فساد سیاسی عصر تزار
شرق: وقتی از رمان کلاسیک و بهویژه کلاسیکهای بزرگ قرن نوزدهم حرف میزنیم، بیشک لئو تولستوی یکی از نخستین نامهایی است که به یادمان میآید؛ نویسندهای که شاهکارهایی به یادماندنی چون «جنگ و صلح» و «آنا کارنینا» را در تاریخ ادبیات جهان به یادگار گذاشته است. تاریخ روسیه، زندگی و فرهنگ مردم این کشور، اخلاق و سیاست، معنای هستی و مفاهیمی چون عشق، زندگی و مرگ و نیز آنچه روح روسی نامیده میشود، همگی در آثار تولستوی نمودی چشمگیر دارند. او نویسندهای است که در آثارش چشماندازی وسیع را به روی مخاطب میگشاید. چشماندازی وسیع از جهان و آدمهای گوناگون. بهتازگی از تولستوی ترجمه فارسی رمان «رستاخیز» با ترجمه علیاصغر حکمت در نشر نگاه تجدید چاپ شده است. «رستاخیز» چنانکه در توضیح پشت جلد ترجمه فارسی آن آمده، سومین رمان بزرگ تولستوی است و «تولستوی در این اثر سترگ با ارائه تصویری سیاه و هولناک از نابرابری و فساد سیاسی دوران تزار، جامعه روسیه را به نقد کشیده» است. در این توضیح همچنین درباره وجه اهمیت این رمان آمده است: «دلیل مانایی و شکوه این کتاب، تفصیل سرگذشتی است که تولستوی با بازدید از زندانها و سفر به مناطق دوردست
سیبری، تاریخ این سرزمین را در قالب یک داستان به رشته تحریر درآورده است».
ترجمه فارسی این رمان مقدمهای دارد مفصل درباره این رمان و عصر تولستوی و حالوهوای دینی و سیاسی روسیه در آن عصر و نیز زندگی تولستوی. زندهیاد علیاصغر حکمت در سرآغاز این کتاب بخشی را به فلسفه و عقاید تولستوی اختصاص داده و به شاهکارهای او اشاره کرده است. او همچنین درباره ترجمه فارسی این کتاب توضیحی جالب داده است. بنا به این توضیح نخستین ترجمه علیاصغر حکمت از این رمان براساس ترجمهای از آن به زبان عربی بوده است و او بعدها این ترجمه را براساس ترجمههای فرانسوی و انگلیسی رمان تکمیل و بازنویسی میکند. به گفته حکمت این ترجمه ابتدا قرار بوده در مجموعهای که علیقلیخان سردار اسعد بختیاری، همان سردار اسعد مشهورِ انقلاب مشروطه که از مشروطهخواهان نامی بود، قصد داشته از آثار کلاسیک جهان فراهم آورد، چاپ شود. چنانکه علیاصغر حکمت مینویسد سردار اسعد «ایام آخر عمر خود را وقف ترجمه و انتشار کتب کلاسیک جهان به زبان فارسی کرده و انجمنی برای این نیت خیر فراهم ساخته بود و کتب فراوان از قلم مترجمین به همت آن رادمرد نگاشته شد که متأسفانه هنوز بسیاری از آنها زینت طبع نیافته است». چنانکه علیاصغر حکمت در ادامه توضیح میدهد
متأسفانه اجل به سردار اسعد مهلت عملیکردن این برنامه را نمیدهد و ترجمه «رستاخیز» هم که قرار بوده جزء آن مجموعه چاپ شود، میماند و فراموش میشود، تا اینکه زینالعابدین رهنما آن را میبیند و میپسندد و در پاورقی روزنامه ایران منتشر میکند و علیاصغر حکمت بعدها با تجدیدنظر و تکمیل و بازنویسی این ترجمه آن را بهصورت کتاب چاپ میکند. «رستاخیز» پس از سطرهایی در وصف طبیعت و زندگی در جریان، با توصیف فضای زندان آغاز میشود. زندانی که زنی در آن محبوس است و در بخش بعدی کتاب سرگذشت این زن باز گفته میشود؛ زنی به نام «ماسلووا». آنچه در ادامه میخوانید قسمتی است از این رمان: «نزدیک ساعت شش بعدازظهر ماسلووا را مجددا به زندان آوردند. از یکطرف بهواسطه طول مسافت پاهایش ورم کرده بود، زیرا افزون از ده میل راه را روی جاده سنگفرش پیاده رفته و بازآمده، از طرف دیگر فشار اعصاب و خستگی نفسانی از طول مدت محاکمه جسم و روح او را به کلی فرسوده کرده، همچنان از فرط گرسنگی طاقت و صبرش تمام شده، بیستوچهار ساعت میگذشت که نه طعامی چشیده و نه آبی نوشیده بود. چون از محکمه بیرون آمد، دید که جمعی از نگهبانان نان و تخم مرغ پخته میخورند، آن
وقت ملتفت گرسنگی خود شد و اشتهایش به حرکت آمد، اما از عزت نفس حرفی نزد. اینک که چند ساعت از آن موقع میگذشت، احساس گرسنگی شدیدی داشت. با آن ضعف و سستی مسلط شده که بهکلی از پا درآمده بود. ابدا تصور نمیکرد که او را با همه بیگناهی محکوم سازند و به سیبری تبعید کنند، آنچه به گوش خود شنید، باور نمیکرد. وقتی دید قضات و هیئت منصفه همه بعد از قرائت حکم ساکت مانده و با چهره آرام بر او نظر کرده و ابدا نه بر آن حکم ظالمانه خود و نه به ناله سوزناک او که از ژرفای قلب به در میآمد، اندک اعتنایی نکردند، دیگر طاقت نیاورده بیاختیار از کمال نومیدی عنان گریه را رها و شروع کرد به گریستن. دیگر یقین کرد که خواه و ناخواه باید بر این ظلم فاحش و بیرحمانه که بر او وارد آوردهاند گردن نهد!».
شرق: وقتی از رمان کلاسیک و بهویژه کلاسیکهای بزرگ قرن نوزدهم حرف میزنیم، بیشک لئو تولستوی یکی از نخستین نامهایی است که به یادمان میآید؛ نویسندهای که شاهکارهایی به یادماندنی چون «جنگ و صلح» و «آنا کارنینا» را در تاریخ ادبیات جهان به یادگار گذاشته است. تاریخ روسیه، زندگی و فرهنگ مردم این کشور، اخلاق و سیاست، معنای هستی و مفاهیمی چون عشق، زندگی و مرگ و نیز آنچه روح روسی نامیده میشود، همگی در آثار تولستوی نمودی چشمگیر دارند. او نویسندهای است که در آثارش چشماندازی وسیع را به روی مخاطب میگشاید. چشماندازی وسیع از جهان و آدمهای گوناگون. بهتازگی از تولستوی ترجمه فارسی رمان «رستاخیز» با ترجمه علیاصغر حکمت در نشر نگاه تجدید چاپ شده است. «رستاخیز» چنانکه در توضیح پشت جلد ترجمه فارسی آن آمده، سومین رمان بزرگ تولستوی است و «تولستوی در این اثر سترگ با ارائه تصویری سیاه و هولناک از نابرابری و فساد سیاسی دوران تزار، جامعه روسیه را به نقد کشیده» است. در این توضیح همچنین درباره وجه اهمیت این رمان آمده است: «دلیل مانایی و شکوه این کتاب، تفصیل سرگذشتی است که تولستوی با بازدید از زندانها و سفر به مناطق دوردست
سیبری، تاریخ این سرزمین را در قالب یک داستان به رشته تحریر درآورده است».
ترجمه فارسی این رمان مقدمهای دارد مفصل درباره این رمان و عصر تولستوی و حالوهوای دینی و سیاسی روسیه در آن عصر و نیز زندگی تولستوی. زندهیاد علیاصغر حکمت در سرآغاز این کتاب بخشی را به فلسفه و عقاید تولستوی اختصاص داده و به شاهکارهای او اشاره کرده است. او همچنین درباره ترجمه فارسی این کتاب توضیحی جالب داده است. بنا به این توضیح نخستین ترجمه علیاصغر حکمت از این رمان براساس ترجمهای از آن به زبان عربی بوده است و او بعدها این ترجمه را براساس ترجمههای فرانسوی و انگلیسی رمان تکمیل و بازنویسی میکند. به گفته حکمت این ترجمه ابتدا قرار بوده در مجموعهای که علیقلیخان سردار اسعد بختیاری، همان سردار اسعد مشهورِ انقلاب مشروطه که از مشروطهخواهان نامی بود، قصد داشته از آثار کلاسیک جهان فراهم آورد، چاپ شود. چنانکه علیاصغر حکمت مینویسد سردار اسعد «ایام آخر عمر خود را وقف ترجمه و انتشار کتب کلاسیک جهان به زبان فارسی کرده و انجمنی برای این نیت خیر فراهم ساخته بود و کتب فراوان از قلم مترجمین به همت آن رادمرد نگاشته شد که متأسفانه هنوز بسیاری از آنها زینت طبع نیافته است». چنانکه علیاصغر حکمت در ادامه توضیح میدهد
متأسفانه اجل به سردار اسعد مهلت عملیکردن این برنامه را نمیدهد و ترجمه «رستاخیز» هم که قرار بوده جزء آن مجموعه چاپ شود، میماند و فراموش میشود، تا اینکه زینالعابدین رهنما آن را میبیند و میپسندد و در پاورقی روزنامه ایران منتشر میکند و علیاصغر حکمت بعدها با تجدیدنظر و تکمیل و بازنویسی این ترجمه آن را بهصورت کتاب چاپ میکند. «رستاخیز» پس از سطرهایی در وصف طبیعت و زندگی در جریان، با توصیف فضای زندان آغاز میشود. زندانی که زنی در آن محبوس است و در بخش بعدی کتاب سرگذشت این زن باز گفته میشود؛ زنی به نام «ماسلووا». آنچه در ادامه میخوانید قسمتی است از این رمان: «نزدیک ساعت شش بعدازظهر ماسلووا را مجددا به زندان آوردند. از یکطرف بهواسطه طول مسافت پاهایش ورم کرده بود، زیرا افزون از ده میل راه را روی جاده سنگفرش پیاده رفته و بازآمده، از طرف دیگر فشار اعصاب و خستگی نفسانی از طول مدت محاکمه جسم و روح او را به کلی فرسوده کرده، همچنان از فرط گرسنگی طاقت و صبرش تمام شده، بیستوچهار ساعت میگذشت که نه طعامی چشیده و نه آبی نوشیده بود. چون از محکمه بیرون آمد، دید که جمعی از نگهبانان نان و تخم مرغ پخته میخورند، آن
وقت ملتفت گرسنگی خود شد و اشتهایش به حرکت آمد، اما از عزت نفس حرفی نزد. اینک که چند ساعت از آن موقع میگذشت، احساس گرسنگی شدیدی داشت. با آن ضعف و سستی مسلط شده که بهکلی از پا درآمده بود. ابدا تصور نمیکرد که او را با همه بیگناهی محکوم سازند و به سیبری تبعید کنند، آنچه به گوش خود شنید، باور نمیکرد. وقتی دید قضات و هیئت منصفه همه بعد از قرائت حکم ساکت مانده و با چهره آرام بر او نظر کرده و ابدا نه بر آن حکم ظالمانه خود و نه به ناله سوزناک او که از ژرفای قلب به در میآمد، اندک اعتنایی نکردند، دیگر طاقت نیاورده بیاختیار از کمال نومیدی عنان گریه را رها و شروع کرد به گریستن. دیگر یقین کرد که خواه و ناخواه باید بر این ظلم فاحش و بیرحمانه که بر او وارد آوردهاند گردن نهد!».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.