|

رؤیاهای «غنیمت» نمرده‌اند

فاطمه ذوالفقاری

غنیمت* عزیزم: بگذار بگویم نه غصه تو را می‌خورم که بسیار جوان رفتی و نه غصه خانوده عزیز و داغدارت را، من غصه این سرزمین را می‌خورم، من دلم برای این ایران‌خانم می‌سوزد.
گاهی در می‌مانم از این حجم تحمل و تابِ ایران‌خانم. الان حالش چطور است وقتی رفتن تو یتیم‌ترش کرد؟
تویی که هوای آب و خاک و موجوداتش را داشتی، تو که حتی فرصت دکترا‌خواندن در کنار ایران‌خانم را نداشتی و به‌خاطر او سفر کردی و سفر، جانت را گرفت. این چطور ایران‌خانمی است؟
ایران خانم‌جان! با فرزندانت حرف بزن، نکند دلت به درد نمی‌آید دیگر؟ نکند همه‌چیز برایت عادی شده است؟ نکند غم، رنج و شادی از یک جنس شده‌اند برایت؟ نکند کرخت شده باشی؟ کرختی اولِ مرگ است. ایران‌خانم، کرخت نشو، درد را بچش، شادی را بساز و در آغوشش بگیر. ایران‌خانم، رؤیاهای غنیمت نمرده‌اند، رؤیاهای او توی تن تو زندگی می‌کند. رؤیاها را بچسب، جنگ و وحشت نیست اما گاهی چشم‌هایت را ببند رؤیاهای غنیمت را بقاپ.
غنیمت عزیزم: رؤیاهايت گم نشده‌اند با رفتنت، من حتما روزهای بسیاری را کم خواهم آورد اما روزهای بسیاری هم رؤیاهایت را از پس ذهنم، آنجا که دست هیچ‌کس به آنجا نمی‌رسد- بر می‌دارم. با آنها راه می‌روم، نفس می‌کشم و می‌خوانم.
غنیمت عزیزم: مرگ تو، مرگ رؤیاهای تو نیست. رؤیاها اگر می‌مردند که ایران ‌خانم هم مرده بود... بسیار پیش از من و تو.
ایران‌جانم، این روزهایت که بسامان نیست، لختی چشم‌هایت را ببند و رؤیا ببین... مگر خودت به من یاد نداده‌ای که جهان ما رؤیاهای ما هستند؟ پس چشم‌هایت را ببند و رؤیا ببین. در میانه‌ سفری به دشت مغان، قشلاق عشایر ایل شاهسون، همکار جدید «سنستا» به ما پیوست؛ دختری شاد، پرانرژی و پرتوان. اسمش غنیمت بود و غنیمتی هم بود برای ما. ساعت‌ها با عشایر و مردم ایلات و روستاهای مختلف می‌نشست و کار می‌کرد. «نقشه‌کشی مشارکتی» برای اینکه بدانیم عشایر در گذشته چه قلمروی داشته‌اند و چطور از آن محافظت می‌کرده‌اند که همه سعی ما بر این بود که شکل‌های مختلف حفاظت محیط ‌زیست و منابع طبیعی را از عشایر -همان‌ها که صدها سال در مراتع مختلف زندگی کرده‌اند بدون اینکه تالابی را خشک کنند، رودخانه‌ای را محو کنند و زمینی را بیابان کنند- یاد بگیریم و آن را با زندگی امروزه همراه کنیم که اعتقاد داشتیم و داریم تنها راه نجات محیط زیست این سرزمین، بازگشت به راه و روش و دانش بومی اجداد و نیاکان‌مان است و غنیمت که مثل من و برادرم حامد از ایل قشقایی بود، می‌دانست از چه حرف می‌زند و چرا در این حیطه فعالیت می‌کند. در کنار دکتر تقی فرور و دکتر خدیجه کاترین‌رضوی روز به روز پروبال بیشتری گرفت و دوست عزیزِ مردم بومی و محلی در نقاط مختلفی از ایران و دنیا شد. در سفرهای متعدد و حضور در جلسات بین‌المللی فراوان راهی می‌جست برای احقاق حقوق جوامع عشایری و محلی و هدفی جز این نداشت. فقدانش، ضایعه بزرگی است برای محیط زیست کشور و دنیا و برای منابع طبیعی کشور که آخرین نفس‌هایش را می‌کشد. فقدان او را به «ایران» تسلیت می‌گویم که فرزندانش را یکی‌یکی از دست می‌دهد.
غنیمت عزیزم: تو نیستی اما رؤیاهایت نخواهد مرد، رؤیاها نمی‌میرند و ما جهانی خواهیم ساخت از رؤیاهایمان، رؤیاها هستند تا وقتی که زمینی هست. آسوده بخواب که در عمر جوانت، خرد و تجربه هزار پیر را داشتی. آسوده بخواب که تو از زیباترین فرزندانِ این سرزمین بودی و هستی. درخشش چشم‌های تو، امید ماست برای کم‌نیاوردن و به‌پیش‌رفتن. مگر آدمی چیست جز رؤیاهایش؟ تو جاودانه هستی، با رؤیاهای زیبایت. پس آسوده بخواب دختر سربلند ایلِ قشقایی که زمین هنوز نمرده است.
* غنیمت اژدری دوست و همکارم در مؤسسه توسعه پایدار و محیط زیست (سنستا)، متخصص نقشه‌کشی مشارکتی، فعال محیط ‌زیست و دانشجوی دکترای محیط زیست در دانشگاه Guelph کانادا که در هواپیمای اوکراین پر کشید.

غنیمت* عزیزم: بگذار بگویم نه غصه تو را می‌خورم که بسیار جوان رفتی و نه غصه خانوده عزیز و داغدارت را، من غصه این سرزمین را می‌خورم، من دلم برای این ایران‌خانم می‌سوزد.
گاهی در می‌مانم از این حجم تحمل و تابِ ایران‌خانم. الان حالش چطور است وقتی رفتن تو یتیم‌ترش کرد؟
تویی که هوای آب و خاک و موجوداتش را داشتی، تو که حتی فرصت دکترا‌خواندن در کنار ایران‌خانم را نداشتی و به‌خاطر او سفر کردی و سفر، جانت را گرفت. این چطور ایران‌خانمی است؟
ایران خانم‌جان! با فرزندانت حرف بزن، نکند دلت به درد نمی‌آید دیگر؟ نکند همه‌چیز برایت عادی شده است؟ نکند غم، رنج و شادی از یک جنس شده‌اند برایت؟ نکند کرخت شده باشی؟ کرختی اولِ مرگ است. ایران‌خانم، کرخت نشو، درد را بچش، شادی را بساز و در آغوشش بگیر. ایران‌خانم، رؤیاهای غنیمت نمرده‌اند، رؤیاهای او توی تن تو زندگی می‌کند. رؤیاها را بچسب، جنگ و وحشت نیست اما گاهی چشم‌هایت را ببند رؤیاهای غنیمت را بقاپ.
غنیمت عزیزم: رؤیاهايت گم نشده‌اند با رفتنت، من حتما روزهای بسیاری را کم خواهم آورد اما روزهای بسیاری هم رؤیاهایت را از پس ذهنم، آنجا که دست هیچ‌کس به آنجا نمی‌رسد- بر می‌دارم. با آنها راه می‌روم، نفس می‌کشم و می‌خوانم.
غنیمت عزیزم: مرگ تو، مرگ رؤیاهای تو نیست. رؤیاها اگر می‌مردند که ایران ‌خانم هم مرده بود... بسیار پیش از من و تو.
ایران‌جانم، این روزهایت که بسامان نیست، لختی چشم‌هایت را ببند و رؤیا ببین... مگر خودت به من یاد نداده‌ای که جهان ما رؤیاهای ما هستند؟ پس چشم‌هایت را ببند و رؤیا ببین. در میانه‌ سفری به دشت مغان، قشلاق عشایر ایل شاهسون، همکار جدید «سنستا» به ما پیوست؛ دختری شاد، پرانرژی و پرتوان. اسمش غنیمت بود و غنیمتی هم بود برای ما. ساعت‌ها با عشایر و مردم ایلات و روستاهای مختلف می‌نشست و کار می‌کرد. «نقشه‌کشی مشارکتی» برای اینکه بدانیم عشایر در گذشته چه قلمروی داشته‌اند و چطور از آن محافظت می‌کرده‌اند که همه سعی ما بر این بود که شکل‌های مختلف حفاظت محیط ‌زیست و منابع طبیعی را از عشایر -همان‌ها که صدها سال در مراتع مختلف زندگی کرده‌اند بدون اینکه تالابی را خشک کنند، رودخانه‌ای را محو کنند و زمینی را بیابان کنند- یاد بگیریم و آن را با زندگی امروزه همراه کنیم که اعتقاد داشتیم و داریم تنها راه نجات محیط زیست این سرزمین، بازگشت به راه و روش و دانش بومی اجداد و نیاکان‌مان است و غنیمت که مثل من و برادرم حامد از ایل قشقایی بود، می‌دانست از چه حرف می‌زند و چرا در این حیطه فعالیت می‌کند. در کنار دکتر تقی فرور و دکتر خدیجه کاترین‌رضوی روز به روز پروبال بیشتری گرفت و دوست عزیزِ مردم بومی و محلی در نقاط مختلفی از ایران و دنیا شد. در سفرهای متعدد و حضور در جلسات بین‌المللی فراوان راهی می‌جست برای احقاق حقوق جوامع عشایری و محلی و هدفی جز این نداشت. فقدانش، ضایعه بزرگی است برای محیط زیست کشور و دنیا و برای منابع طبیعی کشور که آخرین نفس‌هایش را می‌کشد. فقدان او را به «ایران» تسلیت می‌گویم که فرزندانش را یکی‌یکی از دست می‌دهد.
غنیمت عزیزم: تو نیستی اما رؤیاهایت نخواهد مرد، رؤیاها نمی‌میرند و ما جهانی خواهیم ساخت از رؤیاهایمان، رؤیاها هستند تا وقتی که زمینی هست. آسوده بخواب که در عمر جوانت، خرد و تجربه هزار پیر را داشتی. آسوده بخواب که تو از زیباترین فرزندانِ این سرزمین بودی و هستی. درخشش چشم‌های تو، امید ماست برای کم‌نیاوردن و به‌پیش‌رفتن. مگر آدمی چیست جز رؤیاهایش؟ تو جاودانه هستی، با رؤیاهای زیبایت. پس آسوده بخواب دختر سربلند ایلِ قشقایی که زمین هنوز نمرده است.
* غنیمت اژدری دوست و همکارم در مؤسسه توسعه پایدار و محیط زیست (سنستا)، متخصص نقشه‌کشی مشارکتی، فعال محیط ‌زیست و دانشجوی دکترای محیط زیست در دانشگاه Guelph کانادا که در هواپیمای اوکراین پر کشید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.