|

مذاکرات ژنو و نگاه خاورمیانه‌ای فرانسه

رامتین رضایی

نهایی‌نشدن توافق «ژنو» با وجود پیشرفت‌های قابل‌توجه در گفت‌وگوهای 1+5 و ایران در آخرین لحظات توجه افکارعمومی را جلب کرد و در این میان، فرانسه و مشخصا وزیر خارجه آن دولت به‌عنوان متهم ردیف اول این عدم توافق معرفی شدند. در ریشه‌یابی این رخداد، گروهی از توافق فرانسه با اسراییل و کشورهای عربی حوزه خلیج‌فارس سخن به میان آورده و گروهی دیگر موضع فرانسه را یک جنگ زرگری و نمایشی میان اعضای 1+5 تفسیر کرده و برخی نیز یهودی‌بودن لوران فابیوس، وزیر خارجه دولت فرانسه را علت عدم امضای پیش‌نویس توافقنامه میان دو طرف عنوان کردند. با نگاهی به سوابق فرانسه و خصوصا پیشینه سیاست خارجی این کشور می‌توان این موضوع را با دقت بیشتری ریشه‌یابی کرد. نمی‌توان انکار کرد که فرانسه به‌عنوان یک عضو دایم شورای امنیت و از بانیان اتحادیه اروپایی و یکی از قدرت‌های تعیین‌کننده جهانی از همان ابتدا نقشی مهم و اساسی در پرونده هسته‌ای ایران ایفا کرده و حتی می‌توان گفت بعد از آمریکا بیش از سایر اعضای 1+5 نسبت به برنامه هسته‌ای ایران سختگیری و حساسیت نشان داده است. البته در سطحی کلان فرانسوی‌ها خصوصا از زمان مارشال دوگل به این‌سو همواره علاقه‌مند بودند که خود را به‌عنوان یک قدرت مستقل از آمریکا مطرح کنند. خروج موقت از شاخه نظامی ناتو در دهه 50 میلادی و تلاش جهت تاسیس اتحادیه اروپایی جملگی از این تمایل و گرایش خبر می‌دهند.با این حال رفتار اخیر فرانسه را باید در سیاست خاورمیانه‌ای جدید این کشور در قرن بیست‌ویکم خصوصا از سال 2003 به این‌سو جست‌وجو کرد. هرچند نفوذ لابی یهودیان طرفدار اسراییل در فرانسه در شکل‌گیری سیاست این کشور نسبت به ایران قابل انکار نیست اما واقعیت آن است که بعد از اشغال نظامی عراق توسط آمریکا و متحدان در سال 2003 فرانسه مهم‌ترین و قدیمی‌ترین پایگاه خود در منطقه از حیث فروش تسلیحات و کالاهای صنعتی و نیز تامین انرژی را از دست داد. از این زمان بود که توجه فرانسه به شکلی بی‌سابقه به کشورهای عربی حاشیه جنوبی خلیج‌فارس جلب شد. از سال 2005 به‌بعد خصوصا در زمان نیکلاس سارکوزی قراردادهای بسیار بزرگ در زمینه‌های تجاری، نظامی و نیز تاسیس نیروگاه هسته‌ای میان فرانسه با کشورهای عربستان، امارات‌متحده‌عربی و قطر همزمان با سرمایه‌گذاری‌های هنگفت و بی‌سابقه و
رو به افزایش شاهزادگان قطری و سعودی در فرانسه جملگی خبر از چرخشی بزرگ در سیاست خاورمیانه‌ای این کشور می‌دهد. می‌توان گفت که در حال حاضر پس از آمریکا، فرانسه دارای بیشترین حجم قراردادها با کشورهای عربی خلیج‌فارس است که ارزش آن به میلیاردهادلار می‌رسد.
در کنار تحولات یادشده، بحران سوریه نیز می‌تواند عامل دیگری برای فشار فرانسه بر جمهوری‌اسلامی‌ایران حتی در مذاکرات هسته‌ای باشد. سوریه و لبنان به‌عنوان دو تحت‌الحمایه سابق فرانسه همواره از اهمیت زیادی برای این کشور برخوردار بوده و گسترش نفوذ ایران در سوریه و لبنان خصوصا با افزایش تنش‌های سال‌های اخیر در دو کشور برای فرانسه قابل‌تحمل نیست. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت فشار فرانسه بر برنامه هسته‌ای ایران بیش از هر چیز با هدف حفظ و گسترش نفوذ خود در خاورمیانه و بالاخص حاشیه جنوبی خلیج‌فارس صورت می‌گیرد و نه صرفا ممانعت از این برنامه‌ها. در خاتمه به نظر می‌رسد امضای یک توافقنامه در مذاکرات آتی بستگی تام به این دارد که فرانسه و سایر اعضای 1+5 تا چه میزان در جلب رضایت کشورهای عربی و خصوصا اسراییل موفق عمل کنند.
نهایی‌نشدن توافق «ژنو» با وجود پیشرفت‌های قابل‌توجه در گفت‌وگوهای 1+5 و ایران در آخرین لحظات توجه افکارعمومی را جلب کرد و در این میان، فرانسه و مشخصا وزیر خارجه آن دولت به‌عنوان متهم ردیف اول این عدم توافق معرفی شدند. در ریشه‌یابی این رخداد، گروهی از توافق فرانسه با اسراییل و کشورهای عربی حوزه خلیج‌فارس سخن به میان آورده و گروهی دیگر موضع فرانسه را یک جنگ زرگری و نمایشی میان اعضای 1+5 تفسیر کرده و برخی نیز یهودی‌بودن لوران فابیوس، وزیر خارجه دولت فرانسه را علت عدم امضای پیش‌نویس توافقنامه میان دو طرف عنوان کردند. با نگاهی به سوابق فرانسه و خصوصا پیشینه سیاست خارجی این کشور می‌توان این موضوع را با دقت بیشتری ریشه‌یابی کرد. نمی‌توان انکار کرد که فرانسه به‌عنوان یک عضو دایم شورای امنیت و از بانیان اتحادیه اروپایی و یکی از قدرت‌های تعیین‌کننده جهانی از همان ابتدا نقشی مهم و اساسی در پرونده هسته‌ای ایران ایفا کرده و حتی می‌توان گفت بعد از آمریکا بیش از سایر اعضای 1+5 نسبت به برنامه هسته‌ای ایران سختگیری و حساسیت نشان داده است. البته در سطحی کلان فرانسوی‌ها خصوصا از زمان مارشال دوگل به این‌سو همواره علاقه‌مند بودند که خود را به‌عنوان یک قدرت مستقل از آمریکا مطرح کنند. خروج موقت از شاخه نظامی ناتو در دهه 50 میلادی و تلاش جهت تاسیس اتحادیه اروپایی جملگی از این تمایل و گرایش خبر می‌دهند.با این حال رفتار اخیر فرانسه را باید در سیاست خاورمیانه‌ای جدید این کشور در قرن بیست‌ویکم خصوصا از سال 2003 به این‌سو جست‌وجو کرد. هرچند نفوذ لابی یهودیان طرفدار اسراییل در فرانسه در شکل‌گیری سیاست این کشور نسبت به ایران قابل انکار نیست اما واقعیت آن است که بعد از اشغال نظامی عراق توسط آمریکا و متحدان در سال 2003 فرانسه مهم‌ترین و قدیمی‌ترین پایگاه خود در منطقه از حیث فروش تسلیحات و کالاهای صنعتی و نیز تامین انرژی را از دست داد. از این زمان بود که توجه فرانسه به شکلی بی‌سابقه به کشورهای عربی حاشیه جنوبی خلیج‌فارس جلب شد. از سال 2005 به‌بعد خصوصا در زمان نیکلاس سارکوزی قراردادهای بسیار بزرگ در زمینه‌های تجاری، نظامی و نیز تاسیس نیروگاه هسته‌ای میان فرانسه با کشورهای عربستان، امارات‌متحده‌عربی و قطر همزمان با سرمایه‌گذاری‌های هنگفت و بی‌سابقه و
رو به افزایش شاهزادگان قطری و سعودی در فرانسه جملگی خبر از چرخشی بزرگ در سیاست خاورمیانه‌ای این کشور می‌دهد. می‌توان گفت که در حال حاضر پس از آمریکا، فرانسه دارای بیشترین حجم قراردادها با کشورهای عربی خلیج‌فارس است که ارزش آن به میلیاردهادلار می‌رسد.
در کنار تحولات یادشده، بحران سوریه نیز می‌تواند عامل دیگری برای فشار فرانسه بر جمهوری‌اسلامی‌ایران حتی در مذاکرات هسته‌ای باشد. سوریه و لبنان به‌عنوان دو تحت‌الحمایه سابق فرانسه همواره از اهمیت زیادی برای این کشور برخوردار بوده و گسترش نفوذ ایران در سوریه و لبنان خصوصا با افزایش تنش‌های سال‌های اخیر در دو کشور برای فرانسه قابل‌تحمل نیست. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت فشار فرانسه بر برنامه هسته‌ای ایران بیش از هر چیز با هدف حفظ و گسترش نفوذ خود در خاورمیانه و بالاخص حاشیه جنوبی خلیج‌فارس صورت می‌گیرد و نه صرفا ممانعت از این برنامه‌ها. در خاتمه به نظر می‌رسد امضای یک توافقنامه در مذاکرات آتی بستگی تام به این دارد که فرانسه و سایر اعضای 1+5 تا چه میزان در جلب رضایت کشورهای عربی و خصوصا اسراییل موفق عمل کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.