|

جان‌باختن ايرانيان چرا؟

حسام‌الدين واعظ‌زاده

در هفته گذشته، از‌دست‌رفتن 59 نفر از هم‌ميهنان عزيزمان در مراسم تشييع سردار بزرگ ايران در کرمان و بلافاصله سقوط هواپيماي اوکرايني و کشته‌شدن 176 نفر که در ميان آنها 147 ايراني از‌جمله بهترين سرمايه‌ها و جوانان نخبه ايراني هم بودند، همه را در بهت و اندوه فرو‌برد. چيزي از اين واقعه تأثرانگيز نگذشته بود که حادثه ناگوار سقوط اتوبوس مسافربري به دره‌اي در جاده فيروزکوه به‌علت نقص فني موجب کشته‌شدن بيش از 20 نفر ديگر از هم‌وطنانمان شد. همه اينها حوادث تأسف‌انگيزي هستند که صاحب اين قلم را واداشت تا به برخي از علل وقوع اين قبيل حوادث که مي‌توانست با انجام تدابير هشدارآميز و نيز اقدامات پيشگيرانه اتفاق نيفتند، بپردازد.‌شایان ذکر است که خبر خطاي سامانه پدافند و شلیک به هواپيماي مسافربري، دردي تازه بر دل هر ايراني وطن‌دوست و خانواده‌هاي درگذشتگان آنها افزود. با اين حال، شجاعت اعلام اين خبر از‌سوي مسئولان و مسئوليت‌پذيري آنها هرچند دير‌هنگام، مي‌تواند رويه‌اي براي شفافيت‌سازي در اداره آينده کشور باشد؛ بنابراین در صورت ارتکاب خطا و قصور مسئولان، از سرزنش‌ها و تبليغات منفي نهراسند و با مردم شريف ايران با صداقت و صميميت سخن گويند و هرگونه خلاف و فسادي را از‌سوي هر مقام و لباسي که باشد، رسيدگي كنند؛ اين حداقل چيزي است که مردم تحت فشار تحريم‌ها و آزرده ايران از مسئولان انتظار دارند. ‌بلاياي طبيعي در هر کجاي دنيا که باشد قربانياني مي‌گيرد؛ هرچند به مدد سياست‌هاي به‌روز دولت‌ها و نيز اقدامات پيشگيرانه علمي و استفاده از تجهيزات پيشرفته، مي‌توان تلفات جاني را به حداقل رساند. اما پرسش اين است که چرا در ايران نسبت به ساير کشورهاي ديگر تلفات جاني حوادث طبيعي و به‌ويژه حوادثي که عامل انساني در وقوع آن دخيل بوده به‌تکرار اتفاق مي‌افتد و به نظر مي‌رسد از نُرم جهاني بالاتر است. ‌با مراجعه به گزارش‌هاي رسمي کشور درباره حوادث ناگوار طبيعي و غير‌طبيعي، همواره علت نقص فني و قصور عامل انساني عنوان شده است: از سيل، زلزله، نشست و حرکت زمين گرفته تا فروريختن ساختمان‌هايي مانند پلاسکو، سقوط هواپيماها، تصادفات جاه‌اي به‌علت نداشتن خودروها و جاده‌هاي استاندارد و نداشتن نظارت مستمر بر معاينه فني اتوبوس‌هاي عمومي، خصوصي و مسافربري موجب تلفات چند‌ده هزار نفري در سال مي‌شود. نبود ايمني در آسانسورهاي مسکوني و دولتي، نبود امنيت در سيستم انتقال برق داخلي ساختمان‌ها و مراکز عمومي، باز‌بودن در‌ کنتورهاي برق معابر عمومي و نيز سيم‌هاي برق بيرون ريخته روشنايي خيابان‌ها و... -که مجال نام‌‌بردن يکايک آنها نيست-‌ همه اين بي‌توجهي‌ها ناشي از بي‌مسئوليتي ناظران امر بر حسن اجراي حوزه مديريت خود براي تأمين امنيت عمومي است. اين کوتاهي‌ها بر وخامت و گستره دامنه حوادث مي‌افزايد و در برخي موارد موجب تلفات نيروي انساني ماهر و نخبه کشور مي‌شود.

با شرکت گسترده مردم در تشييع پر‌شکوه سردار شهيد و همراهانش در تهران، با حرکت کاروان خودروهاي تشييع از ميان جمعيتي که جايي براي سوزن‌انداختن در ميدان انقلاب نبود، شاهد بودم که ناگهان موج عظيمي از جمعيت انبوه به داخل خيابان‌هاي اطراف از‌جمله خيابان کارگر شمالي هجوم آوردند که بسيار نزديک بود عده زيادي زير دست‌وپا تلف شوند.
سخن اين است که چرا مسئولان برگزارکننده هيچ ترتيب و تدبيري نينديشيدند تا لااقل گذر ويژه‌اي براي حرکت خودروهاي مخصوص تشييع در تهران و ساير شهرها از‌جمله در کرمان، از قبل با حضور نيروهاي حافظ نظم تعيين و بازنگه داشته شود. به‌راستي مسئوليت نظارت بر اين نوع مراسم و نيز اقدامات لازم، به‌ويژه براي فرهنگ‌سازي و اتخاذ تدابير لازم و پيشگيرانه چه نهادي است؟ در تلويزيون بارها ديده شد که فضاي محصور و حفاظت‌شده‌اي براي مسئولان به‌منظور دسترسي آسوده به پيکرهاي شهدا فراهم شده بود، اما با کمال تعجب در همان فضاي محدود، خود مسئولان نظم به‌گونه‌اي به تابوت‌هاي شهدا هجوم مي‌آوردند که موجب بي‌نظمي و تطويل شروع مراسم تشييع مي‌شد و باوجود حضور پيکرهاي شهدا در شهرهاي محل تشييع، ساعت‌ها مردم براي شروع مراسم در فضاي سرد خيابان‌ها معطل ماندند. باوجود اينکه صداوسيما و تريبون‌هاي عمومي، دائما در حرف و تحليل از تعريف و تمجيد و حضور مردم در صحنه سخن مي‌گويند، اما در عمل و در پروسه سياست‌گذاري بارها ديده شده و مي‌شود که منافع و نياز واقعي مردم حتي در آخرين حلقه توجه در تصميم‌گيري‌ها هم نيستند. در سه حادثه جان‌گداز هفته گذشته، شامل تلفات مراسم تشييع در کرمان، سقوط هواپيماي اوکرايني و نيز سقوط اتوبوس مسافربري در دره‌اي در جاده فيروزکوه، جمعا بيش از 220 نفر از هموطنان عزيزمان
کشته شده‌اند. در همه جاي دنياي پيشرفته، عرف و اخلاق انساني حکم مي‌کند که مسئولان خود را خدمتگزار بدانند و در قبال وقوع چنين حوادثي براي کاهش تألمات روحي عموم مردم و خانواده‌هاي عزادار از پست خود کناره‌گيري کنند و مسببان آنها مورد پيگرد قضائي قرار گيرند، اما متأسفانه اين رويه هر روز در حال کم‌رنگ‌تر‌شدن است و پاسخ‌گويي و تعهد ديني و انساني به انجام وظايف، به‌دست فراموشي سپرده مي‌شود.

در هفته گذشته، از‌دست‌رفتن 59 نفر از هم‌ميهنان عزيزمان در مراسم تشييع سردار بزرگ ايران در کرمان و بلافاصله سقوط هواپيماي اوکرايني و کشته‌شدن 176 نفر که در ميان آنها 147 ايراني از‌جمله بهترين سرمايه‌ها و جوانان نخبه ايراني هم بودند، همه را در بهت و اندوه فرو‌برد. چيزي از اين واقعه تأثرانگيز نگذشته بود که حادثه ناگوار سقوط اتوبوس مسافربري به دره‌اي در جاده فيروزکوه به‌علت نقص فني موجب کشته‌شدن بيش از 20 نفر ديگر از هم‌وطنانمان شد. همه اينها حوادث تأسف‌انگيزي هستند که صاحب اين قلم را واداشت تا به برخي از علل وقوع اين قبيل حوادث که مي‌توانست با انجام تدابير هشدارآميز و نيز اقدامات پيشگيرانه اتفاق نيفتند، بپردازد.‌شایان ذکر است که خبر خطاي سامانه پدافند و شلیک به هواپيماي مسافربري، دردي تازه بر دل هر ايراني وطن‌دوست و خانواده‌هاي درگذشتگان آنها افزود. با اين حال، شجاعت اعلام اين خبر از‌سوي مسئولان و مسئوليت‌پذيري آنها هرچند دير‌هنگام، مي‌تواند رويه‌اي براي شفافيت‌سازي در اداره آينده کشور باشد؛ بنابراین در صورت ارتکاب خطا و قصور مسئولان، از سرزنش‌ها و تبليغات منفي نهراسند و با مردم شريف ايران با صداقت و صميميت سخن گويند و هرگونه خلاف و فسادي را از‌سوي هر مقام و لباسي که باشد، رسيدگي كنند؛ اين حداقل چيزي است که مردم تحت فشار تحريم‌ها و آزرده ايران از مسئولان انتظار دارند. ‌بلاياي طبيعي در هر کجاي دنيا که باشد قربانياني مي‌گيرد؛ هرچند به مدد سياست‌هاي به‌روز دولت‌ها و نيز اقدامات پيشگيرانه علمي و استفاده از تجهيزات پيشرفته، مي‌توان تلفات جاني را به حداقل رساند. اما پرسش اين است که چرا در ايران نسبت به ساير کشورهاي ديگر تلفات جاني حوادث طبيعي و به‌ويژه حوادثي که عامل انساني در وقوع آن دخيل بوده به‌تکرار اتفاق مي‌افتد و به نظر مي‌رسد از نُرم جهاني بالاتر است. ‌با مراجعه به گزارش‌هاي رسمي کشور درباره حوادث ناگوار طبيعي و غير‌طبيعي، همواره علت نقص فني و قصور عامل انساني عنوان شده است: از سيل، زلزله، نشست و حرکت زمين گرفته تا فروريختن ساختمان‌هايي مانند پلاسکو، سقوط هواپيماها، تصادفات جاه‌اي به‌علت نداشتن خودروها و جاده‌هاي استاندارد و نداشتن نظارت مستمر بر معاينه فني اتوبوس‌هاي عمومي، خصوصي و مسافربري موجب تلفات چند‌ده هزار نفري در سال مي‌شود. نبود ايمني در آسانسورهاي مسکوني و دولتي، نبود امنيت در سيستم انتقال برق داخلي ساختمان‌ها و مراکز عمومي، باز‌بودن در‌ کنتورهاي برق معابر عمومي و نيز سيم‌هاي برق بيرون ريخته روشنايي خيابان‌ها و... -که مجال نام‌‌بردن يکايک آنها نيست-‌ همه اين بي‌توجهي‌ها ناشي از بي‌مسئوليتي ناظران امر بر حسن اجراي حوزه مديريت خود براي تأمين امنيت عمومي است. اين کوتاهي‌ها بر وخامت و گستره دامنه حوادث مي‌افزايد و در برخي موارد موجب تلفات نيروي انساني ماهر و نخبه کشور مي‌شود.

با شرکت گسترده مردم در تشييع پر‌شکوه سردار شهيد و همراهانش در تهران، با حرکت کاروان خودروهاي تشييع از ميان جمعيتي که جايي براي سوزن‌انداختن در ميدان انقلاب نبود، شاهد بودم که ناگهان موج عظيمي از جمعيت انبوه به داخل خيابان‌هاي اطراف از‌جمله خيابان کارگر شمالي هجوم آوردند که بسيار نزديک بود عده زيادي زير دست‌وپا تلف شوند.
سخن اين است که چرا مسئولان برگزارکننده هيچ ترتيب و تدبيري نينديشيدند تا لااقل گذر ويژه‌اي براي حرکت خودروهاي مخصوص تشييع در تهران و ساير شهرها از‌جمله در کرمان، از قبل با حضور نيروهاي حافظ نظم تعيين و بازنگه داشته شود. به‌راستي مسئوليت نظارت بر اين نوع مراسم و نيز اقدامات لازم، به‌ويژه براي فرهنگ‌سازي و اتخاذ تدابير لازم و پيشگيرانه چه نهادي است؟ در تلويزيون بارها ديده شد که فضاي محصور و حفاظت‌شده‌اي براي مسئولان به‌منظور دسترسي آسوده به پيکرهاي شهدا فراهم شده بود، اما با کمال تعجب در همان فضاي محدود، خود مسئولان نظم به‌گونه‌اي به تابوت‌هاي شهدا هجوم مي‌آوردند که موجب بي‌نظمي و تطويل شروع مراسم تشييع مي‌شد و باوجود حضور پيکرهاي شهدا در شهرهاي محل تشييع، ساعت‌ها مردم براي شروع مراسم در فضاي سرد خيابان‌ها معطل ماندند. باوجود اينکه صداوسيما و تريبون‌هاي عمومي، دائما در حرف و تحليل از تعريف و تمجيد و حضور مردم در صحنه سخن مي‌گويند، اما در عمل و در پروسه سياست‌گذاري بارها ديده شده و مي‌شود که منافع و نياز واقعي مردم حتي در آخرين حلقه توجه در تصميم‌گيري‌ها هم نيستند. در سه حادثه جان‌گداز هفته گذشته، شامل تلفات مراسم تشييع در کرمان، سقوط هواپيماي اوکرايني و نيز سقوط اتوبوس مسافربري در دره‌اي در جاده فيروزکوه، جمعا بيش از 220 نفر از هموطنان عزيزمان
کشته شده‌اند. در همه جاي دنياي پيشرفته، عرف و اخلاق انساني حکم مي‌کند که مسئولان خود را خدمتگزار بدانند و در قبال وقوع چنين حوادثي براي کاهش تألمات روحي عموم مردم و خانواده‌هاي عزادار از پست خود کناره‌گيري کنند و مسببان آنها مورد پيگرد قضائي قرار گيرند، اما متأسفانه اين رويه هر روز در حال کم‌رنگ‌تر‌شدن است و پاسخ‌گويي و تعهد ديني و انساني به انجام وظايف، به‌دست فراموشي سپرده مي‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.