|

زندگي‌نامه گوته

گوته از مهم‌ترين چهره‌هاي ادبيات جهاني است كه از سال‌ها پيش نيز آثاري از او به فارسي ترجمه و منتشر شده بود. در ميان آثار گوته «فاوست» از درخشان‌ترين آثار او به شمار مي‌رود و بسياري آن را مهم‌ترين اثر ادبيات كلاسيك آلمان مي‌دانند. چند سال پيش اثري با عنوان «گوته در سلوك خلاقيت» از راينر م.هولم-هادولا با ترجمه سعيد پيرمرادي در نشر نو منتشر شد كه امسال چاپ تازه‌اي از آن منتشر شده است. اين كتاب زندگي‌نامه روان‌شناختي گوته است كه توسط نويسنده‌اي آلماني نوشته شده است. نويسنده كتاب، براي نوشتن اين زندگي‌نامه و شرح و بررسي روان‌شناسانه زندگي گوته، به ضرورت به آثار نظم و نثر، رمان‌ها، نمايش‌نامه‌ها و نامه‌هاي گوته و همچنين نوشته‌ها، مكاتبات و خاطرات دوستان، خويشاوندان و معشوقان او رجوع كرده است. منبع ديگر نويسنده براي نوشتن اين كتاب، آثار گوته‌شناسان و متخصصان ادبيات آلماني بوده است. مترجم كتاب در بخشي از مقدمه‌اش نوشته: «زندگي‌نامه روان‌شناسانه معمولا درباره افراد برجسته و تاريخي نوشته مي‌شود و به‌اين‌ترتيب نه‌تنها آثار و جايگاه تاريخي-اجتماعي آنها؛ بلكه جنبه‌هاي شخصيتي و روان‌شناختي‌شان نيز بررسي مي‌شود. به‌اين‌منظور زندگي چنين افرادي از ايام كودكي، روابط خانوادگي، مقاطع مهم زندگي خصوصي و سير تكويني آنها مورد بحث و تفسير قرار مي‌گيرد. تاكنون زندگي‌نامه‌هاي روان‌شناسانه بسياري درباره سياست‌مداران و هنرمندان و نوابغ علمي نوشته شده است. براي نمونه مي‌توان به زندگي‌نامه‌هاي نوشته‌شده درباره موزارت، پيكاسو، انيشتين و... اشاره كرد. آنچه نوشتن زندگي‌نامه روان‌شناسانه گوته را به‌راستي به پروژه عظيمي تبديل مي‌كند، از سويي تعداد زياد آثار گوته است؛ چرا‌كه در نهايت معتبرترين منبع تجربه و تحليل، آثار خود اوست؛ و از سوي ديگر تعداد غيرقابل تصور تفاسيري است كه بر آثار و زندگي گوته نگاشته شده». اين نكته‌اي درخور‌توجه است كه تاكنون حدود هشتاد هزار عنوان شرح و تفسير بر زندگي و آثار گوته نوشته شده است.
نويسنده كتاب، هولم-هادولا، از استادان دانشگاه هايدلبرگ است كه توانسته با مراجعه مستقيم به آثار اصلي گوته و مدارك و متعدد و اسناد ثانويه درباره او، زمينه‌اي مستدل و قابل فهم براي درك سير تكوين زندگي، آثار و افكار گوته از منظري روان‌شناختي به دست دهد. كتاب او شامل تمام مراحل زندگي گوته از تولد او تا پايان زندگي‌اش مي‌شود. مترجم كتاب اين زندگي‌نامه را «سحرزدايي از نبوغ و انساني‌سازي نابغه» دانسته و نوشته: «اصولا آنچه مطالعه آثار آلماني را دلنشين مي‌كند، پرهيز ديالكتيكي از ايده‌آل‌سازي و تحقير شخصيت‌ها است. نويسنده كتاب نيز با پيروي از همين اصل، سايه‌روشن‌هاي شخصيت گوته را از منظر روان‌شناختي بررسي مي‌كند و به‌اين‌ترتيب جلوه‌اي انساني به يكي از نوابغ ادبيات جهان مي‌بخشد. اين امر در فرايندي به دور از هرگونه تعصب و كيش شخصيت صورت گرفته و بنابراين خواننده را مجذوب مي‌كند. از سوي ديگر و در بخش‌هاي آخر كتاب، خواننده از منظر پژوهش‌هاي مدرن خلاقيت، با سير تكوين شخصيت‌هاي نابغه و بستر شكل‌گيري و بروز نبوغ آشنا مي‌شود. نكته اساسي هم اين است كه نبوغ فقط امري ذاتي و خدادادي نيست؛ بلكه در كنار استعدادهاي دروني و فردي، مجموعه گسترده‌اي از شرايط مطلوب خانوادگي، آموزشي و محيطي در تحقق نبوغ سهيم هستند... . ميراث اصلي گوته براي آيندگان در ساماندهي يك زندگي خلاق، هم‌زماني تلاش بي‌وقفه، جديت، عمل‌گرايي و نهراسيدن از مشكلات و نابساماني‌ها از يك ‌سو و دل‌سپردن به اشتياق‌ها، دلبستگي‌ها و عواطف انساني، از سوي ديگر است». مترجم به اين جمله گوته هم اشاره مي‌كند كه نبوغ يعني تلاش. هولم-هادولا كتابش را در سه بخش نوشته است. بخش اول كتاب به زندگي و آثار گوته اختصاص دارد، بخش دوم به موضوع خلاقيت پرداخته و «خلاقيت، هنر زندگي و بيماري» نام دارد و بخش سوم نيز «ميراث گوته» نام دارد. در بخشي از كتاب مي‌خوانيم: «سرگذشت گوته در مسير يك زندگي خلاق، پرفراز‌و‌نشيب و با مشقات و بحران‌هاي فراوان توأم بوده است. حتي تولد او آن‌چنان دشوار بود كه همه فكر مي‌كردند نوزاد مرده است. گوته در سن هفتاد‌و‌چهار سالگي چنان به ورطه عشقي بي‌فرجام فروغلتيد كه بار ديگر همچون ايام بيست‌سالگي به فكر خودكشي افتاد. او در زندگي طولاني خويش سرخوردگي‌هاي تلخي را به جان خريد و دچار فراز‌و‌نشيب‌هاي روحي متعددي بود. گوته نه فقط كودكي مستعد، شاعري محبوب و سياست‌مداري بانفوذ بود؛ بلكه همچنين در تمام طول زندگي‌اش سرگشته، پريشان و انساني دردمند بود كه هم‌زمان توانايي خاصي در تحمل فشارهاي روحي و تبديل آنها به رشدي خلاق داشت».

گوته از مهم‌ترين چهره‌هاي ادبيات جهاني است كه از سال‌ها پيش نيز آثاري از او به فارسي ترجمه و منتشر شده بود. در ميان آثار گوته «فاوست» از درخشان‌ترين آثار او به شمار مي‌رود و بسياري آن را مهم‌ترين اثر ادبيات كلاسيك آلمان مي‌دانند. چند سال پيش اثري با عنوان «گوته در سلوك خلاقيت» از راينر م.هولم-هادولا با ترجمه سعيد پيرمرادي در نشر نو منتشر شد كه امسال چاپ تازه‌اي از آن منتشر شده است. اين كتاب زندگي‌نامه روان‌شناختي گوته است كه توسط نويسنده‌اي آلماني نوشته شده است. نويسنده كتاب، براي نوشتن اين زندگي‌نامه و شرح و بررسي روان‌شناسانه زندگي گوته، به ضرورت به آثار نظم و نثر، رمان‌ها، نمايش‌نامه‌ها و نامه‌هاي گوته و همچنين نوشته‌ها، مكاتبات و خاطرات دوستان، خويشاوندان و معشوقان او رجوع كرده است. منبع ديگر نويسنده براي نوشتن اين كتاب، آثار گوته‌شناسان و متخصصان ادبيات آلماني بوده است. مترجم كتاب در بخشي از مقدمه‌اش نوشته: «زندگي‌نامه روان‌شناسانه معمولا درباره افراد برجسته و تاريخي نوشته مي‌شود و به‌اين‌ترتيب نه‌تنها آثار و جايگاه تاريخي-اجتماعي آنها؛ بلكه جنبه‌هاي شخصيتي و روان‌شناختي‌شان نيز بررسي مي‌شود. به‌اين‌منظور زندگي چنين افرادي از ايام كودكي، روابط خانوادگي، مقاطع مهم زندگي خصوصي و سير تكويني آنها مورد بحث و تفسير قرار مي‌گيرد. تاكنون زندگي‌نامه‌هاي روان‌شناسانه بسياري درباره سياست‌مداران و هنرمندان و نوابغ علمي نوشته شده است. براي نمونه مي‌توان به زندگي‌نامه‌هاي نوشته‌شده درباره موزارت، پيكاسو، انيشتين و... اشاره كرد. آنچه نوشتن زندگي‌نامه روان‌شناسانه گوته را به‌راستي به پروژه عظيمي تبديل مي‌كند، از سويي تعداد زياد آثار گوته است؛ چرا‌كه در نهايت معتبرترين منبع تجربه و تحليل، آثار خود اوست؛ و از سوي ديگر تعداد غيرقابل تصور تفاسيري است كه بر آثار و زندگي گوته نگاشته شده». اين نكته‌اي درخور‌توجه است كه تاكنون حدود هشتاد هزار عنوان شرح و تفسير بر زندگي و آثار گوته نوشته شده است.
نويسنده كتاب، هولم-هادولا، از استادان دانشگاه هايدلبرگ است كه توانسته با مراجعه مستقيم به آثار اصلي گوته و مدارك و متعدد و اسناد ثانويه درباره او، زمينه‌اي مستدل و قابل فهم براي درك سير تكوين زندگي، آثار و افكار گوته از منظري روان‌شناختي به دست دهد. كتاب او شامل تمام مراحل زندگي گوته از تولد او تا پايان زندگي‌اش مي‌شود. مترجم كتاب اين زندگي‌نامه را «سحرزدايي از نبوغ و انساني‌سازي نابغه» دانسته و نوشته: «اصولا آنچه مطالعه آثار آلماني را دلنشين مي‌كند، پرهيز ديالكتيكي از ايده‌آل‌سازي و تحقير شخصيت‌ها است. نويسنده كتاب نيز با پيروي از همين اصل، سايه‌روشن‌هاي شخصيت گوته را از منظر روان‌شناختي بررسي مي‌كند و به‌اين‌ترتيب جلوه‌اي انساني به يكي از نوابغ ادبيات جهان مي‌بخشد. اين امر در فرايندي به دور از هرگونه تعصب و كيش شخصيت صورت گرفته و بنابراين خواننده را مجذوب مي‌كند. از سوي ديگر و در بخش‌هاي آخر كتاب، خواننده از منظر پژوهش‌هاي مدرن خلاقيت، با سير تكوين شخصيت‌هاي نابغه و بستر شكل‌گيري و بروز نبوغ آشنا مي‌شود. نكته اساسي هم اين است كه نبوغ فقط امري ذاتي و خدادادي نيست؛ بلكه در كنار استعدادهاي دروني و فردي، مجموعه گسترده‌اي از شرايط مطلوب خانوادگي، آموزشي و محيطي در تحقق نبوغ سهيم هستند... . ميراث اصلي گوته براي آيندگان در ساماندهي يك زندگي خلاق، هم‌زماني تلاش بي‌وقفه، جديت، عمل‌گرايي و نهراسيدن از مشكلات و نابساماني‌ها از يك ‌سو و دل‌سپردن به اشتياق‌ها، دلبستگي‌ها و عواطف انساني، از سوي ديگر است». مترجم به اين جمله گوته هم اشاره مي‌كند كه نبوغ يعني تلاش. هولم-هادولا كتابش را در سه بخش نوشته است. بخش اول كتاب به زندگي و آثار گوته اختصاص دارد، بخش دوم به موضوع خلاقيت پرداخته و «خلاقيت، هنر زندگي و بيماري» نام دارد و بخش سوم نيز «ميراث گوته» نام دارد. در بخشي از كتاب مي‌خوانيم: «سرگذشت گوته در مسير يك زندگي خلاق، پرفراز‌و‌نشيب و با مشقات و بحران‌هاي فراوان توأم بوده است. حتي تولد او آن‌چنان دشوار بود كه همه فكر مي‌كردند نوزاد مرده است. گوته در سن هفتاد‌و‌چهار سالگي چنان به ورطه عشقي بي‌فرجام فروغلتيد كه بار ديگر همچون ايام بيست‌سالگي به فكر خودكشي افتاد. او در زندگي طولاني خويش سرخوردگي‌هاي تلخي را به جان خريد و دچار فراز‌و‌نشيب‌هاي روحي متعددي بود. گوته نه فقط كودكي مستعد، شاعري محبوب و سياست‌مداري بانفوذ بود؛ بلكه همچنين در تمام طول زندگي‌اش سرگشته، پريشان و انساني دردمند بود كه هم‌زمان توانايي خاصي در تحمل فشارهاي روحي و تبديل آنها به رشدي خلاق داشت».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.