در باب تعطيلي تئاترها در ايام سوگواري
مجيد گياهچي
در اين روزها و لحظهها نوشتن درباره هر موضوعي ازجمله تئاتر بس سخت و دشوار است؛ چراکه گاهي و در مقاطعي، هر تلاشي عبث و بيحاصل و بيهوده به نظر ميرسد.
ايران در حال گذراندن يکي از عجيبترين و پرتنشترين روزها و هفتههايي است که در طول تاريخ درازمدت اين سرزمين کهن، به وقوع پيوسته است.
هنوز از وقايع شوکآور و تلخ آبان ۱۳۹۸ چيزي نگذشته و پرسشهاي فراواني بيپاسخ مانده که ترور بيپروايانه و بهشدت تحريکآميز سردار قاسم سليماني، به وقوع ميپيوندد و بار ديگر چهره کريه ترور را که در هر شکل و هر جا و به هر مناسبتي، قبيح و توجيهناپذیر و نفرتانگيز است، نمايان ميکند.
همزمان با شوک و بهت اين رويداد تلخ، در کمال تأسف گروهي از هموطنان، به دليل بيتوجهي به سادهترين اصول ابتدايي ايمني، در مراسم تشييع سردار سليماني، جان ميبازند و اين هفته تلخ با سقوط تأسفبار يک هواپيماي مسافربري بر اثر يک اشتباه غيرعمد؛ اما هولناک و فاجعهبار انساني که در آن باز جانهاي گرانقدر ديگري ستانده ميشود، به پايان ميرسد و همگان را در بهتي فراگير و عميق و باورنکردني درباره يکي از غيرقابلدرکترين پنهانکاريهاي توجيهناپذیر در شرايطي بس حساس و دشوار فرو برده، بهشدت خشمگين كرده و به اعتماد عمومي و اجتماعي خدشهاي عميق و جدي وارد ميکند.
درحاليکه در طول اين هفته پرتنش، هر روز سايه مهيب و کريه جنگ پررنگتر و نزديکتر، لمس و احساس شده و نگراني ناشي از آن ناخواسته خود را تحميل ميکند که خود بر فرسودگي و تحريکپذيري و ميزان حساسيت و آسيبپذيري جامعه ميافزايد و منجر به انجام کنشهايي گاه پيشبينيناپذیر و شديد ميشود؛ به شکلي که چارهاي باقي نميگذارد؛ جز آنکه به طور کلي جامعه ايران را شوکزده و مبهوت، ارزيابي کرد؛ درحاليکه به نظر میرسد و دستکم تا اين لحظه هيچ برنامهاي براي غلبه بر اين بحران وجود ندارد.
جامعه ايراني، جامعهاي دورانديش و بيزار از جنگ است و اگر در برخي مقاطع و ازجمله در دهههاي اخير درگير جنگي شد، همانگونه که آن را بهدرستي و فراست «تحميلي» نامگذاري کرد و گريزناپذير شناخت، هميشه حتي در دشوارترين و به نظر تحملناپذیرترين شرايط، پرهيز از جنگ و استقبال از صلح و دوستي و گفتوگو، عموما مد نظر اين جامعه بوده است.
اين ويژگي جامعه با تئاتر که محل گفتوگو و مفاهمه بوده، مبنا و اساس و بنيان آن گفتوگوست و همواره گفتوگو را با فاصلهاي بسيار زياد بر هر انتخاب ديگري ارجح و مقدم و برتر ميداند، هماهنگ و همسو به نظر ميرسد.
... و اما مصيبتهاي پياپي، فارغ از ديگر حاشيهها، مانند قطع اينترنت، آلودگي هوا، مشکلات اقتصادي و حذف ناگزير هر هزينه غيرمعيشتي و گاه حتي برخي هزينههاي معيشتي و... و به طور کلي شرايط نامناسب روحي و رواني براي حضور تماشاگران در سالنهاي تئاتر، با تعطيلي اجباري تئاترها هم همراه بود.
بر مبناي يک سابقه نهچندان درازمدت تاريخي، به محض وقوع هر مصيبتي، بلافاصله تمامي تئاترها تعطيل اعلام ميشود؛ درحاليکه جدا از بيتوجهي به وضعيت گروهها و سالنهاي تئاتر و دهها مشغله مرتبط به آن، مشخص نيست که از اساس و مبنا چه مغايرتي بين تئاتر و شئون اجتماعي يا ايام سوگواري و عزاداري وجود دارد و در جايي که مثلا فيلمها و سريالها و ديگر برنامههاي نمايشي تلويزيون به کلي لغو نميشود، چرا بايد بدون کوچکترين تفکر و تأملي، شايد تنها به دليل تداول، چنين تعطيلي بيدليلي را که تعداد آن بسيار زياد است، حتي بدون محاسبه اتفاقات پيشبينينشده در طول سال که خود متأسفانه اندک نيست، بر تئاتر و جامعه تئاتر تحميل کرد؟!
لازم است ضمن ابراز تسليت و همدردي عميق و خالصانه با همه مصيبتديدگان و آحاد آلامديده جامعه ايران، درباره اين حوزه تخصصي از دولت و ديگر تصميمسازان دعوت کرد با تغيير نگاه و باورشان درباره تئاتر و پذيرش تئاتر بهعنوان موضوعي بسيار جدي، بهنجار و متناسب با شئون و توقعات اجتماعي، در اِعمال اتوماتيکوار و بيتأمل اين تعطيلي، بر همه تئاترهاي بر روي صحنه، تجديدنظر جدي و فوري انجام داده و در بروز هر مصيبت و رويدادي تلخ، بيدليل بر تلخکامي جامعه تئاتر و مشاغل وابسته به آن نيفزايند.
ميتوان با مشورت نهادهاي صنفي تئاتر تعطيلات در حال حاضر روتين و از پيش تعيينشده براي اجراي تئاترها و ايام تعطيلي همه تئاترها را به حداقل ممکن و ناگزير، کاهش داد.
در اين روزها و لحظهها نوشتن درباره هر موضوعي ازجمله تئاتر بس سخت و دشوار است؛ چراکه گاهي و در مقاطعي، هر تلاشي عبث و بيحاصل و بيهوده به نظر ميرسد.
ايران در حال گذراندن يکي از عجيبترين و پرتنشترين روزها و هفتههايي است که در طول تاريخ درازمدت اين سرزمين کهن، به وقوع پيوسته است.
هنوز از وقايع شوکآور و تلخ آبان ۱۳۹۸ چيزي نگذشته و پرسشهاي فراواني بيپاسخ مانده که ترور بيپروايانه و بهشدت تحريکآميز سردار قاسم سليماني، به وقوع ميپيوندد و بار ديگر چهره کريه ترور را که در هر شکل و هر جا و به هر مناسبتي، قبيح و توجيهناپذیر و نفرتانگيز است، نمايان ميکند.
همزمان با شوک و بهت اين رويداد تلخ، در کمال تأسف گروهي از هموطنان، به دليل بيتوجهي به سادهترين اصول ابتدايي ايمني، در مراسم تشييع سردار سليماني، جان ميبازند و اين هفته تلخ با سقوط تأسفبار يک هواپيماي مسافربري بر اثر يک اشتباه غيرعمد؛ اما هولناک و فاجعهبار انساني که در آن باز جانهاي گرانقدر ديگري ستانده ميشود، به پايان ميرسد و همگان را در بهتي فراگير و عميق و باورنکردني درباره يکي از غيرقابلدرکترين پنهانکاريهاي توجيهناپذیر در شرايطي بس حساس و دشوار فرو برده، بهشدت خشمگين كرده و به اعتماد عمومي و اجتماعي خدشهاي عميق و جدي وارد ميکند.
درحاليکه در طول اين هفته پرتنش، هر روز سايه مهيب و کريه جنگ پررنگتر و نزديکتر، لمس و احساس شده و نگراني ناشي از آن ناخواسته خود را تحميل ميکند که خود بر فرسودگي و تحريکپذيري و ميزان حساسيت و آسيبپذيري جامعه ميافزايد و منجر به انجام کنشهايي گاه پيشبينيناپذیر و شديد ميشود؛ به شکلي که چارهاي باقي نميگذارد؛ جز آنکه به طور کلي جامعه ايران را شوکزده و مبهوت، ارزيابي کرد؛ درحاليکه به نظر میرسد و دستکم تا اين لحظه هيچ برنامهاي براي غلبه بر اين بحران وجود ندارد.
جامعه ايراني، جامعهاي دورانديش و بيزار از جنگ است و اگر در برخي مقاطع و ازجمله در دهههاي اخير درگير جنگي شد، همانگونه که آن را بهدرستي و فراست «تحميلي» نامگذاري کرد و گريزناپذير شناخت، هميشه حتي در دشوارترين و به نظر تحملناپذیرترين شرايط، پرهيز از جنگ و استقبال از صلح و دوستي و گفتوگو، عموما مد نظر اين جامعه بوده است.
اين ويژگي جامعه با تئاتر که محل گفتوگو و مفاهمه بوده، مبنا و اساس و بنيان آن گفتوگوست و همواره گفتوگو را با فاصلهاي بسيار زياد بر هر انتخاب ديگري ارجح و مقدم و برتر ميداند، هماهنگ و همسو به نظر ميرسد.
... و اما مصيبتهاي پياپي، فارغ از ديگر حاشيهها، مانند قطع اينترنت، آلودگي هوا، مشکلات اقتصادي و حذف ناگزير هر هزينه غيرمعيشتي و گاه حتي برخي هزينههاي معيشتي و... و به طور کلي شرايط نامناسب روحي و رواني براي حضور تماشاگران در سالنهاي تئاتر، با تعطيلي اجباري تئاترها هم همراه بود.
بر مبناي يک سابقه نهچندان درازمدت تاريخي، به محض وقوع هر مصيبتي، بلافاصله تمامي تئاترها تعطيل اعلام ميشود؛ درحاليکه جدا از بيتوجهي به وضعيت گروهها و سالنهاي تئاتر و دهها مشغله مرتبط به آن، مشخص نيست که از اساس و مبنا چه مغايرتي بين تئاتر و شئون اجتماعي يا ايام سوگواري و عزاداري وجود دارد و در جايي که مثلا فيلمها و سريالها و ديگر برنامههاي نمايشي تلويزيون به کلي لغو نميشود، چرا بايد بدون کوچکترين تفکر و تأملي، شايد تنها به دليل تداول، چنين تعطيلي بيدليلي را که تعداد آن بسيار زياد است، حتي بدون محاسبه اتفاقات پيشبينينشده در طول سال که خود متأسفانه اندک نيست، بر تئاتر و جامعه تئاتر تحميل کرد؟!
لازم است ضمن ابراز تسليت و همدردي عميق و خالصانه با همه مصيبتديدگان و آحاد آلامديده جامعه ايران، درباره اين حوزه تخصصي از دولت و ديگر تصميمسازان دعوت کرد با تغيير نگاه و باورشان درباره تئاتر و پذيرش تئاتر بهعنوان موضوعي بسيار جدي، بهنجار و متناسب با شئون و توقعات اجتماعي، در اِعمال اتوماتيکوار و بيتأمل اين تعطيلي، بر همه تئاترهاي بر روي صحنه، تجديدنظر جدي و فوري انجام داده و در بروز هر مصيبت و رويدادي تلخ، بيدليل بر تلخکامي جامعه تئاتر و مشاغل وابسته به آن نيفزايند.
ميتوان با مشورت نهادهاي صنفي تئاتر تعطيلات در حال حاضر روتين و از پيش تعيينشده براي اجراي تئاترها و ايام تعطيلي همه تئاترها را به حداقل ممکن و ناگزير، کاهش داد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.