهد با نوشتن توييت‌هاي انگليسي نظر عده‌اي را به خود جلب کند، اين عده در اقليت بوده و او با اقليت نمي‌تواند به اهداف خود برسد لااقل نه در مدت‌زمان کوتاهي. او از يک ميان‌بر استفاده مي‌کند؛ زبان فارسي. ترامپ عميقا مي‌داند که ايران به‌لحاظ پشتوانه‌هاي تاريخي و فرهنگي غني است؛ چيزي که ايالات متحده براي داشتنش بارها دست به تاريخ‌سازي زده تا بلکه بتواند اندکي از اين فقر فرهنگي و تاريخي خود را جبران کند، او در اين كار موفق نبوده است و مي‌داند ملتي که پشتوانه‌اي محکم و استوار دارد، ملتي قدرتمند است و ناچار است با ملت قدرتمند با زبان خودشان سخن بگويد که اگر چنين نکند آنها هرگز صداي او را نخواهند شنيد. اين احساس ضعف سبب مي‌شود تا ترامپ تصميم بگيرد به زباني جز زبان رسمي کشورش توييت کند و خود را ملزم به نوشتن به زبان فارسي بداند. درباره اينکه ترامپ شخصا فارسي آموخته يا از مشاورانش در نگارش کمک گرفته است، مجال سخن نيست که در هر دو شکلش ضعف دولت آمريكا را نمايان خواهد کرد. اما او چه مي‌نويسد؟ توييت‌هاي ترامپ به فارسي بوي تفرقه‌افکني و جنگ‌افروزي دارد اما نه آن‌گونه که بخواهد با تفرقه‌افکني خود وارد جنگ شود، بلکه او مي‌خواهد ايرانيان را عليه يکديگر تحريک کند؛ «ايراني عليه ايراني»، به اين توييت بنگريد: من از ابتداي دوره رياست‌جمهوري‌ام با شما ايستاده‌ام و دولت من هميشه با شما خواهد ايستاد. ما اعتراضات شما را از نزديک دنبال مي‌کنيم. شجاعت شما الهام‌بخش است.
به‌عنوان يک شهروند ايراني مي‌گويم: من از ابتداي دوره رياست‌جمهوري‌ام با شما ايستاده‌ام، اين جمله به‌لحاظ ساختاري غلط است. جناب ترامپ با ما کجا ايستاده‌ايد؟ رودرروي ما؟ پشت سر ما؟ در کنار ما؟ لبه پرتگاه با ما ايستاده‌ايد؟ در ايستگاه تاکسي منتظر ماشين با ما ايستاده‌ايد؟ جمله اول به‌لحاظ دستوري زبان فارسي از پايه غلط است و مشاوران و معلمان فارسي‌زبان شما بي‌سواد تشريف دارند و جوابش هرچه باشد دروغ است. ما شما را جاهاي زيادي با خودمان نديده‌ايم و درست‌تر اين است که بگوييم هيچ جايي نديده‌ايم.
جمله دوم: ما اعتراضات شما را از نزديک دنبال مي‌کنيم. چه خوب که دنبال مي‌کنيد اما چه چيزي عايدتان شد؟ مشکلات و اعتراضات مردم يک کشور در هر کشوري به خودش و مسئولان کشورش مربوط است، پا توي کفش ملت ايران کردن چه سودي دارد؟ تکليفتان را با اين جمله مشخص کنيد. مي‌خواهيد هيزم به آتش دل مردم بريزيد که چه شود؟ شعله‌هاي جنگ زبانه بکشند؟ ما در فارسي براي مردم سخن‌چيني همچون شما که هيزم به آتش مي‌اندازند سال‌ها پيش پاسخ داده‌ايم: «سخن‌چين بدبخت هيزم‌کش است». البته هيزم‌کشي شغل شريفي است، اما فکر نکنم دوست داشته باشيد از منصب رياست‌جمهوري پايين بیایید و به هيزم‌کشي روي آوريد. به‌هر‌روي ساختار جمله‌بندي در هر دو جمله ناصحيح بود.
به بررسي جمله سوم مي‌پردازم: شجاعت شما الهام‌بخش است. چه خوب که مايه الهام شما شده‌ايم اما ايراني در طول تاريخ غيور بوده و دست بيگانگان را از سرزمينش کوتاه كرده، برايم جالب است چندي پيش مدعي بوديد ايرانيان در هيچ جنگي پيروز نشده‌اند. اجتماع نقيضین عقلا محال است چگونه مي‌شود ما که جنگي را پيروز نشده‌ايم مايه الهامتان شويم و شجاعت از ما بياموزيد.
همان‌گونه که واضح است جملاتي که ترامپ توييت کرده پر‌غلط و در راه ناصواب است. مسيري که نه فقط جامعه روشنفکر بلکه هر ايراني مي‌داند جز براي فتنه و آشوب در پيش گرفته نشده و هيچ عقل سليمي به اينها وقعي نمي‌گذارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.